antwoordmemo openstaande vragen 03-12-2024 visie omgeving gemeentehuis

MEMO Datum

:

11 december 2024

Van

:

Wethouder Jos Hoenderboom

Aan

:

Gemeenteraad

Onderwerp

:

raadsmemo visie omgeving gemeentehuis n.a.v. raadscommissie 3-12-2024

Inleiding U ontvangt deze memo naar aanleiding van de behandeling van de visie omgeving gemeentehuis in de raadscommissie van 3 december jl. In deze memo gaan we in op de tijdens de behandeling gestelde vragen en gemaakte opmerkingen. De memo is een aanvulling op de inhoudelijke onderbouwing in het raadsvoorstel en in de visie en op de antwoorden op de eerder gestelde technische raadsvragen. Allereerst vinden wij het belangrijk om te benadrukken dat het hier om een visie op hoofdlijnen gaat en niet om een uitgewerkt plan. De visie verwoordt en verbeeldt onze wensen, ambities en koers; een (daarna) uitgewerkt plan laat zien of de visie haalbaar en uitvoerbaar is. Het verder uitwerken van de visie naar een stedenbouwkundig (inrichtings)plan en omgevingsplan volgt na vaststelling van die visie. In die volgende fase kunnen de in de visie en in het raadsvoorstel voorgestelde keuzes (en de haalbaarheid daarvan) en de openstaande vragen worden onderzocht en uitgewerkt. De behandeling van de visie in de raadscommissie spitste zich toe op 2 hoofdonderwerpen: 1. Wonen op de oude Rabobank locatie aan de Raadhuisstraat 4 in de vorm van appartementen (voor m.n. senioren en starters) 2. De visie op de oude Jorisschool aan de Varsseveldseweg 8-14 Hieronder gaan wij daarop in. 1.

Woningbouw in de vorm van appartementen op de oude Rabo-locatie De visie voor deze inbreidingslocatie is verbeeld op blz. 24 van het visieboek. Daarop is aangegeven dat op de tijdelijke parkeerplaats de functie wonen passend en gewenst is. De visiekaart laat in het midden in welke vorm die woonfunctie exact zou moeten. De daarop volgende voorbeelduitwerkingen laten zien dat hier zowel 2 vrijstaande woningen (al dan niet met 1 of meerdere huishoudens daarin) als 1 kleinschalig appartementengebouw stedenbouwkundig aanvaardbaar zijn. In beide gevallen is aangrenzend een parkeerplaats nodig voor de parkeervraag van het gemeentehuis en andere nabij gelegen functies. Het college spreekt de voorkeur uit voor 2 bouwkavels voor vrijstaande woningen, waarvoor de onderbouwing in het raadsvoorstel staat. Bij woningbouw op deze plek is het van belang de rooilijnen van de Raadhuisstraat te respecteren en de woningen te laten passen bij de riante uitstraling van de bestaande woningen aan deze straat. Daarom staat de nieuwbouw ver achter op de kavel, net zoals de naastgelegen woningen. In de visie gaan we voor een appartementengebouw op deze plek uit van twee bouwlagen met daarboven een bewoonbare kap. We hebben de vraag van de raadscommissie over appartementen op deze locatie duidelijk gehoord en daar gaan we ook verdere invulling aan geven. Het exacte woningbouwprogramma in een kleinschalig

appartementengebouw is in de visie echter nog niet bepaald of vastgelegd. De totstandkoming van zo’n programma is onderdeel van de uitwerking van de visie naar een concreet plan. Daarbij wordt binnen de kaders van de visie (voorbeelduitwerking 2, de referentiebeelden etc.) gekeken naar de vraag of er markt voor is, hoe ontwikkelaars hier tegenaan kijken, wat financieel haalbaar is, hoe het programma doorwerkt in de parkeervraag op eigen terrein en hoe een en ander ruimtelijk het beste op de kavel past, rekening houdend met de bestaande omgeving. Hierbij willen wij ook bekijken of er meer appartementen in de goedkope en betaalbare sector mogelijk zijn dan de in de visie genoemde 10-16 (middel)dure appartementen. Wij stellen voor dat we dit onderzoeken na vaststelling van de visie en dat we tussentijds de voortgang van dat onderzoek aan u presenteren, voordat een stedenbouwkundig plan en omgevingsplan als planologisch kader (al dan niet vergezeld van een beeldkwaliteitsplan) aan u ter vaststelling wordt voorgelegd (met daarin een definitieve keuze voor vorm, hoogte en programma als uitkomst van dat onderzoek). Planeconomie In de visie is globaal financieel verkend dat zowel 2 vrijstaande kavels als 1 kleinschalig gebouw met (middel)dure appartementen haalbaar zijn. Voor beide varianten geldt dezelfde grondprijs.

Een goedkoop (tot € 2,5 ton koopprijs) en betaalbaar (tot € 355.000 koopprijs) programma voor de doelgroepen starters en senioren zal leiden tot lagere grondopbrengsten en een negatiever grondexploitatieresultaat dan nu voorzien. Het hiervoor genoemde onderzoek in de volgende fase kan dit inzichtelijk maken. Een negatiever grondexploitatieresultaat is wellicht deels op te vangen door de plus in de opstalexploitatie (verkoop en verhuur bestaand vastgoed). Wonen Met het hiervoor genoemde onderzoek zoeken we naar een goede mix tussen de prijscategorieën van de appartementen en het aantal appartementen. Binnen de kaders van de visie gaan we op zoek naar de balans tussen goedkope, betaalbare en dure appartementen. Sociale huurappartementen liggen hier niet voor de hand. Enerzijds omdat ProWonen niet voornemens zal zijn als lid van een VVE een deel van een gebouw te kopen en te verhuren voor sociale huur. Anderzijds omdat een volledig sociaal huurprogramma in een appartementengebouw hier niet logisch is vanwege de gewenste beeldkwaliteit langs de Raadhuisstraat. Daarnaast is deze locatie in de gesprekken met ProWonen nooit aan de orde geweest en komt dit ook niet voor in de prestatieafspraken met ProWonen of in haar strategisch vastgoedbeheer. Voor sociale huurappartementen houden we ca.

€ 16.000 per woning als grondprijs aan, wat hier zou leiden tot fors lagere grondopbrengsten en daarmee een fors negatiever grondexploitatieresultaat dat niet meer is op te vangen door de plus in de opstalexploitatie. De concrete cijfers worden bepaald in de onderzoeks-/haalbaarheidsfase na vaststelling van de visie. Appartementen passen hier dus, maar het exacte aantal en de prijscategorieën brengen we in de volgende fase in beeld. 2. Visie op de voormalige Jorisschool In de visie is niet expliciet verkend of de functie wonen in de voormalige Jorisschool (‘Bredeschool De Kei’) past, terwijl de aangenomen CDA-motie van 9 november 2021 daartoe wel opriep. Zoals ook al in de commissievergadering aangegeven, bieden wij u hiervoor nogmaals onze excuses aan. De motie is volledigheidshalve bij deze memo gevoegd (bijlage 1). Wij zeggen u toe dat we de motie alsnog in de volle breedte oppakken en beantwoorden naast de uitwerking van voorliggende visie. Daarbij zullen wij met concrete locaties voor jongerenhuisvesting komen zoals opgeroepen in de motie. Vóór 1 april 2025 komen we daarvoor met een voorstel richting uw raad. Specifiek voor de voormalige school is onze stelling dat betaalbare huisvesting voor jongeren (starters) in dit gebouw bouwkundig en financieel niet haalbaar is zonder de cultuurhistorische waarden geweld aan te doen.

2

Wij zullen dit verder bouwkundig en cultuurhistorisch onderbouwen en dat aan u rapporteren, voordat een stedenbouwkundig plan en omgevingsplan als planologisch kader (al dan niet vergezeld van een beeldkwaliteitsplan) aan u ter vaststelling wordt voorgelegd. Uitgangspunt is in ieder geval behoud van het gebouw en van het openbare, maatschappelijke karakter ervan door nieuwe invulling van de verschillende ruimtes in het gebouw. Met de kennis van nu en vooruitlopend op de hiervoor genoemde nadere onderbouwing hebben we het volgende beeld van de school en de mogelijkheden – of eigenlijk beperkingen – om daarin woningen te realiseren. Cultuurhistorie Het pand aan de Varsseveldseweg 8-14 is een blikvanger en cultuurhistorisch relevant en waardevol. De visie gaat daar ook op in (blz. 26). In 2017 is er door het Gelders Genootschap een redengevende beschrijving opgesteld als opmaat naar een mogelijke gemeentelijke monumentenstatus (zie bijlage 2 bij deze memo). Het pand heeft nu niet de status van een monument, omdat het in ons eigendom is en we daarmee directe zeggenschap hebben. Naar aanleiding van uw commissievergadering van 3/12 is hierover nog nader afgestemd met de adviseur Erfgoed van het Gelders Genootschap. Haar advies is om te zoeken naar een bestemming waarbij de waarden zo min mogelijk worden aangetast.

Daarom acht zij betaalbare woningen voor jongeren (lees: starters) geen geschikte nieuwe invulling voor dit gebouw. Zeker gelet op de grotendeels herkenbare structuur, maar vooral de nog bestaande bijzondere interieuronderdelen. Ook valt zeer te bezien of woningen in het pand bouwkundig haalbaar zijn. We verwachten dat de kosten voor de inpandige verbouwing om er woningen van te maken dermate hoog zijn, dat betaalbare woningen financieel niet haalbaar zijn. Om het voor een ontwikkelaar rendabel te laten zijn, is mijn inschatting dat alleen woningen in de dure sector realistisch zijn. En daarmee zijn de woningen niet bereikbaar voor starters, waartoe de motie uit 2021 juist opriep. Daarbij komt dat het toevoegen van woningen in de voormalige school leidt tot een extra parkeervraag, waarvoor eigenlijk geen ruimte is zonder de parkeervraag van het gemeentehuis te verdringen. Strategisch vastgoed gemeente Het karakteristieke schoolgebouw herbergt al enige tijd geen school meer. Het pand is echter meer dan het behouden waard. Het pand is van binnen en van buiten goed onderhouden en opgeknapt en wacht op een waardige functie. De recentere aanbouwen zijn qua erfgoed minder waardevol, maar wel weer waardevol functioneel vastgoed. De visie geeft aan wat het college als doelstelling heeft voor de invulling van het voormalige schoolgebouw.

Het pand is eigendom van de gemeente en deed eerder al voor een deel dienst voor werk- en vergaderplekken voor de ambtelijke organisatie. Omdat het pand op steenworp afstand van het gemeentehuis ligt er een kans dit pand te behouden als gemeentelijk strategisch vastgoed. Het kan in de toekomst voor een deel weer dienst als overloop van het gemeentehuis. Met beperkte aanpassingen en kosten zijn delen van het pand weer geschikt te maken voor vergaderplekken. Recent zijn tellingen uitgevoerd naar de bezetting van het gemeentehuis. Op het drukste moment waren 142 van de 169 werkplekken bezet. Deze werkplekken zijn in kantoortuinen gelegen. De organisatie heeft echter de wens voor meer stiltewerkplekken als alternatief van het werken in de kantoortuinen. Ook is er behoefte aan grote vergaderruimtes. Het aantal medewerkers is sinds de verbouwing in 2017 inmiddels gegroeid van toen 187 naar nu 220. Er zijn geen cijfers van de bezetting van gebouw Den Diek, omdat de stichting Den Diek daarvan zelf de exploitatie doet. Het stadhuis in Groenlo wordt gebruikt door alleen de VVV en de raad. Het ligt gelet op de afstand tot het gemeentehuis in Lichtenvoorde niet voor de hand daar werk- en vergaderplekken voor de ambtelijke organisatie te creëren. De kosten in geld en uren staan daartoe niet in verhouding.

3

Door het afstoten en deels slopen van het voormalige postkantoor (als gevolg van de verhuizing van het Serviceteam naar de nieuwe werf op Lindebrook), waarvan nu nog een deel wordt gebruikt als vergaderruimte, raken we die vergaderruimte kwijt. Behoud van het grotere voormalige schoolgebouw voor de gemeente ligt dan voor de hand. In eerste instantie zouden bijv. 2 lokalen gebruikt kunnen worden als grote vergaderruimte met als mogelijkheid die later uit te breiden. Het pand kan bij uitstek de maatschappelijke, publieke en dienstverlenende functie houden. Naast het huidig gebruik als priklocatie van de GGD wordt in de visie voorgesteld het pand ook te gebruiken voor andere maatschappelijke functies, zoals dagbesteding van de Antoniushoeve, een ontmoetingsplek voor de omgeving, kinderdagverblijf etc. in aanvulling op het gebruik door de gemeente. De losse lokalen zijn goed los te verhuren voor deze maatschappelijke functies. Hiervoor hoeven nauwelijks inpandige aanpassingen te worden gedaan, waardoor het gebouw zowel aan de buitenkant als aan de binnenkant zijn cultuurhistorische waarden en karakter kan behouden. Door de herinrichting van het parkeerterrein tussen het gemeentehuis en de voormalige school moeten de fietsenstalling (met daarin ook de afvalinzameling) en het noodstroomaggregaat een andere plek vinden.

In de visie is daarvoor geopperd (een deel van) deze functies inpandig in het voormalige schoolgebouw onder te brengen. Daarmee worden leegstaande ruimtes in het gebouw nuttig gebruikt en wordt de kwaliteit van de openbare ruimte verbetert. Al met al zijn de maatschappelijke kosten van het afstoten van het gebouw met een nieuwe invulling voor wonen te hoog. Enerzijds door het verlies van cultureel erfgoed en functioneel gemeentelijk vastgoed en anderzijds door woningen die financieel niet bereikbaar zijn voor de beoogde doelgroep van starters. Gelet op bovenstaande ligt het meer voor de hand door appartementen op de oude Rabo-locatie aan de Raadhuisstraat te realiseren. 3. Resumé Na vaststelling van de visie volgt een fase van uitwerking en onderzoek, bedoeld om te komen van die visie op hoofdlijnen naar een haalbaar uitgewerkt plan. Zo’n plan is vervolgens weer basis voor wijziging van het omgevingsplan. Aan het eind van deze fase wordt de wijziging van het omgevingsplan ter vaststelling aan uw raad voorgelegd met daarin definitieve keuzes in dat planologisch kader. Tijdens de fase van uitwerking en onderzoek komen wij op 1 of meerdere momenten bij uw raad terug om u te informeren over de voortgang daarvan. De overige in de raadscommissie besproken punten komen aan bod in de volgende fase van uitwerking van de visie naar een haalbaar plan.

Al met al verwachten we hiermee invulling te geven aan het Programma Geef Lichtenvoorde Kleur en het collegeuitvoeringsprogramma. Bijlagen: 1. CDA motie ‘jongerenhuisvesting’ 2021 2. Redengevende beschrijving voormalige St. Jorisschool 2017

4

MOTIE artikel 37 Reglement van orde Motie naar aanleiding van agendapunt 7 van de raad d.d. 9 november 2021 De raad van de gemeente Oost Gelre in vergadering bijeen d.d. 9 november 2021 Onderwerp: huisvesting studenten en jongeren De Raad, in vergadering bijeen, gehoord de beraadslagingen, enz. enz. constaterende dat: • • • • • • • • •

De woningmarkt in Oost Gelre ernstig onder druk staat door een tekort aan woningen; Er onvoldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn voor jongeren en studenten in Oost Gelre; Daardoor de noodzakelijke doorstroming op de woningmarkt niet of onvoldoende op gang komt; Studenten en afstudeerders heel hard nodig zijn voor de innovatieve maakindustrie in Oost Gelre; Oost Gelre er naar streeft de stagehoofdstad van de regio te worden; Dit doel mede bereikt kan worden door actief goede en betaalbare studentenhuisvesting aan te bieden en dit als marketinginstrument in te zetten; Dat de gemeente marktpartijen heeft uitgedaagd om met innovatieve goedkope tijdelijke woningbouwconcepten te komen voor jongeren en studenten, maar dat hier tot op heden door de markt nog onvoldoende invulling aan wordt gegeven; De gemeente Oost Gelre thans relatief veel bouwgrond kan ontwikkelen, waar bijv. per project één of twee bouwkavels beschikbaar gesteld zou kunnen worden voor jongeren/studentenhuisvesting; Thans de voormalige Jorisschool in Lichtenvoorde geen onderwijsfunctie meer heeft, en in den lande diverse voorbeelden zijn waarbij men een dergelijk gebouw geschikt gemaakt heeft voor jongeren/studentenhuisvesting;

Overwegende dat; •

De gemeente de regie moet en nu kan pakken om de jongeren en studentenhuisvesting actief te bevorderen, om te bereiken dat: - De leefbaarheid in al onze kernen wordt bevorderd; - de doorstroming in de woningmarkt wordt bevorderd; - onze bedrijven en instellingen jongeren/studenten aan zich kunnen binden; - we de stagehoofdstad van de regio worden.

Roept het college op: •

Om binnen een half jaar met een plan te komen waarin, eventueel in diverse scenario’s, is uitgewerkt: - Hoe, zo veel als nodig, betaalbare innovatieve (tijdelijke) woningbouwconcepten voor jongeren/studenten snel gerealiseerd kunnen worden en beschikbaar blijven op gemeentelijke bouwkavels en in de voormalige Jorisschool en wat hiervan de (maatschappelijke) kosten en baten zijn.

en gaat over tot de orde van de dag.

MOTIE

Ondertekening en naam: Namens de CDA-fractie: Walter Leemreize,

Deze motie is aangenomen / verworpen in de raadsvergadering van

J. Vinke, raadsgriffier

BWWB-0600136

2

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

gemeente postcode + plaats straat + huisnr. naam object

: : : :

OOST GELRE 7131 BJ Lichtenvoorde Varsseveldseweg 8-10-12 St. Jorisschool

bescherming eigenaar/gebruiker(s) kadastrale gegevens

: gemeentelijk monument : zie vervolgblad : zie vervolgblad

oorspr. functie huidige functie

: R.K. U.L.O. en Jongensschool : School

bouwjaar architect opdrachtgever bouwstijl

: 1920 (uitbreiding 2010) : J.H. Hogenkamp : R.K. kerkbestuur : Overgangsarchitectuur

beschrijver datum beschr. datum foto bronnen

: : : :

Drs. R.J.A. Crols 08-08-2017 12-12-2016 Tj. Broersma & T. Verstegen (red), Nederland naar school: twee eeuwen bouwen voor een veranderend onderwijs, Rotterdam 1996. www.ecal.nu www.delpher.nl www.gelderlandinbeeld.nl. www.st-jorisschool.nl

Voorgevel.

GELDERS GENOOTSCHAP

1

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

Typering: Voormalige R.K. U.L.O. EN JONGENSSCHOOL SINT JORIS uit 1920, gebouwd naar een ontwerp van de in Doesburg gevestigde architect Johannes Hermanus Hogenkamp (1881-1929). De monumentenbescherming van gemeentewege is niet van toepassing op de in 2007-2010 gerealiseerde uitbreiding. Historie en ligging: De aan de noordzijde van de Varsseveldseweg nabij het gemeentehuis gelegen Sint Jorisschool kwam in 1920 tot stand als U.L.O.-school (Uitgebreid Lager Onderwijs) en Jongensschool. De bouw kwam onder meer voort uit een aantal nieuwe wetten die kort na elkaar werden ingevoerd. In 1900 werd de Algemene Leerplichtwet vastgesteld voor kinderen van 7 tot 13 jaar. Direct daarna nam het aantal scholen sterk toe. De school werd gezien als een belangrijk maatschappelijk instituut, waarin de noodzakelijke taak werd uitgevoerd om kinderen op te voeden met de normen en waarden van de gemeenschap. In de eerste helft van de twintigste eeuw ging het merendeel van de schoolgaande kinderen direct na de lagere school aan het werk. In de Wet op het Lager Onderwijs in 1920 werd naast de financiële gelijkstelling van het openbaar en bijzonder onderwijs onder meer vastgelegd dat de lagere school werd ingedeeld in zes jaarklassen. Ook werd er vanaf dat moment onderscheid gemaakt in lager, uitgebreid lager (ULO) en buitengewoon lager onderwijs (BLO).

In de jaren tien waren al de nieuwe Sint Bonifaciuskerk, een meisjesschool en een jongensschool gebouwd. Allen gelegen in de nabijheid van het Sint Jozefklooster dat gesitueerd was aan de Rapenburgsestraat waar zich nu de zorginstelling Antoniushove bevindt. Gezamenlijk gaven ze uitdrukking aan de belangrijke positie van de katholieke gemeenschap in Lichtenvoorde. De aan de Patronaatstraat gelegen R.K. Jongensschool bleek al snel te klein. In 1919 werd dan ook besloten een nieuwe grotere school te bouwen aan de Varsseveldseweg. De bouw vorderde snel. Op 1 mei 1920 werd de eerste steen gelegd en al op 25 november werd de school in gebruik genomen. Het ontwerp werd geleverd door in de bouw van katholieke scholen gespecialiseerde architect J.H. Hogenkamp. De jong overleden Hogenkamp was in zijn woonplaats Doesburg voorzitter van diverse verenigingen en tevens enige tijd wethouder. Scholen van zijn hand zijn o.a. niet alleen te vinden in Gelderland maar ook in de provincies Noord Brabant en Utrecht. O.a. in de volgende plaatsen: Achterveld, Dieren, Goirle, Leusden en Vinkeveen. Zijn oeuvre wordt verder gekenmerkt door de bouw van een groot aantal woonhuizen. In Lichtenvoorde is ook de in 1923 gebouwde pastorie van de R.K. Sint Bonifaciuskerk aan de Rapenburgsestraat door hem ontworpen.

De Sint Jorisschool is in hoofdvorm traditionalistisch van karakter maar vertoont in de detaillering meer moderne elementen zoals kenmerkend voor de zogenaamde ‘Overgangsarchitectuur’. De term overgangsarchitectuur wordt wel gebruikt voor veel bouwwerken die kort na het begin van de twintigste eeuw zijn ontstaan en die een overgang vormen van de neostijlen naar een meer moderne, niet of nauwelijks aan historische stijlelementen gebonden architectuur. Het gaat om ontwerpen die invloeden van art nouveau/Jugendstil/nieuwe kunst, chaletstijl en Berlagiaanse architectuur vertonen, zonder tot één van die stromingen gerekend te kunnen worden. Vaak is er al sprake van een typologische GELDERS GENOOTSCHAP

2

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

vernieuwing in plattegrond en opstand. De gevels tonen een combinatie van baksteen in veelal schoonmetselwerk, verschillende kleuren verblendsteen, pseudo-vakwerk, rond- en hoefijzerbogen. Invloed van de chaletstijl is met name te vinden in het houtwerk: profileringen, ajourwerk, sierspanten in topgevels. Speklagen en boogvelden met metselmozaïeken verwijzen naar de neorenaissance; het gebruik van pleisterwerk is hierbij afgenomen ten gunste van verblendsteen. Invloed van Berlage is herkenbaar in lateien, uitgevoerd in hard- of kunststeen en ijzeren profielbalken. De Sint Jorisschool is een school die behoort tot het klassieke in de 19de eeuw ontwikkelde gangtype waarbij de klaslokalen via een gang worden ontsloten. De school is ontworpen naar de voor die tijd moderne onderwijsinzichten. De rechts van de ingang gelegen vleugel was oorspronkelijk bedoeld voor de klassen van de U.L.O. Aan de centrale gang grensden de lokalen van de Jongensschool. De klaslokalen waren conform de toenmalige inzichten ruim en hoog en voorzien van grote ramen voor voldoende natuurlijk licht en lucht. De vensterbanken waren dusdanig hoog dat de aandacht van de leerlingen niet kon worden afgeleid door hetgeen zich buiten afspeelde. De lambriseringen in de lokalen en de gangen werden hoogwaardig afgewerkt in Berlagiaanse trant met geel en bruin geglazuurde baksteen.

Deze lambriseringen hadden niet alleen een esthetische waarde maar konden goed schoongehouden worden. Licht, lucht, ruimte en hygiëne waren belangrijke voorwaarden die de overheid stelde aan nieuwe schoolgebouwen. In juli 1941 wordt de school beschadigd door een zware vliegtuigbom die vlak naast de school tot ontploffing komt. Door de luchtdruk zijn de muren van twee lokalen helemaal en van een derde lokaal gedeeltelijk ingedrukt. Hierdoor is het dak van de school gedeeltelijk ingestort. Ook in de rest van het gebouw is ernstig beschadigd. Al met al wordt de schade op fl. 30.000, - geschat. Op 4 september 1944 wordt de school door de Duitsers gevorderd. Na de oorlog wordt de school weer ingericht voor het onderwijs. In 1963 wordt de school verbouwd waarbij onder meer het fraaie hekwerk aan de Varsseveldseweg verdwijnt. Vanaf 1965 wordt zowel aan meisjes als aan jongens les gegeven. In 1984 vinden verdere wijzigingen aan het gebouw plaats. Als voorbereiding op de invoering van de basisschool worden in augustus twee lokalen omgebouwd tot kleuterlokaal en een magazijn. Vermoedelijk zijn toen de van roeden voorziene ramen vervangen door ramen zonder roedenverdeling. De meisjestoiletruimte wordt opgesplitst in meisjes- en kleutertoiletten. De achteringang wordt verbouwd en op de speelplaats aan de achterzijde verrijst een berging. In 2004 wordt besloten de St.

Jorisschool te verplaatsen naar de nieuwbouwwijk in Lichtenvoorde Zuidwest. Drie jaar later wordt dan ook de nieuwe St. Jorisschool aan de Waterhoen 1 in gebruik genomen. In 2007 wordt door Architectenbureau Temming uit Lichtenvoorde een ontwerp gemaakt voor de verbouw en uitbreiding van de oude St. Jorisschool. Na het gereedkomen van de werkzaamheden wordt in het gebouw de brede school De Kei gevestigd. Plattegrond en opbouw: Het deels onderkelderde pand is gebouwd op een samengestelde plattegrond en bestaat uit viertal, éénlaags en nagenoeg in carrévorm geordende, vleugels onder schild- en deels van wolfseinden voorziene zadeldaken. Deze daken zijn GELDERS GENOOTSCHAP

3

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

belegd met gesmoorde Tuiles du Nord dakpannen. De zich oorspronkelijk zich op het dak bevindende schoorstenen zijn evenals de pirons op de nokeinden later verwijderd. Aan de zijde van de voorgevel en aan de zijde van de linker zijgevel bevinden zich in de dakschilden telkens twee dakkapellen die ieder voorzien zijn van een segmentboogvormig dak. De dakkapellen zijn voorzien van vierruits ramen (oorspronkelijk 12-ruits). De bakstenen, in kruisverband opgetrokken gevels, zijn voorzien van een omlopend door een steens rollaag afgesloten trasraam. De vensters worden merendeels afgesloten door anderhalfsteens segmentboogjes. Deze zijn uitgevoerd in rode verblendsteen terwijl de dagkanten van de vensters uitgevoerd zijn in getand gemetselde rode verblendsteen. Alle vensters hebben onderdorpels van hardsteen. De grote ramen van de begane grond zijn bij de laatste verbouwing vernieuwd en voorzien van een sobere zesruits indeling. Deze wijziging betekende een aanzienlijke verbetering nadat eerder de 24-ruits ramen vervangen waren door tweeruits ramen. Voorgevel: De VOORGEVEL is tien traveeën breed en asymmetrisch ingedeeld. De brede vierde travee waarin de hoofdtoegang is gelegen wordt afgesloten en door een puntgevel, oorspronkelijk bekroond door een makelaar in kruisvorm.

De in een portiek gelegen entree wordt geaccentueerd door een getrapte gemetselde omlijsting die rust op een basement van hardstenen blokken. De entree is voorzien van gereconstrueerde dubbele deuren met zij- en bovenlichten. Boven de boog een natuurstenen rechthoekig paneel met het opschrift ‘BREDE SCHOOL DE KEI’ oorspronkelijk ‘RK ST JORIS SCHOOL'. In de geveltop een door een rondboog afgesloten venster met een vierruits raam (oorspronkelijk 12-ruits raam). De drie rechter traveeën worden gezamenlijk afgesloten door een afgeknotte puntgevel waarin zich twee door segmentboogjes afgesloten vensters met vierruits ramen bevinden. Linkerzijgevel: De symmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL is 15 traveeën breed en heeft in iedere travee op de begane grond een groot venster als hierboven omschreven. De drie rechter alsmede de drie rechter traveeën worden afgesloten door afgeknotte puntgevels als in de voorgevel. Achtergevel: Deze gevel gaat grotendeels schuil achter de recente uitbreiding. Rechter zijgevel: De RECHTER ZIJGEVEL bestaat uit de links gelegen symmetrisch ingedeelde gevel van de U.L.O die voorzien is van een centraal gesitueerde ingangspartij als in de voorgevel. Deze is hier echter ondergeschikter uitgevoerd. Rechts bevinden zich de gevels van de recente uitbreiding. Interieur: Het INTERIEUR is ondanks latere wijzigingen voor wat betreft de ruimtelijke GELDERS GENOOTSCHAP

4

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

structuur nog grotendeels herkenbaar. Belangrijke en waardevolle interieurelementen die bewaard zijn gebleven betreffen onder meer: paneeldeuren, de terrazzovloeren in de gangen, in geglazuurde baksteen uitgevoerde lambriseringen in gangen en klaslokalen en de bovenlichten met glas-in-lood van de puien met dubbele deuren in de gangen. Reden van plaatsing Voormalige R.K. U.L.O en Jongensschool gebouwd in 1920 naar een ontwerp van de Doesburgse architect J.H. Hogenkamp. Architectuurhistorische criteria: - Het schoolgebouw is een, voor de gemeente Oost Gelre in het algemeen en voor het dorp Lichtenvoorde in het bijzonder, ondanks diverse wijzigingen, een herkenbaar en vrij gaaf bewaard voorbeeld van een RK school van het gangtype uit de jaren twintig van de vorige eeuw. Het schoolgebouw is typerend voor de RK scholenbouw in die jaren waarbij enerzijds de hoofdvorm en het materiaalgebruik nog traditioneel van aard zijn en anderzijds de detaillering, materialen en plattegronden aansluiten bij een meer moderne Berlagiaanse vormentaal. Als zodanig is het gebouw kenmerkend voor de overgangsarchitectuur van de vroege twintigste eeuw. - Het schoolgebouw valt op vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en het materiaalgebruik zoals de toepassing van geglazuurde baksteen in het interieur.

- Het schoolgebouw is van bijzonder belang vanwege de nog bewaard gebleven interieuronderdelen als paneeldeuren, terrazzovloeren, in geglazuurde baksteen uitgevoerde lambriseringen en glas-in-lood. Stedenbouwkundige criteria: - Het schoolgebouw is beeldbepalend gesitueerd aan de noordzijde van de Varsseveldseweg nabij het monumentale gemeentehuis en is als zodanig zowel afzonderlijk als in de onderlinge samenhang van bijzondere betekenis voor het aanzien van de kern van Lichtenvoorde. - Het schoolgebouw is van belang vanwege de situering die nauw verbonden is met ontwikkeling van een cluster katholieke gebouwen aan de rand van de historische kern waaronder de RK St. Bonifaciuskerk en het verdwenen St. Jozefklooster. Algemeen historische criteria: - De historische waarde van het schoolgebouw is vooral gelegen in het belang voor de geschiedenis van het onderwijs in de gemeente Oost Gelre in het algemeen en voor het dorp Lichtenvoorde in het bijzonder als zeldzaam en tevens het eerste voorbeeld van een U.L.O. school, hier gecombineerd met een jongensschool. De school is exemplarische voor de spectaculaire ontwikkeling die het onderwijs na diverse wetswijzigingen doormaakte in de vroege twintigste eeuw.

GELDERS GENOOTSCHAP

5

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

Situering St. Jorisschool. Rechts van de school het gemeentehuis met uitbreiding (Google Maps).

Situering St. Jorisschool aan de Varsseveldseweg 8-10-12 (https://bagviewer.kadaster.nl)

GELDERS GENOOTSCHAP

6

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

De school in 1921 met fraai hekwerk en van kenmerkende van veelruits roedenverdelingen voorziene ramen (afbeelding: www.st-jorisschool.nl).

De linker zijgevel van de door een nabije bominslag beschadigde school in 1941 (afbeedling: www.st-jorisschool.nl).

GELDERS GENOOTSCHAP

7

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

Rechts van de school bevond zich de verdwenen schoolmeesterswoning (afbeelding: www.stjorisschool.nl).

Gedenkplaat eerste steenlegging in de vestibule van de hoofdingang. GELDERS GENOOTSCHAP

8

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

Paneeldeur klaslokaal (links) en dubbele deuren tussen zijgang U.L.O gedeelte en hoofdgang jongensschool

Pui met dubbele deuren en van glas-in-lood voorziene bovenlichten tussen de vestibule van de hoofdingang en de gang van de jongensschool (links) en de gang van de jongensschool met een terrazzovloer en later gerealiseerde doorbraak (rechts).

GELDERS GENOOTSCHAP

9

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

Ingang voorgevel. Oorspronkelijk de hoofdingang en ingang van de jongensschool.

GELDERS GENOOTSCHAP

10

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

Ingang rechter zijgevel. Oorspronkelijk de ingang van de U.L.O.

GELDERS GENOOTSCHAP

11

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

De achtergevel van de in 1920 gebouwde school wordt grotendeels aan het oog onttrokken door van een plat dak voorziene uitbreiding.

Rechter zijgevel met rechts de uitbreiding. GELDERS GENOOTSCHAP

12

CULTUURHISTORIE

LICHTENVOORDE,VARSSEVELDSEWEG 8-10-12

REDENGEVENDE BESCHRIJVING

GELDERS GENOOTSCHAP

13

CULTUURHISTORIE