05 zienswijze weidevogelvereniging beleidsdocument grote windmolens

Aan: Het college van burgemeester en wethouders van Oost Gelre en Berkelland Ter attentie van: Team Beleid en Projecten Postbus 17 7130 AA Lichtenvoorde Lichtenvoorde, 2 juli 2024 Betreft: zienswijze Beleidsdocument grote windmolens Oost Gelre en Berkelland. Geacht college, Op 22 mei 2024 is het ontwerp “Beleidsdocument grote windmolens gemeente Oost Gelre en gemeente Berkelland” door u ter inzage gelegd. Als Weidevogelvereniging Achterhoek maken wij bezwaar tegen dit beleidsdocument. Het door u gekozen zoekgebied betreft een nog relatief ongeschonden akkerbouwgebied dat onderdeel uitmaakt van het Beltrumse Veld. Grootschalige windturbines zijn hier niet gewenst, want in het gebieid bevinden zich belangrijke vogelgebieden en herbergt nog relatief veel, deels zeldzaam geworden en bedreigde akker- en weidevogels. Windturbines dreigen deze natuurwaarden ernstig aan te tasten. Wij lichten dat onderstaand nader toe. Karakteristiek van het gebied Het Beltrumse Veld is van oudsher al het ideale gebied voor weidevogels in de Achterhoek, ‘het weidevogelgebied Beltrumse Veld - Ruurlose Broek’. Het is altijd al een weidevogelgebied geweest. Kenmerken van dit gebied: - opengestrekt, rustig met nauwelijk doorkruisingen, - laag gelegen met relatief hoge grondwaterstand, - perfecte habitat en fouragegebied.

Gevolgen van windturbines voor vogels Door de toenemende vraag naar windenergie worden er steeds meer losse windmolens en/of windmolenparken geplaatst in open windrijke gebieden. Deze gebieden zijn echter vaak ook vogelrijke gebieden. Dat betekent dat belangen van vogelbescherming en windenergie regelmatig op gespannen voet met elkaar staan. Het effect van windmolens op vogels hangt af van: • de locatie, het aantal en de hoogte van de windmolens; • de opstelling en de uitvoering van de windmolens; • de periode (dag of nacht, de seizoenen); • de weersomstandigheden. Effecten op vogels zijn te verdelen in: - Directe sterfte: Vogels kunnen zich dood vliegen tegen de wieken of tegen de mast. Vooral in de nacht en bij slecht weer vallen er, met name in vogelrijke gebieden, geregeld veel slachtoffers. Ook door luchtwervelingen achter de draaiende wieken kunnen vogels gewond raken of sterven. - Verlies van leefgebied: Veel vogels mijden windmolens en de omgeving ervan. Daardoor worden gebieden ongeschikt als voedsel-, rust- of broedgebied. Dit effect geldt bijvoorbeeld voor een aantal soorten weide - en akkervogels. - Barièrevorming: Door windmolenopstellingen kunnen barrières ontstaan. Vogels op trek van en naar broed-, foerageer- of slaapplaats vliegen mogelijk om. Dat kost extra tijd en energie. Vogels moeten dan extra eten, terwijl er minder tijd voor foerageren beschikbaar is.

Bezwaren tegen een grootschalig windturbinepark in Gebied K. In dat licht brengen wij de volgende bezwaren tegen een windturbinepark op deze locatie onder uw aandacht: 1.De gemeenten Oost Gelre en Berkelland streven naar meer biodiversiteit in haar gemeente. Deze windmolens zullen de biodiverstiteit in de gemeente echter verder aantasten. In dat kader stimuleert de gemeente o.a. de agrariërs zelfs middels subsidie tot het aanleggen en beheren van bloemrijke akkerranden en wintervoederakkers voor vogels. Het spreekt voor zich dat de aanleg hiervan veel vogels aantrekt. Weidevogels maar ook vogels als Holenduif, Spreeuw, Vink, Groenling, Houtduif, Graspieper. Watersnip, Putter, Veldleeuwerik (rode lijst soort), laten zich veelvuldig, in behoorlijke aantallen zien. Het lijkt ons evident dat de aanleg van een winturbinepark niet strookt met dit beleid. Typische akker(broed)vogels zoals b.v. Gele Kwikstaart, Patrijs (rode lijst soort) en Kievit zullen het gebied gaan mijden omdat het door het windmolengeluid en de slagschaduw die de windmolens veroorzaken, minder aantrekkelijk voor ze wordt. 2. In 2005 is het Gebied K door de Provincie Gelderland aangewezen als beschermd weidevogelgebied. De gemeente Berkelland heeft vier weidevogelkerngebieden opgenomen in het bestemmingsplan buitengebied 2012.

Jarenlang en nog steeds, worden door de provincie en ook door de gemeente subsidies verstrekt voor weidevogelbeheer in dit gebied, mét goed resultaat. Jaar op jaar kwamen er meer broedsels. In uw Beleidsdocument 5.29 staat te lezen; “In weidevogelgebieden staat de omgevingsverordening geen windmolens toe, ook niet met compenserende maatregelen”. In 2021 blijkt het predicaat ‘weidevogelgebied’ echter stilzwijgend uit het voorontwerp van het gemeentelijk bestemmingsplan buitengebied te zijn verwijderd. Als belanghebbende zijn wij hierover niet (actief) geïnformeerd. De Provincie Gelderland bevestigd ons dat dat de beschermde status er door de gemeente is afgehaald vanwege plannen om hier windmolens te bouwen (voorkennis). Door deze wijziging van bestemming hoeft de gemeente enkel uitsluitend onderzoek te verrichten in het kader van de Omgevingswet (voorheen Wet op de Natuurbescherming). 3. Weidevogels en windmolens gaan niet samen. Beide gemeenten erkennen dat zoekgebied K deels een weidevogelgebied is, maar zijn van mening dat ‘natuur en windindustrie best samen kunnen gaan, als je de windturbines maar goed inpast’. Deze uitspraak van u als gemeente staat echter haaks op wat Vogelbescherming Nederland heeft geconcludeerd na onderzoek: als in zoekgebied K grote windturbines worden geplaatst, zijn de weidevogels in dit gebied ten dode opgeschreven.

Daarom vragen wij u om het belang van het Beltrumse Veld en Ruurlose Broek voor de weidevogelstand in de Achterhoek te onderkennen en nadrukkelijk mee te nemen in het windbeleid. Ter onderbouwing van bovenstaand zijn de legselresultaten van de weidevogels in Het Beltrumse Veld bijgevoegd, deze staan geregistreerd in het landelijke weidevogelmonitor Boerenlandvogels Nederland [zie bijlage resultaten Beltrumseveld]. 4. Windmolens op deze plek tast de wulpenpopulatie van Nederland aan. Wij hebben in Het Beltrumse Veld één van de beste wulpen-populaties van Nederland. In 2023 werd zelfs het eerste landelijk ei van de wulp in dit gebied gevonden. De wulp heeft een vaste (jaarlijkse) stand/broedplaats, dus ook in dit gebied. Daarnaast heeft de wulp een veel groter territoria nodig dan andere weidevogels. Door het open landschapskarakter biedt Het Beltrumse Veld deze hebitat. Uw windmolens zullen de wulpenpopulatie ernstig verstoren.

5. Plaatsing windmolens in Gebied K is in strijd met goede ruimtelijke ordening. Er is sprake van een onzorgvuldige locatiekeuze. Energietransitie ten koste van natuur is niet duurzaam. In Nederland is sprake van brede consensus over de beste locaties voor windmolens op land nl. op en nabij bedrijfsterreinen ( zoals De Laarberg), infrastructuur (N18) en niet midden in een open kernweidevogelgebied. In opdracht van het ministerie van EZ en Landbouw (2018) is door de Universiteit van Wageningen rondom kwetsbare soorten en energie infrastructuur aangegeven, dat gevoelige locaties moeten worden vermeden. De boerenlandvogels in het bijzonder, bevindt zich al langere tijd in een crisis. De door u voorziene locaties voor windmolenparken bedreigen het grootste weidevogelgebied in De Achterhoek. Wij verzoeken u dan ook zorgvuldiger gemeentelijk-en Achterhoekbreed onderzoek te doen naar mogelijke andere locaties voor windenergie. Als alternatief zal dan wel dit keer serieus moeten worden gezocht naar bijvoorbeeld: - meer losse turbines op de vele bestaande en geplande bedrijventerreinen, - langs de N18, - één groot windpark ergens in de Achterhoek waar de totale opgave aan windmolen voor de gehele Achterhoek wordt samen gebracht. 6. Aanvaringsslachtoffers. Onze nationale vogel de grutto! O.a.

grutto`s maar ook andere vogels zullen naar verwachting in aanvaring komen met de geplande windmolens, omdat in een leefgebied met een hoge concentratie territoria de grutto dan tijdens de baltsvlucht of het verjagen van predatoren wel buiten het broedgebied komen. De vluchten beperken zich, in tegenstelling tot het broeden en enien foerageren niet tot de dichte omgeving van het nest, maar deze vluchten gaan tot enkele kilometers ver. Daarom wordt tijdens deze fase ook verwacht dat dit tot verhoogde sterfte zal leiden. Daarnaast is de verwachting dat ook kieviten een verhoogd risico lopen omdat deze ook behoorlijk hoge baltsvluchten maken. 7. Compenserende of mitigerende maatregelen sluiten wij uit middels eigen ervaring: In 2007 is er in gemeente Aalten een windmolenpark opgericht genaamd ‘Hagewind’. Wij als Weidevogel Vereniging Achterhoek waren daar niet voor. De jaren ervoor vonden wij er kievit- scholekster – grutto- en wulpen nesten. De enige vogels die daar nu nog vliegen zijn kraaien. 8.Trekvogels hinder van windmolens. Heel veel vogels gaan in de herfst op reis. Dat heet vogeltrek, uit Nederland zijn dat b.v. zwaluwen, nachtegalen, koekoeken, weidevogels, veel watervogels en sommige roofvogels. Deze vogels overwinteren in warmere streken. In het voorjaar maken deze vogels de trek weer terug.

Heel bijzonder is dat ze precies de plek terug vinden waar ze vorig jaar hun nest hadden. Als er windmolens in een gebied zijn geplaatst komen de vogels niet meer op die plaats. De meeste vogels zijn schichtig, daarbij kunnen alle verschillende vogels niet meer foerageren in dat gebied. De vluchtroute wordt verstoord, denk aan slaapplaats, verplaatsing voor voedsel zoeken en verplaatsen voor de trek. Wat dat betreft sluiten wij ons geheel aan bij het standpunt van Vogelbescherming Nederland inzake windenergie. (https://www.vogelbescherming.nl/over-ons/standpunten/standpuntwindenergie)

9. Wij willen u erop wijzen dat uw windbeleid grondig worden getoetst aan de geldende wet- en regelgeving op dit gebied. Dit gaat o.a. om: 1) Wet Natuurbescherming Ingrepen met negatieve gevolgen voor beschermde soorten zijn ontheffingsplichtig. De NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna) en de databank van Akker- en Weidevogels (Boerenlandvogelmonitor) moeten geraadpleegd worden alvorens toestemming mag worden gegeven voor windmolens. 2) Wet op de Ruimtelijke Ordening Functiewijzigingen van weidevogelgebieden moeten in het kader van de Omgevingsverordening worden getoetst aan de instandhouding als broedgebied, zie ook uw Beleidsdocument 2.2.2. Daarnaast willen wij nog wijzen op uw Beleidsdocument Windenergie, artikel 2.2.3. Hierin staat te lezen; “de provincie is bezig met herijking van haar windbeleid. Hiervoor voert zij een milieueffectrapportage uit die afgelopen jaar is gestart met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau4.De uitkomsten daarvan zijn ten tijde van het schrijven van dit beleidsstuk nog niet bekend. De verwachting is dat het provinciale milieueffectrapport (planMER) in april 2024 verschijnt”. Wij nemen aan dat vernoemd rapport inmiddels is verschenen. Als belanghebbende zijn ons de uitkomsten hiervan echter niet bekend.

We vragen ons dan ook af hoe deze uitkomsten worden opgenomen cq verwerkt in uw Beleidsplan? Conclusie: Samenvattend concluderen wij dat een grootschalig windturbinepark een grote, ongewenste impact zal hebben op dit nu nog weidse en voor veel vogelsoorten aantrekkelijke weidevogelgebied. Een windturbinepark op of grenzend aan deze locatie zal ten koste gaan van veel vogelsoorten en dus ook van de door de gemeente Oost Gelre en Berkelland gewenste biodiversiteit. Hoewel ook onze vogelwerkgroep het belang van de energietransitie en dus alternatieve energiebronnen onderkent, kunnen wij ons niet verenigen met deze gang van zaken waarbij dit gebied zonder goede onderbouwing en afweging wordt aangewezen als locatie voor een windturbinepark. Wij begrijpen totaal niet waarom dit enige aantoonbaar kansrijke weidevogelgebied in de Achterhoek opgeofferd moet worden aan de windmolens? Temeer omdat meer dan de helft van wereldwijde populatie grutto’s in Nederland broedt waardoor wij ook een morele plicht hebben om deze bedreigde soort in stand te houden. Door de ontwikkeling van een windturbinepark zal het leefgebied van de weidevogels in Het Beltrumseveld (grotendeels) verdwijnen! Naar aanleiding van het voorgaande verzoek ik u met inachtneming van onze zienswijze het ontwerp Beleidsdocument grote windmolens Oost Gelre en Berkelland dienovereenkomstig aan te passen.

Met vriendelijke groet,

Weidevogelvereniging Achterhoek J. v.d. Weijden, voorzitter