Raadsbrief Raadsbrief resultaten onderzoek rolstoelpad + bijlage 1 Inhoud van de Postkar, bijlage 2 Rapport inpassing rolstoelpad in natuurgebied Arriën

Gemeente

Ommen

Postadres

Aan de Gemeenteraad Ommen Postbus 100 7730 AC Ommen

Postbus 100 7730 AC Ommen

Bezoekadres Chevalleraustraat 2 7731 EE Ommen Internet

www.ommen.nl

Telefoon

14 0529

Uw kenmerk Zaaknummer

1040182

VERZONDEN 1 1 FEB 702

Portefeuillehouder

Wethouder B. (Bert) Beerman

Ommen, 10 februari 2026

Onderwerp

Rolstoelpad initiatief en rapportage

Geachte raadsleden, Op initiatief van de wijkvereniging Zeeheldenbuurt is aan ons gevraagd om te onderzoeken of de aanleg van een rolstoel pad in en nabij het Natura 2000 gebied Arriën mogelijk is. Dit verzoek is onder de aandacht gebracht door het aanbieden van een symbolische "Postkar" (bijlage 1) met inhoudt. Voor het uitvoeren van het onderzoek heeft in bij begroting van 2025 een budget ter beschikking gesteld. Hierbij informeren wij u over de uitkomst van dit onderzoek. Aanleiding en doel van het initiatief Het initiatief richt zich op de aanleg van een rolstoelpad aan de Vechtzijde van de Coevorderweg. Dit pad krijgt een aansluiting op zorgcentrum Oldenhaghen via een oversteek over de Coevorderweg. Aan de oostzijde kan de route worden verbonden via de fietstunnel onder de Hardenbergerweg. Hiermee ontstaat een route van ongeveer 2 tot 2,5 kilometer. Het doel van het pad is dat iedereen - ook mensen in een rolstoel - van de natuur kan genieten. Daarnaast is het pad geschikt voor lokale ommetjes en educatie over de geschiedenis van het gebied. Het initiatief ontstond na de presentatie van de ontwerpplannen van de provincie op 10 juli 2024, waarin helaas weinig ruimte was voor recreatieve beleving in het nieuw aan te leggen Natura 2000-gebied. Bewoners van de zorgcentra kijken dagelijks uit op dit gebied, maar kunnen het nauwelijks beleven.

Dit vormde de directe aanleiding van de initiatiefnemers voor het verzoek om dit te onderzoeken. Resultaten van het onderzoek Het onderzoek naar de mogelijkheden en kosten voor de aanleg van het rolstoelpad is inmiddels afgerond. De rapportage (bijlage 2) geeft inzicht in de technische en ruimtelijke haalbaarheid, de kosten en het proces dat is doorlopen. 1 van 3

Zaak 1040182

De conclusie van het rapport is dat de aanleg van een rolstoelpad in en nabij Natura 2000 gebied Arriën mogelijk is. In overleg met de initiatiefnemers, de provincie Overijssel en waterschap Vechtstromen is gekeken naar de beste inpassing. De conclusie is dat aanleg mogelijk is ten noorden van de te verleggen Galgengraven. Daarnaast zijn er kansen voor een vlonderpad met een wild- en kijkscherm als korte aftakking. De rapportage bevat een schetsontwerp waarin staat aangegeven hoe de route kan worden aangelegd, welke voorzieningen nodig zijn en welke kosten daarmee gemoeid zijn. De totale geraamde kosten bedragen€ 545.309,-. Hiervoor is op dit moment geen budget beschikbaar binnen de gemeentelijke begroting of binnen de lopende Natura 2000-opgave. Wel zijn er kansen om het project te koppelen aan lopende ontwikkelingen in en om het gebied en zijn er mogelijkheden voor provinciale subsidie. Het rolstoe/pad biedt kansen voor verbinding en educatie Het rolstoelpad kan bijdragen aan een nieuwe en aantrekkelijke wandelronde vanaf het centrum langs de Vecht en richting Vlierlanden (fase 3). Dit in combinatie met het geven van educatie over natuur en geschiedenis van het gebied. Het heeft relatie met het recente initiatief van de Stichting Vechtzomp voor een botenhuis en uithaalplek.

Het rolstoelpad sluit aan op nieuwe ontwikkelingen De Coevorderweg wordt de komende jaren aangepast als onderdeel van het Maatregelenpakket Verkeersstructuur Centrum Ommen. In dit pakket wordt al rekening gehouden met een mogelijke oversteek voor een rolstoelpad bij parkeerterrein Den Oordt. De route loopt langs de nieuw geplande volkstuin van De Bollenmaat. Dit biedt kansen voor ontmoeting en gezamenlijke beleving van natuur en tuinieren. Een duidelijke kanttekening zijn de hoge kosten, vergunningplicht en medewerking eigenaren. De kosten voor de aanleg van het rolstoelpad en de bijbehorende voorzieningen worden geschat op €545.309,-. Binnen de huidige begroting is hier geen rekening mee gehouden. Wél zijn er kansen voor medefinanciering, bijvoorbeeld via provinciale regelingen voor leefbaarheid, toegankelijkheid en natuurbeleving. De geplande uitvoering van het Natura2000 deelgebied Arriën in het najaar 2028 en de realisering van maatregelen rond de Coevorderweg kunnen samen bijdragen aan efficiënte uitvoering. De aanleg van een rolstoelpad is vergunning plichtig op grond van natuurwetgeving. Met name de stikstofuitstoot tijdens de aanleg kan een risico zijn. De planologische inpassing zal verder onderzocht moeten worden. De eigenaren van de grond onder het rolstoelpad moeten hiervoor toestemming geven.

Naast de Provincie Overijssel, Staatsbosbeheer en Waterschap Vechtstromen gaat het ook om een paar particuliere eigenaren. Zij zijn bekend met het initiatief. Samenvatting Het onderzoek laat zien dat een 2,5 kilometer lang rolstoelpad in Natura 2000-gebied Arriën mogelijk is en meerwaarde biedt voor natuurbeleving, recreatie en educatie. De totale kosten bedragen€ 545.309,en hiervoor is nog geen financiering beschikbaar. Er zijn kansen voor provinciale subsidie en voor koppeling met andere projecten. Voor realisatie is een natuurvergunning nodig, moet de planologische inpassing verder worden onderzocht en is toestemming noodzakelijk van de eigenaren van de grond onder het rolstoelpad.

2 van 3

Zaak 1040182

Vervolg Wij informeren de raad hiermee over de uitkomsten van het onderzoek. Het initiatief tot vervolg laten we bij u als raad.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Ommen, Secretaris,

Burgemeester,

/?~ mr. drs. J.M.

Bijlage 1: Inhoud van de Postkar Bijlage 2: Rapport Inpassing rolstoelpad in natuurgebied Arriën

3 van 3

Zaak 1040182

men

ONDERBOUWING EN WENSEN: voor het realiseren van een wandelpad over de “Bollemaat”. Dit in samenwerking met Natura 2000, provincie en gemeente Ommen. Wij als Ommenaren zouden graag een wandelpad zien over de bollemaat(ten noorden van de Vecht, grenzend aan de Zeeheldenbuurt) een lokaal ommetje met veel historie. Graag vlak en minimaal 2 rolstoel breed van beton en een vlakke veilige oversteekplaats. 1 Na de oversteekplaats direct al een historisch punt want hier rechts ziet u nog de oude fundering van de oude duiker waar het overtollige water van de haven door heen ging die in de 60er jaren is gedempt. 2 Wandel 100 m verder daar staat u midden op een oude zomerdijk waar links de volkstuintjes liggen, hier werd vroeger al door de ommenaren hun groente enz. verbouwd. Op deze plek is een bijzondere bij “gespot”, de Blauwzwarte houtbij (Xylocopa volacea). 3 Verderop passeert men de Galgengraven dit is van oudsher de grens tussen de Marke Stad Ommen en Arriën. Dit is een mooi historische punt om een verhaal te plaatsen dat rivieren als natuurlijke grens werd gebruikt. Dat dat betrouwbaarder was als een steen of paal. “Deze konden in een nacht wel eens een paar meter opschuiven!”. 4 Verderop links nog een stuk “oude es”, hier kan mooi een vogelkijkhut worden geplaatst om van de vogels te genieten in de oude vecht-arm.

5 Daarna door naar Arriën voor een ijsje met aardbeien genieten, die geheel biologisch zijn geteeld. 6 Via de Hardenbergeweg terug, de Van Wassenaar van Opdamstraat in, hier staat al bordje met een historisch verhaal over de galgenbelt, zo ook aan de Doormanstraat-hoek Trompstraat met het verhaal hoe het hier vroeger is geweest . 7 Een mooi lokaal ommetje voor de bewoners/toeristen aan deze kant van Ommen en ook een aanwinst voor mensen van Oldenhaghen, Hoekstee, Baalderborgh om al wandelend richting Arrien oude verhalen nog eens even op te halen. 8 Op de brink in Arriën genieten van het ijzeren kalf en van de historische boerderijen.

Verkenning inpassing rolstoelpad in natuurgebied Arriën Gemeente Ommen 30 januari 2026

EINDRAPPORT

1

Inhoudsopgave

1. Inleiding…………………………………………………………………………... 2 Aanleiding en doel Situatiebeschrijving 2. Gevolgde aanpak……………………………………………………………….

5

3. Participatiespoor……………………………………………………………….. 6 Programma eisen & wensen (PvWE) 4. Inhoudelijk spoor…………………………………………..…………………… 8 Aanpak Ontwerpschets Toelichting bij de elementen Wegprofielen Vergunningen en fasering Bijlage 1 – Kostenraming………………………………………….………… 22 Bijlage 2 – Uitwerking verhardingen & oversteken………………….. 24 Bijlage 3 – toelichting verstoringsafstanden…………………………. 29

2

1. Inleiding

Aanleiding Provincie Overijssel is bezig met de uitwerking van een inrichtingsplan voor natuurherstelwerkzaamheden ter plaatse het Natura2000-gebied Vecht en Beneden-Regge nabij Ariën. Tegelijkertijd is er vanuit een burgerinitiatief de vraag bij de gemeente en provincie gekomen om een rolstoelpad aan te leggen in/nabij dit gebied. Hierdoor kan recreatie en natuurbeleving plaatsvinden voor minder validen. Gemeente Ommen heeft MLG-gebiedsontwikkeling gevraagd dit initiatief op te pakken, en samen met de initiatiefnemers uit te gaan werken. In voorliggende rapportage beschrijven wij onze gevolgde aanpak en de opgehaalde wensen en eisen. Dit resulteert in een ontwerpschets van het rolstoelpadtracé inclusief elementen, technische details en kostenraming.

Doel Wij geloven dat goede gebiedsprocessen, onderzoeken en plannen beginnen IN het gebied. Dáár zit de kennis: hoe het gebied wordt ervaren, waar zorgen of knelpunten zitten, hoe het functioneert en wat de sterke en zwakke punten zijn. Afgelopen tijd hebben we dan ook diverse gesprekken met de initiatiefnemers gevoerd en stapsgewijs de route van het rolstoelpad uitgewerkt. Het was een heel 3 waardevol proces, welke leidde tot een breed gedragen

ontwerp. Met trots presenteren wij dan ook het ontwerp, mede tot stand gekomen door een samenwerking met buurtvereniging Zeeheldenbuurt, het overlegorgaan gehandicaptenbeleid Ommen (OOG), stichting Vechtzomp ‘Hanzestad Ommen’, de provincie Overijssel, en de gemeente Ommen. Resultaat In deze rapportage is het gevolgde proces en een uitgewerkt globaal (schets)ontwerp getoond. Het betreft een globaal ontwerp wat laat zien waar en hoe het pad er uit kan komen te zien. En welke kosten er mee gemoeid zijn. Een globaal schetsontwerp met aankleding die past en logisch aansluit bij een verkennende en oriënterende fase Bij de definitieve keus om daadwerkelijk over te gaan naar realisatie is er een nadere en meer gedetailleerdere uitwerking van het ontwerp en de elementen langs en op de route nodig.

1. Inleiding

Situatiebeschrijving rolstoelpad Het projectgebied Arriën ligt in het Vechtdal, op de noordoever van de Vecht net ten oosten van Ommen. Het gebied is onderdeel van het Natura2000-gebied ‘Vecht- en Beneden-Reggegebied´. Om de Natura2000-doelstellingen te behalen zijn inrichtingsmaatregelen noodzakelijk. De maatregelen worden uitgevoerd door de Provincie Overijssel. In het projectgebied bevindt zich de watergang ‘’De Galgengraven’’. Binnen de herinrichtingmaatregelen gaat de Galgengraven verlegd worden vanwege landschappelijke redenen. Landschappelijk vormt de huidige ligging van de watergang een barrière door het projectgebied. Daarom wordt deze naar de rand gelegd. Voedelsrijk water wordt op afstand gehouden ten opzicht van kwetsbare gebieden (Stroomgrasland). Door de nieuwe ligging komt er een duidelijke scheiding tussen de recreatief te gebruiken zone langs de Coevorderweg en het N2000-gebied waarin de natuurdoelen leidend zijn. De nieuwe watergang heeft op deze locatie een minder drainerende werking wat positief is voor het Natura2000-gebied. Binnen een deel van het projectgebied is het idee het rolstoepad in te passen waarbij de loop van de Galgengraven als een natuurlijk element wordt benut als 4

basis voor de natuurbeleving (zie figuur 1). Naast een route door het Natura2000-gebied gaat het zuidelijke deel van de wijk ‘’De strangen’’ deel uitmaken van het gebied, waarbinnen gezocht wordt naar een geschikte route voor het rolstoelpad. Via de Hardenbergerweg en de Doormanstraat wordt gekeken naar een aaneengesloten route van circa 2-2,5 km. Hierin is woonzorgcomplex de Hoeksteen belangrijk. Het uitgangspunt is dat onder andere deze bewoners op een gebruiksvriendelijke manier gebruik kunnen gaan maken van het rolstoepad. Ook is parkeren mogelijk namelijk op de langparkeerplaats aan Den OordtParkeren.

Figuur 1 – Natura2000-gebied Arriën met zoekgebied voor het rolstoelpad.

2. Gevolgde aanpak

Participatie en inhoudelijk spoor We hebben een combinatie gevolgd van een: participatieproces en een inhoudelijk spoor (technische uitwerking van de route).

Tijdens het participatie spoor zijn we eerst afzonderlijk in gesprek gegaan met het burgerinitiatief (werkgroep RSP), Provincie Overijssel en de gemeente Ommen. We hebben opgehaald wat we willen bereiken met het rolstoelpad, wat de eisen, wensen en uitgangspunten zijn. In een gezamenlijk overleg zijn de eisen en wensen besproken en vastgelegd in een programma van eisen en wensen (PvWE). Ook zijn er gesprekken met het waterschap geweest.

Daarnaast hebben we een inhoudelijk spoor gevolgd om tot een definitieve route en uitwerking voor het rolstoelpad te komen. Vanuit de input van het PvWE zijn de eerste contouren van de route op kaart getekend. In overleg met de werkgroep RSP is deze route besproken en verder uitgewerkt tot een route voorzien van straatmeubilair, inrichtingselementen en verharding. In afstemming met de werkgroep RSP, Provincie en gemeente is deze route besproken en verder uitgewerkt tot een definitieve route voorzien van onderbouwing met kostenraming.

Participatie spoor

Stap 1: individueel ophalen doel, eisen en wensen

Stap 2: gezamenlijk uitgangspunten bespreken en vastleggen in PvWE

Stap 3: Input PvWE verwerken tot 1e contouren en globale route

Inhoudelijk spoor / route uitwerking 5

Stap 4: Gezamenlijk overleg en uitwerking definitieve route

Stap 5: Overleg RSP en uitwerking definitieve route met kostenraming

3. Participatiespoor

Naar aanleiding van de gevoerde gesprekken zijn hieronder eisen en wensen van alle betrokken partijen weergegeven.

E i s e n

We n s e n

Buurtvereniging Zeeheldenbuurt

Het gebied niet (te)veel ophogen i.v.m. uitzicht; Aankleding pad; informatiebordjes, uitkijkpunt, bankjes; Pad twee rolstoelen breed; Parkeerplaats met invalide parkeerplaats.

Combinatie met volkstuinen; Zo dicht mogelijk bij de Vecht; 25m brede strook vanaf de Coevorderweg verbreden waar mogelijk; Ontwikkeling ‘Verdwenen erfgoed’ – oude wandelpaden herstellen; Flora en fauna passend maken voor het gebied, maar mag geen invloed hebben op de zichtlijnen.

Gemeente Ommen

Intensivering van het verkeer op de Coevorderweg (snelheid blijft 50km/u).

Rolstoelpad uitvoeren in halfverharding, onderhoudsvriendelijk; Recreatieve route langs N2000 voor traag netwerk + aansluiting op Vlierlanden fase 3 (woningbouw); Voorkeur gaat uit naar prefab verharding.

Provincie Overijssel

Geen pad in N2000 gebied i.v.m. verstoring flora en fauna; Rolstoelpad/recreatie realiseren op perceel tussen nieuwe Galgengraven en Coevorderweg; Watergang in fase 1 wordt recht, in fase 2 meanderend; Werkzaamheden in het winterbed van de Vecht moeten getoetst worden door het waterschap (mag niet tot verhoging van het waterbed leiden).

Rolstoelpad uitvoeren in halfverharding, onderhoudsvriendelijk.

6

3. Participatiespoor

Naast de eisen en wensen van de stakeholders, zijn vanuit regelgeving diverse eisen en aanbevelingen waarbij rekening gehouden dient te worden. Deze eisen en aanbevelingen komen voort uit de onderstaande documenten : • Handboek samen op pad • Voetpaden voor iedereen

E i s e n

A a n b e v e l i n g e n

Eisen parkeerplaats volgens blz. 14 handboek ‘’Samen op pad’’.

Bij voorkeur een rondgaand pad.

Vrije hoogte boven paden 2,5m.

Geen sluizen of hekwerken in tracé. Meerdere gehandicapten parkeerplaatsen op parkeerterrein.

Voor steiger en bruggen in tracé zie eisen blz. 26/27 Samen op pad.

Eisen zitmeubilair en banken volgens blz. 29 samen op pad. Pad moet berijdbaar zijn en blijven. Bij elkaar passerende rolstoelen breedte minimaal 1,80 meter + 0,3 m = 2,1m bij regelmatig onderhoud i.v.m. dichtgroeien randen. Bij weinig onderhoud 1,8 + 0,5 m1 = 2,3m. Hoogteverschillen niet meer dan 20mm. Bij meer dan 20mm toepassen van een helling. Zie blz. 22/23 Samen op pad voor eisen hellingshoeken.

Mogelijkheid lange (tot 10km) en korte route (tot ca. 2 km). Na 1 km keuze voor de lange of korte route. Goede markering en informatie over de route. Bij entree moeten borden bereikbaar zijn en leesbaar voor mensen in rolstoel. Zithoogte meubilair ca. 46cm. Ruimte voor rolstoel naast meubilair en voldoende ruimte voor manoeuvreren. Helling tot max 0,75m hoogte. Hoek minder steil 1:17. Dwarshelling minder steil dan 1:50

Interessante aspecten van terrein in beeld te brengen middels tracé. Geen sluizen of hekwerken in tracé.

7

4. Inhoudelijk spoor Aanpak Langs de stappen 1 t/m 4 heeft de inhoudelijke uitwerking plaatsgevonden om tot een definitieve route voor het rolstoelpad te komen. Het participatie proces en het inhoudelijke spoor liepen uiteraard parallel en gelijk op. Stap 1: Opstellen eerste contouren en routing Stap 2: Route bijstellen op basis van wensen en eisen, en overige elementen uitwerken (oversteek, kruising met watergangen, materiaalkeuzes, inrichtings-elementen) Stap 3: Kostenraming en voorkeursvariant voorleggen aan de betrokken partijen. Stap 4: Opleveren definitieve route inclusief toelichting en onderbouwing Deze aanpak leidde tot een tracé van circa 2 á 2,5 km waarbij rekening is gehouden met de kaders vanuit het Natura2000 gebied en de daaruit volgende verstoringsafstanden. Hoewel de wens in beginsel was om het tracé dicht bij of langs de vecht te situeren is dit niet mogelijk gebleken vanwege de kaders rondom de verstoringsafstanden. In bijlage 3 is een toelichting opgenomen omtrent de verstoringsafstanden die als vertrekpunt zijn gehanteerd in relatie tot de ligging.

8

De volgende elementen zijn opgenomen langs het tracé, waarvan de elementen 1 t/m 6 nader toegelicht zijn met schetsen op de navolgende pagina’s: 1. Een oversteek met de Coevorderweg d.m.v. middengeleider/druppel voorzien van opstelplaats/oversteek voor rolstoelgebruikers en handbikes; 2. Verharding rolstoelpad bestaande uit Grindpave (asfalt) of traditionele halfverharding; 3. Een pad naar een wildscherm voor meer natuurbeleving; 4. Natuurlijke houten brugconstructie over de nieuwe Galgengraven; 5. Informatie- en routeborden, straatmeubilair en insectenhotels; 6. Inpassing van kruiden-en bloemrijk grasland t.p.v. woonwijk; 7. Behoud van huidige belangrijke landschapselementen; 8. Zichtbare en veilige oversteeklocaties met bestaande infrastructuur; 9. Droombeeld toekomstige kolk met boothuis en aanlegplaats voor de Vechtzomp.

9

Toelichtingen bij de elementen

1. Oversteek Coevorderweg (t.h.v. parkeerplaats) • Ter hoogte van het bestaande parkeerterrein wordt een oversteek gecreëerd. De exacte locatie is nog niet op de meter nauwkeurig opgenomen in het ontwerp. De locatie is strategisch omdat hier de snelheid van het verkeer nog relatief laag is. Het betreft een oversteek waarbij in 2 fasen overgestoken kan worden door middel van een bajonetoversteek. Hierdoor wordt een veilige oversteek gecreëerd voor alle gebruikers van het rolstoelpad. • Door het toepassen van een middengeleider met bajonetoversteek dienen de bestaande wegbreedtes aangepast te worden over een lengte van ca. 30 meter.

10

2. Verharding rolstoelpad • Recreatiepaden worden in veel gevallen uitgevoerd in halfverharding (grind/split/schelpen). Dergelijke paden zijn echter onderhoudsgevoelig en niet in alle gevallen goed bestand tegen tijdelijke overstromingen van de Vecht. Daarom is er in deze fase van uitwerking gekozen voor een betonpad. Een betonpad is goed bestand tegen tijdelijke overstromingen en wordt meer toegepast in de uitwaarden van de vecht. Een betonpad is echter duurder in aanleg. Daarnaast is er nog een alternatieve verharding beschreven en dit betreft een Grindpave constructie. Dit is een licht uitgevoerde asfaltverharding in een natuurlijk kleurstelling zodat deze goed in het landschappelijke karakter past. De constructie is in het algemeen minder onderhoudsgevoelig dan een halfverharding en wel bestand tegen tijdelijk overstromingen. • Vanuit eisen van het waterschap geldt dat het pad op maaiveldniveau moet blijven. Bij hoog water zal een verhoogd pad voor een stuwend effect en minder bergingscapaciteit zorgen. • Definitieve keus m.b.t. verharding dient ook nog afgestemd te worden in het kader van beheer en onderhoud en in relatie tot eventuele overstromingssituatie * Ten aanzien van het ontwerp voor het tracé zijn in deze fase details qua hellingshoeken e.d. nog niet verder uitgewerkt. De breedtes van het pad zijn wel in het ontwerp opgenomen zie volgende pagina’s.

11

3. Insteek naar een wildscherm • Het rolstoelpad volgt voor een groot gedeelte de loop van de nieuwe Galgengraven. Vanwege de Natura 2000 doelstelling is enkel tussen de nieuwe Galgengraven en de Coevorderweg een recreatiezone beschikbaar. Om toch meer natuur- en belevingspad te creëren is een kleine insteek beoogd over of via het bestaande (onverharde) pad net buiten de N2000 (ter hoogte van de Coevorderweg- Slagenweg), welke aan de Natura2000-zijde begroeid zal worden met struiken/struweel om verstoring van het pad op het gebied te beperken. Deze groenvoorziening wordt door de provincie Overijssel gerealiseerd. • Aan het eind van het pad komt een wild- en kijkscherm met overkapping. Het wensbeeld van het burgerinitiatief is een overkapping uitgevoerd in cortenstaal maar andere invulling en materialisering (bijv. hout) is uiteraard nog onderwerp van uitwerking. Recreanten kunnen door middel van kijkgaten in de constructie vogels en andere dieren spotten.

12

4. Brugconstructie • De brugconstructie wordt uitgevoerd in hout met een breedte van 2,5 meter. • De brugconstructie wordt voor de veiligheid aan beide zijden voorzien van leuningwerk volgens de gelden voorschriften.

5. Informatie- en routeborden, straatmeubilair • Langs de route worden op 6 extra locaties zitbankjes geplaatst zodat er op voldoende locaties rustplaatsen aanwezig zijn. • De zitbankjes kunnen uitgevoerd worden met een ‘’open gedeelte’’ waar rolstoelgebruiker kan plaatsnemen. Ook is een standaard zitbank mogelijk met daarnaast een verharde opstelplaats voor een rolstoelgebruiker. • De afstand tussen het recreatiepad en de zitbankjes wordt uitgevoerd in verharding zodat vanwege de gebruiksvriendelijkheid. 13

Wegprofiel doorsnede A ( C o e v o r d e r w e g )

14

Wegprofiel doorsnede B

( D o o r m a n s t r a a t )

Route door de woonwijk De overgang van het nieuw aangelegde pad naar de bestaande verharding gaat via de Slagenweg. Echter, deze routering is nog onzeker en deels afhankelijk van de locatie van de volkstuinen en ontwikkelingen ten oosten van de Slagenweg. Ter plaatse van de woonwijk dient de route enkele keren woonstraten moeten kruisen. Hierin zijn de volgende keuzes gemaakt: • •

• • • •

15

Hardenbergerweg: voetpad via zuidelijk trottoir; Van Wassenaar van Obdamstraat: voetpad via oostelijk (en zuidelijk) trottoir; Doormanstraat-Van Gentstraat: voetpad via zuidelijk trottoir; Doormanstraat-Trompstraat: voetpad via noordelijk trottoir; Hessel Muelerstraat: voetpad via zuidelijk trottoir; Hessel Muelerstraat-Molen: voetpad via noordelijk trottoir.

Wegprofiel doorsnede C

( H a r d e n b e r g e r w e g )

Kruisingen bestaande wegen • Naast de Coevorderweg dient het pad op meerdere locaties kruisen met bestaande wegen. Dit is een betonpad, asfaltwegen en klinkerwegen. • Ter plaatste van het betonpad en asfaltwegen wordt een zichtbare en veilige oversteek gecreëerd door middel van wegenverf en markeringen. • Ter plaatse van klinkerwegen wordt de oversteek gecreëerd door de huidige verharding te vervangen door gekleurde bestrating. De trottoirs ter plaatse van deze kruisingen worden aangepast voor rolstoelgebruik.

16

17

18

4. Inhoudelijk spoor Vergunningen en fasering Voor de aanleg van het pad zijn vergunningen nodig. In het proces heeft daarvoor afstemming met zowel provincie als het waterschap plaatsgevonden. Wanneer de aanleg en het gebruik aan bepaalde voorwaarden voldoen, alleen dan is het aannemelijk dat de aanleg van het pad als vergunbaar wordt gesteld. Deze voorwaarden zijn als volgt: • Voor soortenbescherming is een ecologische quickscan nodig, waarmee wordt bepaald of er binnen het projectgebied beschermde soorten voorkomen die hinder kunnen ervaren van het project. Uit de quickscan volgt of er nader onderzoek en mogelijk een omgevingsvergunning nodig is voor een flora-en fauna-activiteit. • Voor het Natura2000-gebied: 1. Een voortoets dient inzichtelijk te maken of de aanleg en het gebruik van het rolstoelpad geen significant negatieve effecten heeft op alle voor dit Natura 2000 gebied aangewezen en kwalificerende habitattypen en soorten; 2. De voortoets dient ook inzichtelijk te maken dat het project de uitbreidingsdoelen van het Natura2000-gebied niet in de weg zit. Dit kan worden onderbouwd met bestaande gegevens en literatuur ten aanzien van de aanwezigheid van habitattypen/soorten in het Natura 2000-gebied, de staat van instandhouding en de mogelijk effecten van het project op deze instandhoudingsdoelen.

Een AERIUS berekening is hierbij vereist (voor zowel de aanleg als gebruiksfase). Door elektrisch te werken, kan de aanleg mogelijk zonder toename van stikstofdepositie in het Natura 2000-gebied worden uitgevoerd. 19

3. De effecten door oppervlakteverlies en betreding én verstoring van het Natura 2000-gebied, moeten goed worden beschreven en onderbouwd. Om ongewenst gebruik tegen te gaan (het tegengaan van N2000 betreden) dient er o.a. met afrastering gewerkt te worden daar waar de Galgengrave niet voldoende scheiding vormt. • Voor de afstroming van de Vecht is het noodzakelijk om zo veel mogelijk elementen te vermijden in het winterbed, en deze te plaatsen op hoger gelegen gebieden. Worden er wel elementen geplaatst, dan moet hiervoor compensatie plaatsvinden. Naast het verkrijgen van de vergunningen van provincie en waterschap is ook een omgevingsvergunning vanuit de gemeente naar alle waarschijnlijk nodig. De werkzaamheden zijn gefaseerd uitvoerbaar. Fasering van de aanleg van het nieuwe pad, het verbeteren en nemen van maatregelen door de wijk en de ‘aankleding’ van de route. In verband met de aanpassing van de verkeersstructuur van het centrum van Ommen is het noodzakelijk verschillende maatregelen te treffen voor de Coevorderweg. Op dit moment wordt hier onderzoek naar gedaan. Hierdoor zal de Coevorderweg in de toekomst aangepast gaan worden waardoor een samenloop in de aanleg van een oversteek inpasbaar te maken is.

4. Inhoudelijk spoor Eigendom en gebruik Van percelen die in eigendom zijn van Provincie, SBB en Waterschap is formele toestemming nodig. Informeel is de situering en het initiatief besproken en wordt positief ontvangen. Een aantal percelen waarover het tracé van het rolstoelpad is gesitueerd, zijn in eigendom van derden. Deels zijn deze eigendommen gelegen in het Natura 2000 gebied en wordt gesproken met de eigenaren vanuit de provincie over een beheersovereenkomst. Buiten het natura 2000 gebied is nog één eigenaar waarover het tracé van het rolstoelpad gaat. Deze is op de hoogte van het onderzoek en de wens tot aanleg ervan. Op dit perceel speelt nog een ander initiatief, aanleg van een botenhuis en inlaatmogelijkheid in de vecht.

Overige aandachtspunten en aanbevelingen voor vervolg Het pad is primair bedoeld voor voetgangers, ouderen en minder validen met eventueel een rolstoel, een duofiets of rollator. Een aandachtspunt daarbij is het ontmoedigen en onbedoeld gebruik door reguliere fietsers en of mountainbikers. Nagedacht moet worden hoe deze ‘reguliere fietsers’ zoveel als mogelijk kunnen worden geweerd om dit pad te gebruiken.

Aanpalende ontwikkelingen Bij het realiseren van het rolstoelpad zijn enkele aanpalende ontwikkelingen te benoemen: Ontwikkeling Vechtdalbelevingscentrum: Stichting Vechtzomp “Hanzestad Ommen” heeft het initiatief genomen samen met het Historisch Museum (CCO) en de St. Ommer Molens (Makkinga's Molen) het 'Vechtdalbelevingscentrum' te realiseren, aan de Vecht, nabij Molen en Museum. Naast een Boothuis met aanlegkade, presentatieruimte, houtopslag en Balkengat is er de mogelijkheid om de Vecht op te varen. Het rolstoelpad sluit hier op aan en de noodzakelijke oversteek over de Coevorderweg is ook mede geschikt als oversteek in de benadering van dit initiatief.

Het voorgestelde vlonderpad en wildscherm zoals opgenomen in de getoonde schets is eveneens nog een item dat nadere uitwerking behoeft, zowel qua vormgeving als exacte locatie.

20

Verder is aandacht nodig voor goede afscheiding zodat voorkomen wordt dat er ergens toch onbedoeld het gebied kan worden betreden. Dit is oplosbaar en vraagt nadere detailuitwerking.

Tot slot verdient het de aanbeveling om waar mogelijk en passend aansluiting te zoeken met het ‘biodiversiteitsproject’ in het oostelijke deel van Ommen.

4. Inhoudelijk spoor Kostenraming rolstoelpad (zie ook bijlage 2 en 3) Op basis van de definitieve route is een kostenraming opgesteld waarbij de volgende uitgangspunten zijn gehanteerd: • Prijzen op basis van algemene kengetallen • Bandbreedte raming +/- 20% • Prijspeil 2025 • Normale bereikbaarheid voor aan-afvoer materiaal en materieel • Dagproductie op reguliere werktijden • stabiele markt; plotselinge prijsstijgingen of marktinvloeden zijn niet inbegrepen • Onderhouds- en levenscyclus kosten zijn niet inbegrepen • Vermelde bedragen zijn exclusief BTW. Totaalbedragen Hieronder zijn twee totaalbedragen opgenomen. Het betreft een bedrag voor het realiseren van enkel het rolstoelpad (basis) en een bedrag om het rolstoelpad te voorzien van straatmeubilair, informatieborden, recreatievoorzieningen en natuurlijke inpassing door middel van aanbrengen van beplanting (de ‘aankleding’ van het pad). De raming voor het realiseren van het roelstoelpad op basis van de definitieve route bedraagt afgerond: € 550.000,-. De raming om het rolstoel pad te voorzien van straatmeubilair, bebording, recreatievoorzieningen en natuurlijke inpassing door middel van beplanting bedraagt afgerond € 110.000-. 21

KOSTENRAMING Project Inpassing rolstoelpad Arriën Projectnr. P0359 Opdrachtg.Gemeente Ommen Datum 6-11-2025 Plangebied Arriën Omschr. Inpassing rolstoelpad binnen N2000 werkzaamheden

Bijlage 1 Kostenraming

Leveren en aanbrengen rolstoelpad Nr.

Omschrijving

Aantal

Eenheid

Prijs/eenheid

1 Voorbereiding 1.1 1.2

€

5.500,00

Aanvraag Klic-meldingen voorbereidende onderzoeken NGE/ecologie Aanvraag vergunningen

1 post 1 post 1 post

€ € €

500,00 € 2.500,00 € 2.500,00 €

500,00 2.500,00 2.500,00

€

6.000,00

Inrichten werkterrein Opruimen werkterrein

1 post 1 post

€ €

4.000,00 € 2.000,00 €

4.000,00 2.000,00

€

32.500,00

1 post 1 post 1 post

€ € €

15.000,00 € 15.000,00 € 2.500,00 €

15.000,00 15.000,00 2.500,00

1.050 m3 1.050 m3 1.050 m3 3.500 m2 3.500 m2 3.500 m2

€ € € € € €

1,50 1,50 15,00 80,00 60,00 40,00

1 EUR 2 stk 30 m1 25 m2 20 m1

€ € € € €

1.500,00 3.500,00 100,00 175,00 175,00

1 post

€

€

1.000,00

1.000,00 €

1.000,00

1.3 2 Werkterrein 2.1 2.2

3 Oversteek Coevorderweg 3.1 3.2 3.3

Aanbrengen oversteek Coevorderweg (d.m.v.bajonetoversteek) Aanpassen wegprofiel (verbreding t.b.v. middengeleider) Verleggen kabels&leidingen en verplaatsen lichtmasten

4 Rolstoelpad (ca. 1,4 km lang, 2,5 m1 breed, 0,30cm diep cunet) 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.5

Ontgraven grond uit cunet Grond verwerken in plangebied Leveren en aanbrengen funderingslaag Leveren en aanbrengen betonpad Leveren en aanbrengen verhardingslaag Gindpave Leveren en aanbrengen verhardingslaag achterhoekspadvast

€ 298.900,00

5 Brugconstructie (ca. 10 meter lang en 2,5 meter breed, uitgaande van hardhout) 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Uitvoeren grondwerk en fundering Leveren en aanbrengen landhoofdconstructie Leveren en aanbrengen houten liggerconstructie Leveren en aanbrengen houten dekconstructie voorzien van slijtlaag Leveren en aanbrengen houten leuningwerk

6 Diverse oversteken en aanpassingen verharding bebouwd gebied 6.1 Aanpassen/aanbrengen oversteken en aanpassing trottoirs 7 Bijkomende werkzaamheden 7.1

Toevoegen extra parkeerplaats t.b.v. mensen met beperking

1 post

€

19.375,00 1.500,00 7.000,00 3.000,00 4.375,00 3.500,00

€

15.000,00

15.000,00 €

15.000,00

€ 378.275,00 € 170.223,75

1 post 1 post 1 post

€ € €

Totaal

22

€ € € € € € €

8 Bijkomende kosten /onvoorzien Uitvoeringskosten/algemene kosten/winst&risico (ca. 15% van subtotaal) Onvoorzien (ca. 10% van subtotaal) Toeslag projectkosten electrisch materieel (ca. 20% van subtotaal)

€ 1.575,00 € 1.575,00 € 15.750,00 € 280.000,00

€

Subtotaal

8.1 8.2 8.3

Totaal

56.741,25 37.827,50 75.655,00

€ 548.498,75

210.000,00 140.000,00

Bijlage 1 Kostenraming Leveren en aanbrengen straatmeubilair, bebording, recreatievoorzieningen en beplanting 9 Straatmeubilair en bebording 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6

Uitvoeren grondwerk Leveren en aanbrengen informatiebord bij start rolstoelpad Leveren en aanbrengen verharding t.b.v. straatmeubilair rondom bankjes Leveren en aanbrengen parkbankjes Leveren en aanbrengen bordjes langs route Leveren en aanbrengen insectenhotel

€

8.500,00

€ € € € € €

1.000,00 750,00 1.500,00 3.750,00 750,00 750,00

€

39.475,00

€ € € € € €

1.000,00 3.200,00 2.400,00 7.500,00 21.875,00 3.500,00

€

14.500,00

500,00 € 4.000,00 € 10.000,00 €

500,00 4.000,00 10.000,00

1 post 1 post 30 m2 5 stk 1 post 1 post

€ € € € € €

1.000,00 750,00 50,00 750,00 750,00 750,00

1 post 16 stk 32 stk 100 m1 125 m2 100 m1

€ € € € € €

1.000,00 200,00 75,00 75,00 175,00 35,00

1 EUR 1 stk 1 stk

€ € €

€ 1 post 1 post

€ €

3.750,00 € 3.750,00 €

€

7.500,00 3.750,00 3.750,00 69.975,00

€

38.486,25

€ € €

10.496,25 13.995,00 13.995,00

10 Vlonderpad (ca. 50m lang en 2,5m breed, uitgaande van hardhout) 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6

Uitvoeren grondwerk Leveren en aanbrengen palenconstructie Leveren en aanbrengen houten gordingen Leveren en aanbrengen houten liggerconstructie Leveren en aanbrengen houten dekconstructie voorzien van slijtlaag Leveren en aanbrengen kerende rand

11 Wildscherm en schuilhut (5x2,5x2,5 meter) 11.1 Uitvoeren grondwerk 11.2 Leveren en aanbrengen hardhouten wildscherm 11.3 Leveren en aanbrengen schuilhut van cortentstaal

12 Leveren en aanbrengen beplanting 12.1 Leveren en aanbrengen kruidenrijk grasland streekmengsel Vechtdal 12.2 Leveren en aanbrengen struweel van autochtone populaties Vechtdal

Subtotaal 13 Bijkomende kosten /onvoorzien 13.1 Uitvoeringskosten/algemene kosten/winst&risico (ca. 15%) 13.2 Onvoorzien (ca. 10%) 13.2 Toeslag projectkosten electrisch materieel (ca. 20%)

1 post 1 post 1 post

Totaal

23

€ 108.461,25

Bijlage 2 Uitwerking verhardingen &oversteken

24

25

26

27

28

Bijlage 3 Overzicht en toelichting Verstoringafstanden

29

Bijlage 3. Verstoringsafstanden van de voorkomende of te verwachten broedvogels Uitgewerkt voor deelgebied Arriën, onderdeel van Natura2000-gebied Vecht- en Beneden-Regge, behorend bij ‘Notitie recreatie Arriën’.

Datum: Bijlagen:

12 juli 2024 Bijlage 1.1. Verstoringsgevoeligheid vogelsoorten Bijlage 1.2. Zonering rust en drukte in het Vechtdal Bijlage 1.3. Zorgplicht onder de Wet Op Natuurbescherming

Aanleiding Met het oog op de wensen en mogelijkheden voor (toename van) recreatief medegebruik van het Natura2000-gebied, is door het projectteam Arriën en met input van Natuur en Milieu Overijssel (Leo Oudejans) uitgewerkt wat daarvan de verwachte impact is op (broed)vogels. Hierbij rekening houdend met het feit dat er niet alleen door wandelaars en fietsers, maar ook vanaf de Vecht een recreatiedruk op het gebied aanwezig is. Van groot belang is het gegeven dat er door toenemende recreatievaart op de Vecht meer verstoring op en langs de rivier plaatsvindt. In het kader van Ruimte voor de Vecht is dit probleem onderkend. Er is op verzoek van Gedeputeerde Staten van Overijssel en het Dagelijks Bestuur van waterschap Vechtstromen een concept convenant opgesteld (bestuurlijke besluitvorming moet nog plaatsvinden), dat vastlegt dat er rustige vlucht-/uitwijkgebieden moeten komen voor die verstoorde (avi)fauna. In het Masterplan Ruimte voor de Vecht wordt het document ‘Rust en Drukte in het Vechtdal; Nieuwe kansen voor recreatie en natuur’ gebruikt om functies in het Vechtdal een plek te geven. De kaart uit dat rapport is in bijlage 2 opgenomen. Daarop is het projectgebied bij Arriën grotendeels als rustgebied voor natuur aangeduid (donkergroen op de kaart) met zeer extensief recreatief gebruik in het winterbed (gearceerde delen).

Functionaliteit van het gebied voor vogels Het betrokken gebied heeft meerdere functies voor vogels. Daarbij ligt de focus op de soortgroep ‘kwetsbare soorten van halfopen landschap’. (De navolgende opsommingen van vogelsoorten onder de diverse functies zijn niet uitputtend bedoeld, maar ter ondersteuning van het verhaal). Het is broedgebied voor diverse vogels, waarbij het gaat om zowel de nestplaatsen als ook om foerageergebied voor de vogels met hun jongen. Ook veel vogels die in de aangrenzende bosgebieden broeden, maken van dit open gebied gebruik om voedsel te vinden. Daarbij gaat het om onder meer roofvogels en uilen. De Rode wouw broedt bijvoorbeeld in de omgeving (in het bos aan de zuidkant van de Vecht), maar is voor zijn voedsel afhankelijk van o.a. het rustige open gebied bij Arriën. Ook de Oehoe is hier verschenen en de Raaf wordt dagelijks gezien. Houtsnippen broeden in aangrenzend bos, maar foerageren vooral in de open graslandgedeelten in het gebied. Verder heeft het gebied ook een functie als slaapplaats en rustplaats voor vogels op doortrek. Dat is van belang in zowel het voorjaar als in de vroege herfst. Het gaat daarbij vooral om steltlopers (Wulp, Grutto, Scholekster en Tureluur) en eenden en ganzen (vooral Grauwe gans en Grote Canadese gans).

Ten aanzien van de functie als winterverblijfplaats en foerageergebied voor met name watervogels kan nog worden opgemerkt dat het belang daarvan afhankelijk is van het type winter en de mate waarin het gebied natter is. Bij de verwachting dat het gebied door beleid en klimaatontwikkelingen natter wordt, zal deze functie in belang toenemen. Broedvogels (kwetsbare soorten van halfopen landschap) Passend bij het landschap en de voorgenomen inrichting van het gebied ten behoeve van de ontwikkeling van stroomdalgraslanden, zijn er een aantal specifieke broedvogels te benoemen die verwacht mogen worden. Een aantal daarvan komt nog in lage aantallen voor, maar daarvan kunnen de populaties versterkt worden en broedsuccessen kunnen toenemen door de juiste maatregelen te nemen. 1

Paapje:

komt voor in ruig kruidenrijk grasland met verspreid wat struweel en broed op de grond. Was voorheen broedvogel in het Vechtdal en hoort thuis in het rivierenlandschap. Staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'bedreigd'. Ten opzichte van de jaren vijftig van de vorige eeuw landelijk met 90% afgenomen. Tapuit: in de droge schrale delen is deze voormalige broedende soort in voor- en najaar aanwezig. Zandige plekken met een korte vegetatie zijn belangrijk en de soort broedt van nature in konijnenholen. Wordt door plaatselijke vrijwilligers geholpen met nestplaatsbescherming, maar broedt nog niet weer opnieuw. Als broedvogel is de tapuit in het laatste kwart van de vorige eeuw sterk afgenomen en staat op de Rode Lijst als 'bedreigd'. Ook in Europa is het een van de snelst afnemende soorten. Roodborsttapuit: komt voor in open tot halfopen, vaak droge terreinen met enige struweelopslag of hoog opschietende kruiden. Het goed verborgen nest wordt op-, of net boven de grond gebouwd. Roodborsttapuiten zoeken hun voedsel en nestgelegenheid in structuurrijke open gebieden; vaak de overgangszones van open gebied (heide) naar bos. Veldleeuwerik: is een zeldzame broedvogel geworden in dit gebied. Het gaat zeer slecht met de veldleeuwerik. Sinds 1960 namen de landelijke aantallen met 95% af.

Kan bij weinig verstoring weer talrijker worden in kruidenrijk droog schraal grasland dat extensief beheerd wordt. Boomleeuwerik: de broedgebieden zijn te vinden op voedselarme en leemarme zandgronden waarbij het nest op de grond wordt gemaakt. Op landelijk niveau gaat het goed met deze vogel. Het projectgebied is in potentie erg geschikt, maar lokaal komen er nog niet veel voor. Graspieper: nestelt op de grond en broedt in allerlei open landschappen. Is als broedvogel de laatste decennia sterk achteruitgegaan, vooral in grasland en staat op de Rode Lijst. Ze zijn gevoelig voor terreinbeheer en stikstofdepositie. Een afname is te zien bij verdroging, verbossing en intensieve begrazing en een toename bij verwijderen opslag en lichte begrazing. Grauwe klauwier: een broedvogel van ruige, halfopen gebieden met opslag van struweel of jong geboomte. Structuurrijke vegetaties met veel grote insecten en kleine ongewervelde dieren zijn belangrijke biotoopvereisten. Het nest wordt gemaakt in dicht stekelig struikgewas. Staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'bedreigd'. Nachtzwaluw: komt voor in open tot halfopen, droge terreinen. Ze broeden op kale zandige grond onder bomen of struiken. Er is landelijk sprake van een positieve trend.

Geelgors: de voornaamste oorzaak van de achteruitgang is het verdwijnen van kleinschalige landschapselementen als heggen, houtwallen en extensief beweide graslanden. Met name bij natuurgebieden spelen de toenemende recreatieve drukte en versnippering door aanleg van wegen en bebouwing een rol. Patrijs: deze vogel komt jaarrond voor in kruidenrijke graslanden in de veelal drogere gebieden, in kleinschalig akker- en weidelandschap. De vogels zoeken hun voedsel langs ruige akkerranden, graslanden met hagen of struwelen en bloeiende bermen van zandwegen. Het nest wordt op de grond gemaakt, in dichte begroeiing. Staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels in de categorie Kwetsbaar. Verstoring vanuit recreatie (Informatie afkomstig uit het rapport Verstoring van vogels door recreatie deel I, Vogelbescherming, 2022). Aspecten die maken dat een verstoring meer impact heeft, zijn met name: • hoge intensiteit of frequentie (zoals hoge aantallen, lang op één plek, of de hele dag door); • hoge snelheid en veel lawaai; • recreatie in open habitats (zoals op open water); • recreatiebronnen die een werkelijk gevaar vormen (zoals honden); • lage voorspelbaarheid van bewegingen van recreanten (struinen, niet op paden, niet in vaargeulen).

2

Van soorten die in grasland broeden is aangetoond dat struinen en ook recreatie over paden leidt tot een afname van broeddichtheden en het broedsucces. Een hoge padendichtheid (inclusief recreatie op de Vecht) en loslopende honden zijn de grootste verstoringsfactoren. Als de vogels niet gewend zijn aan deze verstoring kan het langer duren voordat ze weer terug op het nest of zangpost keren.

Honden hebben een hoge onvoorspelbaarheid en verblijfduur, zeker als deze los lopen. Een wandelaar heeft bij eenzelfde verblijfsduur ten opzichte van een hond een lager verstorend effect, mede doordat wandelaars normaal gesproken op de paden blijven en daarmee de voorspelbaarheid groter is. Mountainbikers hebben door hun snelheid een korte verblijfsduur, maar vogels kunnen wel schrikken door het hoge tempo en de onrustige bewegingen. Door een bufferzone aan te houden tussen de recreatieve paden (inclusief de Vecht) en de locaties waar (broed)vogels aanwezig zijn, of op basis van de voorziene ontwikkeling van het gebied verwacht kunnen worden, wordt de verstoring vanuit recreatie beperkt. De aan te houden bufferzone betreft de minimale afstand tussen vogel en verstoringsbron bij recreatie op land en water. Wanneer ten minste deze afstanden worden aangehouden, dan zijn effecten van recreatie op (broed)vogels klein of helemaal uitgesloten. Bufferzones zijn gebaseerd op vluchtafstanden die uit bestaande literatuur zijn gehaald. In bijlage 1 zijn deze vluchtafstanden en bufferzones uitgewerkt voor een aantal soorten. Onderstaand is in 2 kaartbeelden aangegeven welke oppervlakte de bufferzones beslaan vanaf de locaties waar recreatie mogelijk is (zandpaden/wegen/de Vecht) in de huidige situatie en vervolgens de toekomstige voorziene situatie.

Daarbij is een bufferzone van 100 meter aangehouden en ook een bufferzone van 250 meter geprojecteerd.

Figuur 1. Huidige recreatie en verstoring (bufferzones van 100 en 250 meter).

3

Figuur 2. Toekomstige voorziene recreatie en verstoring (bufferzones van 100 en 250 meter).

Conclusies - De algemene conclusie is dat toename van de recreatieve druk leidt tot toename van verstoring. Doordat recreatie zowel vanaf de Vecht als vanaf wandelpaden/zandpaden effect heeft op de rust in het gebied, is de mate van verstoring in dit gebied al snel te groot; - Verstoring van broedvogels is op basis van de Wet natuurbescherming een overtreding, om die reden moet ook terughoudend worden omgegaan met recreatie in een broedvogelgebied (zie de tekst in bijlage 3); - Intensivering van recreatie in dit gebied past niet in de visie op Rust en Drukte in het Vechtdal die door de gezamenlijke overheden wordt aangehouden; - Recreatie is en blijft mogelijk, maar moet beperkt blijven tot de Vecht en de bestaande wandelpaden. Nieuwe paden zijn in dit gebied niet wenselijk; - Het gebruik van bestaande zandpaden voor recreatief gebruik blijft grotendeels mogelijk, maar enkele zandpaden worden uitsluitend voor beheerdoeleinden gehandhaafd; - Als er uitbreiding van recreatieve paden wordt gewenst, biedt de zone aan de noordkant van het projectgebied de beste mogelijkheden omdat dit het minst verstorend effect heeft op het beoogde rustgebied.

Gebruikte bronnen - Het document met de herstelstrategie voor stroomdalgrasland H6120.pdf (natura2000.nl) - Rapport Verstoring van vogels door recreatie deel I, 2022 (vogelbescherming.nl) - Verstoring van vogels door recreatie (deel 2), 2022 (vogelbescherming.nl) - Visiedocument ‘Rust en Drukte in het Vechtdal; Nieuwe kansen voor recreatie en natuur ‘, september 2009

4

Bijlage 1.1. Verstoringsgevoeligheid vogelsoorten In onderstaande tabel is voor een aantal soorten aangegeven of ze genoemd worden in de Vogelrichtlijn, of ze op de Rode lijst van Nederlandse broedvogels voorkomen en is de verstoringsgevoeligheid uitgewerkt. Soort Paapje Tapuit Roodborsttapuit Veldleeuwerik Boomleeuwerik Graspieper Grauwe Klauwier Nachtzwaluw Rode wouw Oeverzwaluw Watersnip Koekoek Wielewaal IJsvogel Wulp

Rode lijst Ja Ja Nee Ja Nee Ja Ja Nee Nee Ja Ja Ja Ja Nee Ja

Vogelrichtlijn Ja Ja Ja Nee Ja Nee Ja Ja Nee Nee Ja Nee Nee Ja Nee

Verstoring Middelgroot Middelgroot Middelgroot Middelgroot Middelgroot Middelgroot Middelgroot Nestlocatie groot Middelgroot Beperkt Middelgroot Beperkt Beperkt Middelgroot Zeer groot

Bufferzone 100m 250m 100m 100m 100m 100m 100m 100m 250m 100m 100m 100m 100m 100m 500m

Vluchtafstand 50-100m 100-250m 50-100m 50-100m 50-100m 50-100m 50-100m 10-25m 50-100m 25-50m 25-50m 50-100m 25-100m 50-100m 100-250m

Habitat Stroomdalgraslanden Stroomdalgraslanden Stroomdalgraslanden Open gebieden/graslanden Stroomdalgraslanden Stroomdalgraslanden Stroomdalgraslanden Stroomdalgraslanden Halfopen bosrijk gebied met landbouwgebieden Oever Vochtig/nat grasland Halfopen landschappen/ oude cultuurlandschappen Ooibossen Oever Graslanden in halfopen agrarisch landschap

Enkele toelichtingen op de verstoringsgevoeligheden bij een paar soorten: Grauwe klauwier: Terugkeertijd na verstoring: keren trager dan veel andere zangvogels terug naar zangpost of nest als de verstoringsbron weg is; Rode wouw: Terugkeertijd na verstoring: lang. Als ze opvliegen van nest of foerageerplek, kan het lang duren voor ze durven terug te keren. Aandachtspunten: Vanwege zeldzaamheid kunnen vogelfotografen interesse hebben in nestfotografie. Beheerders kunnen hier alert op zijn bij handhaving en inrichting (bijvoorbeeld paden tijdelijk afzetten); Graspieper/Boomleeuwerik/Tapuit: Struinen en mountainbiken door broedbiotoop kan leiden tot lagere broeddichtheden en afname broedsucces. IJsvogel: Struinen over de oever en waterrecreatie zorgen voor verstoring nestlocaties. Niet alle oevers toegankelijk maken voor kano’s, boten of wandelaars; drukbezochte gebieden eventueel een dagdeel afsluiten. Nestlocaties ontoegankelijk maken; Wulp: In vestigings- en kuikenfase zeer gevoelig voor menselijke aanwezigheid (boten, wandelaars e.d.). Broedsucces is slecht als boten langs de nesten varen. Kuikens kunnen gaan zwemmen bij benadering door mensen en raken daardoor onderkoeld of kwetsbaar voor predatie. Het belang van de ‘Rode lijst van Nederlandse broedvogels’: Specifiek voor vogels is het hebben van een Rode lijst een verplichting die voortvloeit uit de Europese Vogelrichtlijn.

Op de huidige Rode Lijst staan 87 Nederlandse broedvogels. Hoewel Rode lijsten geen juridische status hebben, hebben zij in de praktijk wel een belangrijke signaleringfunctie. Plaatsing van een soort op de Rode Lijst kan namelijk wél een belangrijke reden kan zijn om (extra) maatregelen te nemen ter behoud van de soort. Voor deze soorten geldt bijvoorbeeld een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen. De Omgevingswet vereist daarnaast dat provinciebesturen de nodige maatregelen nemen voor het behoud en herstel van soorten die op de Rode Lijst staan (artikel 3.57, lid 1, sub c, Besluit kwaliteit leefomgeving). 5

Bijlage 1.2. Zonering rust en drukte in het Vechtdal Kaart zonering Drukte en Rust in het Vechtdal (geel gearceerd grofweg de ligging van het projectgebied Arriën).

6

Bijlage 1.3. Zorgplicht onder de Wet op Natuurbescherming Artikel 1.11 – de Zorgplicht onder de Wet op Natuurbescherming 1. Een ieder neemt voldoende zorg in acht voor Natura 2000-gebieden, bijzondere nationale natuurgebieden en voor in het wild levende dieren en planten en hun directe leefomgeving. 2. De zorg, bedoeld in het eerste lid, houdt in elk geval in dat een ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige gevolgen kunnen worden veroorzaakt voor een Natura 2000-gebied, een bijzonder nationaal natuurgebied of voor in het wild levende dieren en planten: 1. dergelijke handelingen achterwege laat, dan wel, 2. indien dat achterwege laten redelijkerwijs niet kan worden gevergd, de noodzakelijke maatregelen treft om die gevolgen te voorkomen, of 3. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk beperkt of ongedaan maakt.

7