Raadsvoorstel Beleidsregels Rood voor Rood gemeente Ommen(192621)

Raadsvoorstel Zaaknummer: Behandelaar: E-mail:

192621 Henk van Kessel Henk.vanKessel@ommen.nl

Raad: College:

3 juni 2021

20 april 2021

Onderwerp: Beleidsregels Rood voor Rood gemeente Ommen DE GEMEENTERAAD WORDT VOORGESTELD TE BESLUITEN OM: 1. De beleidsnotitie Regeling Rood voor Rood gemeente Ommen, geactualiseerde versie september 2011 in te trekken 2. De Beleidsregels Rood voor Rood gemeente Ommen vast te stellen en te evalueren uiterlijk 2 jaar na inwerkingtreden. 3. De regeling te publiceren op de voorgeschreven wijze en deze toe te zenden aan de provincie Overijssel, Verenigingen Plaatselijke Belangen en geconsulteerde organisaties.

Inleiding Op 27 juni 2019 is door de Raad unaniem de Motie “Ruimte voor inwoners en (agrarische) ondernemers via kansrijke erven” aangenomen. Op 3 september 2020 is er een raadsinformatieavond gehouden over de gewenste actualisatie van het Rood voor Rood beleid van Ommen. Voorafgaand aan de raadsinformatieavond is een brief aan de raad gestuurd waarin ingegaan werd op: de huidige regeling, de provinciale kaders, de geactualiseerde regelingen bij buurgemeenten en de mogelijke aanpassingen voor een nieuwe Rood voor Rood Regeling Ommen. De Motie is uitgewerkt in een geactualiseerde Rood voor Rood Regeling waarin aanpassingen zijn doorgevoerd gericht op een verruiming, versoepeling en vereenvoudiging van het bestaande Rood voor Rood beleid in Ommen. Daarbij is ook rekening gehouden met het signaal dat vanuit de raad is afgegeven om een vergaande commercialisering, onder meer in de vorm van een voucherregeling voor sloopmeters, te vermijden. De nieuwe regeling verschilt daarmee aanzienlijk van de oude: § De oude regeling kende alleen de woning als compensatiemogelijkheid. De nieuwe regeling maakt ook bedrijfsactiviteiten en meer innovatieve woonvormen mogelijk. § De oude regeling ging uit van het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit. De nieuwe regeling richt zich op het verbeteren en toevoegen van omgevingskwaliteit.

Naast ruimtelijke kwaliteit gaat het hierbij ook om zaken als duurzaamheid (energie, klimaat, circulariteit), leefbaarheid, biodiversiteit en vitaliteit landelijk gebied en kernen. § De oude regeling ging uit van sloop en nieuwbouw op één en dezelfde locatie. De nieuwe regeling maakt zowel nieuwbouw elders, alsook de inzet van sloopmeters van elders mogelijk. § De oude regeling ging uit van bouwen binnen het bouwvlak. De nieuwe regeling kent dit niet als hard uitgangspunt.

1

§ De oude regeling kende een systeem van gesloten beurs. De nieuwe regeling laat de eis voor een dergelijke financiële onderbouwing los. In plaats daarvan is helder geregeld hoeveel waar moet worden gesloopt en wat in ruil daarvoor op welke locatie mag worden teruggebouwd § De oude regeling kende een koppeling tussen sloopmeters en de aanwezigheid asbest. De nieuwe regeling laat die harde koppeling los. § De oude regeling wees gebieden aan waarin nieuwbouw in beginsel niet mogelijk was. De nieuwe regeling regelt dat niet uitdrukkelijk. § De nieuwe regeling geeft meer ruimte voor maatwerk en benadrukt meer dat moet worden voldaan aan alle overige beleids- en wettelijke kaders.

Beoogd effect Het buitengebied van de gemeente Ommen is aan verandering onderhevig. Energietransitie, klimaatadaptatie, veranderingen in de landbouw, asbestsanering en het behoud van een leefbaar landelijk gebied met vitale kernen zijn opgaven waarmee we in ons omvangrijke en gevarieerde buitengebied van doen hebben. Ook juridisch veranderen de kaders met de komst van de nieuwe Omgevingswet. Dit vraagt om een modernisatie en actualisatie van de bestaande Rood voor Rood Regeling door deze te versoepelen, te verruimen en te vereenvoudigen en zo te komen tot een nieuwe regeling die een impuls geeft aan de kwaliteit en de leefbaarheid van het buitengebied en de vitaliteit van de kernen. Meer concreet hebben de Rood voor Rood beleidsregels tot doel het verwijderen van voormalige agrarische bedrijfsbebouwing te stimuleren en dat te compenseren met nieuwe functies, om zo de omgevingskwaliteit te bevorderen.

Argumenten De gemeente heeft dit op dit moment geregeld in de Beleidsnotitie Regeling Rood voor Rood gemeente Ommen, die in 2011 is vastgesteld. Er hebben sinds 2011 diverse ontwikkelingen plaatsgevonden die maken dat een actualisatie van het rood voor rood beleid in Ommen noodzakelijk is. De gemeente heeft grote opgaves op het gebied van de energietransitie, de asbestsanering, vrijkomende agrarische bebouwing en in zijn algemeen de opgaaf voor een vitaal en leefbaar platteland. De inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2022 is mede aanleiding om nu een nieuwe rood voor rood regeling in Ommen vast te stellen. Door schaalvergroting in de agrarische sector worden sommige agrarische bedrijven groter. Andere agrarische bedrijven stoppen juist. Door deze veranderingen is er sprake van de nodige leegstand in (voormalige) agrarische bedrijfsbebouwing. Leegstand in het buitengebied van de gemeente is onwenselijk. Leegstaande bebouwing ontsiert vaak het landschap, of zal dat gaan doen als er langere tijd niets mee gebeurt. Het opruimen van deze voormalige agrarische bedrijfsbebouwing helpt de eigenaren ervan om een nieuwe bestemming aan hun perceel te geven.

De gemeente wil daarom faciliteren dat leegstaande gebouwen onder bepaalde voorwaarden kunnen worden vervangen door nieuwbouw die wordt gebruikt voor een woonfunctie of voor een andere functie die passend is in het buitengebied en daarmee bijdraagt aan de omgevingskwaliteit en vitaliteit van het landelijk gebied en de daarin gelegen kernen.

2

Risico's en kanttekeningen De nieuwe Rood voor Rood Regeling c.q. beleidsregels laten onverlet dat op grond van andere wettelijke regelingen er vergunningen of andersoortige toestemmingsbesluiten vereist zijn. Het is goed om te benadrukken dat de in de Rood voor Rood regeling opgenomen voorwaarden niet álle voorwaarden zijn waaraan uiteindelijk moet worden getoetst en moet kunnen worden voldaan om medewerking aan een bepaald initiatief te kunnen verlenen. Ieder initiatief zal ook moeten voldoen aan andere wettelijke- en beleidskaders. Te denken valt daarbij aan planologische regels, regels die dienen ter bescherming tegen geurhinder of die de natuur beogen te beschermen. Dat ook aan dergelijke andere kaders moet worden voldaan, is ook in de nieuwe regeling zelf benoemd (artikel 10). Sloopmeters die worden ingezet om op grond van deze regeling in aanmerking te komen voor nieuwbouw, mogen niet alsnog later weer terugkeren. De initiatiefnemer moet zich hiervan bewust zijn. Dit zal ook worden vastgelegd in de gemeentelijke besluitvorming over het rood voor rood initiatief. De Rood voor Rood regeling is in de basis een compacte en helder omlijnde regeling en bevat de kaders die in veel gevallen tot een goede rood-voor-rood-oplossing zullen leiden. Deze kaders vormen ook het uitgangspunt waaraan in principe de hand zal worden gehouden.

Toch is het op voorhand niet uit te sluiten dat zich een situatie voordoet die anders is dan de situaties waarin de beleidsregels concreet voorzien. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin de initiatiefnemer een combinatie wil maken van nieuwbouw voor wonen én bedrijvigheid. Of een situatie waarin niet een ‘doorsnee’ (compensatie)woning gewenst is, maar de initiatiefnemer denkt aan een andere innovatieve woonvorm. Dergelijke, vaak meer innovatieve woonvormen , zoals bijvoorbeeld tiny houses of voorzieningen op het gebied van mantelzorg, komen steeds vaker voor. Gedacht kan ook worden aan meerdere (kleinere) starterswoningen, uitgevoerd in bijvoorbeeld een kapschuurstijl. Voor dergelijke situaties die niet concreet geregeld zijn, is voorzien in een afwijkingsmogelijkheid. Naast het feit dat zich een situatie kan voordoen waarin de regeling naar de letter niet voorziet, is het ook denkbaar dat het in een concrete situatie niet mogelijk is om volledig en in alle opzichten aan de voorwaarden uit de regeling te voldoen, dan wel dat aan die voorwaarden moeten voldoen in een concrete situatie stuit op bezwaren van overwegende aard. Te denken valt aan een situatie waarin de bestaande bebouwing of een deel daarvan moet worden gehandhaafd omdat deze monumentaal, karakteristiek en/of vanuit cultuurhistorie waardevol is.

Hierdoor kan het zijn dat het aantal benodigde sloopmeters op de slooplocatie bij lange na niet wordt gehaald en het niet mogelijk is om sloopmeters van elders te verwerven. Te denken valt ook aan een situatie waarin de wens bestaat om een deel van de voormalige agrarische bedrijfsbebouwing te handhaven en deze in te passen in de nieuwe functie/inrichting op de locatie. Deze wens kan bijvoorbeeld bestaan omdat een deel van de agrarische activiteiten wordt beëindigd, maar een ander deel wordt voortgezet. Het kan zijn dat daardoor het aantal sloopmeters niet wordt gehaald, en/of dat niet wordt voldaan aan het uitgangspunt dat álle voormalige agrarische bedrijfsbebouwing dient te worden gesloopt. Om in dergelijke situaties toch toe te kunnen werken naar een oplossing die voor de aantrekkelijkheid van het landschap wenselijk is, is in de regeling een hardheidsclausule opgenomen. Met toepassing van deze hardheidsclausule kan in bijzondere situaties onder omstandigheden toch medewerking worden verleend. Voorwaarde is dan wel dat nog meer dan in situaties die binnen de kaders van de beleidsregels passen, omgevingskwaliteit wordt toegevoegd.

Participatie Voor het opstellen van de nieuwe Rood voor Rood Regeling zijn de volgende organisaties geconsulteerd: LTO Ommen, Plaatselijke Belangen (Lemele en Witharen), erfcoaches,

3

makelaardij, landschapsarchitectenbureau, Het Oversticht en de provincie Overijssel. De input uit deze gesprekken is gebruikt bij de verdere uitwerking van de regeling. De geactualiseerde Rood voor Rood regeling is in concept ter reflectie en commentaar voorgelegd aan LTO Ommen/Landschapsarchitectenbureau, erfcoaches, Het Oversticht en de provincie Overijssel. Met hun reflecties en commentaren is eveneens rekening gehouden in de nu voorliggende Rood voor Rood Regeling. Financiën Financiële gevolgen zijn niet te voorzien. Het betreft een reguliere taak van de gemeente.

Communicatie De regeling wordt bekend gemaakt via het elektronisch Gemeenteblad en wordt gepubliceerd in het Ommer Nieuws en op de gemeentelijke webpagina. De regeling wordt daarnaast toegestuurd aan de provincies Overijssel, de Verenigingen van Plaatselijke Belangen en alle geconsulteerde organisaties.

Bijlagen Beleidsregels Rood voor Rood gemeente Ommen

Burgemeester en wethouders van de gemeente Ommen, Secretaris,

Burgemeester,

J.W.H. Blaauw

mr. drs. J.M. Vroomen

4

Raadsbesluit Zaaknummer:

192621

Onderwerp: Beleidsregels Rood voor Rood gemeente Ommen

De raad van de gemeente Ommen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders 20 april 2021; Gemeentewet, artikel 139 en Awb, artikel 3:42 (bekendmaking regeling) Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Van toepassing op het afwijken van een ruimtelijk plan op grond van artikel 2.1, lid 1, sub c) Besluit: 1. 2. 3.

De beleidsnotitie Regeling Rood voor Rood gemeente Ommen, geactualiseerde versie september 2011 in te trekken De Beleidsregels Rood voor Rood gemeente Ommen vast te stellen en te evalueren uiterlijk 2 jaar na inwerkingtreden. De regeling te publiceren op de voorgeschreven wijze en deze toe te zenden aan de provincie Overijssel, Verenigingen Plaatselijke Belangen en geconsulteerde organisaties.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Ommen van 3 juni 2021. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

J.A.R. Tenkink

mr. drs. J.M. Vroomen

5

6