adviesnota ab uitgangspuntennota 2026 ggd nog

Algemeen bestuur Agendapunt:

8

Overlegdatum:

20 november 2024

Portefeuillehouder:

A.J. Prins e.a.

Adviesnota Onderwerp

Uitgangspuntennota 2026

Voorstel

1. kennis te nemen van de Uitgangspuntennota 2026 met als belangrijkste punten: a. een evaluatie van Bestuursagenda 2023-2027 is gepland voor het voorjaar 2025; b. uitdagingen voor de GGD komen voort uit veranderingen in maatschappij en publiek domein, uit bezuinigingen door het rijk en in de taakuitvoering en bedrijfsvoering; c. het dagelijks bestuur wil de komende tijd in gesprek met betrokken partijen over het toekomstperspectief voor de GGD op de korte, middellange en lange termijn; d. een aantal specifieke ontwikkelingen die van belang zijn voor de begroting 2026; e. de indexering van de inwonerbijdragen van de deelnemende gemeenten voor 2026 komt op 4,57%; 2. kennis te nemen van de toezending – na bespreking in de AB-vergadering - van de Uitgangspuntennota 2026 aan de raden van de gemeenten, met de mogelijkheid hierop tot 1 maart 2025 een zienswijze te geven.

Inleiding

Als dagelijks bestuur sturen wij jaarlijks de algemene financiële en beleidsmatige kaders voor de volgende begroting aan de raden van de gemeenten. Hiervoor hebben wij de bijgevoegde Uitgangspuntennota 2026 vastgesteld. Deze bevat een inventarisatie van de belangrijkste inhoudelijke en financiële ontwikkelingen voor de begroting 2026. Gemeenteraden kunnen tot 1 maart 2025 een zienswijze indienen. Wij betrekken de ontvangen zienswijzen bij het opstellen van de Programmabegroting 2026. Graag bespreken wij de Uitgangspuntennota 2026 met uw bestuur voordat wij deze aan de raden verzenden.

Beoogd effect

De gemeenten zijn tijdig op de hoogte van de algemene financiële en beleidsmatige kaders voor de begroting 2026. Raden kunnen met hun zienswijze de invloed uitoefenen op de Programmabegroting 2026.

Argumenten

1.1. In de nota staan de belangrijkste ontwikkelingen met mogelijke gevolgen voor de Programmabegroting 2026. Wij hebben de belangrijkste ontwikkelingen in kaart gebracht. Puntsgewijs gaat het om: 1. een evaluatie van Bestuursagenda voor de periode 2023-2027 is gepland voor het voorjaar 2025; 2. een schets van de uitdagingen voor de gemeenten en de GGD door veranderingen in maatschappij en publiek domein, bij de gewenste beweging van zorg naar gezondheid, door bezuinigingen van het rijk en bij taakuitvoering en bedrijfsvoering; 3. vragen uit de omgeving van de GGD maken het noodzakelijk om met elkaar een toekomstperspectief voor de GGD te schetsen. Wij willen de komende tijd in gesprek met 1

betrokken partijen om oplossingsrichtingen te verkennen en uit te werken voor de korte, middellange en lange termijn; 4. een aantal specifieke ontwikkelingen die van belang zijn voor de begroting 2026:  Wijzigingen Rijksvaccinatieprogramma: dit vraagt extra inspanningen van de uitvoerders. Voor GGD is de grootste uitdaging het realiseren van kleinschalige vaccinatielocaties;  Huisvesting jeugdgezondheid: steeds vaker geven scholen aan geen geschikte ruimte te hebben voor medewerkers jeugdgezondheid van GGD NOG. Daarom willen wij de bestaande bestuurlijke afspraken hierover opnieuw bezien;  Forensische Geneeskunde: de vijf GGD’en in Oost-Nederland werken intensief samen om de dienstverlening voor de forensische geneeskunde op peil te houden. De aanbesteding door de politie van de medische arrestantenzorg vormt een risico. De gunning wordt 1 december 2024 bekend;  Taakuitbreiding lijkschouwer: een voorgenomen wetswijzing vanaf 2026 voor de regels rond het overlijden omvat onder meer een taakuitbreiding van de gemeentelijk schouwartsen (nu nog: lijkschouwers), die werken vanuit de GGD. Wij volgen de ontwikkelingen.  Vaccinatiecentrum 18 jaar en ouder: in de vorige Uitgangspuntennota 2025 is het VWS-plan voor een vaccinatievoorziening voor volwassenen bij de GGD’en aangekondigd.

Het besluit hierover is voorlopig uitgesteld;  Indicatoren voor inzet GGD: enkele gemeenteraden hebben aangedrongen op “indicatoren” voor de Bestuursagenda 2023-2027 GGD NOG en de inzet van de GGD bij de uitvoering van IZA/GALA. Dit pakken wij samen met de gemeenten op, met o.a. als doel dat er in de Programmabegroting 2026 indicatoren komen.  Gemeenschappelijke raadsadviescommissie: de wijzing van de Wet gemeenschappelijke regeling in 2022 maakt het mogelijk om een gemeenschappelijke adviescommissie met raadsleden in te stellen. GGD NOG werkt hieraan mee. 1.2. De financiële kaders zijn gebaseerd op besluiten van het algemeen bestuur. In 2019 heeft het algemeen bestuur de indexeringssystematiek vastgesteld. Toepassing van deze systematiek leidt tot een indexeringspercentage voor 2026 van 4,57%. De bijdrage van de gemeenten daalt in 2026 met totaal € 242.000, door het vervallen van de extra, incidentele middelen die gemeenten over de jaren 2021 t/m 2025 beschikbaar hebben gesteld voor het programma GGD NOG Robuust. 1.3. Het dagelijks bestuur stelt de Uitgangspuntennota vast. Het dagelijks bestuur zendt de algemene financiële en beleidsmatige kaders aan de raden van de deelnemende gemeenten, op grond van artikel 34b Wet gemeenschappelijke regelingen. 1.4.

De politie maakt de (uitgestelde) gunning van de medische arrestantenzorg bekend op 1 december 2024 en het is wenselijk de uitkomst hiervan op te nemen in de Uitgangspuntennota. Voor de medische arrestantenzorg is de politie in 2024 een aanbesteding gestart. Op het perceel van de politieregio Oost-Nederland hebben de vijf GGD’en in Oost-Nederland gezamenlijk ingeschreven. De politie heeft in juli 2024 de gunning uitgesteld tot 1 december 2024. In de Uitgangspuntennota zijn teksten opgenomen voor drie mogelijke uitkomsten: gunning aan de GGD’en (met positieve tekst), gunning aan een andere partij (afwachten of partij de aanbieding gestand kan doen en risico op hogere kosten lijkschouw) en verder uitstel (raden zo spoedig mogelijk infomeren). Het is van belang om de raden goed te informeren en om de uitkomst van de aanbesteding op te nemen in de Uitgangspuntennota. De Uitgangspuntennota moet formeel voor 1 december worden verzonden en de eerstvolgende DBvergadering is gepland op 11 december 2024. Daarom hebben wij de directeur publieke gezondheid (DPG) gemandateerd om de van toepassing zijnde tekst op te nemen in de Uitgangspuntennota en de nota te verzenden, zo spoedig mogelijk na 1 december.

2

Kanttekeningen

1.1. Bij gemeenten leven vragen over de indexering van de GGD-begroting. Ook levert de Uitgangspuntennota 2026 nog geen concrete bijdrage aan het opvangen van het ‘ravijnjaar’ 2026. In zienswijzen op de Programmabegroting 2025 en in het AB zijn vragen gesteld over de indexeringssystematiek. In de Uitgangspuntennota is verwoord voor een kostenbesparing een inhoudelijke discussie over de taken van de GGD nodig is. Als meerdere gemeenten de systematiek opnieuw (technisch) willen beoordelen, dan gaat het dagelijks bestuur hierover graag in gesprek. De Uitgangspuntennota gaat in op het ‘ravijnjaar’ bij het onderdeel ‘Perspectieven GGD’. Daarbij wordt opgemerkt dat de GGD ook rechtstreeks te maken krijgt met bezuinigingen van het Rijk op preventie en publieke gezondheid. Verder onderschrijven nog steeds de conclusie bij de afronding van de Takendiscussie in 2021, dat er weinig tot geen ruimte is om op de huidige uitvoering van taken te bezuinigen. Verder wordt gewezen op de mogelijkheden die er liggen op de middellange en lange termijn. 1.2. De Uitgangspuntennota biedt geen compleet overzicht van alle voornemens voor 2026 en de komende tijd kunnen er nieuwe ontwikkelingen komen. De Uitgangspuntennota is geen jaarplan van de GGD, waarin alle voornemens voor het betreffende jaar verwoord worden. Het streven is de belangrijke ontwikkelingen op te nemen.

In de periode tot 2026 doen zich waarschijnlijk nieuwe relevante ontwikkelingen voor , maar dat is niet te voorkomen. 1.3. Bespreking in het algemeen bestuur kan tot aanpassing van de Uitgangspuntennota leiden. Wij zijn bevoegd om de beleidsmatige en financiële kaders vast te stellen. Uw bestuur kan echter zodanige bezwaren hebben, dat het wenselijk is onderdelen van de Uitgangspuntennota aan te passen. Wij hebben echter de belangrijkste ontwikkelingen zo goed mogelijk geschetst en de financiële kaders zijn gebaseerd op bestaande afspraken. 2.1. Het is ongebruikelijk om in een beleidsdocument keuzeteksten op te nemen en de op te nemen tekst na bestuurlijke bespreking te bepalen. In de Uitgangspuntennota staan drie opties voor de tekst over de aanbesteding van medische arrestantenzorg. Pas op 1 december 2024, na de AB-vergadering van 20 november, kan een keuze worden gemaakt. In de gegeven situatie lijkt ons dit de beste aanpak. Wij zullen uw bestuur uiteraard zo snel mogelijk informeren over de gunning. Waarschijnlijk wordt de Uitgangspuntennota een paar dagen te laat verzonden.

Financiën

Op basis van CPB-ramingen wordt de indexering voor de inwonerbijdrage voor 2026 voorgesteld op 4,57%. Dit leidt tot een inwonerbijdrage van € 11,137 voor Publieke Gezondheid en € 12,304 voor Jeugdgezondheid.

Vervolg  

de vastgestelde Uitgangspuntennota na bespreking in het algemeen bestuur toezenden aan de raden van de gemeenten, met de mogelijkheid een zienswijze hierop te geven tot 1 maart 2025; de ontvangen zienswijzen betrekken bij het opstellen van de Programmabegroting 2026.

3

Communicatie

De Uitgangspuntennota wordt toegezonden aan de raden (in afschrift aan de colleges) en wordt beschikbaar gesteld via de website van de GGD.

Warnsveld, 23 oktober 2024 Het dagelijks bestuur, J.J. Baardman, directeur publieke gezondheid

A.J. Prins, voorzitter

Bijlagen

1. Uitgangspuntennota 2026 GGD NOG

4