antwoordmemo vragenuurvraag donderwinkel PvdA 22-02-2022 energiearmoede

MEMO Datum

: 25 februari 2022

Van Aan

: Wethouder Hoenderboom : Leden van de raad

Onderwerp

: vragen over energiearmoede

Inleiding Hierbij volgt de beantwoording vanuit de fractie van de PVDA over het thema energiearmoede. Een onderwerp dat momenteel vanwege de hoge gasprijzen zeer actueel is. Ook het college van B&W maakt zich zorgen over de betaalbaarheid van de energienota voor kwetsbare groepen. In dat kader hebben wij uw raad op 4 februari ook een memo doen toekomen met de vrijdagpost met daarin de laatste informatie over dit onderwerp. Voor de volledigheid treft u deze memo hierbij aan. Hieronder ga ik over tot beantwoording van de vragen. 1. Hebben wij als gemeente zicht op hoeveel huishoudens door deze forse toename van energiekosten in financiële problemen komen? Uit onderzoek van TNO blijkt dat energiearmoede ongeveer 4-5% van onze inwoners treft. Dat is relatief gering, in de rest van de Achterhoek liggen de percentages hoger. Echter dit wil niet zeggen dat het probleem niet speelt in Oost Gelre. Het onderstaande overzicht komt uit het TNO onderzoek en geeft het percentage aan van inwoners dat of een Laag Inkomen & Hoge Energiekosten heeft óf Laag Inkomen & huis met relatief Lage Energie Kwaliteit in de verschillende wijken. Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre

Wijk 01 Lichtenvoorde Wijk 02 Harreveld Wijk 03 Zieuwent Wijk 04 Lievelde Wijk 05 Vragender Wijk 06 Groenlo Wijk 07 Marienvelde

4,78% 3,01% 3,27% 3,85% 2,31% 5,15% 4,38%

2. Hebben we binnen onze gemeente (i.s.m. SDOA) een plan hoe we de getroffen

huishoudens kunnen gaan ondersteunen om te voorkomen dat mogelijke oplopende schulden uitmonden in andere, grotere problemen?

Om huishoudens waarin dit probleem speelt te ondersteunen, lopen we twee sporen in lijn met middelen die we toegekend hebben gekregen van het rijk. Spoor 1 betreft een eenmalige energietoeslag en spoor 2 betreffen maatregelen om het energieverbruik structureel te verlagen. Een uitgebreide toelichting hierop treft u aan in de memo van 4 februari jl. Daarnaast gaan we getroffen huishoudens die in de problemen komen oproepen om zich te melden bij onze gemeentelijke vroegsignaleerders. Deze kunnen in samenwerking met de vrijwillige schuldhulpmaatjes ondersteunen bij het weer op orde brengen van het huishoudboekje. Tevens willen we deze huishoudens koppelen aan een energiecoach, zodat er al op korte termijn energie bespaard kan worden. We beseffen dat de inzet die we plegen geen volledige oplossing biedt voor de hard stijgende energie prijzen maar doen hier wel wat binnen onze mogelijkheden ligt. We zullen u op de hoogte houden van verdere ontwikkelingen.

MEMO Datum

: 3 februari 2022

Van Aan

: Wethouders Hoenderboom en Porskamp : Leden van de raad

Onderwerp

: Stand van zaken bestrijding energie armoede

Inleiding Hierbij informeren wij u over de stand van zaken bij het lokaal bestrijden van energie armoede. Energiearmoede is geen nieuw, maar helaas wel een groeiend probleem in Nederland. Meer en meer gezinnen worstelen met het kunnen (blijven) betalen van hun vaste lasten, waaronder de maandelijkse energiekosten. In de afgelopen periode zagen we een schrikbarende stijging van met name de gasprijzen, waardoor deze problemen voor nóg meer huishoudens in Nederland helaas aan de orde van de dag zijn gekomen. Wel komt er steeds meer aandacht voor energiearmoede, zowel in de media als in de politiek. In het Europese programma om klimaatverandering tegen te gaan, Fit for 55, is het tegengaan van energiearmoede een belangrijk actiepunt. Op dit moment zijn er nog geen landelijke doelstellingen of beleid op het gebied van energiearmoede, maar de verwachting is dat dit er op termijn wel zal komen, zeker als het Europese plan omarmt wordt. Er is geen eenduidige definitie van energiearmoede. In een recent onderzoek van TNO wordt er daarom naar 3 indicatoren gekeken: 1) de betaalbaarheid van energie 2) de energetische kwaliteit van het huis; 3) de keuze en mogelijkheid hebben om mee te kunnen doen aan de energietransitie. Ook in onze gemeente zijn deze problemen helaas niet onbekend. Uit het onderzoek van TNO blijkt dat energiearmoede ongeveer 4-5% van onze inwoners treft.

Dat is relatief gering, in de rest van de Achterhoek liggen de percentages hoger. Echter dit wil niet zeggen dat het probleem niet speelt in Oost Gelre. Het onderstaande overzicht komt uit het TNO onderzoek en geeft het percentage aan van inwoners dat of een Laag Inkomen & Hoge Energiekosten heeft óf Laag Inkomen & huis met relatief Lage Energie Kwaliteit in de verschillende wijken. Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre

Wijk 01 Lichtenvoorde Wijk 02 Harreveld Wijk 03 Zieuwent Wijk 04 Lievelde Wijk 05 Vragender Wijk 06 Groenlo Wijk 07 Marienvelde

4,78% 3,01% 3,27% 3,85% 2,31% 5,15% 4,38%

Naar verwachting zal energiearmoede ook toenemen vanwege de stijgende energielasten en omdat juist mensen met een laag inkomen vaak in een energie inefficiënte woning wonen en niet de mogelijkheid hebben om te investeren in het verduurzamen van de woning, dan wel omdat zij de eigenaar niet zijn, dan wel om dat ze hiervoor de middelen niet hebben. Verder blijkt uit het onderzoek dat bijna de helft (48%) van alle huishoudens in Nederland in een huis met relatief lage energetische kwaliteit woont dat ze niet op eigen kracht kunnen verduurzamen. Het is niet bekend bij welk percentage van de bevolking van Oost Gelre dit probleem precies speelt. Slechts bij een deel van deze huishoudens is er op dit moment echt sprake van energiearmoede, maar de groep die het risico loopt op energiearmoede is dus aanzienlijk.

Daarnaast betekent dit dat bijna de helft van de Nederlanders ondersteuning nodig hebben bij het verduurzamen van hun woning, waarbij de huidige financiële instrumenten waarschijnlijk ontoereikend zijn. Om huishoudens waarin dit probleem speelt te ondersteunen, lopen we twee sporen in lijn met middelen die we toegekend hebben gekregen van het rijk. Spoor 1 betreft een eenmalige energietoeslag en spoor twee betreffen maatregelen om het energieverbruik structureel te verlagen. Eenmalige energietoeslag lage inkomens Het kabinet heeft in oktober 2021 besloten dat huishoudens en bedrijven in 2022 korting krijgen op hun stijgende energierekening. Een huishouden met een gemiddeld energieverbruik betaalt in 2022 ruim € 400 minder aan energiebelasting. Ondanks die compensatie gaan de meeste huishoudens in 2022 meer betalen voor energie. Extra financiële ondersteuning van huishoudens met lage inkomens is dan ook nodig. Het kabinet heeft nu met de VNG en Divosa afgesproken dat wordt ingezet op het bereiken van maximaal 800.000 huishoudens met een eenmalige energietoeslag van 200 euro als richtbedrag. De rijksoverheid betaalt deze extra tegemoetkoming uit aan de gemeenten. Als de gemeente dit geld heeft ontvangen dan wordt de extra energietoeslag uitgekeerd aan huishoudens met een laag inkomen. Indien iemand een bijstandsuitkering heeft wordt de energietoeslag automatisch overgemaakt.

Andere inwoners die in aanmerking kunnen komen, kunnen de energietoeslag aanvragen via Fijnder. Fijnder is momenteel bezig om de processen in te richten zodat de aanvraagprocedure kan worden opgestart. Doel is om dit uiterlijk 1 maart gereed te hebben. Huishoudens die geen laag inkomen hebben maar wel in financiële problemen komen, bijvoorbeeld door energiemaatschappijen die failliet gaan, bieden we ondersteuning vanuit de schuldhulpmaatjes en de vroegsignaleerders.

Eenmalige uitkering aanpak energiearmoede Op 20 januari jl hebben wij bericht ontvangen van het ministerie van binnenlandse zaken dat wij een bedrag van € 183.423 ontvangen voor de aanpak van energie armoede. Het gaat hierbij om een eenmalige specifieke uitkering die voor 1 mei 2023 uitgegeven moet worden. Deze middelen gaan wij gericht inzetten om de huishoudens in een kwetsbare positie vanwege de gestegen energielasten op korte termijn te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om de energierekening te verlagen. Bij het opstellen van de maatregelen wordt nadrukkelijk samengewerkt in de regio en ook Agem Energieloket speelt hierbij een rol. Hiertoe is een regionale werkgroep energiearmoede opgericht, bestaande uit ambtenaren van verschillende gemeenten uit zowel de sociale als de energie hoek en een vertegenwoordiger van het Energieloket . In de week van 7 februari hebben de betrokken ambtenaren van de Achterhoekse gemeenten een eerste overleg om te kijken of we tot een regionaal programma kunnen komen voor de besteding van dit geld. Daarnaast wordt er ook nagedacht over de langere termijn, want hoewel de Rijksbijdrage eenmalig is, zien we dat energiearmoede een structureel probleem is. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de energietransitie haalbaar en betaalbaar moet zijn voor iedereen, maar in de praktijk zien we dat bepaalde groepen achterblijven.

Aan deze groepen zal dus extra aandacht besteed moeten worden. Regeling Reductie Energiegebruik Woningen In een eerder stadium bent u al geïnformeerd over de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen waarvoor wij subsidie vanuit het Rijk hebben ontvangen. Deze regeling wordt namens de gemeente uitgevoerd door het Energieloket. Hierbij worden boxen met kleine energiebesparende maatregelen, zoals tochtstrips en ledlampen beschikbaar gesteld aan inwoners. De regeling richt zich op huurders en eigenaren van woningen met een lage WOZ waarde en kan daarmee een bijdrage leveren aan het verminderen van energiearmoede. Volgens planning zal de actie eind maart van start gaan in Oost Gelre. Kortom, oog hebben voor energiearmoede is belangrijk om ervoor te zorgen dat de energietransitie de ongelijkheid in de samenleving niet vergroot. Dit is ook belangrijk voor het draagvlak voor de energietransitie. Bovendien valt er op ook op energetisch vlak veel te halen, omdat het vaak gaat om woningen met veel zogenoemd ‘laaghangend fruit’. Dus waarbij geen spijt maatregelen, zoals isolatie en HR++ glas snel veel kunnen bijdragen aan het verlagen van de co2 uitstoot en de energierekening; en het

2

verhogen van het wooncomfort. Daarnaast kan energiearmoede leiden tot andere maatschappelijke problemen zoals gezondheidsklachten en een verergering van de schuldenproblematiek. In de uitvoering van de transitievisie warmte zetten we vooral in op isolatiemaatregelen want dit levert direct iets op.

3