beleidsnotitie wet inburgering 2022

Beleidsnotitie Veranderopgave inburgering 2022

Leeswijzer Deze beleidsnotitie kent de volgende opbouw: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Samenvatting Waarom een nieuwe wet inburgering? De wet inburgering 2022, doelen en processen Uitgangspunten van de gemeente Oost Gelre Inburgeren in Oost Gelre: wat doen we al en wat moeten we nog doen? Implementatie wet inburgering 2022

In bijlage 1 staan de begrippen in deze nota uitgelegd. In bijlage 2 staat een overzicht van de activiteiten2 voor nieuw- en oudkomers Deze nota is integraal te lezen of verkort door de samenvatting, de uitgangspunten van de gemeente en de implementatie van de wet te lezen.

Inhoud 1.

Samenvatting .................................................................................................................................. 4

2.

Waarom een nieuwe wet inburgering? ......................................................................................... 5

3.

2.1.

Aanleiding voor de wet inburgering 2022 ............................................................................... 5

2.2.

Uitgangspunten wet inburgering 2022 ................................................................................... 5

2.3.

Regierol gemeente .................................................................................................................. 6

2.4.

Inburgeraars in beeld .............................................................................................................. 6

2.4.1.

Wie moet inburgeren? .................................................................................................... 6

2.4.2.

Aantal en nationaliteiten inburgeraars ........................................................................... 7

2.4.3.

Cijfers werk en studie statushouders gemeente Oost Gelre .......................................... 8

De wet inburgering 2022 ................................................................................................................ 9 3.1.

Doelen inburgeringswet 2022 ................................................................................................. 9

3.2.

Processen wet Inburgering 2022 ............................................................................................. 9

3.2.1.

De brede intake en het Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP) ................... 10

3.2.2.

Voortgang en handhaving ............................................................................................. 11

3.2.3.

Leerroutes ..................................................................................................................... 11

3.2.4.

Financiële ontzorging en educatie................................................................................. 13

3.2.5.

Participatieverklaringstraject (PVT) ............................................................................... 14

3.2.6.

Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP) ................................................................. 14

3.2.7.

Maatschappelijke begeleiding ....................................................................................... 14

4.

Uitgangspunten van de gemeente Oost Gelre ............................................................................ 15

5.

Inburgeren in Oost Gelre: wat doen we al en wat moeten we nog doen? ................................ 17 5.1

Voldoende beheersing van de Nederlandse taal .................................................................. 17

5.2

Financiële en digitale zelfredzaamheid ................................................................................. 18

5.3

Positieve gezondheid............................................................................................................. 19

5.4

Doorstroom naar werk en duurzame participatie ................................................................ 20

5.5 Samenhang tussen de activiteiten: één integraal aanbod ......................................................... 20 6.

Implementatie wet inburgering 2022 .......................................................................................... 21 6.1.

Inrichten processen nieuwe wet ........................................................................................... 21

Plan van aanpak en concrete werkprocessen ................................................................................... 21 Lerend stelsel en monitoren ............................................................................................................. 21 6.2.

Welke stappen moet de gemeente nemen en wanneer? ..................................................... 21

6.3.

Financieel kader .................................................................................................................... 22

Bijlage 1 Vraag & Antwoord ........................................................................................................ 23 Bijlage 2 Huidige activiteiten nieuwkomers Oost Gelre ...................................................................... 24

3

1.Samenvatting Iedereen doet mee in de gemeente Oost Gelre! Dat geldt ook voor inburgeraars die met eventuele gezinsleden in onze gemeente komen wonen, werken en leven. Nog te vaak zien we dat inburgeraars moeite hebben om écht mee te doen. De beheersing van de Nederlandse taal, het overbruggen van cultuurverschillen, het opbouwen van een sociaal netwerk, maar ook de (psychische) gezondheid en het vinden van betaald werk zijn uitdagingen waar inburgeraars voor komen te staan als ze zich in Nederland vestigen. Uitdagingen waar de gemeente met de komst van een nieuwe inburgeringswet goed bij kan ondersteunen. Vanaf 1 januari 2022 gaat de nieuwe wet inburgering van start. De belangrijkste wijziging ten opzichte van de huidige wet is dat de regie verschuift: van eigen regie van de statushouder naar regie door de gemeente. Daarnaast is het uitgangspunt dat leren & participeren tegelijk worden uitgevoerd en niet na elkaar. Taal en praktijk moeten daarbij beter op elkaar aansluiten. Ten slotte zal er binnen de nieuwe wet meer aandacht zijn voor de levensgebieden gezondheid en financiën. Om aan haar regierol te kunnen voldoen, moet de gemeente in het kader van de wet diverse processen inrichten en diverse trajecten inkopen. Zo moet de gemeente bij aanvang een brede intake afnemen bij de inburgeraar.

In deze brede intake wordt gevraagd naar alle levensgebieden zoals leer- en werkmogelijkheden, maar bijvoorbeeld ook gezondheid. De gesprekken met de inburgeraar worden vastgelegd in een persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP). In dit plan staat onder meer welke leerroute hij/zij gaat volgen en welke participatie-activiteiten er worden ingezet. Het PIP wordt door de gemeente gehandhaafd. Na 3 jaar moet de inburgering zijn afgerond. De gemeente koopt onder meer in voor drie verschillende leerroutes die inburgeraars volgen: de Zelfredzaamheidsroute (Z-route), de B1-route (regulier) en de onderwijsroute. De Z-route is bedoeld voor lageropgeleiden of mensen die analfabeet zijn. De B1-route is de route die opleidt voor het taalniveau B1, het basisniveau dat nodig is om verder te kunnen participeren. Alle jongeren zullen in principe instromen in de onderwijsroute. Dit is een taalschakeltraject dat hen in staat stelt door te stromen naar een vervolgopleiding in MBO, HBO of universiteit. De gemeente vindt het belangrijk dat er sprake is van een integraal programma voor inburgeraars. Dit vraagt onder meer om korte lijntjes en een goede samenwerking met diverse partijen. De inburgeraar moet één samenhangend aanbod krijgen van wonen, werken en leren. Het liefst vanuit één of zo min mogelijk contactpersonen.

Naast functioneel taalaanbod moet er aandacht zijn voor gezondheid, financiën en cultuur. Ten slotte weten we dat intensieve begeleiding van statushouders werkt bij de toeleiding naar de arbeidsmarkt. De huidige klantmanager speelt daarin nu al een grote rol en zal dat ook blijven doen.

4

2.Waarom een nieuwe wet inburgering? 2.1.

Aanleiding voor de wet inburgering 2022

De afgelopen jaren is landelijk veel onderzoek gedaan naar de werking van de huidige inburgeringswet uit 2013. De belangrijkste conclusies komen uit een onderzoek van de Algemene Rekenkamer uit 2017. Binnen de huidige inburgeringswet is de inburgeraar zelf verantwoordelijk voor zijn inburgeringstraject. De inburgeraar gaat zelf op zoek naar een taalaanbieder. Maar door zijn beperkte kennis van Nederland en de Nederlandse taal is gebleken dat de inburgeraar kwetsbaar is op de inburgeringsmarkt. Sommigen zijn de dupe geworden van frauduleuze taalscholen of hebben onvoldoende de kans gekregen een bepaald taalniveau te behalen. Binnen de huidige wet uit 2013 is er bovendien geen directe koppeling met de praktijk, waardoor de Nederlandse taal vaak los wordt geleerd van een voor hen belangrijke taalcontext/ omgeving (zoals op de werkvloer). Tenslotte kwamen te weinig inburgeraars met een vluchtelingenachtergrond aan het werk. Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid (SZW) heeft daarom besloten het inburgeringsstelsel te herzien. De nieuwe wet zal op 1 januari 2022 in moeten gaan.

2.2. Uitgangspunten wet inburgering 2022 De inburgeringswet 2022 gaat ervan uit dat iedereen sneller meedoet en uiteindelijk het liefst via betaald werk. Met deze wet krijgt inburgering bovendien meer verbinding met verschillende levensgebieden binnen het sociaal domein, zoals gezondheid, financiën en een sociaal netwerk. Ook wordt het leren van de taal beter gekoppeld aan de praktijk. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de oude wet zijn in onderstaande tabel opgenomen. De maatschappelijke begeleiding uit de oude wet blijft in de nieuwe wet gehandhaafd. Oude wet (vanaf 2013) Regie bij de inburgeraar

Leren en werken vaak na elkaar Geen vaste verankering van bepaalde levensgebieden Normniveau taal: A2 Theoretisch Examen Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) Inburgeraar is verantwoordelijk voor eigen financiën

Participatieverklaringstraject Nederlandse kernwaarden (PVT) binnen 18 maanden

Nieuwe wet (vanaf januari 2022) Regie bij de gemeente. Hierdoor: Extra controle op (taal)aanbieders Regie op trajecten van inburgeraars Meer verbinding tussen verschillende levensgebieden Leerroutes: duale trajecten, leren en werken tegelijk Binnen de trajecten is aandacht voor: gezondheid, financiën en een sociaal netwerk. Normniveau taal: B1 Praktische module arbeidsmarkt & participatie (MAP) Statushouders (vluchtelingen) worden 6 maanden lang financieel ontzorgd Statushouders krijgen een cursus financiën in Nederland en individuele begeleiding PVT binnen 3 jaar

5

2.3. Regierol gemeente Een grote verandering in de nieuwe wet is de regierol die gemeenten krijgen. Vóór 2013 heeft de gemeente ook de regie gehad. Vanaf 2013 had de inburgeraar echter zelf de regie. Mensen met een vluchtelingenachtergrond bleken niet goed in staat om zelf regie te voeren over hun traject. Er kwam te veel op hen af (een vreemd land, andere gewoontes en verwachtingen, een vreemde taal). Met de regie naar de gemeente komt er meer grip op het traject van statushouders. De regierol van de gemeente in de nieuwe wet bestaat uit twee onderdelen. 1. Allereerst is de gemeente verantwoordelijk voor het traject van de inburgeraar, van vestiging in de gemeente tot een geslaagde inburgering. De gemeente moet een brede intake afnemen en samen met de inburgeraar een persoonlijk plan (PIP) opstellen. De gemeente is ook verantwoordelijk voor handhaving van het plan. 2. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor de inkoop van de leerroutes, de maatschappelijke begeleiding, de module arbeidsmarkt & participatie (MAP) en het participatieverklaringstraject (PVT). De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor voldoende en kwalitatief aanbod. De eerste verantwoordelijkheid voor het controleren van de marktpartijen ligt bij het keurmerk Blik op Werk (Z-route en reguliere route) of de onderwijsinspectie (onderwijsroute).

Met de inkoop van de trajecten kan de gemeente wel een extra controle uitvoeren.

2.4. Inburgeraars in beeld 2.4.1. Wie moet inburgeren? Sinds 2007 moeten volwassenen die van buiten Europa komen verplicht inburgeren in Nederland. Tot 1 mei 2020 waren Turken vrijgesteld van deze inburgeringsplicht. Sinds 1 mei 2020 vallen zij echter ook onder de inburgeringswet, daarmee heeft ook deze doelgroep meer kansen gekregen om goed te integreren. Inburgeringsplichtigen in de wet inburgering 2022 zijn mensen met een verblijfsvergunning die als vluchteling naar Nederland komen (asielmigranten) en mensen die voor een Nederlandse partner, ouder of kind naar Nederland komen (gezinsmigranten). Beide moeten een inburgeringsdiploma behalen als voorwaarde voor verlenging van de verblijfsduur en naturalisatie in Nederland. Asielmigranten krijgen meer begeleiding dan gezinsmigranten. Asielmigranten hebben op basis van de wet ook meer verplichtingen.

6

2.4.2. Aantal en nationaliteiten inburgeraars De hoogte van het aantal en de achtergrond van asielmigranten die naar de gemeente komen, kan ieder jaar verschillen. In 2015 en 2016 was sprake van een verhoogde instroom. Uit cijfers van een benchmark van Divosa (beschikbaar vanaf begin 2018 en onder meer gebaseerd op cijfers van het CBS) zijn in Oost Gelre vanaf 2014, 185 statushouders gevestigd. In 2019 zijn 22 asielmigranten (met een vluchtelingachtergrond) in Oost Gelre komen wonen. In 2020 zijn dat er 21. Van hen is gemiddeld ongeveer 42% jonger dan 18 jaar. In 2021 zal er tijdelijk sprake zijn van een verhoogde instroom. Dit is het gevolg van een inhaalslag door de IND (immigratie- en naturalisatiedienst). Vanaf 2022 is de verwachting vooralsnog dat er ongeveer evenveel mensen binnenkomen als in 2020. Jaarlijks in oktober wordt bekend hoeveel asielmigranten dat precies zijn.

Asielmigranten komen sinds 2015 voornamelijk uit Syrië en Eritrea. In mei 2020 was de verdeling van nationaliteiten in Nederland als volgt:

Afbeelding 1, Bron: CBS.nl

Dit beeld komt overeen met de nationaliteiten in Oost Gelre. Sinds 2014 was van de gehuisveste asielmigranten 59% Syriër en 22% Eritreeër. De derde groep in Oost Gelre bestaat uit Irakezen (10%).

7

2.4.3. Cijfers werk en studie statushouders gemeente Oost Gelre Vanaf 2017 heeft de gemeente geïnvesteerd in een klantmanager statushouders, iemand die de doelgroep goed kent en kan begeleiden. Dit heeft tot een grotere uitstroom uit de uitkering op het gebied van werk en studie geleid. •

•

•

Werk: begin 2018 lag het aandeel statushouders dat aan het werk was op 13 % (landelijke benchmark eveneens 13 %). Eind 2019 is dat gestegen naar rond de 30 % (landelijke benchmark 29%). Studie: begin 2018 lag het aandeel statushouders tussen 18 en 65 jaar dat onderwijs volgde met 13 % al boven de landelijke benchmark van 9%. Eind 2019 was dit aandeel gestegen naar 17% (benchmark 16%). Studie: het aandeel statushouders tussen 18 en 30 jaar (die in aanmerking komen voor studiefinanciering) dat onderwijs volgde lag begin 2018 eveneens met 23 % al boven de landelijke benchmark van 17 % en is eind 2019 gestegen naar 38% (benchmark 32%). De meesten van hen volgen een MBO-1–opleiding (67%).

De uitstroom naar studie of werk heeft tot de volgende daling van het aantal bijstandsuitkeringen geleid:

Het aantal statushouders dat naast de inburgeringslessen een re-integratievoorziening heeft, bijvoorbeeld een duaal traject leren en werken, een training op weg naar werk of andersoortige begeleiding, bedraagt: 64 %.

8

3. De wet inburgering 2022 3.1. Doelen inburgeringswet 2022 De nieuwe inburgeringswet gaat uit van zelfredzaamheid en duurzame participatie van inburgeraars. De wet kent de volgende specifieke doelen. De gemeente zal deze als regiehouder de aankomende jaren moeten nastreven. 1. Zelfredzaamheid op de gebieden: o Financiën o Weg binnen de zorg vinden o Weg vinden naar instanties en de gemeente zelf o Kennis van de Nederlandse maatschappij o Kennis van de Nederlandse kernwaarden o Kennis van de eigen mogelijkheden o Een sociaal netwerk hebben of kunnen opbouwen 2. Functionele taalvaardigheid vergroten door een goed aanbod van formeel (met een docent), non formeel (gestuurd, maar met bijvoorbeeld een vrijwilliger) en informeel taalaanbod (taal leren door te doen, bijvoorbeeld tijdens sport). 3. Grotere doorstroom naar werk en duurzame participatie door betere aansluiting bij kwaliteiten van statushouders en betere aansluiting op de arbeidsmarkt

3.2.

Processen wet Inburgering 2022

Binnen de wet doorloopt iedere inburgeraar een duaal traject: leren en werken/participeren tegelijk. Daarnaast moeten inburgeraars ondersteuning krijgen op een aantal levensgebieden zoals gezondheid en financiën. De gemeente moet hiervoor de volgende processen inrichten. De processen worden in de navolgende pagina’s verder toegelicht.

Afbeelding 2, Bron: Anderson, Elffers, Felix

9

3.2.1. De brede intake en het Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP) De gemeente moet bij iedere inburgeraar een brede intake afnemen en het traject van de inburgeraar vastleggen in een Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP). In het plan wordt de leerroute opgenomen (taal en participatie). Daarnaast wordt inburgeraars gevraagd naar hun fysieke en mentale gezondheid en sociale netwerk. Het uitgangspunt is dat inburgeraars na hun inburgering zelfredzaam zijn op diverse levensgebieden, zoals gezondheid en financiën. Na de koppeling aan een gemeente op het AZC begint de brede intake voor een asielmigrant. De gemeente begint, afhankelijk van de locatie van het AZC waar de asielmigrant woont, zo snel mogelijk met de brede intake. Na verhuizing in de gemeente begint de brede intake voor een gezinsmigrant.

Afbeelding 2, Bron: overheid.nl

Wettelijk kader • • •

•

• •

De gemeente voert een brede intake uit voor alle inburgeraars, zowel asiel- als gezinsmigranten. De Brede intake wordt afgesloten met een Persoonlijk plan inburgering en participatie, het PIP. Het PIP dient opgesteld te worden binnen de wettelijke termijn van 10 weken na huisvesting in een gemeente. De brede intake kent in ieder geval de volgende vaste onderdelen: o Een landelijke leerbaarheidstoets o Onderzoek naar gevolgd onderwijs en ervaring in land van herkomst. o Het plan moet altijd maatwerk bieden. Taal en participatie moeten goed op elkaar aansluiten. Het PIP bevat in ieder geval: o Een van de drie leerroutes; Z-route, B1-route, onderwijsroute. o Informatie over de fysieke en mentale gezondheid, financiële en digitale vaardigheden van een inburgeraar. o Ondersteuning die een inburgeraar nodig heeft. o Intensiteit van het participatieverklaringstraject en de module Arbeidsmarkt & participatie. De inburgeringstermijn bedraagt 3 jaar. Deze gaat in na het vaststellen van het PIP. De gemeente is verantwoordelijk voor de handhaving van het PIP.

10

Afbeelding 3, Bron: ministerie van Sociale zaken en werkgelegenheid

3.2.2. Voortgang en handhaving De gemeente zal de voortgang van het PIP moeten handhaven. De PIP krijgt de vorm van een beschikking. Op het moment dat de lagere regelgeving bekend is (voorjaar 2021) zal dit verder worden vormgegeven. Het ministerie geeft aan dat de invoering van de wet een lerend stelsel is. Mede daarom zal niet direct na de start, maar drie jaar na ingang van de wet een prestatiebekosting worden ingevoerd. Hoe deze precies vorm gaat krijgen, zal in een later stadium bekend worden. Aan de hand van continue monitoring zal de gemeente de komende jaren moeten bekijken of zij de juiste partijen heeft ingehuurd om de juiste resultaten met de inburgeraars te kunnen behalen.

3.2.3. Leerroutes Het hart van het nieuwe inburgeringsstelsel vormen de leerroutes. Er zijn drie leerroutes: • • •

de zelfredzaamheidsroute (Z-route) de reguliere (B1) route de onderwijsroute

Alle routes bestaan uit taal én participatie, in principe leren én werken. Het participatiedeel kan naast een werkervaringsplek ook bestaan uit activiteiten die bijdragen aan persoonlijke ontwikkeling op het gebied van gezondheid, denk aan sport of een gezonde leefstijl, een training van GGNet of activiteiten om het sociale netwerk te vergroten. Het is maatwerk of een inburgeraar al gelijk een werkervaringsplek aan kan of eerst andere vaardigheden gaat ontwikkelen. Op basis van de brede intake, de leerbaarheidstoets en eventueel een instroomperiode zal bepaald worden welke leerroute een inburgeraar zal volgen. De gekozen leerroute wordt na de wettelijke termijn van 10 weken opgenomen in het PIP van de inburgeraar.

11

Afbeelding 4, leerroutes in de nieuwe inburgeringswet, Bron: overheid.nl

deelnemers. Daarnaast zal GGNet een module aanbieden om inburgeraars die (psychisch) zijn vastgelopen te kunnen ondersteunen en daarmee eventuele (leer)blokkades op te kunnen heffen.

De Z-route De Z-route is een praktische route. Hierbij staat centraal dat iemand zoveel mogelijk kan deelnemen aan de maatschappij. Deze route wordt in principe gevolgd door analfabeten en lageropgeleiden. Een bepaald taalniveau is niet het uitgangspunt, de mogelijkheid om zoveel mogelijk te kunnen participeren wel (het liefst via werk). Het streven is wel om het basisniveau Nederlands te halen voor anderstaligen (A2). Het traject wordt afgesloten met een certificaat.

Pilot Z-route 2021 De gemeente is in oktober 2020 in samenwerking met andere gemeentes in de Achterhoek, Kringloop Aktief, het Graafschap College en GGNet gestart met een pilot Zroute. Hierin kan tot januari 2022 ervaring worden opgedaan met deze specifieke doelgroep. Daarbij zal onder meer gekeken worden naar hoe taal functioneel kan aansluiten bij de werkdoelen van de

Afbeelding 5, Aan het werk bij Kringloop Aktief (foto SDOA)

12

De reguliere route (B-1) De reguliere route heeft in tegenstelling tot het huidige inburgeringstraject een hoger taalniveau tot einddoel: B1. Momenteel is dat A2. Ter vergelijk: op A2 niveau behaalt de inburgeraar een taalniveau met kennis van ongeveer 2000 Nederlandse meest voorkomende woorden. Op B1 niveau zijn dat er 5000. Daarnaast wordt op B1-niveau onder andere meer grammatica gevraagd. Daarmee kan een inburgeraar beter zinnen vormen. Ter vergelijk: een leerling waarvan het Nederlands de moedertaal is, beheerst op 4-jarige leeftijd ongeveer 3000 woorden, op 6-jarige leeftijd ongeveer 4500-5000. Deze vergelijking is van belang, omdat het bij inburgeraars essentieel is om de verwachtingen goed te managen, zowel van inburgeraars zelf als richting werkgevers. Het geeft ook het belang aan van taalaanbod dat zo goed en veel mogelijk aansluit op de praktijk en werkomgeving. De B1-route wordt afgesloten met een inburgeringsexamen.

De onderwijsroute De onderwijsroute is een taalschakeltraject waarbij deelnemers naast taal ook basisvaardigheden zoals rekenen en burgerschap geleerd krijgen. Het doel van dit traject is ze voor te bereiden op een startkwalificatie (MBO 2) of vervolgstudie. De route is in principe toegankelijk voor iedereen die nog studiefinanciering aan kan vragen na de route (tot 30 jaar).

3.2.4. Financiële ontzorging en educatie Nieuw in de wet is het onderdeel ‘financieel ontzorgen’. Dit houdt in dat gedurende zes maanden de huur, gas, water, licht en belangrijke verzekeringen uit de bijstandsuitkering worden betaald. Deze financiële ontzorging geldt alleen voor asielmigranten (vluchtelingen), niet voor gezinsmigranten. Naast deze administratieve ontzorging, krijgt een inburgeraar een cursus over het Nederlandse financiële systeem. Wanneer uit een persoonlijk nazorgtraject blijkt dat de inburgeraar voldoende in staat is zijn eigen financiën op orde te houden, kan de ontzorging worden stopgezet. Mocht blijken dat dit niet het geval is, dan kan op basis van de participatiewet de financiële ontzorging worden verlengd.

Afbeelding 6, van ontzorgen naar financiële zelfredzaamheid, Bron: Divosa.nl

13

3.2.5. Participatieverklaringstraject (PVT) Met het ondertekenen van een participatieverklaring geven inburgeraars aan kennis genomen te hebben van de Nederlandse kernwaarden en deze te respecteren. Doorgaans leren inburgeraars in een aantal interactieve trainingen wat deze waarden inhouden en kunnen zij hierover in discussie met elkaar en de trainer. De kernwaarden zoals deze worden behandeld zijn: vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit, participatie. Ook in de huidige wet is de participatieverklaring sinds oktober 2017 een verplicht onderdeel van de inburgering. De participatieverklaring sluit aan bij de activiteiten en mogelijkheden tot participeren voor nieuwkomers in de gemeente Oost Gelre.

3.2.6. Module Arbeidsmarkt & Participatie (MAP) De module arbeidsmarkt & participatie is een nieuw onderdeel in de wet inburgering. Het vervangt het examen Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA), dat in de vorige wet bestond uit het invullen van een portfolio en een gesprek. De MAP moet praktischer worden en meer verweven met de verschillende onderdelen uit de wet. De specifieke inhoudelijke uitgangspunten worden nader uitgewerkt door de gemeente en SDOA. Minimaal zal een inburgeraar kennis moeten nemen van Nederlandse beroepen en Nederlandse werknemersvaardigheden.

3.2.7. Maatschappelijke begeleiding Ook in de huidige wet maakt maatschappelijke begeleiding een belangrijk onderdeel uit van de begeleiding aan statushouders. Deze begeleiding bestaat momenteel uit een aantal praktische zaken. De gemeente Oost Gelre heeft een projectmedewerker nieuwkomers, die samen met een vrijwilliger in dienst van Vluchtelingenwerk, de nieuwkomer bij de sleuteloverdracht in hun nieuwe woning opvangt. Vluchtelingenwerk is de eerste 8 maanden in dienst om de praktische zaken te regelen zoals het inschrijven bij de gemeente, hulp bij het vinden van een tandarts, huisarts of school. Ook krijgen ze begeleiding bij het lezen van brieven van belangrijke instanties zoals de gemeente, sociale dienst, en vragen over huur, gas water licht e.d. Een uitgebreide beschrijving van de maatschappelijke begeleiding in Oost Gelre is te lezen in bijlage 2.

14

4. Uitgangspunten van de gemeente Oost Gelre Om tot een goede integrale aanpak voor nieuwkomers te komen, heeft de gemeente Oost Gelre de volgende ambities en uitgangspunten geformuleerd. De uitgangspunten worden in Hoofstuk 5 verder uitgewerkt met wat we al binnen de gemeente doen en wat nog niet.

Onze ambities 1. Nieuwkomers én oudkomers in de gemeente Oost Gelre doen snel, goed en volwaardig mee 2. De gemeente faciliteert, stimuleert en ondersteunt met maatwerk op een manier die past bij de persoonlijke situatie van de statushouder 3. We werken integraal; afspraken op alle leefgebieden leggen we vast in één plan 4. We organiseren lokaal en werken vanuit samenwerking; met inburgeraars, cultuurverbinders, organisaties, werkgevers en andere gemeentes in de regio

Afbeelding 7, cultuurverbinders die het traject van Figulus en Vluchtelingenwerk hebben afgerond, Bron: Vluchtelingenwerk.nl

15

Uitgangspunten Op basis van de wet inburgering 2022 heeft de gemeente de volgende uitgangspunten geformuleerd. 1. Voldoende beheersing van de Nederlandse taal Het taalaanbod is functioneel. Zowel bij de inkoop van de leerroutes als bij de koppeling met participatie-activiteiten is er aandacht voor functioneel taalaanbod, zodat inburgeraars zich zo snel mogelijk binnen een eigen omgeving goed kunnen redden. Daarnaast is er zoveel mogelijk taalcontact met Nederlanders. 2. Financiële en digitale zelfredzaamheid Alle statushouders ontvangen een training financiële educatie, individuele begeleiding en een module digitale vaardigheden die hen in staat stelt de basis in Nederland zelf te regelen. 3. Positieve gezondheid De gemeente biedt beweegactiviteiten aan die bijdragen aan een gezonde leefstijl. Door vroegsignalering en samenwerking met gezondheidsinstanties zoals de GGD en GGNet worden statushouders in een vroeg stadium geholpen bij eventuele gezondheidsproblemen die de inburgering mogelijk in de weg staan. 4. Meedoen door betaald werk of duurzame participatie Alle statushouders in onze gemeente krijgen de kans om mee te doen, bij voorkeur door betaald werk of onderwijs. 5. Een integraal weekprogramma Elke inburgeraar krijgt altijd een integraal maatwerkprogramma aangeboden.

Naast de leerroute bestaat deze uit aanvullende activiteiten die bijdragen aan de eigen leerdoelen, denk aan sport of deelname aan een activiteit die bijdraagt aan een sociaal netwerk. 6. Naast het inrichten van de nieuwe wet is er aandacht voor de doelgroep ‘oudkomers’. Deze hebben onvoldoende kunnen profiteren van de huidige wet en vallen vaak tussen wal en schip. De gemeente richt diverse activiteiten en projecten in die deze groep helpt om beter te integreren (zie ook bijlage 2). In het plan van aanpak zal voor deze doelgroep ook specifieke aandacht zijn. Om deze uitgangspunten te kunnen realiseren zal de gemeente: 1. samenwerken met cultuurverbinders die beide talen spreken en snappen hoe de Nederlandse en eigen cultuur werkt en daarin verbinding kunnen leggen. In 2019 heeft het Verwey Jonker instituut een regionaal onderzoek uitgevoerd naar de inzet van cultuurverbinders. De aanbevelingen uit het rapport worden door de gemeente meegenomen. 2. voor het participatiedeel in de leerroute lokale activiteiten organiseren. Er zijn al diverse activiteiten georganiseerd die ook in de nieuwe wet van belang blijven. Zie ook bijlage 2. 3. regionaal samenwerken. Dit kan gaan om het delen van kennis over de doelgroep en om met een brede doelgroep in overleg te kunnen. Daarnaast kan, wanneer dat wenselijk blijkt, gezamenlijk worden ontwikkeld en ingekocht.

16

5. Inburgeren in Oost Gelre: wat doen we al en wat moeten we nog doen? In Oost Gelre vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen. In de afgelopen jaren zijn daarvoor al diverse activiteiten ontwikkeld. Een overzicht van al deze activiteiten is te vinden in bijlage 2. In deze paragraaf leest u welke activiteiten Oost Gelre al heeft opgezet, die passend zijn bij het kader van de nieuwe wet. Daarnaast leest u wat we nog moeten ontwikkelen.

5.1 Voldoende beheersing van de Nederlandse taal Wat doen we al? Binnen de gemeente wordt al goed gebruik gemaakt van Taalcafé’s en het Taalhuis. Hierin wordt met behulp van een vrijwilliger taalondersteuning geboden op zeer diverse, uiteenlopende onderwerpen. Binnen de taalcafé’s wordt op een laagdrempelige manier gewerkt aan spreekvaardigheid. Ook het contact met maatjes draagt bij aan taalontwikkeling. Binnen de gemeente kan iedere nieuwkomer een maatje krijgen. Naast taal binnen de leerroutes en in het taalcafé en het taalhuis is het belangrijk dat inburgeraars zoveel mogelijk taalcontact hebben. Activiteiten zijn dan ook het liefst gemixt met Nederlandse vrijwilligers. Op het moment gebeurt dat ook al bij diverse activiteiten, zoals bij ‘eat to meet’ en de zomerfeesten. Ook binnen de nieuwe wet blijft het mixen van deze contacten erg belangrijk. Wat moeten we nog doen? Naast bovengenoemde activiteiten is het belangrijk dat inburgeraars meer functioneel taalaanbod krijgen dat aansluit bij hun participatie- en werkdoelen. Dit zal met taalaanbieders besproken moeten worden bij de inkoop van de formele leerroutes.

17

5.2 Financiële en digitale zelfredzaamheid Binnen de nieuwe wet moeten inburgeraars financieel en digitaal zelfredzaam zijn. Zonder digitale vaardigheden is het in Nederland ook moeilijk om jezelf financieel goed te redden. Wat doen we al? Binnen het participatieverklaringstraject wordt onder meer al aandacht besteed aan het Nederlandse uitkeringssysteem. Daarnaast wordt informatie verstrekt over werkbegrippen zoals minimumloon. In Oost Gelre wordt aan oud/nieuwkomers soms al een training financiële zelfredzaamheid gegeven, waarin alle aspecten van een financiële huishouding naar voren komen. Wat moeten we nog doen? De gemeente moet de administratieve financiële ontzorging inrichten voor asielmigranten. In het kader van financiële zelfredzaamheid moet iedere inburgeraar naast een uitgebreide training over het Nederlandse betalingssysteem persoonlijke begeleiding krijgen. Daarbij is het belangrijk dat er samenhang komt tussen de financiële ontzorging, financiële training en een persoonlijk nazorgtraject. Idealiter houdt de klantmanager de regie over dit gehele traject. Binnen de gemeente Oost Gelre is nog geen standaard module digitale vaardigheden voor inburgeraars. Deze moet in het kader van de nieuwe wet wel worden ingepast. Binnen het taalhuis wordt deze nu uitgeprobeerd.

18

5.3 Positieve gezondheid Wat doen we al? Informatievoorziening: binnen het participatieverklaringstraject krijgen zowel asiel- als gezinsmigranten uitleg over het Nederlandse zorgsysteem en de zorgverzekering. Ze leren hier bijvoorbeeld wanneer je wel en niet naar het ziekenhuis of de huisarts gaat in Nederland. Maar ook wat het eigen risico inhoudt. Daarnaast krijgen ze algemene uitleg over gezondheid in Nederland. Binnen ‘Samen Oost Gelre’ zijn er standaard fietslessen die naast mobiliteit bijdragen aan meer bewegen. Daarnaast zijn er zwemlessen, waarbij statushouders hun zwemdiploma kunnen halen. Ten slotte worden er soms incidentele beweegactiviteiten georganiseerd, zoals een voetbaltoernooi. In Oost Gelre helpt een projectmedewerker statushouders bij de ondersteuning van statushouders op veel gebieden. Zij kan deelnemers ook doorverwijzen voor beweeg- en sportactiviteiten of overige gezondheidsondersteuning. Wat moeten we nog doen? Naast het beweegprogramma kan er meer aandacht komen voor een gezonde leefstijl; deze is ondersteunend bij de integratie. Daarnaast kan er nog een module opvoedondersteuning aan het programma worden toegevoegd. In het voorjaar van 2021 zal hiernaar worden gekeken.

19

5.4 Doorstroom naar werk en duurzame participatie Binnen de nieuwe wet is het uitgangspunt dat iedereen in Nederland mee kan doen. Dat vraagt om maatwerk, een passend traject waarmee de inburgeraar duurzaam kan participeren. Het liefst via betaald werk. Ook vraagt het om duale trajecten. Wat doen we al? De gemeente Oost Gelre heeft een klantmanager statushouders aangesteld, die de doelgroep goed kent. Dit heeft er al toe geleid dat er veel statushouders zijn die iets naast hun inburgering doen, bijvoorbeeld vrijwilligerswerk. Zie hiervoor ook de cijfers in hoofdstuk 2. Binnen SDOA worden diverse projecten opgezet voor statushouders. Zo is met Stichting Aktief een project opgezet om taal en werkervaring te combineren. In 2020 en 2021 wordt dit traject omgezet naar een pilot voor de zelfredzaamheidsroute waarin nu ook een formeel taaltraject, financiële vaardigheden en een geestelijke gezondheidsmodule worden gekoppeld. Wat moeten we nog doen? Met de klantmanager moet een opzet voor het persoonlijk plan PIP worden samengesteld. Deze moet in een systeem worden gezet. Binnen het PIP is het belangrijk dat de klantmanager samen met de inburgeraar de mogelijkheden van de inburgeraar goed gaat verkennen. Hiervoor zal onder meer een verplichte leertoets (landelijk ontwikkeld) en diplomawaardering moeten worden ingezet.

De klantmanager kan echter meer middelen inzetten om samen met de inburgeraar te ontdekken welke mogelijkheden hij/zij heeft. Binnen het PIP moet leren en werken gekoppeld worden aan de levensgebieden uit de brede intake, denk aan geestelijke gezondheidszorg, het opbouwen van een netwerk of sport. Door activiteiten te bieden binnen alle levensgebieden kan een klantmanager een goede PIP samenstellen met de inburgeraar. Het behoud van een specifieke klantmanager statushouders is essentieel voor een goede doorstroom naar werk en participatie.

5.5 Samenhang tussen de activiteiten: één integraal aanbod Alle activiteiten zouden gezamenlijk één weekprogramma kunnen vormen. Iedere inburgeraar kan dan zijn eigen rooster ontvangen dat bestaat uit een volwaardig weekprogramma met de leerroute en andere activiteiten die bijdragen aan de doelen van de inburgeraar. Voor de klantmanager is het belangrijk om te weten welke activiteiten wanneer worden aangeboden. Deze kunnen dan in het PIP worden opgenomen.

20

6. Implementatie wet inburgering 2022 Vanaf 1 januari 2022 zal de nieuwe wet inburgering in werking treden. In hoofdstuk 5 is beschreven wat in Oost Gelre al is geregeld. Een aantal activiteiten zal nog verder ontwikkeld moeten worden. Daarnaast zullen een aantal processen nog moeten worden ingericht.

6.1. Inrichten processen nieuwe wet Voor ingang van de nieuwe wet moeten de volgende basisprocessen nog worden ingericht: 1. 2. 3. 4. 5.

Brede intake en het persoonlijk inburgerings- en participatieplan Handhaving van het PIP Financiële ontzorging en educatie MAP Inkoop leerroutes, participatieverklaring en maatschappelijke begeleiding

Plan van aanpak en concrete werkprocessen Om deze beleidsnotitie uit te kunnen voeren zullen de werkprocessen beschreven worden in een plan van aanpak. Hierin staan alle processen en modules in detail beschreven: welke activiteiten, wie voert ze uit, wie heeft de verantwoordelijkheid, wat zijn de kosten.

Lerend stelsel en monitoren De minister heeft aangegeven dat het bij de invoering van de nieuwe wet moet gaan om een lerend stelsel. Het is belangrijk dat de gemeente de ingezette trajecten goed monitort en bijstuurt wanneer nodig. Dat vraagt om een projectmatige aanpak en een medewerker van de gemeente die sturing kan geven aan dit proces. Dit kan gebeuren door een beleidsmedewerker inburgering. In ieder geval is het van belang dat het vanwege de integrale aanpak gebeurt door iemand die alle processen kan overzien. De monitoring moet onderdeel zijn van een lokaal plan van aanpak.

6.2. Welke stappen moet de gemeente nemen en wanneer? Wat Marktverkenning in het kader van de inkoop van de leerroutes Beleidsnotitie veranderopgave inburgering Inkooptraject leerroutes, MAP, PVT en maatschappelijke begeleiding Plan van aanpak op basis van werkprocessen Vaststellen verordening voor handhaven van de PIP’s

21

Wanneer Voorjaar 2020, afgerond September 2021 Voorjaar 2021 Oktober 2021 November 2021

6.3.

Financieel kader

In het najaar van 2020 heeft het ministerie de financiële kaders voor de inburgeringswet vastgesteld. Door uitstel van de wet van 1 juli 2021 naar januari 2022 zijn de bijdragen echter nog niet volledig bekend. De verwachte inkomsten voor inburgering in de periode tot en met 2023 zijn opgenomen in onderstaande tabel. De bedragen zijn afkomstig uit de meicirculaire en worden mogelijk nog bijgesteld. Onderdeel

2020

Incidentele invoeringskosten Structurele uitvoeringskosten

€59.134

Maatschappelijke begeleiding

€2370,- per deelnemer (€14.220) -

Inkoop inburgeringsvoorzieningen

Ondertussengroep (inburgeraars onder wet van 2013)

-

2021

2022

2023

€38.480* Bedrag wijzigt mogelijk nog €2370,- per deelnemer

€85.524 Bedrag wijzigt mogelijk nog Bedrag nog onbekend

€94.086 Bedrag wijzigt mogelijk nog Bedrag nog onbekend

€10.000,- per asielstatushouder voor het gehele leerroutetraject (maximaal 3 jaar).

Bestemmings- Bestemmingsreserve reserve

De huidige middelen voor nieuwkomers, die voortkomen uit het geld voor de ondertussengroep dat ter beschikking is gesteld voor 2019 en 2020, is toereikend om voor te sorteren op de nieuwe wet. Oost Gelre neemt deel aan een pilot z-route, deze wordt gedekt met middelen Het bedrag voor de in te kopen leerroutes bedraagt €10.000,- per statushouder. De leerroutes zullen op basis van de verwachte jaarlijkse taakstelling binnen deze kaders worden ingekocht. De inkomsten van de maatschappelijke begeleiding zijn €2370,- per statushouder. De kosten voor maatschappelijke begeleiding zijn in 2021 gedekt binnen deze bijdrage. Het is vooralsnog niet duidelijk of de gemeente gaat uitkomen met de uitvoeringskosten vanaf 2022. Na het vaststellen van de lagere regelgeving, zal de gemeente op basis van deze beleidsnotitie diverse werkprocessen uitwerken. Dit zal leiden tot een gedetailleerd overzicht van de kosten. Het uitgangspunt zal daarbij zijn om in samenwerking met SDOA en het sociaal team ‘slim’ te organiseren. Daarnaast zal gekeken worden dat waar mogelijk budgetten aan elkaar worden gekoppeld. Mocht in de loop van 2021 blijken dat er onvoldoende uitvoeringsmiddelen door het rijk beschikbaar zijn gesteld, dan zullen we de eventueel extra benodigde middelen meenemen bij de begrotingsbehandeling 2022.

22

Bijlage 1 Vraag & Antwoord Wie is asielmigrant? Asielmigranten zijn mensen met een vluchtelingachtergrond. Sinds 2015 is de groep Syriërs het grootst. Daarnaast zijn er veel Eritreeërs naar Nederland gekomen. Asielmigranten verblijven eerst op een AZC. Daarna worden zij gekoppeld aan een gemeente. Zodra zij een verblijfsvergunning hebben gekregen, gaat hun inburgering in. Gezinsleden van asielmigranten die nareizen zijn zelf ook asielmigrant. Het begrip asielstatushouder wordt ook gebruikt. Wie is statushouder? Een statushouder is een vreemdeling die een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde of onbepaalde tijd heeft ontvangen van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Een statushouder is in principe inburgeringsplichtig.

Wie is gezinsmigrant? Een gezinsmigrant is iemand met een Nederlandse partner, ouder of kind. Meestal gaat het om een partner. Een gezinsmigrant haalt in het land van herkomst al een basis in inburgering. Daar moet iemand aantonen dat hij/ zij taalniveau A1 heeft behaald en basiskennis heeft van de Nederlandse maatschappij. Is het programma voor gezinsmigranten en asielmigranten hetzelfde? Nee, het programma is niet hetzelfde. Beide moeten een inburgeringsdiploma halen, maar voor gezinsmigranten geldt niet de financiële ontzorging en de maatschappelijke begeleiding. Daarnaast halen gezinsmigranten in het land van herkomst al het A1-taalniveau en kennis van de Nederlandse maatschappij. Wat is een PIP? Een PIP is een persoonlijk plan inburgering- en participatie dat iedere inburgeraar met ingang van de nieuwe wet krijgt. In het PIP wordt opgenomen welke leerroute iemand gaat volgen en welke mogelijkheden en belemmeringen iemand kent. Het PIP moet 10 weken na huisvesting in een gemeente worden vastgesteld. Wat is een klantmanager statushouders? Dit is een klantmanager bij SDOA die veel kennis heeft van de doelgroep statushouders. De klantmanager is door deze kennis goed in staat cultuursensitief te werken. Wat betekent ‘taakstelling’? De gemeente krijgt ieder half jaar van de rijksoverheid een verplichte taakstelling tot het huisvesten van statushouders.

Deze groep bestaat uit volwassenen en kinderen. Alleen volwassenen moeten inburgeren. Dit is ongeveer 70 %. Kinderen tot 12 jaar gaan naar een reguliere basisschool. Kinderen tussen de 12 en de 18 gaan naar een schakelklas of wanneer mogelijk naar een reguliere klas.

23

Bijlage 2 Huidige activiteiten nieuwkomers Oost Gelre Maatschappelijke begeleiding De gemeente Oost Gelre heeft een projectmedewerker nieuwkomers, die samen met een vrijwilliger in dienst van Vluchtelingenwerk, de nieuwkomer bij de sleuteloverdracht in hun nieuwe woning opvangt. Vluchtelingenwerk is de eerste 8 maanden in dienst om de praktische zaken te regelen zoals het inschrijven bij de gemeente, hulp bij het vinden van een tandarts, huisarts of school. Ook krijgen nieuwkomers begeleiding bij het lezen van brieven van belangrijke instanties zoals de gemeente, sociale dienst, en vragen over huur, gas water licht e.d. van de begeleider van Vluchtelingenwerk. Naast deze praktische zaken van Vluchtelingenwerk, zorgt de projectmedewerker voor een maatje voor de statushouders. Dit maatje is een vrijwilliger die helpt met taalkennis, sociale contacten en kennismaken met de buurt en de Oost Gelrese cultuur. De maatjes stimuleren participatie in de activiteiten en projecten in Oost Gelre. Soms is het al duidelijk dat, via contact met het COA, een nieuwkomer óf nieuwkomersgezin een indicatie heeft. In dat geval wordt er geen vrijwilligersmaatje gekoppeld, maar meteen professionele begeleiding ingeschakeld. Na acht maanden wordt bekeken of de nieuwkomer voldoende zelfredzaam is om zonder de begeleiding van Vluchtelingenwerk door te gaan.

Zo niet, dan regelt Oost Gelre een verlenging van deze begeleiding, of wordt misschien iemand van het sociaal team ingeschakeld. Het kan ook zijn dat een cultuurbegeleider gewenst is, indien er bijzonderheden zijn. De meerderheid van de nieuwkomers stroomt door naar reguliere begeleiding. Dit bestaat deels uit het VIP (Vreemdeling Informatie Punt) en de Formulierenbrigade, die op donderdagavond een vaste tolk in dienst heeft. De vrijwillige maatjes hebben zicht op de actuele situatie van onze nieuwkomers. Zo kunnen ze belangrijke feedback doorgeven. Hierdoor is het mogelijk om onze dienstverlening wanneer wenselijk aan te passen. De verplichting tot maatschappelijke begeleiding bestaat alleen voor de doelgroep asielmigranten. Er zijn echter soms ook gezinsmigranten die deze begeleiding nodig hebben. De gemeente ontvangt geen vergoeding voor deze laatste groep, maar toch is het aan te raden hier wel aandacht voor te hebben. De klantmanager kan bijvoorbeeld in het PIP met de gezinsmigrant en de projectmedewerker nieuwkomers op zoek naar een maatje of naar activiteiten binnen de gemeente waarbij de gezinsmigrant ook aan kan sluiten, denk bijvoorbeeld aan sociale activiteiten zoals de zomerschool, sport activiteiten of de Taalcafés. sport. Aandacht voor oudkomers De wet inburgering 2022 richt zich op nieuwkomers vanaf januari 2022.

Er is echter ook nog een grote groep ‘oudkomers’ die ook aandacht behoeft. Het gaat dan om ex-inburgeraars die om allerlei redenen nog ondersteuning nodig hebben: om hun taal te verbeteren, ondersteuning te krijgen bij financiële zelfredzaamheid of gezondheid. In 2016 zijn 75 nieuwkomers in de gemeente komen wonen; In 2017, 41 en in 2018 42 nieuwkomers. Vanuit deze groep zijn er regelmatig bezoekers aan het VIP, de Taalcafe’s, zwemlessen en de Formulieren Brigade. Maar het is gewenst om ze beter in beeld te krijgen. Er is daarom onlangs een enquête aan ze uitgedeeld, om te vragen hoe het met de oudkomers gaat wat betreft gezondheid, werk, hun sociale netwerk en algemene welzijn. Zo kan de gemeente beter inspelen op specifieke behoeften.

24

Het Maatjesproject Iedere nieuwkomer die vanaf 2016 naar Oost Gelre komt, krijgt een maatje. Deze vrijwilligers wijzen de weg in Oost Gelre. Naast formele zaken is het is de sociale, signalerende functie en de gezelligheid net zo belangrijk. Het is de bedoeling dat nieuwkomers uiteindelijk naar de reguliere begeleiding worden doorverwezen en dat lukt al goed momenteel. We hebben rond de 60 nieuwkomergezinnen die aan een maatje gekoppeld zijn. Sleutelpersonen, cultuurverbinders en klankbordgroep Wij werken in Oost Gelre met een paar sleutelpersonen en een aantal informele cultuurvertalers. Dit zijn nieuwkomers die werken met landgenoten, die hen ondersteunen en een signalerende functie voor ons hebben. Dit is een belangrijke bron van informatie. Samen kijken we hoe wij onze activiteiten en diensten kunnen verbeteren en mensen kunnen helpen. Daarnaast heeft de gemeente een Klankbordgroep die al sinds 2016 functioneert. Door hun feedback kunnen we onze diensten eveneens beter aan de behoefden van nieuwkomers aanpassen. Participatie Verklaringstraject (PVT) Vanaf 1 oktober 2017 is een Participatieverklaringstraject en het ondertekenen van een certificaat een verplicht onderdeel van de inburgering. In Oost Gelre krijgen asielmigranten een traject van 4 dagdelen. Gezinsmigranten krijgen 1 dagdeel aangeboden. Het traject is in de afgelopen jaren verzorgd door Vluchtelingenwerk.

Het Vreemdelingen Informatiepunt (VIP) Oost Gelre heeft voor nieuwkomers het VIP. Deze is opgezet door vrijwilliger Riet van Zanten. Zij ontvangt ongeveer 25 nieuwkomers per jaar. De gemeente is in overleg met haar of en hoelang zij dit vrijwilligerswerk wil continueren. Mogelijk is de formulierenbrigade in samenwerking met tolken voldoende. Maar er blijft een vaste groep oudkomers die trouw bij Riet blijven komen. De Formulierenbrigade Om het makkelijker toegankelijk te maken voor kwetsbare nieuwkomers zijn de tijden van de formulierenbrigade aangepast. De Formulierenbrigade hebben wij uitgebreid met 2 nieuwe bezoektijden. De inloop op donderdagavond is handig omdat burgerzaken tegelijkertijd open is. Op dat tijdstip kunnen inwoners die overdag werken ondersteuning bij hun administratie krijgen. Deze twee nieuwe tijdstippen zijn bemand met een tolk (die beide Arabisch en Tigrinya kan spreken) en een medewerker van de stichting Lezen Werkt, om de laaggeletterden op te vangen, inclusief Nederlanders die overdag naar werk moeten. Er komen tussen de 4 en 7 mensen per spreekuur. De Taalcafés In 2016 is in Lichtenvoorde een Taalcafé opgericht en in 2017 één in Groenlo. De taalcafés hebben beiden +/- 15 vrijwilligers en rond de 40 bezoekers per jaar. Bij een gemiddelde bijeenkomst in Lichtenvoorde komen rond de 20 nieuwkomers en in Groenlo is dat rond de 15 per keer.

Onze doelgroep weet de taalcafés goed te vinden. Er zijn ook oudkomers en gezinsmigranten die hiervan profiteren.

25

De Zwemlessen In 2018 zijn de zwemlessen voor volwassen nieuwkomers opgestart. Er zijn 2 groepen, één voor vrouwen en één voor mannen. De mannengroep bestond uit +/- 7 bezoekers en de vrouwengroep bestond uit +/- 20 bezoekers. Een aantal vrouwen heeft het A-diploma en gehaald en er zelfs een paar die voor hun B-diploma gaan. Sommige vrouwen die hun diploma hebben gekregen blijven komen als vrijwilliger, voor de beweging die ze krijgen en de contacten die ze gemaakt hebben. Wat opvallend is bij deze gezellige zwemgroep is dat soms Nederlandse vrouwen deelnemen. Dit draagt bij aan de integratie! Fietslessen In 2018 hebben we fietslessen voor nieuwkomers in Groenlo en Lichtenvoorde opgericht. De fietslessen hebben 4 doelen: 1. fysiek leren fietsen 2. het leren van de verkeersregels en verkeerstheorie 3. het onderhouden en repareren van de fiets en 4. het leren kennen van de omgeving De bedoeling is dat onze nieuwkomers met zelfvertrouwen en kennis door onze gemeente durven en kunnen fietsen met plezier. De Zomerschool Een ander vast traject dat we elk jaar aan zowel de kinderen van nieuwkomers als kinderen van gezins- en arbeidsmigranten aanbieden, is de Zomerschool. De Zomerschool heeft een zeer dynamisch aanbod om bij de kinderen spelenderwijs hun taalvaardigheid te verbeteren.

Wij gebruiken excursies, gastsprekers, yoga en kunstlessen om een rijk en divers taalaanbod te bevorderen. Daarvoor hebben wij 6 betaalde Paboleerlingen in dienst en ruim hetzelfde aantal vrijwilligers. De Zomerschool vangt elk jaar tussen de 30-50 kinderen op. Wij passen de lesinhoud aan leeftijd en taalvaardigheid van de kinderen. Taalondersteuning voor kinderen In samenwerking met de basisscholen zijn we begin dit schooljaar met extra taalondersteuning voor kinderen gestart. We hebben gemerkt dat kinderen van nieuwkomers die 2 à 3 jaar op de basisschool hebben gezeten vanwege de Citotoets naar een ISK-school moeten. Dit zien de kinderen als een enorme teleurstelling. Hun klasgenoten en hun netwerk stroomt door naar reguliere scholen en zij moeten terug naar een klas met andere buitenlanders die nauwelijks Nederlands praten. Dat werkt zeer demotiverend. Om deze kwetsbare groep een boost te geven om hun kansen te verbeteren om met hun klasgenoten naar regulier onderwijs door te stromen, hebben wij deze extra taalles na schooltijd georganiseerd. Er wordt dan met de kinderen gewerkt in afstemming met hun docenten die goed weten welke extra aandacht de kinderen nodig hebben op de verschillende taalgebieden. Zij hebben een goed beeld van de verschillende aandachtspunten qua taal van deze kinderen. We zijn dit gestart in Lichtenvoorde met +/- 10 kinderen.

We willen dit ook graag gaan opzetten in Groenlo.

26

Divers Daarnaast hebben we diverse bijeenkomsten voor kennis en contact van nieuwkomers. Eat to Meet in Groenlo en het zomerfeest in Lichtenvoorde zijn structurele activiteiten. Deze feesten worden druk bezocht, met 50+ deelnemers. Het zelfde concept wordt in Lichtenvoorde in het voorjaar als een BBQ uitgevoerd. Nieuwkomers worden gestimuleerd om hun buren en Nederlandse kennissen mee te nemen. Daarnaast houden we terugkerende themabijeenkomsten, bijvoorbeeld over omgaan met geld of over de gezondheidszorg in Nederland. In de toekomst willen we meer aandacht aan opvoeding geven. Deze bijeenkomsten worden bezocht door nieuwkomers en hun begeleidende vrijwilligers. Hierbij krijgen wij als gemeente veel inzicht in hun vragen en zorgen. Er komen altijd ruim 30 bezoekers naar deze bijeenkomsten. Ook hebben wij soms incidentele projecten, zoals het voetbalproject om jonge nieuwkomers te stimuleren om te gaan voetballen. Er waren 25+ jongeren die deelnamen aan deze activiteit. Er is ook aandacht voor participatie in de lokale cultuur. Zo bezoeken onze nieuwkomers met vrijwilligers de Bloemencorso, de Slag van Grol, 5 Mei en Koningsdag. Vorig jaar zijn wij ook een tuinierenproject gestart, omdat dit een leuke stressbestendige activiteit is, het bevordert de integratie en het is een mooie manier om met buren in contact te komen.

Wij hopen dit ook weer op te kunnen pakken en uit te breiden. Er is hierbij veel werk verzet in samenwerking met GGnet.

Voor de toekomst staat naailes voor de vrouwen bovenaan de lijst, samen met een project voor jongeren om hun toekomstige weg te vinden in Nederland. Ook willen we een verhalenvertellersgroep opzetten, waar Nederlanders ook uitgenodigd worden. De bedoeling is kennis en contact in een gezellige en informatieve sfeer. Met dit brede aanbod van activiteiten denken wij veel keus te kunnen bieden en de meeste mensen uit onze doelgroep te kunnen stimuleren tot participatie.

27

Alle activiteiten en trajecten komen mede tot stand dankzij een geweldige groep vrijwilligers! Er zijn ruim boven de 80 vrijwilligers die zich hiervoor inzetten. Wij organiseren ook voor hen regelmatig aparte informatiebijeenkomsten om hen ook goed te blijven informeren over de diverse mogelijkheden en organisaties die ons van dienst kunnen zijn.

28