algemene beschouwingen OLW programmabegroting 2023

OLW: Algemene beschouwing Programmabegroting 2023-2026 Geachte inwoners, college, raadsleden en ambtenaren van Oost Gelre, Het is goed om hier vandaag te staan, ondanks, of misschien wel juist omdat we momenteel de ene na de andere crisis over ons heen krijgen. Het is namelijk een groot goed om in een democratisch land, met relatief veel geldelijke rijkdom en vrede, vandaag met elkaar in debat te kunnen gaan over de steeds grotere uitdagingen, die we gezamenlijk hebben. OLW roept al jaren dat 1. klimaatverandering, 2. verlies aan biodiversiteit en 3. niet-transparante politiek DE grootste thema's zijn van ons huidige tijdperk, zowel wereldwijd als ook in de Achterhoek en in onze gemeente. En we krijgen daar helaas steeds vaker gelijk in: - De klimaatverandering ontwricht de wereld steeds meer, maar ook steeds vaker ons vaak veilig gewaande Achterhoek; - Het verlies aan biodiversiteit wordt steeds dramatischer, ook hier in onze gemeente. En kost ons als gemeente ook steeds meer geld. 1 vd oorzaken de dramatische gesteldheid van de biodiversiteit, de stikstofcrisis, lijkt nog maar een voorbode te zijn van veel meer crisissen: er staat nl. alweer een volgende milieucrisis voor de deur: onze beroerde waterkwaliteit, waarbij de blauwalgproblematiek eigenlijk bij verbleekt.

- En dan de transparantie van de politiek: we zien in Den Haag helaas politici die transparantie te grabbel gooien, waardoor o.a. het vertrouwen in de landelijke politiek dramatisch blijft dalen…. Wij constateren gelukkig wel, en dat is een compliment aan het College, de raad en de ambtenaren, dat het met de transparantie in onze gemeente goed is gesteld. Maar het blijft als lokaal bestuur is hard werken om het vertrouwen van de Oostgelrese burger in de lokale politiek overeind te houden. Het zit in ons DNA dat wij als OLW al onze politieke standpunten baseren op de vraag, of het klimaat, het milieu en de leefbaarheid voor de burger er op vooruit gaan. Onze kernwoorden zijn circulaire economie, biodiversiteit, kleinschaligheid, eerlijke politiek, sociaal, en onafhankelijkheid. Op deze kernwaarden hebben we de voorliggende 4 programma’s en het nieuwe beleid getoetst. Ik ga hier nu per programma verder op in. Programma 1: Wonen We lezen in dit programma dat het college wonen in een groene omgeving, met een versterkte biodiversiteit, belangrijk vindt. Helaas zien we daar in de praktijk weinig van terug. Zo stokt het vergroenen van onze kernen, sterker nog: dit college versteend alleen nog maar meer. - Als voorbeeld noemen we de al jaren toegezegde vergroening v.d.

Beltrumsestraat, die maar steeds wordt uitgesteld: en nu lezen we dat het college daar zelfs meer parkeerplaatsen wil aanleggen…. - En dit college wil daarnaast een historisch Kloostertuinpark in Groenlo verder verstenen door een tiental parkeerplaatsen aan te leggen: onbegrijpelijk, alleen omdat vanwege gezondheidspreventie we juist de burger uit de auto en op de fiets moeten krijgen. - Ook is recent in de Wilhelminastraat een groenstrook grotendeels verdwenen voor 8 nieuweparkeerplaatsen…... Dit noemt het college, in de beantwoording van onze vragen, “plantvakken renoveren”….. Hoe rijmt deze verstening en het geven van voorrang aan de auto, met onze doelen op gebied van gezondheid, vergroening, hittestress, C02-uitstoot terugbrengen en de wateropgave? Het geeft i.i.g. aan dat een parkeergarage onder het te verbouwen Marga Klompe meer dan een must is. 1-3

M.b.t. de energietransitie is het positief dat het College het onderwerp windmolens voortvarend aanpakt, ondanks de tegenstand. De huidige oorlogscrisis in Europa en de daaruit voortvloeiende energiecrisis, laat zien hoe belangrijk het is dat we zelfvoorzienend worden, en de energietransitie niet nog meer afwachten of vertragen. De jarenlang softe instelling van het college als het ging om zonnepanelen op bedrijfsdaken, het niet willen meewerken, laat staan aan meedenken, aan bv waterstofpilots op de Laarberg, en het onvoldoende handhavend optreden richting ondernemers, die niet aan energiewetgeving houden, nekt nu diezelfde ondernemer. Ik zou mij als duurzaamheidswethouder toch wel generen voor de gevolgen van het passieve beleid van de afgelopen 4 jr. Graag verneemt OLW van de wethouder hoe hij daar op terugkijkt. En kan de wethouder ons verzekeren dat het niet gaat gebeuren, dat noodlijdende bedrijven, die niet aan de informatie- en besparingsplicht voldoen, toch financiële energiecrisissteun van de gemeente Oost Gelre krijgen? Om zonnepanelen op bedrijfsdaken verder te bespoedigen komen we samen met de PvdA met een motie voor de Laarberg. Zowel OLW als het CDA vroegen in de voorbereiding aan de wethouder waar nou ons gemeentelijke klimaatdashboard blijft. Deze was nl jaarlijks toegezegd, inclusief een agendering van de status van de energietransitie in de gemeenteraad.

Waarom negeert de wethouder 2x deze schriftelijke vraag? Hoe moeten we als Raad onze controlerende taak uitvoeren zonder monitoringscijfers en debatten hier over? Voorzitter, dan de duurzaamheidssubsidies die we als gemeente verstrekken aan burgers: uit landelijk onderzoek blijkt dat gemeentelijke subsidies vooral naar de burgers gaan die het niet zo nodig hebben, en daarmee de arme burger armer wordt omdat die niet kan verduurzamen. We komen daarom met een motie. Dan programma 2: Welzijn Over dit voorliggende programma zijn we redelijk tevreden, ondanks vele onzekerheden die welzijnsbeleid met zich mee brengt, en het voor een raadslid lastig blijft om dit programma goed te doorgronden. Het College legt bv de nadruk op “iedereen moet meedoen”. Om iedereen mee te laten doen, juist in deze tijden van energiearmoede en hyperinflatie, komen we met een motie die oproept om gezamenlijk met dorpsorganisaties te zorgen dat elk kind mee kan doen met aankomende Sint- en Kerstactiviteiten. Dan Programma 3: Werken. Dit vinden we een teleurstellend programma, vooral omdat het College met oogkleppen op gewoon maar op blijft inzetten op de oude lineaire economie. Als voorbeeld de Laarberg: daar blijft het college blijft maar inzetten op grootschalige industrie, zo lezen we op blz.55.

OLW blijft van mening dat grootschalige industrie slecht is voor onze gemeente, omdat het vloekt met onze andere doelstellingen, zoals een kleinschalig landschap, stikstofdoelen en toerisme. Dit college blijft hangen in kwantiteit en grootschaligheid van bedrijven, denkt te weinig in kwaliteit en toegevoegde waarde van bedrijven. Mede daarom zijn wij tegen verdere uitbreiding van de Laarberg richting o.a. Eibergen. Nog een voorbeeld v.h. oude economische denken van dit college: want ja, het staat er weer: een 2 x 2 baans N18 moet en zal er volgens dit college komen, want die zal ons ongekende voorspoed brengen, aldus het CDA en de VVD. Maar gelukkig, en dat merk je ook in de Achterhoekraad, beseffen steeds meer bestuurders, dat rust, natuur en een schoon milieu voor de Achterhoekse burger belangrijker zijn dan nog meer asfalt, waar vooral overlast gevend doorgaand vrachtvervoer mee is gediend. Maar goed: op een goede dag zal ook bij het CDA en de VVD het besef indalen dat we met een 2 x 2 baans N18 op het huidige trace, de leefbaarheid van mn de inwoners van Groenlo, Lievelde en Lichtenvoorde enorm op het spel zetten.

2-3

Als het we verder kijken naar programma 3 en dan naar de agrarische sector, dan komt het college in de programmabeschrijving niet verder dan een paar vage opmerkingen zoals: - “we werken aan het vergroten van draagvlak voor de landbouwtransitie en geven ondersteuning daarbij” - “we facilitairen de transitie naar een toekomstbestendige agrosector” en - “we geven perspectief aan de agrosector”. Maar vervolgens lezen we geen enkel uitvoeringsdoel of uitvoeringsformulering in het collegebeleid. Dus college, wat zijn nu de doelen en uitvoeringsplannen als het gaat om het bereiken van een toekomstbestendige agrosector? Gezien ook het feit dat ook dit college sinds haar aantreden gewoon domweg met vergunningen voor staluitbreidingen blijft strooien, zijn wij bang dat we opnieuw een landbouwwethouder hebben, die de grote turboboeren faciliteert. En niet een wethouder, die staat voor de kleine familieboer, en de boeren die wil overschakelen naar kringlooplandbouw. Maar hopelijk vergissen we ons. Graag een reactie vd wethouder. Dan Programma 4: Dienstverlening Hier lezen we iets waar we blij van worden. Vorig jaar diende OLW nl. een motie in om jongeren te betrekken bij gemeentelijke besluitvorming. Onze motie werd toen echter door bijna alle partijen afgewezen. Tot onze vreugde lezen we nu echter dat er toch gedacht wordt aan een kinderraad en/ of een jongerenforum.

Kan het college een toelichting geven, en aangeven wat de Raad wanneer kan verwachten? Wat wij verder herinneren van vorig jaar is dat het college aangaf, dat een rol van de gemeenteraad bij een kinderraad of jongerenforum gewenst is. OLW zegt bij deze graag medewerking toe. Conclusie: Voorzitter, onze conclusie m.b.t. de begroting en het nieuwe beleid: het is te veel gestoeld op oud economisch denken. Dit college straalt op te veel belangrijke thema’s zoals kringlooplandbouw, vergroening en circulaire economie te weinig urgentie en ambitie uit, en of maakt verkeerde keuzes, terwijl die thema’s steeds belangrijker worden. Ook zien we in deze programmabegroting wederom een groot aantal projecten die jaar naar jaar naar achteren geschoven worden. Het biodiversiteitsplan, de transformatie van het Grolsche Boys terrein, buurtrenovaties en de aanleg van natuurlijke grachtoevers: uitstel en vertraging is wederom troef bij dit college. Tot slot, voorzitter en geachte toehoorders, wil ik dit betoog positief eindigen: OLW heeft het afgelopen ½ jaar gemerkt dat de nieuwe raads- en commissieleden, en dan m.n. de jongeren, een positieve en opbouwende bijdrage leveren aan de kwaliteit van de gemeenteraad. En volgens OLW het CDA en VVD wellicht daardoor een positievere grondhouding hebben aangenomen richting de oppositie.

Dat is een goede zaak, want de uitdagingen voor onze gemeente zijn groot, en een constructieve houding tussen de coalitie en oppositie is daarom meer dan gewenst. Voorzitter, dan zal ik nu de 3 moties verkort oplezen: Namens OLW, Paul Wallerbos, Raadslid Oost Gelre

3-3