antwoordmemo vragenuurvraag wallerbos 06-06-2023 bestrijding eikenprocessierups

Memo Van

: wethouder Porskamp

Aan

: De gemeenteraad

Datum

: 9 juni 2022

Onderwerp

: Schriftelijke beantwoording vragen OLW – bestrijding eikenprocessierups

Hierbij ontvangt u de schriftelijke beantwoording op de vragen gesteld door OLW inzake de bestrijding van de eikenprocessierups. Vragen 1) Hoeveel jaren bestrijden we de rups nu, en wat zijn de resultaten/ bevindingen? Kunt u aan de hand van jaarcijfers laten zien dat de aanpak succesvol is, en neemt het aantal meldingen/ klachten af? 2) Is de gemeente op de hoogte van het verbod op Xentari voor particulier gebruik sinds 2020? Waarom blijven wij als gemeente dit middel dan toch inzetten? Is dat geen slecht signaal richting de burger? 3) Waaruit blijkt dat Xentari WG enkel gericht is op vlinders van de Lepidoptera familie? 4) We lezen dat natuurorganisaties zich zorgen maken om de inzet van dit soort biologische middelen. Omdat ook andere rupsen/ insecten er mee worden bestreden, wat weer negatief uitpakt voor oa de biodiversiteit en vogelvoedsel. Deelt u die zorgen? Is duidelijk wat de effecten van dit middel in Oost Gelre zijn op alle leven op en rondom de met Xentari behandelde bomen, met name op dat van insecten zoals vlindersoorten? 5) Op welke wijze wordt de schadelijke werking van het middel (dus de impact op bv andere insecten en vlinders, maar ook het voedselaanbod voor vogels) in Oost Gelre gemonitord en geëvalueerd? 6) Als gemeente hebben we nestkasten voor mezen opgehangen, als 1 van de vormen van natuurlijke bestrijding.

Om hoeveel nestkasten gaat het, waar hangen ze, en wat zijn de resultaten daarvan? Worden deze nestkasten onderhouden? 7) Verwacht de gemeente dat het spuiten van een schadelijk middel in de toekomst (verder) kan worden afgebouwd of kan worden beëindigd, zoals dat al in andere gemeenten het geval is? Antwoorden 1) Als gemeente Oost Gelre zijn we vanaf 2008 bezig met de beheersing van de eikenprocessierups. Als we kijken naar de laatste 3 jaar, dan merken we een afname in het aantal meldingen/klachten. Hieronder getallen van deze laatste 3 jaar: • 2020 in totaal 344 locaties waar nesten zijn aangetroffen (in 2020 ca. 11.000 bomen preventief behandeld); • 2021 in totaal 92 locaties waar nesten zijn aangetroffen (in 2021 ca. 11.000 bomen preventief behandeld); • 2022 in totaal 45 locaties waar nesten in zijn aangetroffen (in 2022 ca. 9.500 bomen preventief behandeld); • 2023 zijn er nog geen locaties bekend, omdat het seizoen waarin nesten worden waargenomen nu gaat starten (in 2023 zijn er in totaal ca. 8.200 bomen preventief behandeld). Op basis van bovenstaande getallen van 3 voorgaande jaren zien we een duidelijke afname van het aantal meldingen/klachten en de locaties met nesten van de eikenprocessierups. Mede omdat het aantal meldingen/klachten afneemt, zijn we ook gefaseerd de preventieve beheersing aan het afbouwen.

2) Zeker is de gemeente op de hoogte van het verbod van Xentari voor particulier gebruik. Echter er zit een verschil in wijze van toepassing van Xentari door professionele bedrijven met

3)

4)

5)

6)

7)

gecertificeerde vakarbeiders, met de juiste gekeurde en specialistische machines en een particulier die aan dit soort eisen niet kan voldoen. Als gemeente zetten we Xentari in vanwege zijn goede werking en goede resultaten. Zoals bij antwoord 1 terug te lezen is in de getallen. We zijn als gemeente de laatste jaren al aan het afbouwen met het aantal bomen welke we preventief behandelen. Door middel van goede kaarten weten we steeds beter waar de overlastlocaties zich bevinden en waar we overlast het jaar daarop kunnen verwachten. Aangezien we als gemeente steeds beter weten waar we de eikenbomen preventief willen behandelen en omdat we juist met professionele aannemers werken die die juiste certificeringen en apparatuur bezitten is dit ons inziens geen slecht signaal richting de burger omdat de situatie niet vergelijkbaar is. Xentari WG is een bacteriepreparaat op basis van Bacillus thuringiensis Aizawai. In de leidraad eikenprocessierups 2022 is verwoord dat een bacteriepreparaat van Bacillus thuringiensis Aizawai de rupsen dood van de Lepidoptera familie. Deze leidraad is mede tot stand gekomen door Wageningen University & Research die onderzoek heeft gedaan naar Bacillus thuringiensis Aizawai. We begrijpen de zorgen.

Het klopt dat er ook andere rupsen (lees: rupsen van de Lepidoptera familie) worden bestreden en wij begrijpen dat dit een negatief effect heeft op de biodiversiteit. Echter de andere keerzijde van de medaille is, als we preventief geen enkele eikenboom behandelen en we krijgen een piekjaar met veel overlast van de eikenprocessierups, dan krijgen we als gemeente niet zo snel een aannemer die het probleem kan verhelpen, of de aannemer kan de bestrijding van de nesten niet aan. Gevolg is dat we als gemeente dan juridisch niet aan onze zorgplicht rondom bomen kunnen voldoen en we aansprakelijk gesteld kunnen worden. Daarnaast als er veel overlast wordt ervaren door inwoners als gevolg van nesten van de eikenprocessierups, dan roept dit bij de gemeenteraad ook vragen op, wat in 2019 ook het geval was bij een grote plaagdruk. Bovenstaand wetende is het beter om een gezonde balans te vinden tussen waar we wel preventief behandelen en waar niet en waar de biodiversiteit laten zorgen voor natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups. Daar helpt onder andere data ons bij om goede keuzes te maken en een goede balans te vinden. Specifiek voor Oost Gelre is niet bekend wat het effect is van gebruik van dit middel. Wel als we de data van o.a.

de Vlinderstichting erbij halen blijkt dat er in de gemeente Oost Gelre steeds meer gebieden zijn waar bijzondere soorten vlinders worden waargenomen juist ook in gebieden waar we preventief behandeld hebben de afgelopen jaren. Dit lijkt tegenstrijdig met elkaar. De vraag zou gesteld kunnen worden: Is de aanpak van Oost Gelre d.m.v. o.a. data gestuurde beheersing van de eikenprocessierups nu succesvol en gerichter om de plaagdruk onder controle te houden en biodiversiteit te versterken? We zouden ook op basis van de data en locaties waar bijzondere vlinders zijn waargenomen en geregistreerd een voorlopige voorzichtige conclusie kunnen maken dat dit wellicht de eerste tekenen zijn dat langzaam de biodiversiteit aan het herstellen is, of weten we tegenwoordig steeds meer en zijn we er ons meer bewust van bepaalde bijzondere en beschermde vlindersoorten. Het antwoord op deze vraag zou op basis van deze informatie ook nog kunnen zijn dat het effect zeer beperkt is en dat we met de aanpak in Oost Gelre zeer selectief zijn en de biodiversiteit beperkt verstoren. Specifiek voor Oost Gelre wordt deze schadelijke werking niet gemonitord en het is ook zeer complex om dit te onderzoeken, al dan niet onmogelijk. Rupsen zijn zeker een voedselaanbod voor vogels, maar stel dat er sprake is van vogelsterfte dan is dit niet 1 op 1 toe te wijzen aan het gebruik van dit middel.

Zo zijn er in de Corona tijd ook meer mensen geweest die een kat als huisdier hebben genomen. Katten kunnen ook de oudere vogels vangen waardoor jonge vogels in een nest geen voedsel krijgen. Soms kan er ook sprake zijn van een ziekte onder vogels. Dus het is zeer complex om dit te monitoren en te evalueren. We houden als gemeente ons aan de wetgeving en aan de Leidraad Eikenprocessierups 2022. Het klopt dat er een aantal jaar geleden ca. 200 nestkasten zijn opgehangen. Deze nestkasten zijn destijds verspreid door de gemeente opgehangen. Er geen actieve monitoring en onderhoud op deze nestkasten. Met getallen als antwoord bij vraag 1 al toegelicht zijn we de laatste jaren al gefaseerd aan het afbouwen met de preventieve beheersing met dit middel. Dus het afbouwen qua gebruik van dit middel is al enkele jaren geleden inwerking gezet binnen de gemeente Oost Gelre.

2