antwoordmemo schriftelijke vraag zanten OOG 23-01-2024 gladheidsbestrijding

MEMO Datum

: 9 februari 2024

Van

: Wethouder Porskamp

Aan

: Gemeenteraad

Afdeling

: Ruimte & Economie, team Infrastructuur, Beheer & Onderhoud

Onderwerp

: Gladheidsbestrijding

Door de fractie van OOG (dhr. Van Zanten) zijn schriftelijke vragen gesteld omtrent de gladheidsbestrijding in onze gemeente. Hieronder vindt u de beantwoording op de gestelde vragen. Vraag Zou het niet het onderzoeken waard zijn om in Oost Gelre in situaties waarin het langer erg glad blijft bijvoorbeeld meer dan een dagdeel of nachtdeel van 4 uur- de gladheidsbestrijding uit te breiden. In de breedte (meer materiaal) of in de lengte (later ook buiten de strooiroute). Met de bedoeling alle woon- en werkstraten in de gemeente minstens één keer te strooien. Voor onze fractie zijn de extra kosten niet zo belangrijk. Een veilige situatie voor al onze burgers krijgt voorrang. Antwoord Wij zijn van mening dat we niet moeten acteren op extremen. De conclusie van bovenstaande is dat Oost Gelre door middel van uitvoering van het huidige beleid nog altijd een redelijk niveau van bereikbaarheid biedt aan de weggebruikers. Daarnaast wordt er efficiënt van mens en materieel gebruik gemaakt en wordt er economisch- en milieutechnisch nog redelijk verantwoord gestrooid. Langer en meer strooien (alle wegen) met meer machines zou een exponentiële groei van de kosten (minimaal een verviervoudiging) veroorzaken. Daarbij zou geacteerd worden op situaties die maar zelden voorkomen. Dat geeft veel onduidelijkheid richting de burger.

Wanneer wordt er alleen op de strooiroutes gestrooid en wanneer wordt er ook daarbuiten gestrooid. Huidig beleid Op 19 september 2011 heeft de gemeenteraad van de gemeente Oost Gelre ingestemd met het Raadsvoorstel Gladheidsbestrijding 2012. Hieraan lag de rapportage beleid gladheid 2012 ten grondslag. In 2013 is dit beleid uitgewerkt in het operationeel plan november 2013. Deze 3 documenten zijn bijgevoegd als bijlage bij deze memo. Uitgangspunten huidig beleid Aan zowel de omstandigheden (het weer/het klimaat) als het wegenareaal is sindsdien niks wezenlijks veranderd. Daarom staan ons inziens de uitgangspunten en doelstelling voor het huidige beleid nog steeds onveranderd vast. Dit zijn: Onder winterse omstandigheden wordt een redelijk niveau van bereikbaarheid geboden aan de weggebruikers Ieder object ligt hooguit 1 á 1,5 km van een weg die in het strooischema opgenomen is De gladheidbestrijding wordt op een efficiënte, economische en milieutechnisch verantwoorde wijze georganiseerd Achtergrond Sinds 2016 is de coördinatie van de winterdienst een verantwoordelijkheid van de Unit Wegen. Daarvoor viel de verantwoordelijkheid onder de Unit Verkeer. Er wordt gestrooid met 4 machines. Bij een strooiactie wordt ruwweg een kwart van de wegen in Oost Gelre gestrooid.

Een dergelijke vorm van ijzel zoals op 11 januari il is sinds 2019 niet voorgekomen en kan dus als een extreme situatie worden aangemerkt.

Kosten strooiactie In de winter 2016-2017 bedroegen de kosten per strooiactie circa EUR 4.600,- De kosten zijn inmiddels opgelopen naar EUR 10.700 per strooiactie in 2022-2023. Deze forse kostenstijging is enigszins vertekend maar heeft grofweg 3 oorzaken: - In 2016-2017 waren er 23 strooiacties, in 2022-2023 11 acties. Bij meer strooiacties worden de kosten per actie lager door de lagere weging van de jaarlijkse vaste kosten. - Noodzakelijke meervoudig onderhandse aanbesteding van de dienstverlening in 2022. De laagste inschrijver was toen fors duurder dan de aannemer van voor 2022. - Algemene prijsstijgingen en indexaties vanaf 2016 (met name vanaf 2022). Bijlagen: - Raadsbesluit 1-11-2011; - Beleid gladheid 2012 - Operationeel plan november 2013

2

Operationeel Plan Gladheidbestrijding

november 2013

Operationeel Plan Gladheidbestrijding opgemaakt november 2013

Inleiding De gemeente heeft een zorgplicht om haar wegen in een goede en veilige staat te houden. Gladheidbestrijding valt ook onder deze zorgplicht. Om inzicht te geven over de keuzes die de gemeente gemaakt heeft en de werkwijze die daaraan gekoppeld is, is dit operationele plan geschreven In het gladheidbestrijdingsplan zijn de uitgangspunten van beleid weergegeven. In dit “Operationeel Plan Gladheidbestrijding” is de feitelijke handelwijze rond de gladheidbestrijding binnen het beheersgebied van de gemeente Oost Gelre beschreven.

Printdatum 21 april 2020 pagina -2-

Operationeel Plan Gladheidbestrijding opgemaakt november 2013

Basisgegevens Strooiseizoen Het gladheidbestrijdingsplan is van kracht gedurende het strooiseizoen dat jaarlijks begint op 1 november en eindigt op 1 april van het daaropvolgende kalenderjaar. Deze data zijn vastgesteld op basis van de statistieken van het KNMI. In de laatste weken van oktober en de eerste weken van april kan incidenteel nachtvorst optreden. Op basis van de weersverwachting wordt zonodig de ingangsdatum van het strooiseizoen vervroegd of wordt het strooiseizoen verlengd. Strooiroutes De weggebruikers verwachten onder alle omstandigheden de voorzieningen ongehinderd te kunnen gebruiken. De gemeente lost deze verwachting onder winterse omstandigheden niet op alle wegen in, omdat: • • •

dat een onevenredig grote claim op financiële middelen legt dat een onevenredig zware claim legt op personele inzet wegenzout belastend is voor het milieu, het verstoort de normale biotoop voor flora en fauna

Er is een selectie gemaakt van wegen die opgenomen worden in het strooiprogramma om deze nadelige effecten te beperken. Het wordt algemeen aanvaardbaar geacht dat de belangrijkste wegen in een gebied binnen 3 uur na constatering van gladheid gestrooid zijn. Dit is een subjectief en arbitrair gegeven maar het is landelijk als een richtlijn gaan gelden die ook praktisch goed te hanteren is. Er is een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste wegen binnen ons beheergebied. Dit zijn de wegen die de 8 kernen ontsluiten, busroutes en de verbindingswegen naar locaties met een bijzondere functie. Om het netwerk te completeren zijn een beperkt aantal wegen met een kleinere verkeersfunctie toegevoegd. Locaties met een bijzondere functie zijn, openbare gebouwen, zorgcentra, bedrijfsterreinen, winkelcentra en scholen. Het strooiprogramma is zo afgestemd dat de wegen binnen de gestelde tijd kunnen worden bediend. De wegen die onder het vaste strooiprogramma gerekend worden (stratenlijst bijlage 1), worden 24 uur per dag begaanbaar gehouden. Wegen en paden die niet zijn opgenomen in de te strooien route worden in beginsel niet door de gemeente schoongehouden. Ook de trottoirs worden niet door de gemeente schoon gemaakt.

In de Nederlandse winters komt langdurige gladheid niet vaak voor zodat in het algemeen kan worden gesteld dat in de loop van de dag de gladheid verdwijnt omdat de temperatuur op loopt. Wanneer de gladheid wel langer aanhoud kunnen er aanvullende werkzaamheden uitgevoerd worden. Dit wordt echter niet planmatig ingezet, hierbij wordt maatwerk geleverd afgestemd op de situatie zoals die zich aandient. Waar de noodzaak groot is zal het eerst actie worden ondernomen. Strooimethode In de gemeente Oost Gelre wordt volgens de "droogzout-strooimethode" gestrooid. Deze methode heeft als voordeel dat er relatief weinig zout wordt gebruikt (er wordt alleen gestrooid als het daadwerkelijk glad is of zonder twijfel gaat worden) er komt zodoende minder zout in het milieu terecht. Beleidskader De basis van het beleid is vast gesteld in het gladheidbestrijdingsplan 2010. In het “gladheidbestrijdingsplan Oost Gelre 2012” zijn een aantal keuze herzien, dit plan is op 2 november 2011 door de gemeenteraad vastgesteld. . Er is één strooiprogramma met één lijst aan straten die gestrooid worden. Dit is het basisniveau.

Printdatum 21 april 2020 pagina -3-

Operationeel Plan Gladheidbestrijding opgemaakt november 2013 Subniveau Naast het basisniveau is er een sub niveau van toepassing verklaard. In de maanden november en maart wordt de versoberde (nood)route gestrooid. Hiervoor wordt een beperkt piket aangehouden van 5:30 uur tot 9:00 uur met twee strooiunits. Deze keuze wordt uitgevoerd als de winter zich in de meest voorkomende hoedanigheid presenteert. Bij sneeuw, ijzel of etmaaltemperaturen onder nul zal ook in deze maanden volgens het basisniveau worden gestrooid. Basisniveau Drie maanden per jaar worden alle wegen die tot de vaste strooiroute worden gerekend zo nodig gestrooid. De aannemer garandeert dat hij deze route in 3 uur kan rijden en past daar de hoeveelheid materieel op aan ( 4 units). Zout beschikbaar stellen aan derden Er wordt zout beschikbaar gesteld voor verschillende groepen die daardoor aanvullende strooiacties kunnen uitvoeren. Deze groepen voeren aanvullende werkzaamheden uit op; Bedrijfsterreinen Winkelgebieden Door dorpsverenigingen a gekozen plaatsen in de kleinen kernen. Organisatie gladheidbestrijding De gemeente Oost Gelre beheert een wegennet met een totale lengte van ongeveer 400 km, een gedeelte daarvan is opgenomen in het vaste strooiprogramma. De gemeente organiseert als wegbeheerder de gladheidbestrijding. Organisatie, coördinatie en toezicht voert de gemeente in eigen beheer uit.

De feitelijke uitvoering van strooiactiviteiten wordt uitbesteed aan derden. Verantwoordelijkheden Gemeente Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor de gladheidbestrijding. De verantwoordelijkheid betreft zowel de organisatie, de uitvoering als het toezicht daarop. Afdeling ROB De praktische organisatie van de gladheidbestrijding is onder gebracht bij de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling en Beheer (ROB). Vakspecialist (A) Verkeer en Vervoer De verkeersveiligheid onder winterse omstandigheden is een jaarlijks terug kerend thema en wordt onder de algemene verkeersveiligheid gerekend. Organisatorisch wordt de gladheidbestrijding daarom onder het takenpakket van de vakspecialist verkeer en vervoer gerekend Coördinator gladheidbestrijding Medewerkers van de afdeling ROB zijn gedurende de wintermaanden bij toerbeurt in functie als coördinator gladheidbestrijding. Deze medewerker maakt de keuze wel of niet tot strooien over te gaan. Dat doet hij op basis van een op de gemeente Oost Gelre toegespitste weersverwachting en beoordeling van de feitelijke situatie, Omdat de taak van coördinator jaarlijks gedurende 5 maanden vol continu moet worden vervuld, is het noodzakelijk meerde personen bij toerbeurt deze rol te laten vervullen. Het team van coördinatoren bestaat uit vier personen.

Printdatum 21 april 2020 pagina -4-

Operationeel Plan Gladheidbestrijding opgemaakt november 2013 De dienstdoende coördinator coördineert de strooiactiviteiten die uitgevoerd worden op de vastgestelde route. Afwijken van het vastgestelde plan kan onder omstandigheden noodzakelijk zijn. De keuze al dan niet af te wijken van het vastgestelde plan is de bevoegdheid van de coördinator of zijn vervanger. De coördinator treed in overleg met leidinggevende of het management wanneer het afwijken van het vastgestelde plan grote consequentie heeft voor de weggebruikers of wanneer er (financiële) verplichtingen aangegaan moeten worden. Opdrachtnemer De opdrachtnemer stelt een vooraf afgesproken aantal tractiemiddelen en personeel beschikbaar onder afgesproken condities. Chauffeurs tractiemiddelen / bijrijders De chauffeurs van de tractiemiddelen zijn verantwoordelijk het correct strooien van de hen toegewezen deelroute. Als er sneeuwploegen ingezet moeten worden kan het noodzakelijk zijn bijrijders in te zetten om de bediening daarvan te doen. Dit is afhankelijk van de route en het ingezette tractiemiddel. Beoordeling van de noodzaak hiertoe is aan de opdrachtnemer. Het is nadrukkelijk niet aan de chauffeurs om de keuze te maken af te wijken van toegewezen route. Als er aanleiding is de route aan te passen overlegt de chauffeur met de coördinator.

Printdatum 21 april 2020 pagina -5-

Operationeel Plan Gladheidbestrijding opgemaakt november 2013 Werkwijze De coördinator krijgt dagelijks een gedetailleerde weersverwachting toegespitst op de gemeente Oost Gelre. Daarnaast zorgt de coördinator er voor dat hij voordurend over actuele informatie beschik van de feitelijke situatie. De coördinator combineert deze gegevens met de informatie van andere wegbeheerders (met name de provincie Gelderland) en detailinformatie van een metrologische dienst. Op basis van de beschikbare informatie is het aan de coördinator om te beslissen of er tot een strooiactie wordt overgegaan. De coördinator is tevens bereikbaar voor de politie, brandweer en busmaatschappijen om gesignaleerde gladheid door te geven. Ook hun informatie kan aanleiding zijn om een strooiactie te starten. Als de coördinator tot strooien besluit neemt hij contact op met de contactpersoon van opdrachtnemer. De contactpersoon van de opdrachtnemer roept de strooiploeg in dienst. De dienstdoende medewerkers rijden vervolgens de toegewezen trajecten. Registratie basisgegevens Het is de verantwoordelijkheid van de coördinator een aantal basisgegevens te registreren. Dit is noodzakelijk omdat wegbeheerders achteraf moeten kunnen aantonen dat zij zich aan het eigen strooibeleid hebben gehouden hebben en adequaat op de weersomstandigheden hebben gereageerd. Als basisgegevens worden aangemerkt; -

advies weerbureau de datum van de strooiactie aanvang- en beëindigtijd actie duur van het feitelijke strooien

Op de randen van het beheersgebied van de gemeente Oost Gelre worden een aantal wegvakken uitgeruild met de buurgemeenten. Met gesloten beurs kunnen alle betrokkenen zo efficiënt invulling geven aan het strooiprogramma.

Bijlage: 1. lijst van te strooien straten kaart met strooiroutes 2. lijst met bijzondere objecten

Printdatum 21 april 2020 pagina -6-