Document · PDF

adviesrapport sportaccommodatiebeleid

Gemeenteraad 7 mei 2024, gemeente Oost GelreBij agendapunt: Uitgangspunten nieuwe sportaccommodatiebeleid Oost Gelre14.035 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Uitgangspunten integraal huisvestingsplan (IHP) Oost Gelre De regionale en lokale ontwikkelingen maken dat de gemeente Oost Gelre met een vernieuwende blik naar de onderwijshuisvesting moet kijken. Ontwikkelingen die invloed hebben op onderwijshuisvesting zijn: ● thuisnabij (zo dichtbij mogelijk van de wijk of woonplaats van het kind) inclusiever onderwijs; ● leefbaarheid (ontwikkelperspectief leerlingaantallen); ● maatschappelijke functie van de school in onze kerkdorpen en wijken; ● samenwerking tussen basisscholen, de jeugdzorg en de kinderopvang; ● heroriëntering op het gemeentelijke vastgoed. Bewegingsonderwijs Schoolbesturen en gemeente zijn samen verantwoordelijk voor voldoende kwalitatief bewegingsonderwijs. Ieder heeft een eigen rol en onderlinge afstemming is essentieel. Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor de invulling van de lessen bewegingsonderwijs: voor de inhoud, de kwaliteit en het (bevoegde) personeel. De gemeente ontvangt middelen van de Rijksoverheid en is op grond van de onderwijswetten de Wet primair onderwijs, Wet voortgezet onderwijs en de Wet op de expertisecentra verantwoordelijk voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting: de accommodaties voor bewegingsonderwijs zijn hier onderdeel van.

De omvang van het door de gemeente bekostigde gebruik van een gymnastiekruimte door een school voor basisonderwijs en een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs is gebaseerd op het aantal klokuren per week waarin door de school de gymnastiekruimte wordt gebruikt. De gemeente stelt in beginsel gymzalen beschikbaar op basis van Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Oost Gelre. Voor het primair onderwijs is het uitgangspunt dat binnen 1 kilometer een passende voorziening beschikbaar is. Wanneer dit niet mogelijk is beroept Oost Gelre zich op de Verordening die in 2015 vastgesteld is door het college van B&W. Deze is na te lezen via https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR350271 Wanneer de afstand voor het basis- en speciaal (voortgezet) onderwijs meer dan 1 kilometer bedraagt, zorgt de gemeente Oost Gelre voor vervoer. Het Primair onderwijs zal in haar beleid twee lessen bewegingsonderwijs op moeten nemen, ongeacht de afstand tot de accommodatie.

Voor het Voortgezet onderwijs is vastgesteld dat beweegonderwijs gemiddeld wekelijks moet worden aangeboden: ● 2,5 uur op het vmbo; ● 2,2 uur op de havo; ● 2 uur op het vwo. Voor het primair onderwijs zijn alle rijksvergoedingen voor de huisvesting en exploitatie van gymnastiekonderwijs in het Gemeentefonds gestort. Het betreft niet alleen de stichtings- en eerste inrichtingskosten, maar ook de kosten voor de materiële instandhouding, het technisch onderhoud, ingrijpend onderhoud en de andere voorzieningen. In het voortgezet onderwijs hebben veel scholen een eigen gymnastiekaccommodatie. De stichtings- en eerste inrichtingskosten zijn in het verleden al volledig door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) vergoed. De vergoeding voor de totale materiële instandhouding is opgenomen in de lumpsumvergoeding, die de scholen van het Rijk ontvangen.

3.4 Conclusie speelveld Oost Gelre Bevolkingssamenstelling Oost Gelre Om een goed beeld te krijgen van het sportlandschap binnen Oost Gelre is een analyse gedaan naar verschillende aspecten. Het inwonersaantal van de gemeente is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven. In 2023 is het inwonersaantal 29.846. De gemeente Oost Gelre wil een groeigemeente zijn en het aantal inwoners laten stijgen. Ook is gekeken naar de verdeling van de inwoners, kijkende naar verschillende levensfase. De grootste groep inwoners bevindt zich tussen de 45 en 65 jaar binnen Oost Gelre. De kleinste groep is tussen de 15 en 25 jaar (zie figuur 3). Het opleidingsniveau binnen de gemeente is wat betreft alle inwoners tussen de 15 en 65 jaar geanalyseerd. Dit aangezien een hoger opleidingsniveau vaak gelijk staat aan meer sporten en bewegen. De helft van de inwoners in de gemeente is middelbaar opgeleid. Zowel het aantal hoogopgeleide inwoners als het aantal laagopgeleide inwoners is ongeveer een kwart van de algehele groep (zie figuur 4). Het aantal basisschoolleerlingen is ook bekeken. Op 1 augustus 2023 waren dit 1.466 leerlingen. Naar verwachting zal dit aantal stijgen tot 1.730 in 2041. Conclusie sportaccommodaties in Oost Gelre Wat de sportaccommodaties betreft blijkt uit onderzoek van het CBS (2022) dat Oost Gelre 53 publieke sportaccommodaties heeft.

Kijkende naar de algehele accommodatie dichtheid heeft de gemeente 33,4 accommodaties per 10.000 inwoners. Dit getal ligt (veel) hoger dan het landelijk gemiddelde van 21,5 per 10.000 inwoners. Wat de beweegvriendelijkheid betreft binnen Oost Gelre scoort de gemeente hier het cijfer 54 op. Dit ligt rond het landelijk gemiddelde. De drie soorten sportaccommodaties in de gemeente Oost Gelre zijn: Overdekte (sport)accommodaties Openlucht (sport)accommodaties Zwembaden Ook de openbare ruimte wordt binnen de gemeente Oost Gelre gezien als sportaccommodatie. Conclusie (sport)beleids uitgangspunten vigerende stukken Oost Gelre Sportvisie Oost Gelre In het beleidsdocument Sportvisie Oost Gelre staat centraal dat het u itgangspunt is dat waar mogelijk de

verantwoordelijkheid van beheer en exploitatie over wordt gedragen aan gebruikers of private partijen (publiek-private samenwerking). Het borgen van kwaliteit en een toekomstbestendige exploitatie van de accommodaties is van belang, zowel bij gemeentelijk beheer als bij beheer op afstand.

Gezondheid, Bewegen en Sport In het beleidsdocument Gezondheid, bewegen en sport staat centraal dat de gemeente Oost Gelre een rijk verenigingsleven kent met bijna 100 sportverenigingen waar veel inwoners wekelijks sporten, bewegen en elkaar ontmoeten. Het streven van de gemeente is om te zorgen dat deze verenigingen gezond en vitaal blijven. Het faciliteren in sportaccommodaties en het gedegen onderhouden zijn hierbij een belangrijke (rand)voorwaarde om dit te (blijven) realiseren. De inwoners van Oost Gelre moeten te allen tijde elkaar kunnen blijven ontmoeten. Bewegen, Ontmoeten en Spelen (BOS) In het beleidsdocument BOS is het belangrijkste aanknopingspunt voor het sportaccommodatiebeleid dat de openbare ruimte een steeds groter wordende factor is binnen het sport- en beweeggedrag van inwoners. Indien de openbare ruimte dusdanig ‘uitnodigend en inclusief’ is ingericht zorgt dit voor een positief effect op het sporten en bewegen van inwoners. De inwoners van Oost Gelre moet de mogelijkheid worden geboden actief en participerend gebruik te maken van de openbare ruimte. De inrichting wordt daarbij afgestemd op de behoefte van de gebruikers en sluit aan bij de maatschappelijke en sociale ontwikkelingen. Mens & Samenleving In het beleidsplan Mens & Samenleving staan de SDG’s en positieve gezondheid als belangrijke onderwerpen beschreven.

Aan de hand van deze onderwerpen wordt ingezet op het creëren van een betere ‘wereld’, het inzetten op een gezonde levensstijl, welzijn en het mee kunnen doen van elke groep binnen de samenleving. Sportaccommodaties zijn een middel om de beoogde doelen te behalen. Voldoende mogelijkheden om te sporten en bewegen, nodigt uit tot een gezondere levensstijl. Daarnaast zorgt sporten en bewegen ook voor een beter welzijn van mensen, zowel mentaal als fysiek. Integraal huisvestingsplan (IHP) Als laatste is het integraal huisvestingsplan (IHP) geanalyseerd. Het IHP staat vooral in relatie tot sportaccommodaties wat betreft het onderwerp bewegingsonderwijs. Schoolbesturen en gemeente zijn samen verantwoordelijk voor voldoende kwalitatief bewegingsonderwijs. Wanneer de afstand voor het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal (voortgezet) onderwijs meer dan 1 kilometer bedraagt, zorgt de gemeente Oost Gelre voor vervoer. Het Primair onderwijs zal in haar beleid twee lessen bewegingsonderwijs op moeten nemen, ongeacht de afstand tot de accommodatie. Voor het voortgezet onderwijs is vastgesteld dat beweegonderwijs gemiddeld wekelijks moet worden aangeboden: 2,5 uur op het vmbo; 2,2 uur op de havo; 2 uur op het vwo.

H4 | Interviews en inspraakbijeenkomsten Oost Gelre In dit hoofdstuk worden de inspraakbijeenkomsten en de interviews uiteengezet. In het kort staat de voorbereiding per inspraakbijeenkomst en voor de interviews beschreven. De uitkomsten zijn uitgebreid geanalyseerd en verwerkt. Gerelateerde documenten zoals de uitnodiging, gespreksblad en interviewformat zijn opgenomen in de bijlage.

4.1 Inspraakbijeenkomsten In de looptijd van het adviesrapport (september 2023 tot en met december 2023) hebben twee inspraakbijeenkomsten plaatsgevonden. Data inspraakmomenten: 25 oktober 2023 - datum eerste inspraakmiddag, 16:00 t/m 18:00, Hamalandhal (badminton, handbal, gymnastiek en zaalvoetbal) 13 december 2023 - datum tweede inspraakavond, 19:00 t/m 21:00, Sourcy Center (handbal, volleybal, zaalvoetbal)

Inspraakmoment 25 oktober 2023 Het eerste inspraakmoment heeft voorafgaand aan de interviews plaatsgevonden. Het eerste inspraakmoment kan daarmee tevens worden gezien als de start van het participatietraject, waarbij stakeholders uit de lokale sportwereld geïnformeerd werden vanuit de gemeente over de actuele vraagstukken omtrent sportaccommodatiebeleid. Daarnaast was het doel tijdens deze bijeenkomst om input voor het toekomstige sportaccommodatiebeleid te verzamelen van de genodigden. Hierbij stond het ophalen van de uitgangspunten en daarmee de toekomstige focus voor het sportaccommodatiebeleid centraal. De locatie van het inspraakmoment was de Hamalandhal te Lichtenvoorde. In de Hamalandhal sporten verschillende verenigingen, zijn dagelijks sociale activiteiten en is een stichting actief voor het beheer en de exploitatie van de sporthal. In totaal waren twintig belanghebbenden aanwezig. De agenda van het inspraakmoment was als volgt: als start is de aanleiding benoemd, het te doorlopen proces geschetst en zijn trends en ontwikkelingen gepresenteerd. Daarna heeft de groep zich verdeeld in drieën om aan de hand van verschillende vragen richting te geven aan de uitgangspunten voor het toekomstige sportaccommodatiebeleid in Oost Gelre. De opbrengst van deze drie groepen is daarna plenair met elkaar besproken en wordt hieronder uiteengezet.

De PowerPoint en agenda zijn in de Bijlage toegevoegd. Belangrijkste opbrengsten inspraakmoment 1 Oost Gelre: Sport als fundament in Oost Gelre Uit de gesprekstafels komt naar voren dat sport geen sluitpost mag zijn als het gaat over de prioritering van thema’s waar aandacht voor is binnen de gemeente. Om sport als fundament ook te ervaren voor de verenigingen is het van belang aandacht, middelen en mogelijkheden aan te dragen als gemeente zijnde.

Rol van de gemeente De verzelfstandiging van sportaccommodaties wordt niet gezien als een verkeerde ontwikkeling, maar als een zichtbare trend binnen Oost Gelre. Ondanks deze verzelfstandiging vinden de aanwezigen dat de gemeente altijd een rol moet spelen. Dit kan op verschillende manieren, zoals het zijn van gesprekspartner, vraagbaken, beschikbaar stellen van middelen voor maatschappelijke doeleinden, het blijven voldoen aan de regelgeving ten aanzien van sportaccommodaties, de omgeving toegankelijk maken/houden en kwaliteitsbehoud/verbetering van de sportaccommodatie (verduurzamen, minder geluidsoverlast, materialen, etc.). Het neerzetten van de sportaccommodaties wordt gezien als taak van de gemeente. De gemeente Oost Gelre gaf aan zich hierin te kunnen vinden. De gemeente blijft eigenaar van de grond en de gebouwen. De gebruikers van de accommodatie zorgen voor het dagelijks onderhoud en waar mogelijk groot onderhoud. Medezeggenschap (inwoners) Verder kwam uit de gesprekstafels naar voren dat de gemeente oog moet hebben voor de behoeften vanuit de inwoners. Het is van belang passend aanbod te realiseren kijkende naar de kernen binnen de gemeente zelf. Om de behoefte incidenteel of op projectbasis te kunnen peilen geven de genodigden aan een burgerraad in te willen stellen.

Deze raad dient niet structureel uit dezelfde personen te bestaan, maar incidenteel samen te komen in een samenstelling die afhankelijk is van het betreffende vraagstuk en ontwikkelingen die er binnen de gemeente zijn. Multifunctioneel gebruik en samenwerking De aanwezigen staan positief tegenover multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties. De beleidsmatige kant is hierbij een taak voor de gemeente. De exploitatie is voor de gebruikers van de sportaccommodatie. Een belangrijke opmerking die hierbij gemaakt werd is dat het multifunctioneel gebruik sportoverstijgend moet zijn. Denk hierbij aan huisartsen, fysiotherapeuten en de dagbesteding wat plaats kan vinden binnen de accommodatie. Ook werd de samenwerking bij verschillende tafels benoemd. Het intensiveren van de samenwerking tussen verenigingen wordt gezien als een kans binnen de gemeente Oost Gelre. Dit onder andere door de toenemende vraag naar ruimte door sportverenigingen. Door de samenwerking onderling tussen verenigingen te vergroten kan er efficiënter om worden gegaan met de beschikbare ruimte. Daardoor ook het efficiënter gebruik maken van sportaccommodaties. Verder kan dit samenwerkingsverband bijdragen aan het oplossen van gemeenschappelijke problemen en kan onderling informatie worden uitgewisseld.

Naast de samenwerking tussen verenigingen onderling wordt ook de koppeling gemaakt naar private partijen zoals sportscholen en padelbanen in eenzelfde sportaccommodatie. De aanwezigen staan open voor een (sport)accommodatie die zowel uit publieke als private partijen bestaat. Transparantie Bij verschillende gesprekstafels kwam het begrip transparantie naar voren. Dit begrip werd voornamelijk genoemd vanuit de aanwezigen, die aan hebben gegeven inzicht te willen krijgen in de beslissingen die worden gemaakt en de argumentatie die hieraan ten grondslag ligt. Verder werd het begrip transparantie ook in het kader van financiën genoemd. De aanwezigen hebben behoefte aan een verdeling qua gelden tussen de verenigingen. Verder gaven de aanwezigen ook aan inzicht te willen krijgen in de hoeveelheid geld die naar de harde kant (sportaccommodaties) van sport gaat en de hoeveelheid die naar de zachte kant van sport gaat (uitvoering stimuleringsbeleid). De insteek van de gemeente is om transparant te zijn en tegelijkertijd ook scherp op de balans in de hoeveelheid informatie die gedeeld wordt. Toegankelijkheid De toegankelijkheid van sportaccommodaties is van belang om (inclusief) gebruik te stimuleren. De infrastructuur om de sportaccommodaties heen is dan ook een onderdeel wat meegenomen moet worden bij nieuw te realiseren sportaccommodaties (bijvoorbeeld sporthal Groenlo).

Spreiding van voorzieningen Verder is het ook van belang te kijken naar de toegankelijkheid in de vorm van reisafstand voor de omwonenden. Door de verschillende kernen binnen de gemeente, moet de gemeente samen met de verenigingen de behoeften aan sportaccommodaties (en de sporten) periodiek analyseren. Vooral van belang is een ‘passende’ verdeling in elke woonkern en waar mogelijk een bundeling van sportaccommodaties in de grotere plaatsen. Hierbij is de leefbaarheid in de woonkern een belangrijk uitgangspunt. Beheer Wat het beheer van de sportaccommodaties betreft was het merendeel voorstander van een stichting of andere (private) partij die verantwoordelijk is voor het dagelijks beheer en groot onderhoud. De stichting bestaat uit afgevaardigden van de gebruikers van de sportaccommodatie. Het beheer van de sportaccommodatie door een stichting houdt in dat zij verantwoordelijk zijn voor de exploitatie en het beheer. Ook brengt deze variant korte lijntjes met zich mee en stelt het de verenigingen en partijen in staat om autonoom met elkaar te handelen. Stimuleren van professionalisering De vrijwilligersproblematiek speelt ook bij de verenigingen in Oost Gelre een rol. Het professionaliseren van het sportkader wordt gezien en gevoeld als noodzaak om het bestaansrecht te behouden. Om de professionele krachten te kunnen opleiden en betalen zijn hier middelen voor nodig.

Door het professionele kader kunnen de sportaccommodaties beter (vooral financieel) worden geëxploiteerd. De aanwezigen zien de gemeente hier als de aangewezen partij voor om deze middelen beschikbaar te stellen. Om de benodigde financiële middelen te verzamelen kunnen de partijen zelf ook verschillende stappen zetten. Denk hierbij aan gedeeld gebruik van een accommodatie, onderlinge samenwerking tussen verenigingen en het verbinden van private - en publieke partijen aan de accommodaties (sponsoring, catering, verhuur van ruimten etc.).

Inspraakmoment 13 december 2023 Het tweede inspraakmoment heeft na het houden van alle interviews plaatsgevonden. Dit om een terugkoppeling te kunnen geven aan zowel de geïnterviewde partijen als andere betrokkenen bij het sportaccommodatiebeleid binnen Oost Gelre. Zowel de opbrengsten van de interviews als de voortgang van het adviesrapport zijn besproken. Onderstaande punten zijn naar voren gekomen en besproken om de verdere verdieping in het adviesrapport te realiseren. De locatie van het tweede inspraakmoment was het Sourcy Center. Deze accommodatie is in privaat bezit en faciliteert zowel zaalsporten, padel als een horeca gelegenheid. Belangrijkste opbrengsten inspraakmoment 2 Oost Gelre Stellingen De eerste stelling had betrekking op het sportaanbod in de grote kernen ten opzichte van het sportaanbod in de kleine kernen. Een grote meerderheid van de aanwezigen is voor het aanbieden van zo veel mogelijk sportaanbod in de kleine kernen (ten behoeve van de leefbaarheid). Een enkeling gaf aan dit wel als ideaalbeeld te zien, maar niet als realistisch, kijkende naar de financiële en logistieke uitdagingen die zichtbaar zijn in de gemeente. De tweede stelling ging over het sporten in de openbare ruimte. Een grote meerderheid van de aanwezigen gaf aan dat er meer mogelijkheden moeten zijn om openbaar te sporten en bewegen.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan het Cruyff Court en het trimbos die erg goed bezet worden. Aanwezigen gaven ook aan dat de huidige openbare ruimte nog niet optimaal benut wordt. Verder werd er ook gesproken over het openbare sportpark. Betwijfeld werd of een

open sportpark ook een voorziening is die bestempeld kan worden als openbare ruimte. Een open club is niet per definitie een open sportpark. Daarbij leeft het gevoel dat een open sportpark vandalisme in de hand werkt. Bij de derde stelling over het centraliseren en multifunctioneel organiseren van sportaccommodaties geven alle aanwezigen aan hier een voorstander van te zijn. Dit aangezien de noodzaak steeds meer voelbaar is en de voordelen van multifunctioneel gebruik steeds meer zichtbaar worden. Het centraliseren wordt gezien als ideaalbeeld, maar lijkt voor een aantal aanwezigen nog niet haalbaar. Er wordt bijvoorbeeld aangegeven dat als alle binnensportverenigingen in eenzelfde sportaccommodatie moeten sporten, er niet voldoende zalen zullen zijn in de avond. De professionalisering van het kader wordt gezien als oplossing, zodat overdag (meer) mogelijkheden worden aangeboden. Bij de toekomstige nieuwbouw van sportaccommodaties zien de gemeente en de belanghebbenden dat multifunctioneel gebruik een vereiste moet zijn. Bij de vierde stelling stond de bouw en de exploitatie van sportaccommodaties centraal. De aanwezigen gaven aan een groot voorstander te zijn van een gemeente Oost Gelre die de bouw van de sportaccommodaties faciliteert (gedeeltelijk en/of volledig). Ook zijn de aanwezigen positief over de exploitatie die bij de gebruikers zelf komt te liggen.

De vijfde stelling had betrekking op het verplichten van samenwerkingen bij huidige monofunctionele sportaccommodaties in Oost Gelre. Door het woord ‘verplichting’ gaven veel aanwezigen aan dit niet te willen. De aanwezigen willen een bepaalde mate van ruimte ervaren om in dit proces naar verzelfstandiging en multifunctioneel gebruik eigen inbreng te hebben. Bij de zesde stelling over de invoering van een sportraad gaven alle aanwezigen aan hier voorstander van te zijn. De sportraad moet bestaan uit structurele overleggen die periodiek plaatsvinden. Wel moet er de mogelijkheid zijn om bij incidentele vraagstukken voor sportaccommodaties deze sportraad ‘extra’ te bevragen. De sportraad wordt gezien als orgaan (die bestaat uit inwoners van Oost Gelre) dat de belangen van de sport behartigt, los van de gemeente. De zevende en tevens laatste stelling die behandeld is bij dit inspraakmoment gaat over de verduurzaming van sportaccommodaties in Oost Gelre. Op de stelling dat alle sportaccommodaties in Oost Gelre energieneutraal moeten zijn in 2030 wordt aangegeven dat alle aanwezigen dit graag zouden willen. Tegelijkertijd weten de aanwezigen niet hoe zij dit (financieel) voor elkaar moeten krijgen. De haalbaarheid lijkt niet groot, omdat de meeste sportaccommodaties nog meerdere stappen moeten zetten om energieneutraal te kunnen exploiteren.

Energieneutrale sportaccommodaties in 2050 wordt wel als haalbaar gezien. Praatplaat Medezeggenschap inwoners De medezeggenschap van de inwoners wordt zichtbaar op het moment dat er een sportraad wordt opgericht. Dit moet een groep mensen zijn die bij elkaar komen op het moment dat er wat gaat spelen binnen de sport(verenigingen). Mocht het nodig zijn, kunnen hier extra belanghebbende voor instromen afhankelijk van het vraagstuk. Toegankelijkheid De toegankelijkheid van sportaccommodaties wordt ook vergroot wanneer er aandacht is voor verlichting, voldoende parkeerplekken en bewegwijzering. Deze toegankelijkheid moet praktisch uitvoerbaar zijn voor de gebruikers die de exploitatie van de sportaccommodaties verzorgen.

Sport als fundament in Oost Gelre Sport mag geen sluitpost zijn in Oost Gelre en wordt door veel aanwezigen ook niet als sluitpost ervaren. Wel wordt aangegeven dat het van belang is om sport, daarmee ook sportaccommodaties, als gelijkwaardig te behandelen ten opzichte van andere politieke thema’s. Rol gemeente De rol van de gemeente bij de verzelfstandiging wordt gezien als goed met de opbrengsten die zijn verkregen uit het eerdere inspraakmoment en de interviews. Wel wordt aandacht gevraagd voor het vrijwilligersbeleid vanuit de gemeente in relatie tot de exploitatie van de sportaccommodaties. Bij de verzelfstandiging moet ook aandacht zijn voor professionalisering en de financiering. De vereniging- en vrijwilligersondersteuner gaat zich hier vanaf begin 2024 mee bezighouden. Transparantie De aanwezigen geven aan dat de gemeente belanghebbenden voorafgaand aan de besluitvorming in moet lichten. Dit om gevoel te krijgen bij de denkrichtingen van de gemeente in relatie tot de belanghebbenden. Verder is het van belang de input van buitenaf ook serieus te nemen in de overwegingen. Eventueel kunnen partijen ook een formele stem hebben in het besluitvormingsproces. Spreiding Wat de spreiding betreft zijn de aanwezigen het eens met de eerder opgehaalde informatie. Wel is er nog een toevoeging om in de kleine kernen te (blijven) doen wat er kan.

Multifunctioneel gebruik Voor het multifunctioneel gebruik geven de aanwezigen aan dat dit ook sportoverstijgend kan zijn. Dit wel in een goede balans in relatie tot sporten en bewegen. Verder wordt aangegeven dat de aanwezigen graag meer ondersteuning willen bij de exploitatieproblematieken. Wat moet in het beleid?! De aanwezigen geven aan dat de leefbaarheid in de woonkernen ook een onderdeel moet zijn van het sportaccommodatiebeleid. Ook geven zij aan de toegankelijkheid van de sportaccommodaties van belang te vinden. Daarnaast wensen de aanwezigen om in relatie tot duurzaamheid ambities op te nemen. Energieneutrale sportaccommodaties in 2050 binnen de gehele gemeente Oost Gelre. Als laatste geven de aanwezigen aan dat er meer gelijkheid moet zijn in wat een ieder vindt. De rol van de burger is voor de aanwezigen belangrijk en mag daarom niet ontbreken in het sportaccommodatiebeleid.

4.2 Interviews Naast de inspraakmomenten is vooraf vastgesteld dat het van belang is om verschillende partijen uit de gemeente middels interviews te spreken. Om de input breed op te halen is ervoor gekozen om zowel sportverenigingen, beheerders, binnen sporten, buiten sporten en partijen met een sociale functie binnen de gemeente te interviewen. In totaal zijn tien partijen geïnterviewd. Voorafgaand aan de interviews hebben de partijen allen een uitnodiging ontvangen waarin het doel van het interview en de werkwijze worden beschreven, alsmede de verwachting over de inbreng van de genodigden. Van elk interview is een samenvatting gemaakt. Deze samenvatting is aangeboden voor controle en aanvulling van de geïnterviewde partijen.

Belangrijkste opbrengsten interviews Oost Gelre Uitdagingen en kansen Voor het merendeel van de geïnterviewde partijen is de vrijwilligers problematiek zichtbaar aanwezig. Denk hierbij vooral aan het doen van dagelijks onderhoud van de accommodatie of het doen van bardiensten, training geven en in het bestuur gaan. Ook geven verschillende partijen aan financieel graag meer ruimte te willen. Doordat de begroting krap is, zorgt dit ervoor dat creatieve ideeën niet tot weinig uitgevoerd kunnen worden. De kansen voor de partijen zijn groot. Vooral het versterken van de bezetting overdag wordt gezien als mogelijkheid. Naast het onderwijs dat gebruikmaakt van velden en zalen is het van belang ook bedrijven, fysiotherapeuten en andere zorginstellingen aan de accommodaties te verbinden. Ook kan de samenwerking in het gebruik van horeca binnen de accommodaties beter benut worden. Dit is vaak een van de grootste inkomstenbronnen. Nu wordt dit onderling als concurrentie gezien maar dit kan ook samengaan. Het professionaliseren van kader (vooral betaalde krachten) wordt voor verschillende partijen als te ambitieus gezien. De financiën zijn hier niet toereikend voor in de huidige structuur. Vanuit de variant van de stichting of PPS wordt de professionalisering van kader gezien als een enorme kans waar ook de kwaliteit van het aanbod door zal verbeteren.

Multifunctionele inzetbaarheid accommodatie Meer dan driekwart van de geïnterviewde partijen maakt gebruik van een multifunctionele accommodatie. Dit omvat zowel de voetbalverenigingen in de woonkernen als de zorg gerelateerde activiteiten in de woonkernen. De multifunctionaliteit wordt op verschillende manieren vormgegeven. Zo is er een variant waarbij een stichting van toepassing is met een professionele kracht die voorziet in de (financieel gezonde) exploitatie. Ook is er een variant van een bestuur dat als stichting volledig vrijwillig zich inzet voor de exploitatie van de MFA. Verder is er ook een variant waarbij een publiek private samenwerking in werking is. De accommodatie is in handen van een BV en wordt daardoor volledig door professionals beheerd en geëxploiteerd. De partijen geven aan positief gestemd te zijn ten opzichte van de MFA’s en streven ernaar dit zo goed mogelijk verder door te ontwikkelen. Diverse voordelen worden gezien, vooral op het gebied van samenwerking in dagelijks onderhoud, bardiensten, gebruik van materialen en de inzet van vrijwilligers. Duurzaamheid accommodatie Elke geïnterviewde partij onderkent het belang van verduurzaming voor de accommodaties. Wat blijkt uit de interviews is dat de relatief jonge sportaccommodaties beter geïsoleerd zijn en beschikken over meer duurzaamheidsvoorzieningen.

Bij meer dan de helft zijn zonnepanelen aanwezig op de accommodatie. Een aantal (sport)accommodaties heeft ook een warmtepomp. Bij de oudere accommodaties wordt ervaren dat de isolatie lastiger is en de verwarming van de accommodatie steeds duurder wordt. Dit zorgt voor uitdagingen op de begroting. De rol van de gemeente mag in deze groter zijn in de verduurzaming. Dit aangezien de toekomstbestendigheid van de accommodaties gewaarborgd moet blijven. Eigendom en exploitatie accommodatie (rol van de gemeente hierbij betrekken) De gemeente is in de meeste gevallen eigenaar van de grond waar de accommodaties op staan. De gemeente is van ongeveer de helft ook eigenaar van de accommodatie (kantine, kleedkamers etc). De exploitatie ligt nagenoeg altijd bij de gebruikers van de accommodatie zelf. De partijen voelen dat de gemeente de regierol wil nemen wat betreft de accommodaties. De geïnterviewden geven aan dat het van belang is de verenigingen in de accommodaties waar nodig te ondersteunen. Specifiek hoeft dit niet altijd in financiën te zitten maar kan ook het meedenken helpen bij de ervaren uitdagingen. Verder is een verschuiving te zien in de verzelfstandiging van sportaccommodaties. Dit is een goede verandering aangezien belanghebbende ervaren ook zo flexibel hun (sport)aanbod in te kunnen richten.

De gemeente legt met deze verzelfstandiging steeds meer verantwoordelijkheid bij de exploitant/gebruikers zelf.

Spreiding van accommodaties in Oost Gelre De spreiding van de accommodaties in Oost Gelre wordt over het algemeen als goed beschouwd. De twee grote kernen, Lichtenvoorde en Groenlo, hebben allebei een (toekomstige) accommodatie waar diverse sporten huisvesting kunnen vinden. In de kleine kernen is het aanbod minder breed. Dit is een logisch gevolg kijkende naar de inwonersaantallen. Tegelijkertijd wordt aangegeven dat de voetbalsport in de kleine kernen nog voldoende animo geniet om voort te bestaan. Voor de andere sporten is de hoeveelheid leden al snel dusdanig klein dat centralisering een betere optie is ten opzichte van lokaal aanbieden in de kleine kernen. Toegankelijkheid Nagenoeg alle accommodaties zijn toegankelijk voor mindervalide personen. Een klein aantal van de gebruikers en exploitanten is van plan dit de komende jaren nog verder te verbeteren. Denk hierbij vooral aan de toegangswegen van de accommodatie door niet alleen een trap als mogelijkheid te geven. Samen met de gemeente moet hier gekeken worden naar de (financiële) mogelijkheden. Verder is in een klein aantal accommodaties een speciaal gehandicaptentoilet aanwezig of een lift. Voor nagenoeg alle accommodaties is het aantal parkeerplaatsen voldoende. Ook wordt aangegeven dat de toegankelijkheid in relatie staat tot de openingsuren van de accommodaties.

Bij de private beheerders zijn de openingsuren ruimer doordat betaalde krachten zowel overdag als in de avond werkzaam kunnen zijn. Bij (wijk)verenigingen is veelal de kantine open om de trainingen en wedstrijden heen maar zijn er verder geen aanvullende openingstijden. De behoeften van de gebruikers kan per accommodatie uiteraard verschillen. Openbare ruimte Het gebruik van de openbare ruimte door de geïnterviewde partijen is relatief weinig. Veelal vinden de activiteiten plaats bij de accommodaties zelf. Er zijn enkele activiteiten waar de accommodatie samengaat met het gebruik van de openbare ruimte. Denk hierbij voornamelijk aan wandelroutes en hardlopers. Verder komt naar voren dat bij de interventies van de gemeente in de openbare ruimte nagedacht moet worden over de effecten. Denk aan zitplekken langs wandelpaden die niet als hangplek beoogd zijn maar dit wel kunnen worden. Ook wordt aangegeven dat verschillende respondenten het sportpark openbaar zouden willen hebben. Drempels om dit nu nog niet te doen zijn de vraagstukken over veiligheid, vandalisme en wederzijds vertrouwen. Door openlucht accommodaties gecontroleerd openbaar te stellen kan dit mogelijk de drempels verlagen.

Wat niet mag ontbreken in het sportaccommodatiebeleid Wat niet mag ontbreken in het sportaccommodatiebeleid zijn de volgende punten: Transparantie van de gemeente naar de partijen toe In gesprek gaan met lokale professionals over (tijdelijke) uitdagingen in de gemeente Ondersteuning van de gemeente in de vorm van meedenken, mogelijkheden en gelden waar nodig Aandacht hebben voor de demografische samenstelling en ontwikkeling (in Oost Gelre) Balans in machtsverhoudingen tussen gemeente en exploitanten Door de sportaccommodaties wordt ook een gemeenschapsgevoel gecreëerd Geen specifieke sportaccommodaties vóór scholen maar voor de algehele gemeenschap Huur betaalbaar houden Er moet ruimte zijn voor sport en bewegen, voor nu en voor in de toekomst Verduurzaming van sportaccommodaties (rol van de gemeente en gebruikers) Welke accommodaties zijn voor de toekomst (wat wil de gemeente met bepaalde accommodaties op termijn)

H5 | Advies 5.1 Uitgangspunten toekomstig sportaccommodatiebeleid Oost Gelre Om tot beantwoording van de hoofdvraag te komen is een documentanalyse gedaan, hebben twee inspraakmomenten plaatsgevonden en zijn tien interviews afgenomen (met dertien respondenten). Waar het eerste inspraakmoment voorafgaand aan de interviews heeft plaatsgevonden, heeft het tweede inspraakmoment na alle interviews plaatsgevonden. Middels de documentanalyse, inspraakmomenten en interviews zijn verschillende landelijke en lokale ontwikkelingen in kaart gebracht, actuele onderwerpen benadrukt, is richting gegeven en werd de verdieping gezocht over wat speelt bij de sportaccommodaties van Oost Gelre. Naar aanleiding van de opbrengsten zijn er verschillende thema’s die van belang zijn en als uitgangspunten kunnen worden gebruikt. De acht uitgangspunten voor het nog te schrijven accommodatiebeleid zijn als volgt: -

Transparantie: De belanghebbenden vinden dat de gemeente beter moet communiceren over de keuzes of gedachtegang binnen de gemeente. Ook het delen van de argumentatie is iets waar de belanghebbenden behoefte aan hebben. Medezeggenschap inwoners: Er moet oog zijn voor de behoeften van de inwoners en belanghebbenden. Periodiek met hen in gesprek gaan, bijvoorbeeld door een burgerraad, zorgt voor meer medezeggenschap in processen gerelateerd aan sportaccommodaties. Toegankelijkheid: Belanghebbenden willen de sportaccommodaties zo toegankelijk mogelijk maken. Dit zowel voor valide als mindervalide personen. Als gemeente zijnde kan dit gestimuleerd worden en waar mogelijk (deels) gefaciliteerd. Spreiding: De verdeling van sportaccommodaties binnen Oost Gelre is van belang voor de leefbaarheid binnen de gemeente. In de grote woonkernen zien de belanghebbenden graag een bundeling van sportaccommodaties aangezien de vraag hier naar verschillende sporten relatief groot is en zal blijven. In de kleinere kernen moet aandacht zijn voor de behoeften van de inwoners om het aanbod hierop in te richten waar mogelijk. Sport als fundament in Oost Gelre: Sport mag geen sluitpost zijn in Oost Gelre. Spreek dit uit en laat dit ook zien met de keuzes die gemaakt worden voor de sport. Ook is het van belang het begrip ‘bewegen’ mee te nemen naast sport in het sportaccommodatiebeleid.

Multifunctioneel gebruik: De belanghebbenden staan positief tegenover multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties. De manier waarop is nog niet voor iedereen helder. Het is van belang dat de gemeente hierin meedenkt over de beste exploitatievormen, ook met het oog op de financiële kant. Rol gemeente: De weg van verzelfstandiging voor sportaccommodaties wordt niet gezien als een slechte ontwikkeling. Verenigingen begrijpen deze verschuiving. Tegelijkertijd willen verenigingen en sportaccommodaties ondersteund worden (meedenken, financiering, middelen) in deze transitie vanuit de gemeente. Verduurzaming: Veel belanghebbenden zien de voordelen van verduurzaming. Desondanks zijn er financiële uitdagingen die een drempel vormen om deze verduurzaming bij bestaande sportaccommodaties te realiseren. Door als gemeente mee te denken over oplossingen en verantwoordelijkheid te pakken in de verduurzaming zal de transitie beter en toekomstbestendig gerealiseerd worden.

Bovenstaande uitkomsten geven richting aan het te schrijven sportaccommodatiebeleid in Oost Gelre. De definitieve invulling van het accommodatiebeleid vindt in 2024 plaats.

Literatuurlijst AlleCijfers.nl. (2023, 27 november). Gemeente Oost Gelre in cijfers en grafieken (bijgewerkt 2023!). https://allecijfers.nl/gemeente/oost-gelre/ AlleCijfers.nl. (2021). Gemeente Oost Gelre in cijfers en grafieken.

https://allecijfers.nl/gemeente/oost-gelre/

ArbeidsmarktInZicht. (2023.). ArbeidsmarktInZicht - leerlingen basisonderwijs, prognose. https://arbeidsmarktinzicht.nl/content/states/index/8683 CBS. (2015). Sportaccommodaties; inrichting, gebruik naar type accommodatie 1988 - 2012. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/7193SKCR/table?ts=1702284570992 Clubbase sport. (2021). SPORT EN ACCOMMODATIEBELEID 2021-2030 ‘SAMEN SPORTEN MAAKT STERK. Geraadpleegd op 6 december 2023, van https://clubbase.sport.nl/media/24441/beleidskader-samensporten-maakt-sterk-2021-2030.pdf Duurzame Sportsector. (2020). Routekaart Verduurzaming Sport | Duurzame sportsector. . https://www.duurzamesportsector.nl/routekaart-verduurzaming-sport/ Duurzame sportsector. (2023, 27 juni). Gemeenten | Duurzame Sportsector.nl. https://www.duurzamesportsector.nl/gemeenten/ Hoekman, R, & den Dool, R. van den. (2015). Gemeentelijke uitgaven aan sport. Een overzicht van de ontwikkelingen (2010-2015). Utrecht: Mulier Instituut Hoekman, R., Floor, C., & Van Stam, W. Exploitatie van sportaccommodaties. Een verkennende studie. Hoekman, R., Ruikes, D., Schots, M., & Brus, J. (2021). Jaarrapport duurzame sportinfrastructuur 2021. Mulier Instituut, sportonderzoek voor beleid en samenleving. Kenniscentrum Sport en Bewegen. (z.d.). Producten - Kenniscentrum Sport en Bewegen. https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/ Kennisbank Sport en Bewegen.

(2020). Visie sport en bewegen gemeente Zutphen. Geraadpleegd op 3 november 2023, van https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=10005&m=1589267478&action=file.download Mijn Positieve Gezondheid. (2023). Implementatie positieve gezondheid. https://mijnpositievegezondheid.nl/implementatie/ Ministerie van Algemene Zaken. (2019). Klimaatakkoord. Rapport | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/06/28/klimaatakkoord Mulier Instituut. (2018, 2 mei). Bijna alle Nederlanders kunnen binnen drie kilometer sporten. Mulier Instituut. https://www.mulierinstituut.nl/actueel/bijna-alle-nederlanders-kunnen-binnen-drie-kilometer-sporten/ Nationale Sport Vakbeurs. (2023, 12 januari). Online kennissessies - nationale sport vakbeurs. https://nationalesportvakbeurs.nl/media/

SDG’s. (2023). THE 17 GOALS | Sustainable Development. https://sdgs.un.org/goals Sportakkoord Achterhoekse Gemeenten. (2020). Achterhoek in Beweging. https://www.achterhoekinbeweging.nl/sportakkoord2020-2030/#page=44 Sportaal. (2020). Sport-, beweeg en leefstijlakkoord Enschede. Sport-, Beweeg en Leefstijlakkoord Enschede. https://sportaal.nl/samen-sportaal/sportakkoord-enschede/ Sport en bewegen in cijfers. (2022). Sportaccommodaties. https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/sportaccommodaties Sport en bewegen in cijfers. (2022). Op de kaart: beweegvriendelijke omgeving. https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kaarten/beweegvriendelijkeomgeving Sport en bewegen in cijfers. (z.d.). Overzicht Kernindicatoren Sport en Bewegen. https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren Sport en bewegen in cijfers. (2022). Beweegvriendelijke omgeving. https://www.sportenbewegenincijfers.nl/toekomstverkenning/trendscenario/beweegvriendelijkeomgeving Van der Poel, H. J. J., Wezenberg-Hoenderkamp, K., & Hoekman, R. H. A. (2016). Sportaccommodaties in Nederland: Kaarten en kengetallen. Utrecht/Nieuwegein: Mulier Instituut/Arko Sports Media. Van Eck, M. (2020, 21 april). Beter benutten van binnensportaccommodaties: trends en ontwikkelingen. Allesoversport.nl. https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/beter-benutten-vanbinnensportaccommodaties-trends-en-ontwikkelingen/ Voorst.

(2017). Vitaal Voorst. Geraadpleegd op 8 oktober 2023, van https://www.voorst.nl/fileadmin/user_upload/Bestuur__organisatie/Beleid_en_regelgeving/4._Gezond_ Voorst/Definitief_Nota_Vitaal_Voorst.pdf

Bijlagen Tijdschema 2023 Weken

September 35

Oktober 38

November 43

Stap 1: Voorbereiden Stap 2: Huidige situatie in beeld, inclusief landelijke trends

Stap 3: Ophalen kwalitatieve data, Interviews en inspreekavonden

2023 - 2024

December

Weken

Stap 4: Rapporteren

Januari 52 x

Februari 3

Stap 5: Schrijven sportaccommodatiebeleid

De werkzaamheden om te komen tot dit adviesrapport, zoals hierboven weergegeven, zijn eind augustus 2023 gestart. Zoals beschreven in het tijdschema, heeft na stap 2 (week 41) een terugkoppeling plaatsgevonden van de huidige situatie qua uitvoering door middel van een update gesprek met de opdrachtgever. Vervolgens hebben de inspraakmomenten en interviews plaatsgevonden. Tot slot is het adviesrapport geschreven en opgeleverd in week 52. Het rapport wordt in week 3 nog besproken met de opdrachtgever.

Afbeelding spreiding sportaccommodaties

Figuur: Overzicht sportaccommodaties gemeente Oost Gelre

Geïnterviewde partijen Oost Gelre 2023 De geïnterviewde partijen zijn als volgt: Partij/organisatie -

Stichting Hamalandhal Groenlose tennisclub en padel (volledig geprivatiseerd) Voetbalvereniging Vragender KSV (verzelfstandigd) Voetbalvereniging Erix Voetbalvereniging RKZVC Gymnastiekvereniging Rap & Snel Gymnastiekvereniging Spirit 90 Stichting de BMV Mariënvelde Publiek private samenwerking (PPS) Zwembad Marveld Kei-Fit sportschool Wijkvereniging ‘t Hooiland Gemeente Oost Gelre

Infographic opbrengsten eerste bijeenkomst

Infographic (met aanpassingen tweede inspraakmoment) Oost Gelre

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14091908/1