algemene beschouwingen PvdA programmabegroting 2023

PvdA-fractie Oost Gelre: Algemene beschouwingen programmabegroting 2023

Grenzen aan de groei…! Na de hevigheid van de coronacrisis, die nog altijd niet voorbij is, zijn we in de greep van de Oekraïnecrisis, de vluchtelingencrisis, de klimaatcrisis, de woningcrisis, de energiecrisis, de stikstofcrisis en de economische crisis, die met een inflatie boven de 10% nog een “milde” crisis wordt genoemd. De wereld waarin we in terecht zijn gekomen anno 2022 schreeuwt om een perspectief biedende overheid, landelijk en gemeentelijk. Een visie van het nieuwe college, een overkoepelende boodschap, in de inleiding van de programmabegroting 2023 vinden we ‘m niet, in de aanbiedingsbrief van het college evenmin. We zien geen richtinggevende visie waar het college in 2023 samen de schouders onder wil zetten, als antwoord op de actuele maatschappelijke opgaven. En juist dat is de bedoeling van het Raadspamflet dat in mei jl. is vastgesteld door de raad als progressieve agenda met een focus op belangrijke waarden die een breed commitment kent in de raad. Het college spiegelt haar plannen niet aan het Raadspamflet. Een gemiste kans. Dan doen wij het maar. 1. Raadspamflet: Solidariteit en bestaanszekerheid

Hoe ontroerend het verhaal in de Groenlose Gids een week geleden. Een bewoonster van de Groeneweg in Groenlo die het initiatief heeft genomen een buurtkast te plaatsen aan het trottoir met daarin gratis verzorgingsproducten, van haarzelf en anonieme gevers, voor ieder die het nodig heeft. Tandpasta, shampoo enz. Hoe mooi, maar ook hoe schrijnend dat dit nodig is. Landelijk zijn de verwachtingen dat de toeloop naar de voedselbank de komende maanden fors zal oplopen, omdat steeds meer mensen door de inflatie en in het bijzonder de hoge energieprijzen niet meer rond kunnen komen. Dit ondanks de compensatie van het Rijk en het aangekondigde prijsplafond. De PvdA is blij dat het college, in antwoord op een breed gesteunde raadsmotie om extra ondersteuning te bieden voor mensen, bedrijven en instellingen die in de knel komen door de crises, met een subsidiepot en een fonds gaat helpen waar dat kan. De regeling moet nader uitgewerkt worden, maar het is goed dat het college hiermee tegemoetkomt aan de wens van de raad. Daarnaast pleit de PvdA ervoor om de inzet van het sociaal team en Fijnder op het voorkomen en tegengaan van schulden actief door te zetten in samenwerking met particuliere initiatieven zoals de schuldhulpmaatjes. We pleiten ervoor om de steun aan de voedselbank te vergroten.

En we vragen het college of Oost Gelre evenals Winterswijk de norm voor de energietoeslag van 120 naar 150% van het wettelijk minimum kan verhogen. 2. Raadspamflet: Sterke lokale economie Onder invloed van de online-economie, de enorme groei van het hybride/thuiswerken en de forse groei van bedrijventerreinen in onze gemeente pleit de PvdA voor een herbezinning op hoe verder te gaan. Is een blijvende groei van onze bedrijventerreinen wel gewenst? De verdozing van de Achterhoek gaat hard als je het ruimtebeslag vergelijkt met 25 jaar geleden. 400 jaar bleef Groenlo binnen de circumvallatielinie en nu dreigen we eroverheen te groeien ten koste van natuur en milieu en ons coulissenlandschap. Wat de PvdA betreft maken we een pas op de plaats en zetten we de voorbereidingen voor Fase 3 van de Laarberg in de ijskast. Revitalisatie van bestaande bedrijventerreinen en efficiënt ruimtegebruik moeten voorrang krijgen. En we moeten selectiever zijn bij de vraag of een bedrijf voldoende toegevoegde waarde biedt qua werkgelegenheid en innovatiekracht.

Pagina 1 van 4

3. Raadspamflet: Woningbouw c.q. woningvoorraad

In 2023 gaat de raad een nieuwe woonvisie vaststellen. Voor de PvdA is duidelijk dat kwaliteit belangrijker is dan kwantiteit. De ambitie om 1000 woningen te bouwen is zeer fors, in onze ogen te fors. Kwaliteit moet boven kwantiteit staan. Het bouwen voor doelgroepen moet volop aandacht krijgen. Oost Gelre bungelt qua sociale huurwoningen onderaan in de Achterhoek. Wij denken dat er echt meer vraag is en de corporaties de komende jaren in onze kernen moeten investeren in het bouwen van nieuwe huurwoningen en in het verduurzamen van de bestaande woningen. Dan de huisvestingsproblematiek van arbeidsmigranten. Die is nog altijd een probleem, zo vernemen we afgelopen week uit Duitse steden, o.a. burgemeester van Emmerich sprak zijn ongenoegen uit. Ondanks mooie beloftes na het rapport van Emiel Roemer, zijn de schrijnende situaties waarbij mensen grof geld betalen voor een matras in een overvolle woning nog steeds bestaand. De kans is reëel dat ook Oost-Europese werknemers die bij bedrijven in Oost Gelre werken hier het slachtoffer van zijn. Hoe staat het eigenlijk hiermee? Het college gaf vorig jaar aan in overleg met de aanbieders van beschut wonen te gaan en “zwaarder wilde gaan inzetten op een grotere beschikbaarheid van deze woningen en hierover prestatieafspraken maken met woningbouwverenigingen.

Maar hoe staat het nu? In het raadspamflet wordt met woningbouw ook de bestaande woningvoorraad bedoeld; al enkele jaren hamert de PvdA op de aanjaagfunctie om i.k.v. energietransitie met bestaande woningen aan de slag te gaan. Particulieren doen veel momenteel. Maar de om 1000 woningen te isoleren lijkt nog onvoldoende van de grond gekomen. Wat doet het college? 4. Raadspamflet: Energietransitie Er worden stapjes gezet, maar het gaat nog erg langzaam. Op alle niveaus. Niet voor niets trekken activisten de afgelopen weken aan de bel (met bedenkelijke acties) en wijst de WHO erop dat de klimaatdoelstellingen (max. +1,5 graad) absoluut niet gehaald gaan worden. Behalve een laadvisie, een moeizaam ja tegen een zonnepark in Zieuwent waar al eerder instemming aan was gegeven en enkele windcafés ter voorbereiding op een nieuw gemeentelijk windbeleid, is er op gemeentelijk niveau het afgelopen jaar nog weinig van de grond gekomen. Vorig jaar kondigde het college al aan dat er een nieuwe uitvoeringsagenda energietransitie Oost Gelre moest worden gemaakt en dat er in 2022 een “lokale energiestrategie” zou worden opgesteld. Komen ze in 2023? De PvdA vindt het van groot belang dat we in 2023 duidelijke keuzes maken voor de vraag hoe we ruimte gaan bieden voor een windpark of enkele kleine windparken. Als het kan werken we samen met Berkelland met uniforme voorwaarden.

Maar de onhandige opstelling van onze buurgemeente, waarbij zij op voorhand al andere zoekgebieden binnen haar grenzen heeft uitgesloten, legt een grote druk op zoekgebied K. 5. Raadspamflet: Toekomstgericht en verantwoord financieel beleid De begroting is onderhevig aan invloeden van buiten waar we niet veel grip op hebben. De herijking van het gemeentefonds, de lagere uitkering vanaf 2026, de uitgavenontwikkeling bij openeinderegelingen. De onzinnige plannen van het Rijk om het lokale belastinggebied te gaan verruimen. Verbaasd waren wij over de plotselinge aankondiging in de programmabegroting (p.13) van de noodzaak om een bezuinigingstaakstelling in het sociaal domein op te nemen, zonder enige toelichting. De PvdA deelt weliswaar de opvatting dat we kritisch moeten kijken naar kostenstijgingen in Jeugdzorg en WMO, dat goed naar de achterliggende oorzaken moet worden gekeken. Preventie en demedicalisering c.q. normalisering is wenselijk, het percentage jeugdigen met een jeugdzorgvoorziening stijgt Pagina 2 van 4

nog steeds. Zijn alle lichte vormen van zorg altijd wel nodig? Anderzijds: mensen die echt afhankelijk zijn van Wmo-zorg of Participatiewetvoorzieningen om zelfstandig te leven moeten niet zomaar met bezuinigingen worden geconfronteerd. Graag een uitleg. 6. Raadspamflet: Vraagstuk opvang vluchtelingen Goed dat het college het initiatief heeft genomen om een tussenvoorziening te creëren voor extra huisvesting van statushouders in het Careaz-noodgebouw in Lichtenvoorde. Dit nadat eerder dit jaar de kans is aangegrepen om de Rank in Groenlo in te zetten voor opvang van ontheemde Oekraïners. De grote tekorten in opvang en het failliet van het landelijke stelsel maken dat we serieus moeten bezien of Oost Gelre niet structureel meer kan doen en eind 2023 een vaste locatie kan bieden, om het fenomeen tussenvoorziening voor statushouders een structureel vervolg te geven. De hectiek, tijdsdruk en risico’s kunnen dan een stuk minder worden. In ieder geval blijft de goede samenwerking met Vluchtelingenwerk en lokale vrijwilligersorganisaties van grote waarde. De gemeente kan dit niet alleen. 7. Raadspamflet: Integrale veiligheid De samenleving verhardt. Nederland wordt geassocieerd met een Narcostaat door ongekende uitingen van criminaliteit en in het bijzonder geweldsdelicten.

Dat het vraagstuk van ondermijning ook speelt in Oost Gelre en we als lokale politiek niet naïef moeten zijn, blijkt op momenten waarop een drugslaboratorium of hennepplantage worden opgerold, of een woning op last van de burgemeester wordt gesloten i.v.m. drugsdealen. Grote vraag is wat wij als gemeente meer kunnen doen om in te spelen op het dreigingsbeeld (weerbaarheidsscan) van het RIEC. Hoe kijkt de burgemeester hiernaar? Integrale veiligheid gaat ook over verkeersveiligheid. Na de vaststelling van de Mobiliteitsupdates vorig jaar wordt het tijd dat de diverse plannen waarin verkeersveiligheid centraal staat, zoals invoering 30 kilometer zones in elke bebouwde kom, uitgevoerd gaan worden. Niet alles kan tegelijk, maar we vinden dat in de meerjarenraming bij de begroting een duidelijke programmering en reservering van middelen hoort. Buiten de bebouwde kom spelen ook vooral de aanpassingen aan en het afsluiten van de overgangen N18 die op stapel staan. Wanneer kunnen we hier voortgang in verwachten? Op welke variant zetten we in? PvdA investeert liever daarin dan in een zinloze lobby voor een N18 verbreding, die strijdig is met het zojuist ondertekende Schone Lucht Akkoord. 8. Raadspamflet: Natuurherstel, versterking biodiversiteit en landschapsontwikkeling Als laatste punt uit het raadspamflet: ons buitengebied staat een noodzakelijke transformatie te wachten.

De stikstofplannen uit Remkes’ notitie “Wat wel kan” hebben onvermijdelijk gevolgen voor ons buitengebied. Een beweging naar natuurinclusieve landbouw en kringlooplandbouw is nodig. Daarbij moeten boeren een toekomstperspectief houden, maar zullen intensieve veehouderijen in omvang en aantal teruggaan. Minder in de buurt van natuurgebieden en minder in de buurt van woonkernen. De risico’s van zoönose (met de ervaring van Corona en vogelgriep die al een jaar in Nederland heerst) worden naar ons oordeel onderschat. De PvdA stelde onlangs raadsvragen over de nieuwbouw van grote nieuwe varkensstallen op een locatie aan de Zwolseweg nabij Groenlo waar tot dusver enkele leegstaande oude stallen staan. Wij kunnen ons niet voorstellen dat het college medewerking verleent aan zo’n uitbreiding van de veestapel, waar Oost Gelre toch al de hoogste dierdichtheid kent in de Achterhoek. De PvdA vindt het ondenkbaar dat de raad aan een verzoek om uitbreiding van het agrarisch bouwperceel mee zal werken voor deze of andere cases in de nabije toekomst. Pagina 3 van 4

Tot slot: Precies 50 jaar geleden bracht de Club van Rome haar baanbrekende rapport “Grenzen aan de groei” uit. De PvdA is van mening dat de crises waar onze samenleving nu voor staat roepen om erkenning van dat uitgangspunt. In allerlei opzichten moeten we investeren in kwaliteit in plaats van groei, want die gaat ten koste van natuur en milieu en de kwaliteit van leven. PvdA-fractie Richard Klein Tank

Pagina 4 van 4