beeldkwaliteitplan sporthallocatie groenlo

Beeldkwaliteitplan

Sporthallocatie Groenlo

In opdracht van

COLOFON

2

Gemeente Oost Gelre BKP Sporthallocatie BG1489-102-100 Definitief

Opdrachtgever Project Dossier Status

E. Hondorp B. van den Berg B. van den Berg J. Stegeman 20 april 2021

Auteur Bijdrage Interne controle Projectmanager Datum

Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. Stedenbouwkundige visie

7

3. Beeldkwaliteit openbare ruimte

9

4. Beeldkwaliteit sporthal 15

3

4

1. Inleiding Een nieuwe sporthal voor Oost Gelre. De Gemeente Oost Gelre is voornemens een nieuwe sportcomplex te realiseren nabij het Marianum in Groenlo. De sporthal krijgt een functie voor de nabij gelegen onderwijsinstellingen (Marianum en Graafschap College) en bestaande binnensportvereningingen in Groenlo. Het plangebied voor deze ontwikkeling wordt aan de zuidzijde begrensd door de N319. Aan de oostzijde door de bebouwing aan de Barkenkamp, aan de noordzijde door de achtertuinen aan de Deken Hooimansingel en aan de oostzijde door de bebouwing die grenst aan de Lichtenvoordseweg. In de huidige situatie is het gebied in gebruik als buitensportlocatie en parkeren voor het Marianum. Programma van eisen Het programma van eisen beschrijft de uitgangspunten voor de ontwikkeling. Binnen de totale ontwikkeling is rekening gehouden met de ontwikkeling van de sporthal, sportvelden en op termijn een mogelijke maatschappelijke ontwikkeling met de daarbij behorende eisen voor waterberging, parkeervoorzieningen voor zowel fiets als auto en de ontsluitingsstructuur. Tevens is er in planvorming rekening gehouden met de eventuele komst van een busstation, waarbij de routestructuren ingepast dienen te worden.

Doel Beeldkwaliteitplan Dit beeldkwaliteitsplan geeft inzicht in en richting aan de landschappelijke en architectonische uitstraling van het gebied. In dit beeldkwaliteitplan zijn spelregels vastgelegd om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen voor zowel de openbare ruimte als de bebouwing en de samenhang daartussen. In combinatie met het bestemmingsplan biedt het beeldkwaliteitplan de kaders waarbinnen de ontwikkeling van het sportcomplex plaats kan vinden. Het beeldkwaliteitplan bestaat uit 4 hoofdstukken, waarbij allereerst in wordt gegaan op de stedenbouwkundige visie van het gebied. Vervolgens komen de kaders en richtlijnen voor de openbare ruimte aan bod welke worden gevolgd door de architectonische richtlijnen voor de sporthal.

Welstandsnota. In 2017 is de Welstandsnota Oost Gelre vastgesteld door de gemeenteraad. Het welstandsbeleid biedt handvatten om te te beoordelen of een verandering in de bebouwde omgeving positief is. Het plangebied ligt in 2 gebieden van het welstandsbeleid, met de ontsluiting van het plangebied in Gemengde woongebieden Oost Gelre en overige functies in recreatiegebieden en complexen in het groen. De sporthal ligt in het gebied: recreatiegebieden. Hier geldt voor de voorzijde van de bebouwing de aandachtige benadering. BIj de aandachtige benadering wordt het gebouw niet alleen in haar omgeving maar ook als zelfstandig object getoetst, de architectonische benadering. Op dit niveau doet ook een beeldkwaliteitplan uitspraken over de uitstraling en verschijningsvorm van de bebouwing, zonder de architectuur geheel vast te leggen. De aandacht benadering neemt de volgende aspecten mee - De geleding van het bouwvolume, verschillende bouwhoogte, accenten zoals torens of grote openingen - De vormgeving van de gevel, verticale, horizontale, neutrale of onregelmatige geleding - De keuze van de dakvorm, plat, hellend vlad of kap - Het gebruik van decoratieve middelen: daklijsten, raamlijsten, gevelbanden - Het erfinpassingsplan wordt uitgebreider meegewogen. Er wordt gekeken en meegedacht over type beplanting, de robuustheid en de gemaakte keuzes voor inpassing van de bebouwing op het erf.

5

Voorlopig ontwerp Sporthallocatie

Mogelijkheid toekomstige ontwikkeling

Mogelijkheid toekomstig busstation

6

2. Stedenbouwkundige visie Kwaliteit plangebied Op de schaal van Groenlo maakt het plangebied onderdeel uit van een grotere groene open structuur. Het gebied kenmerkt zich als een open groene ruimte rondom de N319, met daarin verspreid enkele bouwwerken. Ten noorden van de N319 liggen de sportvelden, enkele houtwallen en een laanstructuur rondom de Barkenkamp. Enkele bedrijfspanden liggen verspreid in het groen. Tegen een van de houtwallen aan ligt scholengemeenschap Marianum. Ten zuiden van de N319 liggen enkele kleinere agrarische percelen en een enkele woning. De entree van Groenlo heeft daarmee een groen aanzicht met zicht op enkel in het groen liggende panden. De N319 deelt deze groene ruimte zowel functioneel als ruimtelijk in tweeën.

Visie op het plangebied en bebouwing De bestaande kenmerken van de plek, de openheid met verspreid bouwwerken en houtwallen, vormen de kwaliteit van de plek. Deze kwaliteit vormt het uitgangspunt voor de nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Om de bestaande groene open ruimte te handhaven dienen nieuwe bouwwerken als losse elementen (“strooisel”) in de ruimte en het groen gepositioneerd met waar nodig een alzijdige oriëntatie. De gebouwen worden nadrukkelijk niet geclusterd en in dezelfde lijn en richting geplaatst. De te realiseren sporthal zal vanwege zijn massa het meest in het oog springen. De mogelijk toekomstige ontwikkelingen doen mee in het spel van los elementen in het groen en zullen qua massa ondergeschikt zijn aan de omliggende bebouwing.

Stedenbouwkundige uitwerking In de stedenbouwkundige uitwerking is het programma van eisen vertaald in een ruimtelijke compositie waarbij een parkachtige karakter de basis vormt. De verschillende functies liggen als strooisel in het gebied, waarbij de openheid van het gebied gehandhaafd blijft, waarbij bestaande opgaande beplanting zoveel mogelijk gehandhaafd blijven. Het plangebied krijgt een duidelijke entree vanaf de Barkenkamp middels een centrale toegangsweg. De entree van de sporthal is georiënteerd op deze toegangsweg. Vanaf de toegangsweg kan afgeslagen worden naar enkele solitair liggende parkeerplaatsen welke omringd zijn door hagen, solitaire bomen en bloemrijke bermen. Door de sportvelden onder te verdelen in 2 locaties en te combineren met bebouwing blijft de openheid van het gebied gehandhaafd. Naast de ruimtelijke component qua situering is de locatie tegelijkertijd ook functioneel. Door de sporthal relatief dicht bij het Marianum te situeren, is de sporthal op een goede en veilige wijze te bereiken vanuit het Marianum. De leerlingen kunnen per voet vanuit het Marianum naar de sporthal, zonder daarbij in conflict te komen met het autoverkeer. De sporthal komt daarnaast op maximale afstand van de woningen aan de Deken Hooijmansingel te staan.

Het parkeerterrein vormt geen grote stenige vlakte, maar gaat zo veel mogelijk op in de groene omgeving door middel van parkeren op grasstenen en hagen.

7

Verharding

8

3. Beeldkwaliteit openbare ruimte De richtlijnen en kaders voor de openbare ruimte zijn een verdiepingsslag op de stedenbouwkundige uitwerking. De openbare ruimte dient binnen deze kaders plaats te vinden. Mogelijk dat in de uitwerking van dit plan in een inrichtingsplan openbare ruimte op detailniveau andere keuzes woren gemaakt. In een enkel geval wordt hierop geanticipeerd en een alternatief voorstel beschreven. De basis voor de totale ontwikkeling vindt plaats in een parkachtige setting waar bestaande landschappelijke structuren zoveel als mogelijk gehandhaafd blijven. Voor de openbare ruimte wordt gestreefd naar een duurzame en klimaatbestendige inrichting. Duurzaam in materiaalkeuze, maar ook in duurzaam beheer en klimaatbestendige maatregelen om hitte, wateroverlast en droogte te voorkomen. De verharding De ontsluiting aan de Barkenkamp het plangebied in wordt uitgevoerd in een donkerbruine betonklinker (kei formaat), waarbij de drempel in het gebied een licht afwijkende kleur moeten krijgen. De drempel aan de Barkenkamp wordt uitgevoerd in een grijze tegel. De rijbaan ligt in het groen waarbij het water oppervlakkig, zonder banden en kolken zal afwateren naar het naastliggende groen. De kleur van de rijbaan wordt doorgetrokken in de rijbanen van de parkeerkoffers. De parkeerplekken zelf worden uitgevoerd in grastegels.

De mindervalide plekken worden in een gelijk kleur als de rijbaan uitgevoerd en krijgen een antraciet matje ter markering van de plekken. De overige wandelpaden worden uitgevoerd in een halfverharding.

Het Plein Het plein bij de sporthal krijg een eigen identiteit. Dit is een plek van ontmoeten maar ook de plek waar het plein als voorportaal dient van de sporthal. De uiteindelijke inrichting en kleurgebruik dient in samenhang met het kleur en materiaalgebruik van de sporthal te worden afgestemd. Mocht het ontwerp van de sporthal qua kleur en materiaal gebruik terughoudend worden uitgevoerd, dan kan het plein een eigen vormgeving krijgen die het geheel versterkt. Mocht het karakter van de sporthal sprekend zijn dan zal het plein een terughoudend worden vormgeven qua kleur en kan het plein overgaan in het park Voorbeeld ontwerp plein bij terughoudend ontwerp sporthal De verharding van het voorplein van de sporthal wordt in stroken aangelegd. De afmetingen en kleur van de stroken varieert. Zo worden brede banen van bruine en donker bruine dikformaat betonstraatklinkers afgewisseld met smallere stroken gemaakt van grijze en witte klinkers in dikformaat of strekformaat. De lichte tinten geven het plein een frisse uitstraling. Als overgang tussen bestrating en omgeving kan een donkdergrijze/antraciete band worden geplaatst als overgang en afronding van het plein.

Sfeer plein, Rijbaan plek van ontmoeten

Parkeermatje

Halfverharding

Voorbeeld plein gaat over in park Voorbeeld ontwerp plein bij een sprekend ontwerp sporthal In dit geval is het ontwerp van het plein ondergeschikt aan de sporthal en gaat het plein op in de omgeving. Ravelige randen en gebruik van rustige kleuren (bijvoorbeeld lichte stenen) en niet te veel of eenvoudige patronen in het straatwerk versterken het sprekend ontwerp van de sporthal. Het deel fietspad tussen de rijbaan en het Marianum wordt uitgevoerd in een rode dubbelklinker.

Parkeren op grastegels

Voorbeeld plein uitwerking

9

Openbaar groen

10

Het Groen Langs de noordzijde en zuidzijde worden de vitale bestaande bomen zoveel mogelijk gehandhaafd. De basis voor de openbare inrichting van het gebied is een bloemrijk grasland mengsel, waarin verschillende functies een plek krijgen; een bloemrijk mengsel passend bij de grondsoort en waarbij het streven is een grote biodiversiteit te creëren. Dit in tegenstelling tot de sportvelden die als ‘groene strakke lakens’ in het gebied liggen. Het openbaar groen is tegelijkertijd de locatie waar het water van het verhard opppervlak op afwatert en uiteindelijk in de wadi’s terecht kan komen. De beplanting bestaat uit een los strooisel van boomgroepen afgewisseld met solitairen en heesters. Het losse strooisel wordt zo aangeplant dat er een afwisselend beeld ontstaat die ten goede komt aan de openheid van de plek. De inheemse beplanting wordt in variatie van beveerde bomen, enkel- en meerstammigen aangeplant. Een afwisselend beeld in soort en vorm en kleurgebruik waarbij aandacht is voor bloemperiode draagt bij aan de beleving en biodiversiteit. De exacte locatie van beplanting is afhankeijk van zichtlijnen en ontwerp van de sporthal. Middels een beplantingplan zal de definitieve soortkeuzes worden voorgelegd aan de gemeente, zodat een integrale samenhang is geborgd. Twee bomen verdien in samenhang met het ontwerp van de sporthal en plein aandacht in grootte bij aanplant.

De prominente bomen op het plein dienen groter te worden aangeplant om gelijk een goede entree te realiseren.

Variatie aan in aanplant van solitaire en meerstammigen bomen, en beveerde bomen

Variatie in kleur en bloemperiode door het jaar heen

De parkeerkoffers liggen als vlekken in tapijt van bloemrijk grasland. Indien de parkeerkoffers niet worden gebruikt gaan deze op in het bloemrijke grasland. Bloemrijk grasland

Kort gras t.b.v. sportvelden

11

Inrichtingselementen

12

Inrichtingselementen Naast de verharding en het openbaar groen bevat het plangebied verschillende inrichtingselementen. De inrichtingselementen dienen een hoogwaardige duurzame uitstraling te hebben, dienen qua kleur en materiaal op te elkaar te worden afgestemd en in samenhang met de sfeer rondom het de sporthal en het plein te worden vormgegeven. In het voorlopig ontwerp sporthallocatie is het plein als ondergeschikt vormgegeven en gaat het op in de omgeving. Hier worden het verblijven en groen gecombineerd door middel van zitelementen rondom een boomvak. Poefjes in dezelfde uitstraling dragen bij aan het verblijven en voorkomen tegelijkertijd dat auto’s op het plein draaien of parkeren. Geen technische oplossingen maar oplossingen met een kwalitatieve uitstraling van de openbare ruimte. Bomen op het plein in boomroosters zodat de bomen voldoende ruimte hebben om te ontwikkelingen. Fietsenstalling middels een subtiele vormgeving in de fietsbeugel waarmee het begin en eind van de fietsenstalling kan worden aangegeven. De verlichting op het plein is afwijkend ten opzichte van de rijbaan (standaard masten, zoals Oost Gelre die toepast). De aanschijning kan onderdeel van de bebouwing (bv aan de gevel), maar ook door middels van grondspots of een bijzonder verlichtingsmast. De referentiebeelden geven de kwalitatieve hoogwaardige uitstraling weer.

Dit houdt niet in dat er geen andere keuzes gemaakt kunnen worden, zolang ze in samenhang zijn met elkaar en de kwalitatieve hoogwaardige uitstraling wordt geborgd. Om te voorkomen dat er auto’s in het gras langs de rijbaan gaan parkeren kunnen anti parkeerelementen langs de weg worden gerealiseerd. Hierbij kan je denken aan een eenvoudig laag hek of veldkeien.

Om vanaf de sporthal één van de twee sportvelden te bereiken kan een vlonder toegepast: eénvoudig met een robuuste uitstraling. Eenzelfde vlonder kan worden toegepast voor de route richting het mogelijke busstation. Om te voorkomen dat eventuele ballen op de N319 of in de tuinen van de woningen aan de Lichtenvoordseweg terecht komen, komt als grens tussen sportveld en omgeving een ballenvanger. Deze ballenvanger wordt maximaal 5 meter hoog, dit is vergelijkbare hoogte als bij voetbalvelden.

anti parkeermaatregel:

poefje

zitelement

anti parkeermaatregel: sober en doelmatige laag hekje ballenvanger

boomrooster

zitelement

slok op als overstort

fietsbeugel

robuuste vlonder

13

Bebouwingsmassa heeft eigen oriëntatie

Ontwikkeling sporthal binnen bouwvlak

Aandachtige benadering voorzijde

Samengestelde massa’s

14

Oriëntatie en aandachtige benadering

4. Beeldkwaliteit sporthal Voor de beeldkwaliteit van de sporthal wordt geen specifiek architectuur beeld vastgelegd. Het gaat in dit plan niet direct om welke architectuur er wordt gerealiseerd, maar meer om de samenhang met de omgeving. Zoals in de stedenbouwkundige visie beschreven staat de sporthal als een zelfstandig pand in de omgeving. Dit betekent dat het gebouw qua oriëntatie en richting afwijkt van de andere panden en de N319. Mochten er in de toekomst bebouwing bij komen dan wijken deze ook in orientatie en richting in ieder geval af van de sporthal. De locatie van de sporthal ligt midden in de open ruimte. Op het voorlopig ontwerp is een bouwvlak aangegeven waarbinnen de sporthal gerealiseerd dient te worden. Naast de sporthal dient binnen dit bouwvlak in iedergeval ook het voorplein, een wadi en wanneer nodig een fietsenstalling te worden gerealiseerd. Aan de architect de uitdaging, om de sporthal goed te positioneren een totaalontwerp te maken van het plein en de hal dat aansluit op het ontwerp van de omgeving. Het ontwerp van het plein dient in lijn te zijn met de sfeerinmpressies uit het voorliggende beeldkwaliteitsplan. Algemeen beeld sporthal De sporthal dient een aansprekend karakter te hebben. De gebouwvorm dient eigentijds en uitnodigend te zijn.

De openbare functie van de sportaccommodatie en haar omgeving vragen om een goed vormgegeven sporthal, afgestemd op een sterke open relatie met de omgeving en in het bijzonder het plein. Voor het ontwerp van de sporthal wordt een relatie gezocht met duurzaamheid in materialisatie en uitstraling. De materialen dienen tegelijkertijd ook duurzaam te zijn in onderhoud en in relatie met de omgeving.

Massa en hoofdvorm De sporthal heeft een duidelijke hoofdmassa. Het representatieve deel (entree/kantine) is onderscheidend in hoogte en uitstraling. Zo ontstaat een samengestelde massa die recht doet aan de menselijke maat en schaal van de plek. De menselijk maat en schaal in de hoofdmassa kan worden bereikt door een verticale geleding toe te passen. Dit is een subtiele verwijzing naar de bebouwing van het Marianum aan de Deken Hooijmansingel. De maximale bouwhoogte bedraagt 10m en is vastgelegd in het bestemmingsplan. De hoofdvorm en het representatieve deel hebben een plat dak. Oriëntatie Vanaf de entree Barkenkamp dient in één oogslag de entree van de sporthal zichtbaar te zijn. De entree is gelegen aan het plein. Een plek waar de samenhang tussen binnen en buiten moet worden versterkt. De voorzijde van de sporthal verdient vanuit welstandsbeleid de aandachtige benadering. De voorzijde is in dit geval de zijde van de entree (zie afbeelding rechtsonder op de linker pagina). De zijde die zichtbaar is vanaf de N319 en het viaduct van de Lichtenvoordeseweg verdient ook de aandachtige benadering. De vormgeving van de gevel verdient de aandacht zodat deze aansluit op de menselijke maat en schaal van de omgeving. Materiaal en kleurgebruik Een aansprekend karakter kan met verschillende materialen gerealiseerd worden.

Belangrijk is dat de samenhang en openheid met de omgeving wordt gerealiseerd. Materialen in een lichte kleursetting in combinatie met glas, duurzame houten gevelbekleding en gedeeltelijke groene gevels en daken dragen bij aan een duurzame uitstraling en samenhang groen omgeving.

15