antwoordmemo technische vragen 1 VVD 26-05-2026 kaderbrief 2027

MEMO Datum:

22 mei 2026

Van:

Wethouder Schutten

Aan:

Raad

Onderwerp:

Beantwoording technische vragen inzake begrotingscirculaire

Naar aanleiding van vragen van de VVD-fractie over de begrotingscirculaire 2027 van de provincie Gelderland wordt in dit memo een nadere duiding gegeven. Vraag: N.a.v. de begrotingscirculaire 2027 van de provincie Gelderland willen wij graag een nadere duiding van de portefeuillehouder financiën zien van de circulaire in de kaderbrief en de daaropvolgende begroting 2027 en de meerjarenbegroting en de (mogelijke) gevolgen van deze circulaire. Wij willen graag van de portefeuillehouder financiën een technische en daarnaast een politiek duiding zien van deze circulaire. Antwoord De provincie Gelderland heeft de begrotingscirculaire opgesteld ten behoeve van de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030. In de kaderbrief is uitgegaan van de op dat moment beschikbare informatie, zijnde de decembercirculaire 2025. In de begrotingscirculaire wordt benadrukt dat de meicirculaire leidend is voor de begroting 2027 en de meerjarenramingen. Aangezien de meicirculaire momenteel nog niet beschikbaar is, kan een doorrekening op dit moment niet plaatsvinden. Het memo is als volgt opgebouwd: 1. Per onderwerp wordt het punt uit de begrotingscirculaire kort samengevat; 2. Indien van toepassing wordt het advies van de VNG weergegeven; 3. Tot slot wordt het effect voor de gemeente Oost Gelre benoemd.

Actualiteiten Herijking gemeentefonds Het verdeelmodel van het gemeentefonds is per 1 januari 2023 herzien om beter aan te sluiten bij de kosten van gemeenten. De financiële effecten zijn tijdelijk begrensd via een ingroeipad en suppletieuitkering. Vanaf 2027 worden verdere aanpassingen verwacht voor het ingroeipad, mede op basis van lopende onderzoeken en advies van de Raad van het Openbaar Bestuur (ROB). De definitieve uitkomsten worden verwerkt in de meicirculaire 2026 en zijn leidend voor de gemeentelijke begrotingen vanaf 2027. De VNG geeft geen advies rondom de herijking van het gemeentefonds gezien de onzekerheid. Effect gemeente Oost Gelre De meicirculaire vormt de basis voor de begroting. De effecten van de herijking worden verwerkt in de programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030. Jeugdzorg Het Rijk heeft in de Voorjaarsnota 2025 aanvullende maatregelen in de jeugdzorg aangekondigd, waarvoor gemeenten onder voorwaarden stelposten mogen opnemen. Zo mogen de stelposten voor ‘verkorten van de trajectduur’ en ‘de eigen bijdrage jeugdzorg’ worden opgenomen. Voor overige besparingen uit de Hervormingsagenda jeugd geldt dat deze alleen mogen worden verwerkt als ze concreet en lokaal zijn uitgewerkt. Dat betekent dat enkel wanneer inzichtelijk is welke besparingen er daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden, als besparing opgenomen mogen worden.

Extra middelen naar aanleiding van de commissie-Van Ark zijn toegekend tot en met 2027; voor de periode daarna mag niet worden vooruitgelopen op toekomstige besluiten. Hiervoor mag geen stelpost worden opgenomen. De VNG adviseert: • • •

Stelposten voor het verkorten van de trajectduur en de eigen bijdrage jeugdzorg vanaf 2028; Een stelpost voor de Hervormingsagenda jeugd vanaf 2028 (met kanttekening dat toezichthouders dit niet accepteren); Opname van de risico’s in de risicoparagraaf.

Effect gemeente Oost Gelre De stelpost voor het verkorten van de trajectduur en de eigen bijdrage jeugdzorg wordt net als in de begroting 2026 opgenomen. In de begroting 2026 is een stelpost opgenomen voor de Hervormingsagenda jeugd. De VNG adviseert om ook in de begroting 2027 een stelpost op te nemen voor 2028. Vooralsnog worden eerst de financiële effecten van de Hervormingsagenda jeugd gekwantificeerd. In een later stadium van het begrotingsproces wordt besloten of deze stelpost wordt opgenomen in de meerjarenraming of dat deze uitsluitend tekstueel wordt toegelicht. Coalitieakkoord In dit akkoord is in beperkte mate beleid benoemd dat een direct effect heeft op gemeenten. Er is een voorgenomen bezuiniging opgenomen op de huishoudelijke hulp vanaf 2029. Ook is het mogelijk dat indirecte effecten optreden met impact op de gemeenten die mogelijk niet direct vermeld staan in het coalitieakkoord. Voor gemeenten is het van belang dat dit akkoord op zichzelf geen invloed heeft op de invulling van de komende begroting. De meicirculaire 2026 is hierin leidend. De VNG adviseert om een voorgenomen bezuiniging op huishoudelijke hulp vanaf 2029 via een stelpost te neutraliseren. Hoe de provincie hierop gaat reageren is nog niet bekend. Effect gemeente Oost Gelre De VNG adviseert om in de begroting 2027 een stelpost op te nemen voor 2029.

Vooralsnog worden eerst de financiële effecten van de bezuiniging op de huishoudelijke hulp gekwantificeerd. In een later stadium van het begrotingsproces wordt besloten of deze stelpost wordt opgenomen in de meerjarenraming of dat deze uitsluitend tekstueel wordt toegelicht. Besluit Begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Incidentele baten en lasten De Commissie BBV heeft de richtlijnen voor structurele en incidentele baten en lasten verduidelijkt en aangescherpt, met name rondom het gebruik van reserves (structurele inzet en egalisatie via reserves is niet toegestaan). Structurele posten zijn de norm; incidentele posten moeten een tijdelijk karakter, duidelijke einddatum en aan de door de raad vastgestelde materialiteit voldoen. Gemeenten moeten hierin consistent handelen en alle incidentele posten, inclusief toelichting, opnemen in het overzicht van incidentele baten en lasten. Effect gemeente Oost Gelre In de begroting 2027 worden incidentele posten, inclusief aard en looptijd, expliciet inzichtelijk gemaakt en tijdig met de provincie gedeeld. Stelpost onderuitputting Een algemene stelpost voor onderuitputting is niet toegestaan, omdat deze niet past binnen realistisch ramen. Specifieke stelposten zijn wel mogelijk, mits goed onderbouwd en realistisch. De beoordeling hiervan ligt bij de toezichthouder.

Provincies werken aan een toetsingskader hiervoor, dat vanaf de begroting 2027 wordt toegepast. Effect gemeente Oost Gelre Er wordt geen stelpost onderuitputting opgenomen, conform de lijn van voorgaande jaren.

2

(Kadernota) rechtmatigheid De Kadernota rechtmatigheid 2025 verduidelijkt de invulling van de rechtmatigheidsverantwoording. Gemeenten mogen een verantwoordingsgrens hanteren tot maximaal 2% van de totale lasten (exclusief reservemutaties) voor fouten en onduidelijkheden samen. Alleen afwijkingen boven deze grens hoeven te worden gerapporteerd. Gemeenten moeten nagaan of hun lokale verordeningen hiermee in lijn zijn. Effect gemeente Oost Gelre De financiële verordeningen zijn in juli 2025 door de raad vastgesteld en voldoen aan deze richtlijn. Verwonderpunten De Commissie BBV heeft wijzigingsvoorstellen voor het BBV gedaan om de verslaggeving te vereenvoudigen en toegankelijker te maken. Deze voorstellen zijn nog niet formeel vastgesteld, waardoor gemeenten hier in de begroting 2027 nog niet op mogen vooruitlopen; het huidige BBV en bestaande richtlijnen blijven leidend. Effect gemeente Oost Gelre De begroting wordt opgesteld conform de huidige BBV-regels. Specifieke aandachtspunten Begrotingssaldo en structureel en reëel evenwicht (SRE) De gemeenteraad is verantwoordelijk voor een structureel en reëel sluitende begroting, waarbij structurele lasten worden gedekt door structurele baten en ramingen realistisch zijn. De provincie toetst hierop en kijkt ook naar het meerjarenperspectief: een eventueel tekort moet uiterlijk in 2030 zijn hersteld zonder doorschuiving.

Daarnaast is een transparante presentatie van het structureel saldo vereist en moet de begroting formeel sluitend zijn, waarbij tekorten expliciet worden gedekt en besloten door de raad. De VNG adviseert de begroting 2027 structureel sluitend te maken, zodat de toezichthouder de gemeente niet onder preventief toezicht stelt. Effect gemeente Oost Gelre Het streven is een structureel sluitende begroting 2027, wat haalbaar wordt geacht op basis van eerdere ramingen. Inzet reserves Mutaties in reserves zijn in principe incidenteel, met twee uitzonderingen: kapitaaldekkingsreserves en de inzet van het surplus van de algemene reserve. Dit surplus mag onder voorwaarden beperkt structureel worden ingezet, maar blijft tijdelijk van aard en vereist blijvende toetsing. Provincies werken daarnaast aan een geactualiseerd toetsingskader dat vanaf begroting 2027 van toepassing wordt. Effect gemeente Oost Gelre Voor 2027 wordt, op basis van de huidige inzichten, geen inzet van het surplus van de algemene reserve verwacht. Bezuinigingen Bezuinigingsmaatregelen en taakstellingen worden door de provincie beoordeeld op realiteit, onderbouwing en haalbaarheid. Ze moeten concreet zijn uitgewerkt, bestuurlijk zijn vastgesteld en binnen de planperiode realiseerbaar zijn. Onvoldoende onderbouwde maatregelen worden gecorrigeerd in het begrotingssaldo, met mogelijke gevolgen voor het toezicht.

Monitoring van de voortgang wordt aanbevolen voor beter inzicht en sturing. Effect gemeente Oost Gelre In het begrotingsproces wordt jaarlijks de lucht in de begroting en besparingsmogelijkheden beoordeeld. Mocht dit leiden tot een voorstel tot besparing om tot een sluitende begroting te komen, dan wordt dit eind juni aan de raad voorgelegd. BCF plafond Gemeenten mogen de ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF) als bate opnemen in de begroting, maar vanwege onzekerheden is dit gemaximeerd op de meest recent gerealiseerde waarde. Voor de begroting 2027 moet worden uitgegaan van de definitieve cijfers uit 2025 (meicirculaire 2026), met mogelijke bijstellingen in latere jaren.

3

Effect gemeente Oost Gelre De raming wordt gebaseerd op de meicirculaire 2026, conform eerdere begrotingen. Kapitaallasten De provincie constateert dat kapitaallasten vaak lager uitvallen door vertraging in investeringen en adviseert daarom een realistische investeringsplanning. Gemeenten moeten kritisch kijken naar haalbaarheid, projecten faseren en volledige investeringen inclusief kapitaallasten opnemen in de begroting. Een eventuele stelpost voor onderuitputting vervangt deze verplichting niet. Effect gemeente Oost Gelre Investeringen worden jaarlijks herijkt en gefaseerd. Er wordt geen stelpost onderuitputting toegepast. Berekening kengetallen Gemeenten moeten in de paragraaf Weerstandsvermogen de verplichte kengetallen volgens de BBVregeling opnemen en correct berekenen. De provincie toetst onder andere de solvabiliteit, bijvoorbeeld voor de inzet van de algemene reserve. Bij verschillen is de berekening van de toezichthouder leidend. Effect gemeente Oost Gelre Kengetallen worden conform BBV berekend; verschillen met de provincie zijn beperkt. Toepassing onderhoudsvoorzieningen Gemeenten kunnen kosten voor groot onderhoud direct ramen of egaliseren via een onderhoudsvoorziening, mits aan strikte voorwaarden wordt voldaan, zoals een actueel beheerplan en gelijkmatige jaarlijkse stortingen. Onjuiste toepassing kan leiden tot correcties door de accountant.

Gebruik van reserves voor onderhoud is incidenteel en mag niet worden ingezet voor structurele dekking, omdat dit het structureel begrotingssaldo beïnvloedt. Effect gemeente Oost Gelre Er zijn geen onderhoudsvoorzieningen.

4