Raadsvoorstel

Raadsvoorstel Zaaknummer:

1047722

Raad:

1 juli 2026

Portefeuillehouder

Wethouder A. (Alice) van den Nieuwboer

College

26 mei 2026

Onderwerp: Verbeteren toegankelijkheid en vergroten beleving Kolonie Ommerschans DE GEMEENTERAAD WORDT VOORGESTELD TE BESLUITEN OM: 1. in te stemmen met het verzoek van Stichting Gebiedspartners Kolonie Ommerschans om de toegankelijkheid en beleving van de Kolonie Ommerschans te verbeteren. 2. de financiële consequenties, zijnde een éénmalige bijdrage van € 100.000 exclusief BTW, te verwerken in de najaarsrapportage 2026. Inleiding Met de rijke geschiedenis van de Kolonie Ommerschans heeft de gemeente Ommen een bijzonder verhaal te vertellen dat zowel inwoners van Ommen als bezoekers aan de regio zal aanspreken. De afgelopen jaren zijn er concrete resultaten behaald om de zichtbaarheid van de Kolonie Ommerschans te vergroten, zoals de Koloniekamer (centrale ontvangstlocatie), wandel- en fietsroutes, digitale middelen en buitenpanelen. Het ontbreekt nu nog aan een goede toegankelijkheid in het gebied zelf en aan mogelijkheden om de geschiedenis ter plekke op een laagdrempelige manier te ontdekken en te beleven. Het voorstel van Stichting Gebiedspartners Kolonie Ommerschans is een doorontwikkeling van de plannen, waar alle betrokken partijen erg enthousiast over zijn. Het omvat een samenhangend geheel dat de beleving en toegankelijkheid van de Kolonie Ommerschans versterkt, zonder daarbij het verstilde en authentieke karakter van het gebied aan te tasten.

Tijdens een bijeenkomst vorig jaar, waarbij gedeputeerde Gert Harm ten Bolscher het officiële informatiepaneel op de parkeerplaats van de schans onthulde, benadrukte hij niet alleen de historische waarde van het gebied, maar ook het belang om het gebied toegankelijk en het verhaal zichtbaar te maken voor een breed publiek. In lijn met dit uitgangspunt heeft Provinciale Staten op 13 november 2025 toegezegd bij te dragen aan de co-financiering van dit plan. In dit voorstel wordt ingezet op het zichtbaar maken van het historische gebied, verbeterde looppaden en moderne technieken zoals Augmented Reality om het verleden interactief te beleven.

1 van 4

1047722

Ook wordt een gedenkteken gerealiseerd ter nagedachtenis aan de circa 5.000 naamloos begraven kolonisten. Beoogd effect Versterking van erfgoed in de gemeente Door de geschiedenis zichtbaar te maken en te verrijken met digitale toepassingen, komt het erfgoed tot leven en wordt het verhaal op een toegankelijke manier overgedragen. Zo verbindt het erfgoed ons met onze gezamenlijke geschiedenis. Argumenten 1.1 Zichtbaarheid vergroten Het erfgoedverhaal van Kolonie Ommerschans is nu lastig te beleven, omdat er op en rond de schans weinig zichtbare overblijfselen zijn. Met de uitvoering van dit plan wordt fysiek duidelijk waar het assenstelsel kruiste en waar het hoofdgebouw heeft gestaan, zodat het verleden weer zichtbaar en begrijpelijker wordt. 1.2 Erfgoed beleefbaar maken Met behulp van digitale middelen, zoals Augmented Reality, wordt erfgoed beter beleefbaar gemaakt. Op locatie kunnen bezoekers via hun mobiele telefoon direct zien waar vroeger het hoofdgebouw en eventueel een aantal bijgebouwen hebben gestaan. Zo worden historische structuren zichtbaar gemaakt in de huidige omgeving. Deze aanpak maakt erfgoed toegankelijker en beter begrijpelijk voor een breed publiek, doordat informatie en beeldmateriaal direct beschikbaar zijn en de historische context op een eigentijdse manier wordt gepresenteerd.

1.3 Toegankelijkheid verbeteren Een deel van de looppaden worden (half) verhard, waardoor het gebied het hele jaar door goed begaanbaar blijft. Dit vergroot het comfort voor bezoekers en zorgt er ook voor dat de schans beter bereikbaar wordt voor mensen met een beperking. Op deze manier wordt stap voor stap gewerkt aan een open en gastvrij gebied, waar iedereen de kans krijgt om de unieke geschiedenis van de schans te beleven. 1.4 Waardige gedenkplek Met grote regelmaat brengen nazaten van de kolonisten een bezoek aan de Kolonie Ommerschans. Door het plaatsen van een gedenk- of herinneringsteken voor de circa 5.000 kolonisten die naamloos op het aangrenzende kerkhof zijn begraven, ontstaat er een waardige herdenkingsplek. Risico's en kanttekeningen Mochten de andere partijen geen co-financiering verlenen dan zal de stichting het plan aanpassen. Participatie Het voorstel is ingediend door Stichting Gebiedspartners Kolonie Ommerschans. Dit is het overlegorgaan tussen alle betrokken stakeholders. Zij ontwikkelen gezamenlijke activiteiten en projecten en voeren deze uit. Het samenwerkingsverband bestaat uit de volgende partners:

2 van 4

1047722

- Bewoners Ommerschans - Plaatselijk Belang / Ondernemersbelang Balkbrug - Plaatselijk Belang Vinkenbuurt - Vereniging De Ommerschans - Staatsbosbeheer - Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht De stichting wordt voorgezeten door een onafhankelijke voorzitter (directeur Collectie Overijssel). Financiën Op 13 november 2025 hebben de Provinciale Staten van Overijssel toegezegd bij te dragen aan de co-financiering van de toegankelijkheid en beleving van de Kolonie Ommerschans. De totale kosten van het plan worden begroot op € 475.000,-, exclusief BTW. Provinciale Staten doet een bijdrage van 50% (€ 237.500). Deze provinciale bijdrage is afhankelijk gesteld van co-financiering voorzien van Staatsbosbeheer, gemeente Ommen, gemeente Hardenberg en bijdragen uit andere fondsen. De bijdrage voor de gemeente Ommen wordt begroot op € 100.000 exclusief BTW. Deze bijdrage is incidenteel en kan worden geboekt op kostenplaats 5540105000. Hier is op dit moment geen budget voor. De financiële consequenties worden verwerkt in de najaarsrapportage 2026 en komen ten laste van het jaarrekeningsresultaat. In 2022 heeft de Raad € 75.000 ter beschikking gesteld voor het bezoekerscentrum op de schans, maar deze is op een andere plek gerealiseerd. Deze gelden zijn daarom teruggevloeid naar de algemene middelen.

Communicatie Na besluitvorming zal de Stichting Gebiedspartners Kolonie Ommerschans worden geïnformeerd. Bijlagen 1. Projectplan Verbeteren toegankelijkheid en vergroten beleving Kolonie Ommerschans 2. Poster plan Ommerschans Burgemeester en wethouders van de gemeente Ommen, Secretaris,

Burgemeester,

J.W.H. Blaauw

mr. drs. A.M.M. Jetten

3 van 4

1047722

Raadsbesluit Zaaknummer:

1047722

Onderwerp: Verbeteren toegankelijkheid en vergroten beleving Kolonie Ommerschans De raad van de gemeente Ommen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders 26 mei 2026;

Besluit: 1. in te stemmen met het verzoek van Stichting Gebiedspartners Kolonie Ommerschans om de toegankelijkheid en beleving van de Kolonie Ommerschans te verbeteren. 2. de financiële consequenties, zijnde een éénmalige bijdrage van € 100.000 exclusief BTW, te verwerken in de najaarsrapportage 2026. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Ommen van 1 juli 2026 De raad voornoemd, Griffier,

Voorzitter,

S.G.M. Dijk-Horenberg

mr. drs. A.M.M. Jetten

4 van 4

1047722