04 tender energygrid de laarberg
Tekst van het document
Contactgroep Holterhoek
Belangenvereniging Hupsel
MEMO Van zonneparken in Zwolle – Hupsel – Holterhoek Naar ‘Tender Energygrid De Laarberg’
07-07-2021
Versie 1: Versie 2: Versie 3: Versie 4: Versie 5:
03-06-2021 10-06-2021 28-06-2021 29-06-2021 07-07-2021
1e opzet t.b.v. opzet planvorming concept Memo i.o.m. De Laarberg concept Memo t.b.v. Kickoff definitief n.a.v. overleg CGZHH 28-06-2021 Definitief n.a.v. kickoff 05-07-2021 incl. presentatie
P a g i n a 1 | 17
INHOUDSOPGAVE
1. Inleiding en een samenvatting
3
2. Analyse van de huidige situatie
4
3. De potenties op en rond De Laarberg
5
4. Waarom nu dit alternatiefplan?
6
5. Een voorstel voor de organisatie 5.1 Inleiding 5.2 Rol gemeente 5.3 Rol AGEM 5.4 Maatschappelijke Tender 5.5 Rol Liander 5.6 Rol Contactgroepen / VVE / IKGL / Noabersveurzonnedak 5.7 Stuurgroep
9 9 9 9 10 10 11 11
6. Een stappenplan met planningsvoorstel 6.1 Kick-off 6.2 Stappenplan
12 12 13
7. Samenvatting en Top3 uitdagingen met een korte stakeholders-analyse 7.1 Samenvatting 7.2 Top3 Uitdagingen 7.3 Voorbeeld ESCO: Energiemarktplaats 7.3 Een beknopte stakeholders-analyse 7.5 Samenvatting presentatie 5 juli 2021 7.6 Conclusie
14 14 14 15 15 16 17
Bijlagen: Bijlage 1: Bijlage 2:
Uitnodiging kick-off Totaalpresentatie kick-off
29-06-2021 02-07-2021
P a g i n a 2 | 17
1. Inleiding Naar aanleiding van de ontwikkeling van meerdere zonneparken in onze 3 gemeenschappen in zowel de gemeente Berkelland als Oost Gelre hebben we als Contactgroepen Zwolle, Hupsel en Holterhoek (CGZHH) een rol gekregen bij de energietransitie. Een (on)gewilde rol waarbij we de belangen van voor- en tegenstanders afwegen/aanhoren, er neutraal in staan maar de leefbaarheid in ons in ons leefgebied op 1 zetten! Bij de energietransitie is ons principe zoals die ook in algemeenheid verkondigd wordt: Deze dient plaats te vinden vanuit de gemeenschap zodat er draagvlak en ‘omarming’/acceptatie van ieder initiatief kan/zal ontstaan! Helaas moeten we constateren dat er in het huidige beleid niet naar dit principe gehandeld is.
Maar als contactgroepen kijken we dan ook terug naar het verleden terwijl we vanaf nu ons vizier op de toekomst willen richten: Een nieuwe start voor de energietransitie! ‘Noaberschap’ willen we daarbij met alle stakeholders (bewoners, ondernemers, gemeentes, AGEM, betrokken ontwikkelaars en grondeigenaren, Liander, Noabersveurzonnedak (NVZD), actiegroepen met name De Laarberg) een nieuwe dimensie geven zodat ons initiatiefplan werkelijk in het komende jaar gaat landen! Dat alle ‘beren op de weg afgeschoten worden’! Dat we met elkaar out of the box gaan ‘omdenken’! In deze memo hebben we vanuit een analyse van de huidige situatie en een doorkijk naar het potentieel op De Laarberg vervolgens een hoofdstuk gewijd aan waarom we met dit alternatiefplan aan de slag zouden moeten, waarbij we dus direct benoemen: Het hoeft geen sprake te zijn van ‘of-of’ maar kan ook ‘en-en’ worden. En daarbij is het voor de contactgroepen duidelijk dat het niet alleen om elektra zou moeten gaan om energietransitie in totaal. Dus ook ontwikkelingen op gebied van warmtetransitie (waterstof, biovergisting, aardwarmte) zouden meegenomen moeten worden. Wellicht niet korte termijn, maar in ieder geval als visie op de lange termijn. Maar wat ons betreft is het niet alleen een goed verhaal maar heeft het een grote mate van realiteit in zich, ook al weten we dat er rondom dit thema vele belangen spelen.
Maar om dit toch te concretiseren hebben we vervolgens een voorstel voor de organisatie gegeven en ook een stappenplan met een voorstel voor een planning! Op 5 juli 2021 wordt als een kick-off deze Memo toegelicht met ook verdere beeldvorming van mogelijkheden en denkrichtingen. De presentatie is als bijlage bij deze memo bijgevoegd.
We wensen U veel leesplezier en inspiratie na 5 juli 2021!
Namens Contactgroepen Zwolle, Hupsel en Holterhoek Gilbert Heutinck
Samenvatting van het alternatiefplan: Het zoveel mogelijk centraliseren van alle duurzame zonenergie-opwek op bedrijfsdaken en grond op en rondom De Laarberg in combinatie met zon-op-grond/dak (en dus ook zonnepark(en)) in ons leefgebied! Met als doel: -Voor ontwikkelaars een vergelijkbare businesscase, doorgangszekerheid en draagvlak/participatie t.o.v. huidige zonnepark-ontwikkeling -Voor de ondernemers/bedrijfsvastgoedeigenaren) op De Laarberg de mogelijkheden voor duurzame energie-opwek op hun bedrijfsdaken en/of terrein met dus een extra verdienmodel. -Voor zon-op-dak-initiatiefnemers (met en nog zonder SDE) en grondeigenaren van zonneparken in ons leefgebied een vergelijkbaar voorstel korte/lange termijn. -Voor de gemeenschap (en dus ook gemeente) de bevestiging dat we samen aan energietransitie doen en dat eenieder hier in mee kan denken en deelnemen. -En voor de gemeentes en Regionaal industrieterrein De Laarberg de exposure als meest duurzame en energieneutrale industrieterrein met een eigen ‘energygrid’ van Nederland in onze 8rhoek!
P a g i n a 3 | 17
2. Analyse van de huidige situatie In onderstaande afbeelding is de huidige situatie qua zonneparken en zon-op-dak in ons leefgebied en De Laarberg weergegeven. Inhoudelijk zijn en willen we in geen enkele bezwaarprocedure bij zonneparken betrokken worden en willen er dus, zoals ook in de Inleiding is aangegeven in deze Memo hier niet bij stil staan. En sluiten dus (zoals in de 1e zin van de samenvatting is opgenomen) ook niet uit dat er zonneparken in ons leefgebied gerealiseerd gaan worden om bijvoorbeeld weer zon-op-dak bij agrariërs mogelijk te maken. Technisch is een integrale oplossing mogelijk, juridisch is men hier mee bezig. Maar daar gaan we later in deze Memo op in. Daarnaast hebben we Zonnepark Hupsel separaat inzichtelijk gemaakt. De omgevingsvergunning is wel aangevraagd maar het College van Berkelland dient hier nog een ontwerpbesluit te nemen op basis van de ingediende documenten. Als Contactgroepen hebben we net als de omwonenden onze zorgen omtrent dit bijzondere watertrapIII-gebied in relatie met de tunnelproblematiek en de gehele verdroging van ons leefgebied. En vertrouwen daarbij op een juiste afweging hiervan bij de verdere procedure. Ondanks dat hebben we juist daarom gemeend dit zonnepark wel mee te nemen in deze analyse.
Samengevat: • •
(Bijna) Vergunde zonneparken bruto 45ha. Totaal Netto PV-oppervlak: Nog in aanvraag: Zonneveld Hupsel bruto 16,2ha. Totaal netto PV-oppervlak
ca 350.000m2 ca 110.000m2
•
Agrarisch dakoppervlak met deels SDE reeds binnen
ca 100.000m2
•
Huidig zon-op-dak oppervlak op De Laarberg
ca 12.500m2
Zonnepark De Laarberg
P a g i n a 4 | 17
3. De potenties op en rond De Laarberg: In deze paragraaf hebben we op een praktisch/pragmatische manier het potentieel aangegeven van alle duurzame energieopwek-mogelijkheden op en rondom De Laarberg. Middels onderstaande afbeelding is dit ook ook gevisualiseerd. Met De Laarberg is besproken dat deze afbeelding als eerste aanzet voor de potenties in deze Memo is. Naar de presentatie van 5 juli 2021 worden er ook andere beelden voorbereid. In ieder geval zal er bij een positief vervolg vanuit de geldende thema’s (zie volgende hoofdstuk) voor De Laarberg een stedebouwkundig plan en visie geformuleerd moeten worden met De Laarberg en Royal Haskoning DHV (RHDHV). RHDHV is als stedenbouwkundig adviseur vanaf het begin bij De Laarberg betrokken en zij willen samen met vooral de VVE De Laarberg en dus alle partijen díe thema’s in een totaalplan integraal mee ontwerpen!
Samengevat: • • • • • •
Potentieel dakoppervlak voor PV-panelen bestaand als nieuw: Potentieel oppervlak voor zonnecarports (dubbel ruimte gebruik): Vanuit dubbel ruimte gebruik 225.000m2 voor PV beschikbaar: Zonneparken in de omgeving van de Laarberg (in combinatie met zon-op-dak) Agrarisch dakoppervlak met bestaand en nog te verkrijgen SDE Een X-tal windmolens van geringe hoogte langs doorgaande wegen
PV-panelen op dak in een oost-west-ligging
ca 500.000m2? ca 150.000m2? ca 120.000m2 ca ___.000m2? ca ___.000m2? __ stuks.
Grootschalige zonnecarport parkeerterrein
P a g i n a 5 | 17
4. Waarom nu dit alternatiefplan? Vanuit de beide vorige hoofdstukken kunnen we dus constateren dat er voldoende potentieel aanwezig is op en rondom De Laarberg voor de ontwikkeling van duurzame energie die daar ook direct aangesloten kunnen worden op het energienet van Liander. In dit hoofdstuk benoemen we vanuit verschillende invalshoeken argumenten waarom het daar centreren voordelen heeft t.o.v. de keuze voor NU zonneparken in ons leefgebieden waarbij we dus, zoals we in de inleiding en samenvatting al hebben aangegeven ook niets uitsluiten. De insteek moet zijn dat de energietransitie vanuit het grote geheel misschien een iets andere planning zou moeten gaan krijgen? Maar in ieder geval vanuit de gemeenschap zelf zou moeten gaan plaatsvinden.
Vanuit een globaal / algemeen perspectief •
Vanuit de klimaatproblematiek en Klimaatakkoord hebben we naar 2030 en 2050 allemaal een rol: o Als wereld om ervoor te zorgen dat energieverbruik en -opwek beter verdeeld wordt over de wereld. En dus niet de lusten in de welvarende landen en de lasten in de armere landen (Lees: dus geen datacenters voor internetgebruik in Afrika naar Nederland lokken, de grondstoffen voor de PV uit Afrika te halen en over 25-30jaar als afval daar weer te droppen!)
o o
Als werelddelen en landen om dus deze verdeling van verbruik en opwek en ook circulariteit van grondstoffen op elkaar af te stemmen en daar waar dit niet mogelijk is te compenseren. Met per land vervolgens een verdeling van deze opwek/verbruik naar provincies, regio’s en gemeentes met ook daar dan het compensatie-principe: Laat daar waar grootschalig opwek wel mogelijk is die gemeenschappen ook meeprofiteren in financiële zin, woningbouw, leefbaarheidsinitiatieven of anderszins! Betrek hier vanuit de landelijke overheid de burgers bij: Burgerforum vanuit iedere RES-regio naar een landelijk platform. Deze kan dan niet-politiek gekleurd en daadwerkelijk meegewogen worden in de definitieve besluitvorming!
Als gemeenschap (buurtschap, stad, dorp, gemeente) kan men dan die energieopwek en verbruik op hun eigen voorgestelde wijze invullen. o En vervolgens als individu om het energieverbruik te minimaliseren en ook mee te denken in bovenstaand principe. En om deze verdeling van energieopwek en – verbruik ‘top-down’ naar de gemeenschap goed te kunnen uitleggen is het vanaf nu absoluut noodzakelijk de te maken keuzes te baseren op eenduidige en eerlijke getallen op basis van eerlijke vergelijkingen. Veel vergelijkingen vinden nu hun basis vanuit een politiek of eigen belang. De experts zijn soms de draad al kwijt, laat staan dat de gemeenschap (de burgers) het nog begrijpen. Op deze manier gaat een bottom-up energietransitie nooit plaatsvinden. o
•
• •
• •
•
Energietransitie zou in het ultieme voorstel gebaseerd moeten worden vanuit het principe ‘selfsupporting’. Iedere woning, ieder bedrijf, iedereen zou zijn/haar eigen energie op moeten wekken. Een onmogelijkheid natuurlijk, maar dan is de volgende wel realistische stap het creëren van ‘local grids’: Dáár grootschalige energie opwekken waar het verbruik in dagsituatie ook het grootst is. Door deze combinatie worden investering in transportnetwerken gereduceerd. Zon-op-dak is een algemeen geaccepteerd principe. Het maximaal benutten van dat potentieel in een ook optimale oost-west-ligging is de eerste voorkeursvariant. Door ook de omgeving, het industrieterrein hierbij te betrekken door middel van zo veel mogelijk dubbel ruimtegebruik met zoveel mogelijk inkomsten en zo min mogelijke beperkingen in het dagelijkse praktijk wordt een optimaal model gegenereerd. Waarbij we dus realiseren dat we met alleen zon-op-dak in totaal er niet zijn, maar bij energie dan niet alleen naar elektra maar ook naar andere mogelijkheden willen bekijken. Die tijd hebben we nog. Daar is draagvlak voor nodig en dat creëren we door dit alternatiefplan.
P a g i n a 6 | 17
Naar lokaal de gemeentes Berkelland en Oost Gelre omdat • •
dit het signaal is waar de gemeenschappen Zwolle-Hupsel-Holterhoek recht op hebben gezien alle aanwezige positieve energie (onder andere dit plan) en negatieve energie (leefbaarheid in het geding) dit het signaal is naar de gehele gemeenschap/gemeente (en verder?) dat energietransitie samen met de gemeenschap ingestoken moet worden (en als erkenning dat het achteraf anders ingestoken had moeten worden.)
•
de capaciteit van schakelstation De Laarberg al beperkt is. En al vast staat dat deze te klein is bij doorgang van alle zonneparken en er dus geen ruimte meer is voor zon-op-dak o En deze gaan door als de rechtbank bezwaren ongegrond verklaart. Maar hoeveel negatieve energie (en tijd!) gaat dit van het ambtelijk apparaat kosten? o En dat Liander bij doorgang verplicht is deze parken aan te sluiten En dat dus het onderstation/schakelstation wederom vergroot moet worden (of andere nog veel duurdere oplossingen) maar in ieder geval op kosten van de gemeenschap!
•
En tot slot als die bezwaren gegrond verklaard worden. Wat is dan de claim van die ontwikkelaars op basis van de overeenkomst? En hoeveel aan ontwikkelaars vergeven SDE blijft dan weer onbenut?
Voor de ontwikkelaars van de zonneparken omdat •
Men de businesscase overeind kan houden die men nu bij het zonnepark ook heeft: o De investering van de kabel van zonnepark naar De Laarberg (tussen de ca €300.000 en €500.000) zal of drastisch verlagen of zelfs wegvallen bij een gemeenschaps-investering op/rondom De Laarberg o De sub-&hoofdtrafo-investeringen kunnen op De Laarberg vanuit ook het collectiviteits-principe veel gunstiger uitvallen als op het zonnepark. o Bij doorgang van alle zonneparken en uitstel van schakelstation-verzwaring is wellicht de inzet van het vluchtstrook-principe van Liander voor de zonneparken denkbaar, waarbij dus opbrengst bij gunstige zon-dagen komt te vervallen. Het businessmodel zal er dan anders uitgaan zien. o Kosten voor terrein-invulling (groen, hekwerken, camera’s) ook collectief realiseren.
•
Er dan ondanks een mogelijk geringe vertraging er wel meer zekerheid over de totale businesscase verkregen wordt. Want naast vergunning (bezwaarprocedures) en SDE (termijnen) is en blijft de aansluiting zelf, de capaciteit en voorwaarden van Liander een belangrijke voorwaarde waarop ontwikkelaars eerst 100% zekerheid willen hebben vóór dat men overgaat tot opdrachtverstrekking naar materiaalbestellingen en aankoop/huur van de gronden.
•
Natuurlijk moeten gedane investeringen in aanvraagtraject SDE, vergunningen, Liander etc. in beeld worden gebracht, waarbij compensatie daarvan meegenomen moet worden, maar ook Legeskosten met gemeentes bespreekbaar moeten worden gesteld.
Voor de gemeenschappen omdat • • •
Dan alle vergeven en nog te vergeven SDE-subsidies (want er zijn meer initiatieven) van zon-op-dak van agrariërs en andere erf-eigenaren veilig gesteld kan worden En dat er meer mogelijkheden blijven om deel te nemen aan energietransitie in ons eigen gebied zodat we als gemeenschap zelf de voordelen genieten. Van de initiatief-nemende grondeigenaren de overeenkomsten gerespecteerd worden waarbij er mogelijk een win-win kan ontstaan in het totaal in financiële en gemeenschapszin. Waarbij aangetekend dat hun financiële model misschien minder kán worden, maar dan wel met een grotere zekerheid als dat dit nu het geval kan zijn. Concreet: Stel een verplaatsing van een zonnepark, dan moet er uit het nieuwe businessmodel een compensatieregel naar de grondeigenaren komen.
•
En voor de zon-op-dak-initiatieven in het leefgebied: Stel uit een optimaal netwerkontwerp volgt dat een zonnepark als vliegwiel/katalysator voor zon-op-dak kan gaan fungeren: Dat we dan met zijn allen gaan kijken op welke manier we een juiste kostenverdeling kunnen vinden voor een win-win voor iedereen.
•
En er door bezwaarmakers en actiegroepen geen kosten en vooral geen negatieve energie in bezwaarprocedures en rechtszaken gestoken hoeven te worden. Allen met een positieve blik naar de toekomst waarbij we als contactgroepen een verbindende rol hebben. P a g i n a 7 | 17
Voor de regionaal industrieterrein De Laarberg omdat •
Het op dit moment alle schijn heeft dat er voor bedrijven nauwelijks mogelijkheden zijn voor zon-op-dak: o Omdat het zeer onwaarschijnlijk is dat er bij Liander nog meer investeringsbereidheid is voor nog meer netwerkverzwaringen of andere vormen in de komende jaren o En dat terwijl de investeringsbereidheid en mogelijkheden door ondernemers op dit moment actief gezocht worden. Vanuit ideologie of extra inkomsten o En ook omdat er uberhaupt zorgen over de bedrijfszekerheid van het netwerk bij doorgang van alle zonneparken
•
En dat terwijl De Laarberg vol in zet op biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en energietransitie! Thema’s die bij een ontwikkeling van dit alternatiefplan alle integraal ingezet kunnen worden!
•
En tot slot omdat De Laarberg als ambitie heeft te fungeren als hotspot voor daadkrachtige, innovatieve ondernemers om de bedrijvigheid in de regio te stimuleren op een vruchtbare plek met duurzame voorzieningen als accelerator voor Oost Nederland!
‘Energygrid De Laarberg’ wordt een voorbeeldproject voor heel Nederland hoe je een industrieterrein kunt transformeren naar een energieneutraal (-leverend) industrieterrein geïntegreerd met een duurzame en ook energieleverende agrarische omgeving en met respect en integratie voor de aanwezige ecologie/natuur in ons Achterhoekse coulissenlandschap!
P a g i n a 8 | 17
5. Organisatie-voorstel deel 1 5.1 Inleiding In het volgende hoofdstuk hebben we een stappenplan voor dit alternatiefplan beschreven. Maar in dit hoofdstuk lichten we eerst toe hoe wij de organisatie van dit alternatiefplan zien. Als contactgroepen zijn we een vertegenwoordiging van de gemeenschap en hebben een verbindende rol tussen gemeentes en de gemeenschap. Het zelf actief initiatief nemen voor het realiseren van een energieproject is daarbij geen rol die wij op ons kunnen nemen. Maar wel hebben we in de afgelopen periode met alle stakeholders gesproken en van daaruit zien wij dus het volgende organisatiemodel.
5.2 Rol gemeente Vanuit het huidige energietransitiebeleid in zowel Berkelland als Oost Gelre kan de gemeente geen initiërende regierol op zich nemen. Wellicht zou zo’n rol wel (achteraf) gewenst zijn, maar nieuw vast omkaderd beleid hiervoor zal vanwege de diverse belangen en planning richting komende gemeenteraadsverkiezingen een lastig traject worden. En dus ook niet noodzakelijk. Wel vragen we een actieve rol om de lobby richting RVO inzake SDE (zie verderop) en een initiërende rol richting De Laarberg en AGEM te leggen. De Laarberg is een organisatie met ook gemeentes Berkelland en Oost Gelre als aandeelhouder. Vanuit hun visie voor het industrieterrein (zie vorige hoofdstuk) heeft De Laarberg de lijnen uitgezet richting gemeentes en ook provincie om samen richting te geven aan de invulling van het thema ‘Energietransitie’. De vraag zou niet zijn of, maar hoe de provincie hier in kan ondersteunen. Met dit alternatiefplan kan een basis hiervoor gelegd worden om daarmee dit met elkaar verder in te vullen. Het uitvoerende deel zal met een goede opdrachtformulering bij een onafhankelijke instantie neergelegd moeten worden. Wat ons betref ligt het voor de hand dat AGEM hier in ieder geval bij betrokken wordt. Daarnaast zien we een rol voor de gemeente om met alle stakeholders initiërend en onderzoekend te zijn in nieuwe samenwerking-&financieringsvormen.
De inzet van private SPV’s (Solar Power Venture) en ook publiekprivate ESCO’s (Energy Service Company) zullen bij de verschillende alternatiefplannen verder moeten worden geconcretiseerd. Daar waar mogelijk een onrendabele top in businessmodellen kan ontstaan zou gezocht kunnen worden naar aanvullende financieringsvormen. Hiervoor zijn diverse semi-overheidsinstanties beschikbaar, bijvoorbeeld OostNL. In Nederland is er op diverse industrieterreinen ervaring mee opgedaan. Een voorbeeld hier van is de Energiemarktplaats van Groendus. Groendus heeft op 5 juli 2021 een presentatie gegeven. In paragraaf 7.3 is dit beknopt toegelicht. Tot slot is er in de gemeente Berkelland sprake van de opzet van een ruilverkavelingsproject om gronden van agrarische bedrijven te herpositioneren ten behoeve van bedrijfsverplaatsing en gevolgen van de nieuw aangelegde N18. Aan deze opgave zou de vrijwel zekere inzet van energietransitie op en rondom De Laarberg toegevoegd kunnen worden, met dus ook een samenwerking naar Oost Gelre. De gemeentes zullen onderling dit principe verder moeten gaan uitwerken. Dat is de win-win naar alle agrariërs in ons leefgebied, waarbij natuurlijk ook dezelfde thema’s van De Laarberg meegenomen moeten worden.
5.3 Rol AGEM AGEM is als Achterhoekse energiecoöperatie ‘van en voor Achterhoekers’ op het eerste gezicht de organisatie die hier een belangrijke rol in kan hebben. Zij hebben ook 2 programma’s die hier in combinatie zelfs direct ingezet kunnen worden: ZBA (Zonnige bedrijven in de achterhoek) en ZAA (Zonnige Agrariers in de Achterhoek) hebben als doelstelling om actief vanuit gemeentes gericht naar gebieden informerend, onderzoekend en stimulerend naar burgers en bedrijven kan optreden om dit in te vullen. Hoe hun programma eruit ziet staat beschreven op de volgende links https://www.agem.nl/zonnigebedrijven en https://www.agem.nl/zaa . Dus van algemene informatievoorziening, tot onafhankelijk advies op maat qua constructie en businessmodel tot aanleg kunnen zij voor ondernemers verzorgen. Daarnaast is men bij AGEM met provincie in een afrondende fase hoe samenvoeging van bijvoorbeeld meerdere agrarische daken in een coöperatie-vorm ook juridisch ingevuld kan worden. Dit alternatiefplan is de perfecte pilot hiervoor. Bovendien is AGEM ook reeds direct betrokken bij 2 zonnepark-initiatieven in ons leefgebied. Vanuit deze trajecten zal er wel een stuk vertrouwen hersteld moeten worden richting de gemeenschap.
Daarbij gaat het helpen dat AGEM als lokale partij een voorbeeldfunctie naar de andere ontwikkelaars heeft ten aanzien van transparantie in huidige zonnepark-businessmodellen ten opzichte van alternatieve businessmodellen van zonop-dak of zonne-carports. Hierover hebben we reeds met AGEM contact gehad: Met een juiste opdrachtformulering vanuit gemeentes (deels aandeelhouder van AGEM) en De Laarberg, en met respect voor alle belangen, kan AGEM deze rol gaan vervullen.
P a g i n a 9 | 17
5.4 Maatschappelijke Tender Door het Gelders Energie Akkoord is recent een handreiking geschreven namelijk de Maatschappelijke tender als instrument de borging van lokaal eigendom voor (grootschalige) elektriciteitsproductie op basis van zon- en wind-energie. In de link staat deze handreiking toegelicht en is ook de complete handreiking te downloaden. Deze handreiking bestaat uit 7 stappen: Na bestudering ervan kan dit Alternatiefplanbeschrijving gezien worden als Stap 1 met zelfs diverse elementen van Stap 2. Oftewel: Een unieke kans om deze handreiking nu in de praktijk te brengen op De Laarberg en in onze gemeenschap! Stap 2 de marktconsultatie kan nu beginnen omdat er reeds diverse partijen vanuit een preselectie (lopende vergunningen) geselecteerd zijn. Er zal daarbij invulling gegeven moeten worden aan de aanbestedingsregelgeving. Dit kan bepaald worden door middel van een verdeling van verschillende potentiële energieopwek-gebieden op De Laarberg: zon-op-dak, zonnecarports, of windmolens. En ook zoals vaker aangegeven kan er uiteindelijk ook sprake zijn van ‘en-en’ in plaats van ‘of-of’. Die basis zal door De Laarberg / Gemeentes in haar definitieve ‘Uitgangspuntennotitie’ voor de definitieve ‘Marktconsultatie’ vastgelegd moeten worden. Dát is wat we in paragraaf 5.2 en 5.3 bedoelen met de juiste opdrachtformulering richting een onafhankelijke instantie of dus AGEM!
5.5 Rol Liander Liander heeft vanzelfsprekend een belangrijke rol. Tijdens de presentatie op 5 juli zijn Joel van Tiem en Wesley van Aalten digitaal aanwezig. Zij presenteren het principe van het electranet in Nederland en vervolgens gaat men ook specifiek in op het middenspanningsnet op en rondom De Laarberg. Het schakelstation op De Laarberg is een klein onderstation gevoed van het Onderstation in Borculo. Deze is door Liander op De Laarberg geplaats als gevolg van het bedrijventerrein, waarbij vanuit dit schakelstation nieuwe netten kunnen worden geplaatst. Vanwege de grote capaciteit is voor teruglevering niet dit station bepalend maar het onderstation in Borculo. Dit onderstation zit vrijwel aan zijn maximum capaciteit maar begin 2023 zou de capaciteit hier ook uitgebreid moeten zijn. Het leefgebied van Zwolle, Holterhoek is aangesloten op het middenspanningsnet van RS de Pramer (nabij busstation Groenlo). Ook voor dit middenspanningsnet is medio 2023 capaciteits-uitbreiding gepland. Kleinschalig zon-op-dak tot ca 2ha wordt direct op dit 2e middenspanningsnet aangesloten. Afhankelijk van grootte en capaciteit zullen deze aangesloten worden op een trafo in het gebied. Zonneparken worden daarentegen direct op het schakelstation aangesloten. In beide gevallen betalen de zon-op-dak en ook de zonneparken vanaf de locatie tot in het trafo of het schakelstation.
De noodzakelijke netwerkverzwaringen worden door Liander in opdracht en op kosten van de gemeenschap uitgebreid.
Voor dit alternatiefplan zal het volledige netwerk opnieuw ontworpen moeten worden. Ook dienen dan innovatieve oplossingen als batterij-opslag om pieken op te vangen meegenomen moeten worden. Voor deze initiatieven zijn er vele mogelijkheden. In de Achterhoek is recent het bedrijf BAAS (Battery As A Service) een ontwikkeling gestart om accu’s uit datacenters circulair opnieuw te gebruiken. Deze toepassingen zijn concreet en op korte termijn toepasbaar. Maar de plannen in het netwerk kunnen feitelijk in twee sporen opgedeeld worden: - een optimaliserend netwerk in het buitengebied gerelateerd aan nieuw te leggen zonnepark-kabels en naar de aanwezige zon-op-dak-initiatieven om deze zo efficient mogelijk aan te sluiten - een netwerk-aanpassing van wellicht trafo’s op De Laarberg waar alle zon-&windopwek op aangesloten kan worden. Hier zal deze ook direct verbruikt worden dus zullen grote investeringen in nieuwe kabels direct komen te vervallen. Een eerste visie zou hier in een inventarisatiefase nader gemaakt kunnen worden op basis van dit alternatiefplan en andere inventarisaties Door middel van de inzet van de ‘Maatschappelijke Tender’ en eventueel vanuit de RES zou deze onderzoeksvraag ook officieel door de gemeente Berkelland en Oost Gelre bij Liander neergelegd kunnen worden.
Na een uiteenzetting over de actuele stand van het netwerk op/rondom De Laarberg tijdens de kick-off kunnen deze werkzaamheden voor fase 1 (zie volgende hoofdstuk) verder uitgekristalliseerd worden.
P a g i n a 10 | 17
5.6 Rol Gemeenschap: Contactgroepen / VVE De Laarberg / IKGL / Noabersveurzonnedak Vanuit het initiatief voor dit alternatiefplan zien wij voor ons zelf samen met het VVE van De Laarberg en IKGL een informerende, inventariserende, coördinerende en enthousiasmerende rol naar onze gemeenschap en aangesloten leden / bedrijven. Na de kick-off zullen deze partijen onderling afstemming hebben op welke wijze we dit voor dit alternatiefplan kunnen concretiseren en hier ook harde afspraken over gaan maken. Eenieder heeft nu de kans zijn of haar idee in te brengen, waarbij er dus geen sprake kan zijn van ‘alleen maar woorden en geen daden’. We stellen daarbij voor om vanuit deze verenigingen/stichtingen 1 aanspreekpunt naar de Stuurgroep af te vaardigen die samen met een algemene projectleider richting en sturing geeft aan het totale proces. Wij zien dit als een semi-vrijwillige invulling waar ook afspraken over gemaakt moeten worden. Maar door een intrinsiek gemotiveerd persoon vanuit het leefgebied zal draagvlak en participatie gáán ontstaan.
5.7 Stuurgroep Tot slot hebben we in de vorige paragraaf de Stuurgroep al laten vallen. Voor het halen van dit ambitieuze alternatiefplan stellen wij een Stuurgroep voor die richting en sturing geeft aan in 1e instantie fase 1 maar daarna ook het vervolg zoals deze vanuit de Maatschappelijke Tender verder geconcretiseerd zal moeten gaan worden. Wat ons betreft bestaat deze Stuurgroep uit 7 personen: - Vertegenwoordiger vanuit gemeentes Berkelland en Oost Gelre - Vertegenwoordiger vanuit de AGEM - Vertegenwoordiger vanuit de ontwikkelaars - Vertegenwoordiger/stedenbouwkundige vanuit De Laarberg / RHDHV - Vertegenwoordiger vanuit de VVE De Laarberg / Groendus - Aanspreekpunt vanuit de gemeenschap - Projectleider vanuit de Maatschappelijke Tender (voorzitter)
P a g i n a 11 | 17
6. Stappenplan ‘Tender Energygrid De Laarberg’ 6.1 Kick-off In dit hoofdstuk hebben we een 1e aanzet gegeven voor een stappenplan om te komen tot dit alternatiefplan. In het vorige hoofdstuk hebben we reeds toegelicht hoe we ons de organisatie voorstellen. Deze Memo kan samengevat dus gezien worden als Stap 1 (Concept UitgangspuntenNotitie) en Stap 2 (Marktconsultatie) van het door Gelders Energie Akkoord voorgestelde Maatschappelijke Tender. Daarom noemen we ons alternatiefplan vooruitlopend op de besluitvorming daaromtrent: ‘Tender Energygrid De Laarberg’. Hierbij realiseren we ons dat alles valt en staat met het commitment, enthousiasme en realiteit van alle betrokken stakeholders. Daartoe is er een kick-off-bijeenkomst gepland met alle stakeholders op 5 juli 2021. De Contactgroepen zullen daar samen met De Laarberg hun plannen presenteren om vervolgens in een open gesprek met alle betrokkenen gaan kijken op welke wijze dit commitment gevonden kan worden.
De basis ligt er dus zoals gezegd al. Wat de Contactgroepen betreft is de kick-off geslaagd als: • • • •
Er duidelijkheid en begrip voor de kern van het alternatiefplan (commitment) Stakeholders aangeven fase 1 van het stappenplan ‘de inventarisatiefase’ willen doorlopen. (enthousiasme) Dat er in een brainstormsessie inventarisaties en acties voor fase 1 (zie volgende hoofdstuk) in beeld gebracht kunnen worden en hierbij wellicht ook al een doorkijk gegeven zou kunnen worden naar een planning voor de hele Tender (realiteit) Tot slot er ook een datum voor een vervolgoverleg als afsluiting van fase 1 gevonden kan worden!
Kleinere windmolens Westermaatcampus Hengelo
Zonnecarport parkeerterrein
P a g i n a 12 | 17
6.2 Stappenplan In deze paragraaf staan de 5 hoofdfases beschreven met per fase een 1e voorzet voor acties en actiehouders. Onze gedachte is om met dit stappenplan de concreetheid voor dit alternatiefplan te illustreren, maar waarbij we dit natuurlijk samen verder moeten uitwerken om te komen bij een zo concreet mogelijk plan. Dus nogmaals te beginnen bij fase 1 de Inventarisatiefase. 1
Inventarisatiefase
- Stuurgroep - Gemeente - IKGL/VVE - Liander - CGZHH - Laarberg - NVZD - Gemeente - Ontwikkelaars
05-07-2021 t/m 01-10-2021?
Inzet en beschrijving Maatschappelijke Tender voor dit alternatiefplan Inschakeling 8RHK-board bij RVO voor vastlegging/ reservering alle SDE binnen gebied Inventarisatie geïnteresseerd en geschikt bedrijfsdak en terrein (zonnecarports) In beeld brengen uitgebrachte offertes in onze gemeenschap Inventarisatie gronden op en rondom de Laarberg beschikbaar voor zon-op-grond (agrarisch en ook dubbel gebruik bermen, retentie etc) Opstellen visie t.a.v. dubbel ruimtegebruik op en rondom De Laarberg (en potentie) Opgave daken concreet met SDE-subsidie termijnen. Welke kunnen en willen mee? En inventariseren van duurzame financieringsmogelijkheden (Rabobank interesse?) Inventarisatie en inpassing energietransitie in het Ruilverkavelingsproject Openheid in begroting energie-opbrengstverwachting en kostenkant van de businesscase (aansluiting en installatie, grondvergoeding) (financieringsvorm en risico’s blijft ondernemersrisico. Kostenkant is te beredeneren)
- Liander
Structuuropzet maximaal levercapaciteit (met opslag) op De Laarberg (incl. fin. Indicaties) - AGEM Inventarisatie juridische mogelijkheden coöperaties - CGZHH/WBE Welke locaties genieten de voorkeur vanuit de natuur (bv ree-wissels etc.) - Gemeente/AGEM Onderzoek naar Financieringsvormen SPV’s en ESCO’s - Laarberg Koppeling naar ontwikkeling waterstoffabriek en andere energie-opwek op De Laarberg gerelateerd naar de warmtetransitie, natuurlijk onderdeel van de hele energietransitie. - AGEM/CGZHH Betrekken van bestaande en nieuwe energiecooperaties in Berkelland en Oost Gelre Om op die manier de gehele bevolking bij deze energietransitie te betrekken - …. … à Vervolgdatum afronding fase 1: __-__-2021 (Q3-Q4) 2 Optimalisatiefase 01-10-2021 t/m 15-11-2021 - Ontwikkelaars Best businesscase gelijke opbrengst – investering op/rondom De Laarberg en ook eventueel optimale positie zonnepark in buitengebied t.b.v. zon-op-dak - Gemeente/IKGL Onderzoeks/inventarisatie constructie en verzekering - Liander Voorstel middenspanningsnet, trafo’s en ook opslagmogelijkheden (grote batterijen voor piekopslag energie) op De Laarberg en omgeving - Allen Brainstorm definitieve denkrichting in verdeling en oplossing - Liander Uitwerkingsaanpassingen definitief middenspanningsnet met investeringen (en verdeling)
3 Concretiseringsfase 15-11-2021 t/m 01-03-2022 - Ontwikkelaars Voorstel dak-huurvergoeding aan bedrijfsvastgoed-eigenaren - Gemeente Ruilverkavelingsvoorstel ingang zetten, gerelateerd aan deze energietransitie, maar ook aan problematiek bedrijfsverplaatsing, N18-versnippering en duurzaamheid - Gemeente Vastlegging gereserveerde SDE voor het alternatiefplan bij RVO - Allen Financieel voorstel compensatie voor grondeigenaren
4 Vergunning/SDE-trajecten 01-03-2022 t/m __-11-2022 - Ontwikkelaars Aanvraag omgevingsvergunningen van de vergunnings-plichtige onderdelen - Gemeente Vergunningverlening met juiste procedures zodat SDE tijdig aangevraagd kan worden - Ontwikkelaars Afhankelijk uitkomst SDE aanvraag nieuwe SDE voor het extra PV-oppervlak alternatiefplan
5 Realisatiefase Q1-Q2 2023 (als voor zonneparken) - Liander: Aanleg middenspanningsnet (en verzwaring schakelstation?) - Ontwikkelaars: Aanleg van alle duurzame energieopwek-installaties P a g i n a 13 | 17
7. Samenvatting en Top3 uitdagingen met een korte stakeholders-analyse 7.1 Samenvatting Hierbij nogmaals vanuit de inleiding de samenvatting van dit alternatiefplan, vanaf nu te benoemen: Samenvatting ‘Energygrid De Laarberg’: Het zoveel mogelijk centraliseren van alle duurzame zonenergie-opwek op bedrijfsdaken en grond op en rondom De Laarberg in combinatie met zon-op-grond/dak (en dus ook zonnepark(en)) in ons leefgebied! Met als doel: -Voor ontwikkelaars een vergelijkbare businesscase, doorgangszekerheid en draagvlak/participatie t.o.v. huidige zonnepark-ontwikkeling -Voor de ondernemers/bedrijfsvastgoedeigenaren) op De Laarberg de mogelijkheden voor duurzame energie-opwek op hun bedrijfsdaken en/of terrein met dus een extra verdienmodel. -Voor zon-op-dak-initiatiefnemers (met en nog zonder SDE) en grondeigenaren van zonneparken in ons leefgebied een vergelijkbaar voorstel korte/lange termijn. -Voor de gemeenschap (en dus ook gemeente) de bevestiging dat we samen aan energietransitie doen en dat eenieder hier in mee kan denken en deelnemen.
-En voor de gemeentes en Regionaal industrieterrein De Laarberg de exposure als meest duurzame en energieneutrale industrieterrein met een eigen ‘energygrid’ van Nederland in onze 8rhoek! Noot: Wellicht ten overvloede maar we benoemen hier nogmaals dat in de 1e zin voor ons nu niet vaststaat dat alle zonneparken in dit alternatiefplan richting De Laarberg verplaatst dienen te worden. Vanuit een optimaal capaciteitsmodel energienet Liander en businessmodel voor alle stakeholders dient er een optimaal plan uitgewerkt worden waarbij het dus ook concreet zo kan zijn dat om zon-opdak bij agrariërs in ons leefgebied mogelijk te maken er een zonnepark juist midden in het gebied gerealiseerd moet worden. Dát is hoe we als Contactgroepen er op dit moment in staan. En dat we samen met elkaar gaan ontdekken hoe we de energietransitie in ons totale leefgebied gaan invullen, waarbij er dus ook sprake kan zijn van ‘en-en’!
7.2 Top 3 Uitdagingen Dit alternatiefplan kent een heel aantal uitdagingen die we samen met elkaar nog verder in beeld moeten krijgen. Een uitgebreide stakeholdersanalyse is daarbij noodzakelijk. In het organisatiehoofdstuk zijn we hier al uitgebreid op in gegaan en in paragraaf 7.4 is dit reeds beknopt gemaakt. Voor dit moment zien we de volgende Top 3 uitdagingen die alle vragen voor een integrale aanpak. Niet dat we straks uitdaging 1 en 2 getackeld hebben we blijven steken op uitdaging 3… 1. Ontwikkelaars van de vergunde parken moeten ‘verleid’ worden om actief mee te gaan denken in het alternatiefplan om vervolgens een minimaal gelijkwaardige businesscase met meer zekerheid te krijgen. 2. De RVO moet medewerking verlenen om de verleende en nog af te geven SDE binnen het leefgebied qua termijnstelling te verlengen en binnen andere vergunningen en/of percelen binnen het leefgebied in te passen. 3. Contractueel juridisch en economische vastlegging van investerings- en energieverbruiksafspraken tussen Liander, ontwikkelaars(leveranciers) en afnemers (gebruikers) in bijv. SPV’s, ESCO’s etc.
Met het organisatievoorstel en het stappenplan kunnen we uitdaging 1 en 2 met elkaar gaan invullen. Maar als die uitdaging 3 nu reeds ingevuld kan worden, kan dat een deel van de oplossing zijn voor die betere businesscase van de ontwikkelaars. Zie hiervoor paragraaf 7.3
P a g i n a 14 | 17
7.3 Voorbeeld ESCO: Energiemarktplaats De Laarberg en de Contactgroepen hebben recent contact gekregen met De Energiemarktplaats van Groendus. In paragraaf 5.2 is toegelicht dat er in Nederland met dit thema reeds door meerdere partijen ervaringen wordt opgedaan. Meerdere partijen spelen hier vanuit ideologie en profit op basis van wet-®elgeving op in. Een van die partijen is dus Groendus, waar De Laarberg recent mee in gesprek is gekomen. Gezamenlijk hebben we hen uitgenodigd om tijdens de presentatie van 5 juli 2021 het principe toe te lichten. De presentatie is in de bijlage opgenomen en in deze paragraaf is deze beknopt toegelicht Groendus is een investeringsmaatschappij met als doelstelling: 100% schone energie voor iedereen. Het heeft een businessmodel waarbij de eindverbruikers (in 1e instantie nu gedacht de ondernemers op De Laarberg) rechtstreeks hun schone energie / groene stroom lokaal geleverd krijgen door de zonne-parken/PV-panelen op en rondom De Laarberg. Dit vindt plaats d.m.v. een het dagmarktprincipe op de zogenaamde Energiemarktplaats. Er wordt als het ware een virtueel hekwerk rondom het energienetwerk waarbij alle leveranciers EN verbuikers leden zijn van Groendus en hun groene stroom tegen realistische (betere) prijzen onderling worden verrekend. Bij pieken en tekorten wordt dit van het openbare netwerk geleverd/onttrokken.
Vanuit dit collectiviteitsgedachte worden de grote energiespelers overbodig geworden waardoor zowel voor verbruikers als leveranciers dit een beter voorstel moeten betekenen. Voor leveranciers een beter voorstel als in de huidige PPA-voorstellen. En voor de verbruiker van abonnementen en spotmarkt overeenkomend met huidige energiemarkt-tarieven. Ondanks dat bijvoorbeeld RooftopEnergy (een zonontwikkelaar gericht op daken) onderdeel is van Groendus zijn de aanwezige ontwikkelaars geen concurrenten van Groendus. Dus deze kunnen versterkend naar elkaar optreden. De presentatie is in de bijlage opgenomen. Bij een vervolg zal Groendus een diepgaander/concretere presentatie kunnen uitwerken om het vergelijk met huidige contracten/voorstellen naar beide kanten te kunnen maken.
7.4 Een beknopte stakeholders-analyse Vanuit deze memo en bovenstaande 3 uitdagingen een korte analyse van de betrokken stakeholders die tegelijkertijd gezien kan worden als eindconclusie voor deze memo: •
Betrokken grondeigenaren blijven gecompenseerd! In grond (ruilverkaveling) dan wel financieel (1malig of lange termijn)
•
AGEM, IXZon, Sunvest, Solarfields en F.Reijerink krijgen als ontwikkelaars bij een positieve insteek en openheid een zekerheid en een betere businesscase! T.o.v. een huidige onzekerheid bezwaren en Liander
•
Noabersveurzonnedak in ons leefgebied en de ondernemers op De Laarberg gaan ook profiteren! Op een wijze die in de gemeenschap voor nu breed geaccepteerd is.
•
De belangenvereniging zijn de nieuwe verbinders in een nieuwe bestuurscultuur tussen overheid en gemeenschap! Zoals recent vaak in de media benoemd.
•
AGEM gaat zich nog meer profileren als energiecoöperatie ‘van, voor en door Achterhoekers’! Waarbij de huidige RES-opgave het begin en voorbeeld kan worden
•
Gemeentes, De Laarberg en Provincie als ambassadeurs van deze Tender! Richtinggevend, sturend en ‘muren afbrekend’ Dat deze Tender het voorbeeld kan worden voor de hele Achterhoek en Nederland… P a g i n a 15 | 17
7.5 Samenvatting presentatie 5 juli 2021 Op 5 juli heeft de presentatie van dit Alternatiefplan plaatsgevonden aan alle stakeholders. Als bijlage 1 is de uitnodiging bijgevoegd waarin ook alle genodigden zijn benoemd. Helaas was AGEM en Groenkracht door vakanties afwezig maar in diverse vooroverleggen was de hoofdopzet van dit alternatiefplan al wel besproken. De presentatie is bijgevoegd als bijlage 2 bij deze Memo. De inhoud komt vanzelfsprekend overeen met de inhoud van deze memo wat betreft de onderdelen van de Contactgroep. In de presentatie is een deel verzorgd door De Laarberg (al beknopt benoemd in hoofdstuk 3 en 4), door Liander (beknopt samengevat in paragraaf 5.5) en door Groendus (beknopt samengevat in paragraaf 7.3). Daarmee vormen deze Memo’s en bijlages 1 geheel. De presentatie is door eenieder goed ontvangen. Dat alle stakeholders, grotendeels live en deels via Teams aanwezig waren maakte deze middag voor de Contactgroepen geslaagd. Joost Okkema geeft aan ook blij te zijn geweest met de kans om de visie van Regionaal Industrieterrein De Laarberg op deze manier breder uit te dragen waarbij dus er een balans moet zijn tussen ondernemers, energie en natuur. De zonneparkontwikkelingen en mogelijkheden op en rondom De Laarberg sluiten hier feitelijk naadloos op aan.
Natuurlijk is deze middag pas het begin: Het alternatiefplan moet op De Laarberg via IKGL en VVE verder gebracht worden richting de ondernemers, zodat de inventarisatie van concrete zon-op-dak-mogelijkheden kan gaan starten en ook richting de ESCO-variant (Groendus) voor duurzame energie onder de aandacht gebracht kan gaan worden. Gert-Jan Mollink zal namens de VVE dit initiatief op zich gaan nemen. Tijdens de presentatie wordt ook kritisch stil gestaan bij de Energiemarktplaats van Groendus. In hoeverre conflicteert dit met de visie van AGEM: ‘Energie van en voor achterhoekers’. AGEM kan bij dit alternatiefplan vanuit verschillende functies betrokken worden, waarbij dit vanuit de Energiemarktplaats-variant ook versterkend kan werken, met bijv. Groendus richting bedrijven en AGEM/coöperaties richting burgers. Een denkrichting die bij een vervolg verder uitgezocht moet worden. De grondeigenaren/initiatiefnemers waren deze middag dus ook allen aanwezig. De meningen waren hier verdeeld. Van de ene kant is er waardering voor de contactgroepen voor de energie die dit allemaal teweeg heeft gebracht. Maar ook vraagt men zich af waarom men dit nu pas gedaan heeft aangezien vooral in Zwolle de emoties al hoog opgelopen zijn.
Was een nog meer neutrale en verbindende rol met juiste informatievoorziening van feiten beter geweest? Want de initiatiefnemers valt vanuit de uitgeschreven tender niets te verwijten en het is hun recht om of de ontwikkeling zelf te doen of een afspraak hierover te maken met een zonnepark-ontwikkelaar. En dát maakt dit alternatiefplan op dit moment nog onzeker. Want het alternatiefplan heeft dan wel kansen en mogelijkheden, maar nog geen concreet aanbod van grond of dak óp De Laarberg. Deels had men dát verwacht! Vervolgens wordt er nogmaals stil gestaan bij het potentieel dat aanwezig is (Memo hoofdstuk 3, waarbij dus ook enkele zonneparken realistisch zijn. En het kán dus wel snel gaan als ondernemers op De Laarberg enthousiast worden. Het dubbel ruimte-gebruik-oppervlak van ca 22,5ha kan voor 50% zonne-energie ingezet worden, wat dus al ca 120.000m2 zonne-energie op zou kunnen leveren. Maar het alternatiefplan valt en staat met de bereidheid vanuit de ontwikkelaars om hier in mee te gaan denken.
Welke zekerheid is er nu rondom het zonnepark (wel/niet een onherroepelijke vergunning) en afgifte van energie op het schakelstation (welke capaciteit, gebruik makend van vluchtstrookprincipe) en welke opbrengsten zou een esco-variant als Groendus op kunnen leveren? Op de vraag aan Liander of het onderstation in Borculo voor alle zonneparken in zowel dit gebied rondom De Laarberg als ook Borculo voldoende capaciteit heeft kon helaas geen antwoord gegeven worden. Achteraf gezien zou dit alternatiefplan ‘Maatschappelijke Tender’ als basis voor de energietransitie door de gemeente ingezet kunnen worden. Algemeen wordt erkend dat het tempo en het eigenaarschap van de duurzame energie te weinig aansluit bij de beweging in de gemeenschap. Dat men vanuit de gemeente OostGelre en Berkelland de uitnodigingsplanologie zo wel ingezet heeft valt ook te prijzen: Want ergens moet je beginnen om de energietransitie op gang te krijgen. Dit alternatiefplan kan zeker bijdragen aan de herijking en ook nieuwe start en vervolg van de energietransitie. Zowel in algemeenheid als ook specifiek in ons gebied: Want die vraag moet ook beantwoord worden: Is of er voor grootschalig duurzame zon-&wind-energie nog ruimte in ons leefgebied? En van daaruit geven de wethouders afsluitend ook aan faciliterend op te willen en kunnen treden als daar vanuit de stakeholders de wens toe is. P a g i n a 16 | 17
7.5 Conclusie Als Contactgroepen willen we met deze Memo en de bijeenkomst van 5 juli 2021 voor ons alternatiefplan de volgende conclusies trekken: • •
Een alternatiefplan met veel potenties waar álle stakeholders aanwezig waren en hun inbreng hebben kunnen doen om van daaruit te kijken naar mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden voor ons leefgebied. Dat zon-op-dak zon op grond door dubbel ruimtegebruik op zowel De Laarberg als in ons leefgebied realistisch kan worden als we niet alleen noaberschap in onze gemeenschapszin/leefbaarheid tot uiting kunnen laten komen maar ook in het samen gaan ondernemen! o Een inventarisatie van zon-op-dak in het buitengebied en de bereidheid van voor&tegenstanders om samen de handschoen op te willen pakken is een voorwaarde. o Een 2e concrete voorwaarde is dat er een serieuze inventarisatie vanuit ondernemers en De Laarberg zelf gaat ontstaan voor zowel energieopwek- en gebruik.
•
Cruciaal hierbij is echter een actieve rol vanuit de ontwikkelaars om écht mee te denken in andere businessmodellen met grotere zekerheid, waardoor ook de grondeigenaren gecompenseerd kunnen worden middels of grondruil/ruilverkaveling of financiele compensatie. Tijdens bijeenkomst werden de kaarten nog voor de borst gehouden al werd wel aangegeven dat het alternatiefplan zeker interessant was, waarvoor men deels zeker verder in gesprek wil gaan.
•
Een 2e cruciaal onderdeel is het vasthouden van verkregen SDE-subsidies binnen het gebied. Met dit deze Memo hopen we dat er een lobby op gang gaat komen vanuit gemeentes bij de RVO.
•
En tot slot een 3e toch wel cruciale onderdeel is dat er duidelijkheid komt voor alle stakeholders wat de stand van zaken is omtrent capaciteit van onderstation De Laarberg. Vanuit de inventarisatie vergunningsaanvragen is het voor de ontwikkelaars absoluut noodzakelijk achter deze zekerheden te komen.
Afsluitend is er vanuit het doel van de Kickoff er op dit moment nog geen concreet vervolg gegeven. Er is nog geen concreet vervolgoverleg gepland. Zoals in de uitnodiging al vermeld hadden we als contactgroepen misschien voor deze kickoff ‘de lat te hoog gelegd’. Afgesproken is dat we deze Memo en Presentatie gaan rondsturen naar stakeholders en gemeentes Berkelland en Oost Gelre! Want wat ons betreft zouden de gemeentes de lobby kunnen gaan opstarten richting RVO wat betreft de SDEvastlegging en moeten de gemeentes en Liander samen de duidelijkheid in capaciteit onderstation Borculo naar de ontwikkelaars gaan geven! Want ook al ligt uiteindelijk de sleutel bij de ontwikkelaar!!! De voorwaarden voor het totale alternatiefplan worden mede uit deze onderdelen geschapen…
Contactgroepen Zwolle, Hupsel, Holterhoek, Gilbert Heutinck 06-51660578
P a g i n a 17 | 17
Alternatiefplan Van zonneparken Zwolle-Hupsel-Holterhoek naar een ‘Tender Energygrid De Laarberg’
Contactgroep Holterhoek
Belangenvereniging Hupsel Zwolle, Hupsel, Holterhoek, 29 juni 2021 Genodigden: Gemeente Berkelland G.J. Teselink, M. Vuijk Regionaal industrieterrein De Laarberg J. Okkema, E. Hondorp Liander W. van Aalten, J. van Tiem Grondeigenaren Fam. Beernink, Fam. Hengeveld, Fam.terBraak, Fam. Hulshof, Fam. Wennink
Gemeente OostGelre B. Porskamp, M. Frank, M.Brus IKGL / VVE De Laarberg E. Schuurmans, G.J. Mollink Ontwikkelaars T. Dietz, S. Leone, M. Ars, F. Reijerink, (J. Harbers/P.Hartskeerl helaas verhinderd*) Lokale initiatieven NoabersveurZonnedak, Coöperaties
Beste allen, Hierbij willen wij U namens de Contactgroepen Zwolle en Holterhoek, Belangenvereniging Hupsel van harte uitnodigen voor een presentatie van ons alternatiefplan op: maandag 5 juli om 15:30-17:00uur bij Marveld Recreatie ‘De Schoppe’ aan de Elshofweg 6 in Groenlo. Omdat het weer mogelijk is en we de toegevoegde waarde ervan in zien hebben we gemeend deze bijeenkomst live te doen. Er is door sommigen echter aangegeven dat sommigen alleen via Teams aan kunnen sluiten wat vanzelfsprekend ook mogelijk is. Graag nogmaals aangeven. Met U allen hebben we dit overleg afgelopen week reeds besproken. Het alternatiefplan is ontwikkeld naar aanleiding van alle informatie die we objectief en met open vizier in het afgelopen jaar hebben ontvangen en nu verder met elkaar zouden willen concretiseren. Ook de gemeente Berkelland en Oost Gelre hebben de signalen ontvangen en willen graag met ons allen dit gesprek aan gaan om van daaruit te kijken waar welke mogelijkheden liggen en hoe hun rol er daarbij uit ziet. De gemeenten horen graag uw kijk hierop! Hierbij realiseren we ons dat we ‘de lat hoog leggen’. Echter vanuit onze positieve grondhouding zou dit nooit te hoog kunnen zijn omdat iedereen het er wel over eens is dat: Energietransitie moet vanuit / door de gemeenschap plaats vinden! Deze ‘kickoff’ zien we als een nieuw begin! Agenda: • • • •
Introductie, aanleiding en presentatie van ons alternatiefplan Een korte toelichting stand van zaken netwerk op De Laarberg door Liander Brainstormronde: Vanuit het principe ‘omdenken’ met elkaar inventariseren van mogelijkheden én onmogelijkheden om van daaruit een realistisch vervolg te kunnen geven aan het alternatiefplan. Afsluiting en vervolg
Mocht U toch niet aanwezig kunnen zijn, zou u dit dan willen doorgeven aan Gilbert Heutinck, te bereiken via 06-51660578. Ook als U deze bijeenkomst via een Teams-link zou willen bijwonen. Met vriendelijke groet, Contactgroep Zwolle Chris Bomers
Belangenvereniging Hupsel Frans van Ruth
Contactgroep Holterhoek Gilbert Heutinck
*AGEM is helaas verhinderd. Doorschuiven bleek i.v.m. andere agenda’s helaas niet mogelijk. Wel zijn er met J. Harbers diverse aspecten en denkrichtingen uitgewisseld. Afgesproken is dat er in de week van 12-07 een terugkoppelmoment / -overleg plaats vindt.
Opening
De aanleiding
Het waarom
• Uitnodigingsplanologie • Akkoord van Groenlo 2013 / RES • Berkelland en Oost Gelre pro-actief
Van Zonneparken in Zwolle-Hupsel-Holterhoek
• Zonneparken (vergunning bijna verleend) • • • • •
naar
Tender Energygrid De Laarberg
• Zonnepark nog in aanvraag
Kickoff 05-07-2021 5 juli 2021
• Zonneveld Hupsel
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Welkom
Zonnepark De Laarberg (Deventerkunstweg) Hegemansweg Boksveenweg Zomereijken Berkenhofweg Eimersweg
1
Opening
• Welkom • Genodigden
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
De aanleiding
5
Het waarom
Vandaag het einde van de vicieuze cirkel?
Contactgroepen Zwolle, Hupsel, Holterhoek, Gemeentes Berkelland en OostGelre, VVE + dir DeLaarberg, RHDHV, IKGL, Liander, Ontwikkelaars, grondeigenaren, cooperaties
,,Gemeenten willen dat er voldoende groene stroom wordt opgewekt binnen de gemeentegrenzen, grondeigenaren willen aan hun grond verdienen, projectontwikkelaars willen grond hebben voor hun zonneparken en protestgroepen willen alleen maar zon-op-dak. En zon-op-dak willen de agrariërs en ook (de bedrijven op) De Laarberg. Maar daar krijgen ze van Liander te horen dat dát niet kan.”
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Agenda
2
Opening
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
De aanleiding
6
Het waarom
• Opening • Het waarom (De aanleiding, de energietransitie, De Laarberg)
• Al deze ontwikkelingen hebben veel emoties losgemaakt in de gemeenschap
• Het alternatiefplan • Visie regionaal Industrieterrein van De Laarberg • Het netwerk op De Laarberg door Liander
• Als Contactgroepen staan we voor de 2 belangrijkste pijlers: • Leefbaarheid en gemeenschapszin!
• Het vervolg (Top3 uitdagingen, varianten, organisatie, stappenplan) • Brainstorm fase 1: Inventarisatie • Afsluiting àEnergietransitie vanuit de gemeenschap! 5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Doel kickoff
3
Opening
• Commitment
Over de kern van het alternatiefplan
• Enthousiasme
Om er een vervolg aan te geven (fase 1)
• Realiteit
Een open brainstorm voor alle mogelijkheden en onmogelijkheden
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Het waarom
7
Het waarom
• Vanuit globaal / algemeen belang • • • •
Van globaal naar regio/gemeente met de gemeenschap Selfsupporting / local grid i.p.v. dure transportnetwerken Tot 2050 tijd voor innovaties met nu zon-op-dak als geaccepteerd principe De getallen moeten eerlijk en betrouwbaar zijn!
àEn helemaal geslaagd als we dit ook kunnen vertalen in een vervolgoverleg!
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
4
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
8
Het waarom
Het waarom
Het PLAN
Alternatiefplan
• Benut algemene niet voor bebouwing geschikte terreinoppervlak voor PV
• Vanuit de gemeentes
• • •
• Vanuit het onbekend zijn van aanwezigheid schakelstation dat het signaal • Richting gevend in investeringen van Liander • Van ‘juridificering naar noaberschap in de energietransitie’
Onder de hoogspanningslijn Circumvallatie-linie Langs overige openbare wegen en klaverblad
• Kleinere windmolens als aanvulling • Een zonnepark in ons leefgebied als vliegwiel voor zon-op-dak
• Vanuit de zonnepark-ontwikkelaars • Zekerheid • •
Op doorgang t.a.v. vergunningen Leveringsgaranties Liander en energiebedrijven
• De beste businesscase • •
Voorinvesteringen rapportages en gronden Investering aansluitkabels naar het schakelstation
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Het waarom
9
Het waarom
Het PLAN
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
13
Alternatiefplan
• Geen aansluitkabels van zonnepark naar schakelstation (per park €300-500.000) • Geen verzwaring van schakelstation/onderstation door Liander • Gebruik van bestaande middenspanningsnet op De Laarberg of verzwaard vanuit het collectief/Liander verzwaard • Collectieve terreininpassing met De Laarberg • Grotere zekerheid voor energie-afgifte (gebruiker) t.o.v. Liander (vluchtstrook?)
• Vanuit de gemeenschappen • Voor iedereen mogelijkheden om mee te doen aan de Energietransitie (met SDE) • • •
5 juli 2021
Bij Noabersveurzonnedak al bijna 100.000m2 zon-op-dak met SDE Nog veel meer interesse voor zon-op-dak Lokal grid’s in het buitengebied
• Einde aan voor-&tegenstanders à Leefbaarheid
• Voor Regionaal Industrieterrein De Laarberg • Geen planinrichtingskosten (Camera, ingroening, inrichtingscompensatie)
• De bereidheid voor zon-op-dak is er. Maar de mogelijkheid niet! • Zorgen om verbruikszekerheid bij doorgang zonneparken? • 4 Thema’s: biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en energietransitie!
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
• Ruimte voor compensatie grondeigenaren en gemaakte kosten
10
Samenvatting Alternatiefplan
5 juli 2021
Het PLAN
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
14
Alternatiefplan
• Onderzoek welke agrarische grond op/rondom De Laarberg geschikt zou zijn • Ruilverkavelingsproject Berkelland uitbreiden met energietransitie • Welke concrete zon-op-dak initiatieven zijn er nu en naar de toekomst in ons leefgebied? • Welk energienetwerk (energygrid) is hier het best passend bij? • Welke entititeit nodig? Cooperatie? ESCO?
5 juli 2021
Het PLAN
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
11
Alternatiefplan
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
15
Het potentieel Alternatiefplan • Potentieel dakoppervlak:
• Benut alle geïnteresseerde bedrijfsdaken met PV-panelen • Gebruik parkeerterreinen voor zonnecarports
• •
180.000m2 bestaand Ca 400.000m2 uitbreiding
• Zonnecarports • •
60-100.000m2 bestaand >100.000m2 uitbreiding
• Dubbel ruimte gebruik •
50% van 22,5ha is ruim 120.000m2
• Zonnepark X omgeving • Windmolens? à t.o.v. huidige oppervlak Ca 450.000m2 zonneparken 5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
12
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
16
Visie / ambities De Laarberg
Visie / ambities De Laarberg
Joost Okkema, directeur Regionaal industrieterrein De laarberg Edwin Hondorp, stedebouwkundige Royal Haskoning DHV
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
17
Visie / ambities De Laarberg
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Liander
21
Het netwerk
Joel van Tiem, Alliander Wesley van Aalten, Alliander
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
18
Visie / ambities De Laarberg
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
19
Visie / ambities De Laarberg
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
20
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
22
Top 3 UitdagingenHet vervolg
Deel 1
Het vervolg
• Zonnepark-ontwikkelaars
1. De ontwikkelaars van vergunde zonneparken alternatief betere businesscase
• •
2. RVO medewerking tot vastlegging/verlenging SDE binnen gebied
Inbreng deskundigheid in techniek en oplossingen Transparantie in businessmodellen
• Liander • •
3. Overeenkomsten voor investering-&energieverbruik in SPV of ESCO
Ontwerp energygrid De laarberg Ontwerp buitengebied
• Contactgroepen / VVE De Laarberg / IKGL / Noabersveurzonnedak •
àEen vervolgplan!
Verbindend, informerend en enthousiasmerend
• Stuurgroep/werkgroep 5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Deel 1
23
Het vervolg
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Deel 1
27
Het vervolg
Stappenplan / Planning 1. Inventarisatiefase
05-07-2021 t/m 01-10-2021? Wat zijn de mogelijkheden en onmogelijkheden
2. Optimalisatiefase
01-10-2021 t/m 15-11-2021
Een concreet ontwerp en totaal businessmodel
3. Concretiseringsfase
15-11-2021 t/m 01-03-2022
Contractvorming en financiële afspraken
4. Vergunningen / SDE-trajecten
15-11-2021? t/m 01-__-2022
Afhankelijk plannen en uitkomsten lobby RVO
5. Realisatiefase
5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
Deel 1
Q1/Q2 2023 (als de zonneparken)
Aanleg PV-installaties en netaanpassingen
https://www.geldersenergieakkoord.nl/actueel/de-maatschappelijketender-als-route-naar-lokaal-eigendom 24
Het vervolg
5 juli 2021
Deel 2
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg
28
Het vervolg
Top 3 Uitdagingen: 1. De ontwikkelaars van vergunde zonneparken alternatief betere businesscase 2. RVO medewerking tot vastlegging/verlenging SDE binnen gebied 3. Overeenkomsten voor investering-&energieverbruik in SPV of ESCO
De Memo is in concept Stap 1 en 2 van de Maatschappelijke tender: Stap 1: Uitgangspuntennotitie Stap 2: Marktconsultatie 5 juli 2021
Van Alternatiefplan naar Tender Energygrid De Laarberg