antwoordmemo openstaande vragen OOG 25-03-2025 beleidsplan grote windmolens

MEMO Datum

: 3 april 2025

Van

: college

Aan

: raadsfractie OOG

Afdeling

:

Zaaknummer

:

Onderwerp

: beantwoording technische vragen beleidsdocument grote windmolens

Door de fractie OOG zijn technische vragen gesteld die hierbij worden beantwoord. Vanwege de leesbaarheid zijn de vragen in zwart aangegeven en beantwoording op deze vragen in blauw. Vraag/vragen: Ter voorbereiding op besluitvorming over het beleidsdocument grote windmolens in de raad op 8 april 2025 hebben we de anterieure overeenkomsten van de zonnepark initiatieven Hegemansweg en Berkenhofweg (Zomereiken) ingezien. Hierin staan soortgelijke afspraken die nu beoogd worden om af te spreken met initiatiefnemers van grote windmolens in anterieure overeenkomsten. Tot nu is nog geen gedegen evaluatie van beide zonnepark initiatieven met de raad gedeeld. Daarom hebben we een flinke lijst met vragen over de anterieure overeenkomsten om hier van te leren voordat we een besluit nemen over het beleidsdocument grote windmolens waarin een groot aantal beoogde eisen aan initiatiefnemers beschreven staan. We zouden graag de antwoorden vóór de raadsvergadering van 8 april ontvangen. Reactie vragen Algemeen Veel vragen gaan over het vormgeven van financiële participatie en het oprichten van een gebiedsfonds. Voordat we ingaan op de individuele vragen, is het goed om eerst in algemene zin de (juridische) basis van de financiële participatieplicht toe te lichten en de rol van de (bestuursorganen van) de gemeente daarin.

Op 18 december 2018 heeft de gemeenteraad van Oost Gelre het “Beleid installaties opwekking hernieuwbare energie Oost Gelre” vastgesteld. In dit beleid is bij grondopstellingen van zonnepanelen groter dan 2 ha over financiële participatie het volgende opgenomen: Financiële participatie • Minimum: weergeven welke mogelijkheden geboden zijn voor financiële participatie • Pluspunt als daadwerkelijk in overwegende mate wordt geparticipeerd Bij amendement is dit onderdeel gewijzigd op de volgende wijze: • Minimum: streven dat lokale bedrijven en inwoners participeren voor minimaal 50%. Zowel in de oorspronkelijke tekst van het beleid als in de tekst na het amendement zijn dus geen resultaatsverplichtingen opgenomen over financiële participatie. Dit is ook logisch omdat resultaatsverplichtingen over financiële participatie in overeenkomsten met de gemeente niet rechtsgeldig zijn. Feit is immers dat de rol van de gemeentelijke bestuursorganen enkel bestaat uit het wijzigen van een bestemmingsplan en/of het verlenen van omgevingsvergunningen voor zonneparken. Dit gebeurde op grond van de Wet ruimtelijke ordening en/of de Wabo. Het toetsingskader voor het wijzigen van een bestemmingsplan en/of een omgevingsvergunning is dat van een goede ruimtelijke ordening. De vraag wie aandeelhouder/financier is van een zonnepanelenveld is voor de ruimtelijke ordening niet relevant.

Hetzelfde geldt voor het oprichten van een gebiedsfonds voor maatschappelijke activiteiten in de omgeving van zonnepanelenvelden.

Het voorgaande is ook bevestigd in een in opdracht van het ministerie van economische zaken opgestelde factsheet ‘Bevoegdheden overheden bij proces- en financiële participatie’. Contractuele afspraken tussen de gemeente en een ontwikkelaar die een resultaatsverplichting inhouden op deze punten (financiële participatie, gebiedsfonds), zijn nietig, zo volgt ook uit een tweetal arresten van de Hoge Raad (HR 3-4-1998, ECLI:NL:PHR:1998:AN5655 (Alkemade/Hornkamp) en 31 HR 24-03-2017, ECLI:NL:HR:2017:483 (Bouwers/Bladel). In navolging van het beleid en de genoemde arresten zijn in de anterieure overeenkomsten die we als gemeente hebben afgesloten met de aanvragers van vergunningen voor zonnepanelenvelden ook geen resultaatsverplichtingen opgenomen. De aanvragers hebben in de procedure aangegeven hoe ze financiële participatie willen vorm geven en dit is in de vorm van een inspanningsverplichting in de overeenkomst met de gemeente opgenomen. De participatieplannen die de aanvrager heeft ingediend, kunnen dus niet door de gemeente als resultaatsverplichting juridisch worden afgedwongen, wel de inspanningsverplichtingen zoals opgenomen in de overeenkomst. Met betrekking tot de gestelde vragen het volgende: Anterieure overeenkomst Zonnepark Hegemansweg – getekend op 6 en 9 november 2020 Binnen 2 jaar na beëindiging van de exploitatie (max.

25 jaar na start) dient het zonnepark door de eigenaar ontmanteld te worden anders kan de gemeente een boete van €25.000 eisen. 1. Het ontmantelen van een zonnepark kost een veelvoud van dit bedrag. Waarom is er gekozen voor dit bedrag? Reactie: De opruimplicht is niet alleen in de anterieure overeenkomst opgenomen, maar er is ook een voorwaarde opgenomen in de verleende omgevingsvergunning. Bestuursrechtelijke handhaving (dwangsommen, bestuursdwang) voor het niet nakomen van de opruimplicht in de omgevingsvergunning zal het primaat hebben. De contractuele boete is dus enkel een extra stok achter de deur en is om die reden niet hoger gemaakt. 2. Welke garanties heeft de gemeente ingebouwd zodat zij niet voor de kosten van het ontmantelen opdraait als de eigenaar de BV failliet laat gaan? Reactie: zoals gezegd zal bij het niet nakomen van de voorwaarde in de omgevingsvergunning handhavend kunnen worden opgetreden jegens de vergunninghouder en/of de eigenaar van het perceel. Dit kan met een dwangsomprocedure, maar ook met een bestuursdwangprocedure. Hierbij is altijd een faillissementsrisico, maar dat is bij een zonnepanelenveld niet anders dan bij een andere bedrijfsactiviteit waar handhavend opgetreden moet worden. 100% garantie bestaat op dit punt niet. 3.

Waarom is er niet voor gekozen om een bedrag te eisen van de eigenaar die voorafgaand aan de start van de bouw van het zonnepark voor het dan geldende bedrag voor ontmanteling wordt gedeponeerd in een waarborgfonds (en jaarlijks met indexatie verhoogt)? Reactie: De bevoegdheid tot het stellen van financiële zekerheid was op het moment van vergunningverlening vastgelegd in artikel 4.1 van de Wabo. Deze mogelijkheid bestond voor een aantal activiteiten die specifiek bij AMVB waren geregeld. Het ging daarbij bijvoorbeeld om stortplaatsen en een aantal specifiek genoemde bodembedreigende activiteiten. Deze bevoegdheid bestond niet voor zonnepanelenvelden. De eigenaar dient zich in te spannen tot het uitgeven van achtergestelde leningen aan burgers en bedrijven met het streven om 50% van het te investeren bedrag lokaal op te halen, een bedrag van €600.000. 4. Hoe staat het hier mee? Welk deel van dit bedrag is opgehaald bij burgers en bedrijven uit Oost Gelre? Reactie: dit is onbekend. We gaan hierover op 16 april 2025 in gesprek met de vergunninghouder. De initiatiefnemer zorgt met lokale publicaties tot mogelijkheid van participatie voor alle inwoners en bedrijven in Oost Gelre. 5. Welke publicaties hebben in dit kader plaatsgevonden? In welk medium hebben deze publicaties gestaan? Reactie: dit is onbekend. We gaan hierover op 16 april 2025 in gesprek met de vergunninghouder. 6.

Zijn de open dagen al gepland? Wanneer was dit en in welk medium hebben deze publicaties gestaan? Reactie: dit is onbekend. We gaan hierover op 16 april 2025 in gesprek met de vergunninghouder. Zonnepanelendelen bepaalt achteraf wie er mee mag doen aan de financiële participatie.

2

7. Wat zijn de criteria om mee te mogen doen? Reactie: dit is onbekend. We gaan hierover op 16 april 2025 in gesprek met de vergunninghouder. Volgens de anterieure overeenkomst wordt voor Zwolle een gebiedsfonds opgezet waarin 10 jaar lang een bedrag van €1.000 per MW opgesteld vermogen met een maximum van €10.000 per jaar wordt gedeponeerd. Volgens de anterieure overeenkomst betekent dit een bedrag van maximaal €100.000. Doel van dit fonds is om een bijdrage te leveren aan maatschappelijke doelen in Zwolle. 8. Hoe staat het met dit fonds? Is deze al opgericht? Zijn de bestuurders van dit fonds al benoemd? Reactie: dit is onbekend. We gaan hierover op 16 april 2025 in gesprek met de vergunninghouder. 9. Wat wordt er in de anterieure overeenkomst bedoeld met “Netto flat rate”? Reactie: dit betekent een jaarlijks vast bedrag zonder indexering. Er wordt dus 10 jaar lang een vast bedrag van 1.000 euro per MW opgesteld vermogen tot een max. van 10.000 gedeponeerd. Op 27 oktober 2020 heeft de raad de VVGB definitief vastgesteld. In bijlage 4 hiervan staat dat de initiatiefnemer voorstelt 10 jaar lang een bedrag van €1.000 per MW in het gebiedsfonds te storten. Bij een vermogen van 11 MW (zie RV Ontwerpverklaring VVGB “Omgevingsvergunning zonnepark Hegemansweg Groenlo” van 7 juli 2020) wordt het bedrag €110.000. 10.

Kunt u het verschil verklaren tussen bijlage 4 van het RV (€110.000) en de getekende anterieure overeenkomst (max €100.000)? Op pagina 2 van de VVGB, die op 27 oktober 2020 door de raad is aangenomen, staat:

Dit leidt tot een bedrag van 15 jaar x 11 MW x €1.000 euro = €165.000. Er wordt in het RV niet gesproken om “schade” uit te keren uit dit omgevingsfonds aan een omwonende. 11. Wat is nu de waarheid voor Zwolle? Bijlage 4 bij het RV op 7 september 2020 (€110.000), of het RV van 22 september 2020 (€165.000) of de anterieure overeenkomst van 6 november 2020 (max. €100.000)? 12. Is er na het afgeven van de VVGB door de raad op 27 oktober nog heronderhandeld met de initiatiefnemer waardoor het omgevingsfonds van €165.000 naar max €100.000 is verlaagd zonder dit met de raad te delen? Reactie 10, 11 en 12: In eerste instantie heeft initiatiefnemer een voorstel voor financiële participatie d.d. 27 augustus 2020 bij ons ingediend. Dit voorstel met daarin opgenomen een gebiedsfonds met een termijn van 15 jaar en 1.000 euro per MW opgesteld vermogen is als zodanig opgenomen in het raadsvoorstel. Dit komt beide overeen. Op dat moment was de anterieure overeenkomst nog niet getekend. Echter is nadien in overleg met initiatiefnemer en adviseur de financiële participatie aangepast (versie 7 september 2020) en is ook de Anterieure overeenkomst hierop aangepast en aangevuld. Hierin is ook een maximaal bedrag opgenomen. Voor zover wij nu kunnen achterhalen is uw raad daar ten onrechte niet in meegenomen.

Ingevolge de Anterieure overeenkomst zal per opgesteld vermogen (11 MW) 1.000 euro met een max. van 10.000 euro gedurende 10 jaar worden gestort in een gebiedsfonds. Dit komt dan overeen met 100.000 euro. Uit dit fonds wordt een schadevergoeding uitgekeerd aan de bewoners van Hegemansweg 2 (zie bijlage 4 van RV op 27 oktober 2020). We hebben gehoord dat het bedrag voor de schadevergoeding inmiddels vast staat. 13. Welk bedrag (of percentage) blijft voor Zwolle uit dit gebiedsfonds over nadat de schadevergoeding is/wordt uitgekeerd? Reactie: het is ons niet bekend om welk bedrag of percentage dit gaat. Dit zal in het gesprek met vergunninghouder aan bod komen.

3

De initiatiefnemer verplicht zich de Contactgroep Zwolle of een andere vertegenwoordiging van Zwolle het gebiedsfonds te laten beheren. 14. We zijn ruim 4 jaar verder. Welke vertegenwoordiging van Zwolle zal dit fonds gaan beheren? Reactie: dit is niet bekend. Dit zal in het gesprek met vergunninghouder aan bod komen. We hebben begrepen dat inmiddels dat het zonnepark Hegemansweg van eigenaar is gewisseld. Dat wil zeggen dat de initiatiefnemer met wie de anterieure overeenkomst is getekend niet meer de eigenaar is. In de anterieure overeenkomst staat dat overdracht van rechten en plichten van het zonnepark aan derden tijdens bouw, exploitatie of ontmanteling uitsluitend met voorafgaande schriftelijke toestemming van gemeente mag plaatsvinden 15. Kunt u bevestigen dat de gemeente deze schriftelijke toestemming heeft gegeven? Reactie: er is geen verzoek tot overdracht van rechten uit de overeenkomst ontvangen. 16. Kunt u die met de raad delen? Reactie: er is geen verzoek tot overdracht van rechten uit de overeenkomst ontvangen. 17. Heeft dit geleid tot aanpassing van de anterieure overeenkomst? Zo ja, wat zijn de wijzigingen? Reactie: er is geen verzoek tot overdracht van rechten uit de overeenkomst ontvangen.

Anterieure overeenkomst Zonnepark Berkenhofweg (Zomereiken BV) – getekend op 4 en 11 juni 2021 We zien dat deze anterieure overeenkomst grotendeels op dezelfde uitgangspunten is gebaseerd als die voor de Hegemansweg. Toch zijn er ook verschillen. Volgens de anterieure overeenkomst kunnen huishoudens en bedrijven kunnen vanaf €50 tot max €25.000 deelnemen zogenaamde “zondelen”. Bijgevoegde screenprint laat overigens een minimum inleg van €500 zien. Dat is verwarrend. Daarnaast mogen ze lid worden van een lokale energie coöperatie welke voor 50% eigenaar wordt van het zonnepark. 18. Hoe staat het daarmee? Voor welk bedrag/percentage wordt er door huishoudens en bedrijven deelgenomen? 19. Welk percentage dividend wordt uitgekeerd per zonnedeel? 20. Is de lokale energie coöperatie al opgericht? Wat is daarvan de naam? 21. Kunt u bevestigen dat deze coöperatie ook daadwerkelijk voor 50% eigenaar is geworden?

Bijlagen

4

Indien rendement van de zondelen hoger is dan verwacht wordt dan wordt dit verschil in een lokaal duurzaamheidsfonds gestopt. 22. Is dit lokale duurzaamheidsfonds al opgericht? Zo ja, wat is de naam en wie zijn de bestuurders? 23. Wat wordt hier met “lokaal” bedoeld? Het aangrenzende gebied, het buitengebied Zwolle, Oost Gelre of heel regio Achterhoek? 24. In de anterieure overeenkomst is het verwachte rendement niet expliciet vastgelegd. Hoe stelt de gemeente eigenlijk vast dat het rendement hoger is dan verwacht? Er wordt gestreefd dat de bouw van het zonnepark door regionale bedrijven wordt uitgevoerd. 25. Kunt u bevestigen dat u daar op toeziet? Reactie: de planologische procedure voor het zonnepark Zomereiken is nog niet afgerond nu er beroep is ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het is dan ook logisch dat initiatiefnemer wacht met openstellen van inschrijvingen of instellen van fondsen nu er nog geen zekerheid is over het kunnen oprichten van het zonnepark. In mei 2025 volgt er een zitting van de AbRvS. Wij gaan na de uitspraak van de bestuursrechter direct in overleg met initiatiefnemer.

5