01 factsheet 8 negatieve effecten van windmolens

Als Stichting Windkracht K komen wij op voor inwoners van Berkelland en Oost-Gelre die zich zorgen maken over de mogelijke komst naar onze gemeenten van de grootste windturbines van Nederland. Met het oog op het belang van een evenwichtige en zorgvuldige oordeelsvorming over dit onderwerp sturen wij een aantal bondige factsheets. De informatie komt uit legitieme en controleerbare bronnen.

Factsheet 8 Meer bekend over negatieve effecten windmolens verder onderzoek noodzakelijk? ______________________________________________________________________________ Er zijn aanwijzingen dat windmolens zwerfstroom kunnen veroorzaken, een fenomeen met met veel negatieve effecten voor mens en dier. Daarnaast zijn er nieuwe feiten rondom het zeer schadelijke Bisfenol-A dat wordt afgegeven door de wieken van windmolens. In Woerden leidt dit tot ernstige bedenkingen bij de gemeenteraad. In beide gevallen is de conclusie van dat er te weinig onderzoek is gedaan naar de (gezondheids)risico’s. Als kritisch gemeenteraadslid is het belangrijk om hiervan kennis te nemen. 24-02-25 - Ondertussen in Woerden:

Meer bekend over negatieve effecten windmolens: raadsfracties beleggen speciale infoavond Splinter, Woerden & Democratie, Inwonersbelangen, VVD en Lijst van der Does houden maandag 3 maart een speciale infoavond over windmolens. Aanleiding voor deze bijeenkomst is het feit dat de afgelopen maanden nieuwe inzichten zijn gedeeld over de negatieve effecten van ruim 200 meter hoge turbines, aldus de Woerdense raadsfracties. Splinter, Woerden & Democratie, Inwonersbelangen, VVD en Lijst van der Does zijn tegen de komst van windmolens naar Woerden. Een van de nieuwe inzichten is het verbod op de stof Bisfenol-A, menen de fracties. Dit mag per 25 januari niet meer worden gebruikt in plastic dat met voedsel in aanraking komt. Deze stof zit echter ook in windmolens en kan daaruit lekken, is de angst. Andere nieuwe inzichten gaan over zwerfstroom en de lopende ontwikkelingen rondom het RIVM-onderzoek naar de gezondheidseffecten van windturbines. Woerden bouwt zelf geen turbines, maar stelt wel eisen op waarbinnen de windmolens gebouwd kunnen worden. Deze eisen, opgenomen in een toetsingskader, zijn bedoeld om de belangen en gezondheid van de omwonenden te beschermen. Het toetsingskader wordt binnenkort door de gemeenteraad vastgesteld.

Zorgen over gezondheidsrisico's Veel inwoners, met name uit Reijerscop en Harmelen, hebben al eerder hun zorgen geuit over de gezondheidsrisico’s van de geplande windturbines. De tegenstanders van windmolens vinden dat het toetsingskader en de bijbehorende documenten deze zorgen onvoldoende wegnemen. Reden voor de vijf fracties om vier deskundigen uit te nodigen en een speciale infoavond te beleggen. Voor de avond zijn ook de raadsleden van de andere fracties uitgenodigd. De vier sprekers die 4 maart naar het gemeentehuis in Woerden komen, zijn: Roland van Giesen (deskundige op het gebied van Bisfenol-A), André van den Oudenrijn en Johan van Bommel (specialisten op het gebied van zwerfstroom) en Diederik Gommers (voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care). Bron:

https://www.ad.nl/woerden/meer-bekend-over-negatieve-effecten-windmolens-raadsfracties-beleggen-speciale-infoavond

Zwerfstroom veroorzaakt door windmolens Melkveehouder André van den Oudenrijn en lekstroomspecialist Johan van Bommel hebben relevante observaties gedaan met betrekking tot zwerfstroom: 1. Gezondheidseffecten op vee: Van den Oudenrijn rapporteert ernstige gezondheidsproblemen bij zijn runderen, waaronder: o Verminderde melkproductie (20 liter per dag in plaats van 29 liter)2 o Sterk verminderde waterinname (50-80 liter per dag in plaats van 150 liter)2 o Vreemd drinkgedrag, waarbij koeien het water "lepelen" in plaats van normaal te drinken2 o Ontstekingen aan klauwen, lage vruchtbaarheid en sterfte onder kalfjes2 2. Gedragsveranderingen bij vee: o Koeien vermijden bepaalde plekken op het erf2 o Abnormaal drinkgedrag, waarbij koeien water nauwelijks aanraken5 3. Oorzaak en metingen: o Johan van Bommel heeft metingen verricht en wijt de problemen aan zwerfstroom2 o Zwerfstroom wordt omschreven als elektriciteit die uit het normale circuit ontsnapt en door de grond loopt2 o De problemen lijken te verminderen wanneer nabijgelegen windmolens niet draaien2 4. Bredere context: o Er loopt een second opinion onderzoek naar deze problematiek, in opdracht van de provincie Zuid-Holland1 o Meerdere boeren hebben vergelijkbare problemen gemeld2 o Het fenomeen zwerfstroom in relatie tot windmolens is nieuw in Nederland, maar wordt al langer besproken in België en Amerika2

5. Menselijke gezondheidseffecten: o Van den Oudenrijn en zijn medewerkers rapporteren ook fysieke klachten zoals verkrampingen, spierpijn en hoofdpijn bij langdurig verblijf op het erf2 Er zijn enkele redenen waarom men denkt dat zwerfstroom mogelijk afkomstig is van windmolens: 1. Gedragsverandering bij stilstand: De koeien van André van den Oudenrijn vertonen normaler gedrag wanneer het nabijgelegen windmolenpark wordt uitgeschakeld. Specifiek wordt er meer water gedronken door de koeien als de molens niet draaien1. 2. Timing van problemen: De gezondheidsproblemen bij het vee lijken te zijn ontstaan na de plaatsing van windmolens in de buurt van de boerderij. Dit temporele verband heeft de aandacht gevestigd op de windturbines als mogelijke bron1. 3. Metingen door experts: Johan van Bommel, een meetdeskundige opgeleid in elektrotechniek, heeft metingen verricht die wijzen op de aanwezigheid van zwerfstroom. Hij koppelt dit aan de aanwezigheid van windmolens en andere elektriciteitsbronnen in de omgeving1. 4. Vergelijkbare meldingen: Meerdere boeren in de regio hebben vergelijkbare problemen gemeld, wat suggereert dat er een breder patroon zou kunnen zijn gerelateerd aan de aanwezigheid van windturbines1. 5. Internationale context: Hoewel het fenomeen nieuw is in Nederland, wordt er in België en Amerika al langer over gesproken in relatie tot windmolens1.

Het is belangrijk op te merken dat deze vermoedens voornamelijk gebaseerd zijn op observaties en correlaties, niet op definitief bewezen causaliteit. De provincie Zuid-Holland heeft daarom een onderzoek laten uitvoeren naar dit fenomeen en overweegt vervolgstappen14. Meer wetenschappelijk onderzoek is nodig om de precieze relatie tussen windmolens en zwerfstroom, en de mogelijke effecten op vee, vast te stellen. Bronnen: 1.

https://www.hartvannederland.nl/milieu-gezondheid/dieren/artikelen/de-koeien-van-andre-zijn-ziekdoor-zwerfstroom-het-lijkt-hier-wel-vervloekt 2. https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/duurzame-energie-sterk-gestegen-maarnederland-blijft-laagvlieger 3. https://deltawind.nl/reactie-op-artikel-energeia-met-betrekking-tot-onderzoek-zwerfstroom/ 4. https://www.boerderij.nl/meer-onderzoek-nodig-naar-mogelijke-invloed-zwerfstroom-op-vee 5. https://deltawind.nl/rapport-resultaten-onderzoek-zwerfstroom-ooltgensplaat/ 6. https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2025/01/09/extra-metingen-rond-onderzoek-zwerfstroom-melkvee 7. https://www.hartvannederland.nl/milieu-gezondheid/dieren/artikelen/de-koeien-van-andre-zijn-ziekdoor-zwerfstroom-het-lijkt-hier-wel-vervloekt 8. https://themis.vlaanderen.be/files/6453bf3dac4382000d000d3c/download 9. https://iplo.nl/thema/toepassing-regels-praktijk/windturbines/toelaten/ruimtelijke-inpassing/ 10. https://www.youtube.com/watch?v=ahtHbDzIQOU 11. https://www.dbrc.be/sites/default/files/2021-08/RVVB.A.1819.0456_0.pdf 12. https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/fiscale-compensatie-omwonenden-windmolens

13. https://www.varnws.nl/stichtsevecht/lezersnieuws/48290/nieuwe-inzichten-risicos-windmolensopenbare-informatieavond14. https://www.nieuweoogst.nl/tags/windmolens/

Diederik Gommers trekt rapporten RIVM in twijfel Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care en bekend geworden tijdens de coronacrisis, heeft zich recentelijk uitgesproken over de gezondheidsrisico's van windmolens, waaronder de uitstoot van bisfenol-A (BPA). Gommers' betrokkenheid bij dit onderwerp lijkt voort te komen uit zijn persoonlijke ervaring als inwoner van Molenlanden, waar hij zich verdiept heeft in de kwestie van windmolens en gezondheid. Gommers is betrokken bij verschillende openbare informatieavonden waar hij ingaat op de gezondheidsaspecten van windmolens en de rol van het RIVM hierin. Hier zijn de belangrijkste punten die hij naar voren brengt: 1. Onvoldoende onderzoek: Gommers stelt dat de effecten van windmolens op de gezondheid nog onvoldoende zijn onderzocht, terwijl de impact op omwonenden duidelijk voelbaar is. 2. Hij stelt specifiek dat er bisfenol-A vrijkomt in het milieu bij slijtage van de windturbinebladen. 3. Gommers benadrukt dat zelfs als geluidsoverlast niet hoorbaar is, dit meetbare neurologische gevolgen kan hebben. 4. Hij pleit voor het plaatsen van windturbines op minimaal twee kilometer afstand van bewoners. 5. Gommers uit kritiek op de huidige onderzoeken waarop overheden zich baseren bij het plannen van windmolenparken, die hij als discutabel en onbetrouwbaar bestempelt. 6.

Kritiek op bestaande informatie: Hij uit kritiek op de betrouwbaarheid van bestaande rapporten, waarbij hij specifiek een factsheet van het RIVM uit 2020 noemt die volgens hem onjuiste informatie bevatte over het geluidsniveau van grote windmolens. 7. Pleidooi voor transparantie: Gommers pleit voor meer transparantie en eerlijkheid in de informatievoorziening. Hij benadrukt dat burgers en lokale bestuurders recht hebben op goede informatie om de juiste besluiten te kunnen nemen. Bronnen: 1. 2. 3. 4.

https://www.nporadio1.nl/nieuws/podcast/47da8c14-154d-467c-a559-1adf7fe85cd0/diederik-gommersover-de-gezondheidsrisicos-van-windmolens-en-het-tekort-aan-betrouwbare-informatie https://clintel.nl/ook-diederik-gommers-waarschuwt-nu-voor-gezondheidsproblemen-doorwindturbines/ https://raad.noordoostpolder.nl/documenten/ingekomen-stukken/A30-00-E-mail-inwoner-ArtikelWindmolens-zijn-gevaarlijk-voor-onze-gezondheid.pdf https://besluitvorming.doetinchem.nl/Vergaderingen/gemeenteraad/2023/30november/19:30/Omgevingsvisie/28-11-2023-Tegenwind-Oude-IJssel-e-a-over-omgevingsvisie-Bijlage2.pdf

5. 6. 7. 8.

https://www.climategate.nl/2024/11/pandemie-arts-diederik-gommers-haalt-uit-naar-rivm-om-wc-eendonderzoeken-windmolens-steeds-meer-signalen-dat-het-zeer-ernstig-kan-zijn/ https://nedzero.nl/nl/nieuws/windenergie-levert-geen-significante-bijdrage-aan-uitstoot-bisfenol-a-inomgeving https://www.telegraaf.nl/nieuws/485399024/diederik-gommers-haalt-uit-naar-rivm-om-wc-eendonderzoeken-windmolens-steeds-meer-signalen-dat-het-zeer-ernstig-kan-zijn https://wshd.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/2aa8b293-8507-45d6-aaa8-312ca11be162

Stichting Windkracht K 06-46634571 info@windkrachtk.nl www.windkrachtk.nl www.facebook.com/windkrachtk