OUD Najaarsnota 2025 versie 1 6 oktober 2025

Najaarsnota 2025 1 oktober 2025

Najaarsnota 2025

Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................... 3 Financiële samenvatting ......................................................................................................................... 4 Programma's ........................................................................................................................................... 7 Bestuur en bedrijfsvoering.................................................................................................................. 7 Economie .......................................................................................................................................... 10 Omgevingskwaliteit........................................................................................................................... 11 Samenleving ...................................................................................................................................... 17 Budgetneutrale wijzigingen .............................................................................................................. 21

2

Najaarsnota 2025

Inleiding In 2025 is er één formele tussentijdse rapportage: de Najaarsnota 2025. U bent voor de zomervakantie al geïnformeerd over de stand van zaken van dat moment via de "Financiële Zomerbrief 2025", inclusief de resultaten van de meicirculaire 2025. Het doel van de Najaarsnota is om de gemeenteraad te informeren over de voortgang van de plannen en de financiële situatie van het lopende jaar. Het geeft inzicht in de vraag of de gemeente op schema ligt en in hoeverre het budget wordt besteed. Als er afwijkingen zijn of extra middelen nodig zijn, wordt dit in de Najaarsnota aangegeven. Zo biedt de Najaarsnota de mogelijkheid om bij te sturen bij onverwachte ontwikkelingen. De voorgestelde financiële wijzigingen zijn toegelicht per programma. Hierin zijn ook opgenomen de effecten van de jaarrekening 2024, de Financiële Zomerbrief 2025 en de septembercirculaire 2025. Stoplichtenmodel en financiële verantwoording De voortgang van de geplande projecten in 2025 wordt weergegeven met behulp van het zogenaamde stoplichtenmodel. Dit model geeft de status van de projecten aan ten opzichte van de begroting 2025: GRIJS : Gerealiseerd GROEN: Conform planning ORANJE: Niet conform planning maar nog wel realiseerbaar ROOD: Niet realiseerbaar Er wordt alleen een toelichting gegeven bij de projecten die de status ORANJE of ROOD hebben.

De financiële verantwoording wordt in de verschillende hoofdstukken gekoppeld aan de opbouw van de begroting. Leeswijzer In deze inleiding worden de belangrijkste wijzigingen, ontwikkelingen en verwachtingen kort toegelicht. In de volgende hoofdstukken worden per programma de specifieke budgetbijstellingen en de voortgang van de geplande projecten toegelicht. Belangrijkste wijzigingen, ontwikkelingen en verwachtingen Voorspellende waarde Najaarsnota 2025 De Najaarsnota geeft doorgaans een eerste indicatie van het te verwachten resultaat van de jaarrekening en vormt daarmee de basis voor de opzet van de begroting 2026. Een belangrijke financiële factor voor de Najaarsnota is de uitkomst van de septembercirculaire. Naast de begroting zijn er ook financiële wijzigingen, zowel positief als negatief. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele wijzigingen. Septembercirculaire De septembercirculaire van de algemene uitkering levert een voordeel van € 1.505.000 voor 2025 ten opzichte van de meicirculaire. De belangrijkste wijzigingen betreffen extra gelden voor de hervormingsagenda Jeugd (€ 676.000), afrekening BCF plafond 2025 (€ 451.000) en ontwikkeling uitkeringsfactor (€ 345.000).

3

Najaarsnota 2025

Financiële samenvatting Structureel saldo Structureel 2025 (bedragen x € 1.000) Bestuur en bedrijfsvoering Economie Omgevingskwaliteit Samenleving Totaal structureel

A. Primaire begroting 28.179 1.671 -6.543 -23.000 307

B. Wijzigingen Najaarsnota 2025 2.422 -3 -1.984 435

C. Bijgesteld ná Najaarsnota 2025 30.601 1.671 -6.546 -24.984 742

Algemene uitkering december t/m septembercirculaire: Voordeel € 2.422.000 De begroting 2025 begon met een overschot van € 307.000 (structureel). Na deze Najaarsnota is dit aangepast naar een saldo van € 740.000 structureel. De belangrijkste reden is de aanpassing van het structurele budget voor Wmo en Jeugd (idem kadernota 2026). Daar tegenover staat de hogere bijdrage van de algemene uitkering 2025 (septembercirculaire). Bij de septembercirculaire is de algemene uitkering bijgesteld met € 1.505.000 voor 2025 (zie toelichting bij programma 1). Toelichting op belangrijkste ontwikkeling structurele saldo: Omschrijving

Bedrag x € 1.000 2.422 -1.984

Algemene uitkering WMO en Jeugd

Incidenteel saldo Incidenteel 2025 (bedragen x € 1.000) Bestuur en bedrijfsvoering Economie Omgevingskwaliteit Samenleving Totaal incidenteel

A. Primaire begroting 1.182 -92 -1.031 -273 -214

B. Wijzigingen Najaarsnota 2025 317 -50 -725 635 177

C. Bijgesteld ná Najaarsnota 2025 1.499 -142 -1.756 362 -37

93

612

705

Totaal (structureel en incidenteel)

De begroting 2025 begon met een incidenteel tekort van € 214.000. Na de Najaarsnota is er een incidenteel tekort van € 37.000. Bij de volgende tabel kunt u zien wat de grootste wijzigingen zijn ten opzichte van de primaire begroting. Toelichting op belangrijkste ontwikkeling incidentele saldo:

4

Programma

Omschrijving

Bedrijfsvoering

Rentevoordeel liquiditeit

Bedrag X € 1.000 250

Najaarsnota 2025 Programma

Omschrijving

Bedrijfsvoering

Lagere kapitaalslasten

Bedrijfsvoering

Kosten vervanging burgemeester

-110

Omgevingskwaliteit

Hogere kosten uitvoering openbare ruimte

-230

Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit Omgevingskwaliteit

Lagere kapitaalslasten Hogere kosten bestemmingsplannen Hogere baten bouw- en sloopvergunningen Omgevingswet (plus budgetoverheveling naar 2026) Gebiedsprocessen Toekomst voor ons Platteland (TvoP) Hogere kosten groot onderhoud wegen GREX grondexploitaties, voornamelijk door toevoeging weg aan grondexploitatie Haven. Kindplein Oost: kosten tijdelijke huisvesting Zwembad Carroussel: extra schade zonthermieinstallatie Lagere kapitaalslasten Budgetoverheveling subsidie ledverlichting sportvelden: Meerjarige subsidie verduurzaming niet uitgegeven (budgetoverheveling) Te hoog voorschot 2024 retour te betalen inburgering en SPUK Afrekening beschermd wonen 2024 Vervoerskosten leerlingen

279 -125 250 175 100 -200 -974

Samenleving Samenleving Samenleving Samenleving Samenleving Samenleving Samenleving Samenleving

Bedrag X € 1.000 77

-150 -250 523 79 650 -66 110 -180

Algemene reserve Na verwerking van de Najaarsnota is er een daling van onze algemene reserve. In de Kadernota 2025 hebben we voorgesteld een deel van deze algemene reserve in te zetten voor de financiering van het Kindplein Oost. Deze reserve zal pas na afronding van het Kindplein Oost ingezet worden, omdat dan ook de afschrijvingslasten gaan lopen. De verwachting is dat de afschrijving pas vanaf 2029 gaat plaatsvinden. Verloop algemene reserve: Algemene Reserve Bedragen x € 1.000 Stand per 1 januari 2025 Budgetoverheveling jaarrekening 2024 Resultaatbestemming jaarrekening 2024 Begrotingssaldo mutaties inclusief najaarsrapportage 2025 Verwachte stand per 31 december 2025

2025 31.078 -3.941 2.557 705 30.399

5

Najaarsnota 2025

Budgetoverheveling Budgetoverheveling betekent dat geld dat in een bepaald jaar niet is uitgegeven, beschikbaar blijft voor het volgende jaar. Dit is nodig als een project of activiteit meerjarig loopt, nog niet afgerond is of vertraging heeft opgelopen. Zo blijft het geld gereserveerd en komen projecten niet stil te liggen. Budgetoverhevelingen hebben invloed op het incidentele saldo. Het betreft vooral meerjarige projecten, waarbij het totale budget beschikbaar wordt gesteld en jaarlijks wordt overgeheveld tot het project is afgerond. Voor sommige budgetten wordt voorgesteld deze vrij te laten vallen in 2025 en weer beschikbaar te stellen in 2026 via een begrotingswijziging. De totale voorgestelde budgetoverheveling bij de najaarsrapportage 2025 bedraagt € 1,224 miljoen.

Programma

Omschrijving

Bedrijfsvoering NIS2 (informatieveiligheid) Bedrijfsvoering Klanttevredenheidsonderzoek Bedrijfsvoering Medewerkerstevredenheidsonderzoek Omgevingskwaliteit Vakantieparken Omgevingskwaliteit Omgevingsvisie/implementatie Omgevingskwaliteit Ontwikkelperspectieven Omgevingskwaliteit Gebiedsprocessen Toekomst voor ons Platteland (TvoP) Samenleving Subsidie ledverlichting Samenleving Subsidie verduurzaming maatschappelijke objecten Totaal budgetoverheveling bij Najaarsnota 2025

6

Bedrag X € 1.000 40 45 25 60 175 50 100 79 650 1.224

Najaarsnota 2025

Programma's Bestuur en bedrijfsvoering 2025 (bedragen x € 1.000) Totaal structureel Totaal incidenteel Totaal

A. Primaire begroting 28.179 1.182 29.361

B. Wijzigingen Najaarsnota 2025 2.422 317 2.739

C. Bijgesteld ná Najaarsnota 2025 30.601 1.499 32.100

Structureel Algemene uitkering, december en meicirculaire: Voordeel € 917.000 De effecten van de december- en meicirculaire 2025 zijn in de Zomerbrief opgenomen. In totaal is de bijstelling voor 2025 € 917.000 voordelig. Algemene uitkering, septembercirculaire: Voordeel € 1.505.000 De septembercirculaire van de algemene uitkering levert een voordeel van € 1.505.000 voor 2025 ten opzichte van de meicirculaire. De belangrijkste wijzigingen betreffen extra gelden voor de hervormingsagenda Jeugd (€ 676.000), afrekening BCF plafond 2025 (€ 451.000) en ontwikkeling uitkeringsfactor (€ 345.000). Verloop (en bijstelling) van de algemene uitkering van 2026 tot en met 2029: Omschrijving Bedragen x € 1.

2025 STR

2026 STR

2027 STR

2028 STR

2029 STR

Algemene uitkering na decembercirculaire 2025

43.751.000

41.791.000

42.237.000

42.707.000

43.174.000

Mutatie meicirculaire 2025

884.000

3.508.000

3.186.000

1.966.000

2.078.000

44.635.000

45.299.000

45.423.000

44.673.000

45.252.000

1.505.000

881.000

120.000

51.000

9.000

46.140.000

46.180.000

45.543.000

44.724.000

45.261.000

Algemene uitkering na meicirculaire 2025 Mutatie september circulaire 2025 Algemene uitkering na septembercirculaire 2025

7

Najaarsnota 2025

Incidenteel Rente rekening-courant Schatkistbankieren: Voordeel € 250.000 Er wordt minder liquiditeit nodig geacht voor investeringen in 2025, wat een rentevoordeel oplevert in 2025. Ten tijde van de Zomerbrief werd dit becijferd op € 350.000. Inmiddels lopen de renteopbrengsten terug; thans wordt het voordeel voor 2025 becijferd op € 250.000. OZB-woningen en niet-woningen: Voordeel € 35.000 Voor 2025 verwachten we bij OZB woningen een voordeel van circa € 59.000 door areaaluitbreidingen. Bij OZB niet-woningen verwachten we een nadeel van circa € 24.000. De grondslag (het volume) bij de eigenaren en gebruikers van niet-woningen blijkt lager dan geraamd. Factoren als een lagere groei (areaal en/of waardeontwikkeling) en leegstand zijn hierop van invloed. Dividend: Nadeel € 35.000 Het dividend van de verbonden partijen wisselt per jaar, onder andere door investeringen in participaties of het vergroten van het eigen vermogen. Zodoende is er een bijstelling met € 35.000. Accountantskosten, jaarrekening 2024: Nadeel € 60.000 De kosten voor de controle van de jaarrekening 2024 zijn hoger uitgevallen dan begroot. Dit komt voornamelijk door de extra controlewerkzaamheden op het sociaal domein die de accountant heeft moeten uitvoeren om tot een goedkeurende controleverklaring te kunnen komen.

Bestuurskosten, vervanging burgemeester: Nadeel € 110.000 De kosten voor de vervanging van de burgemeester zijn niet begroot in 2025. Zodoende verwachten we dat we op deze post een overschrijding te krijgen van circa € 110.000. Kapitaallasten: Voordeel € 77.000 Diverse kredieten zijn nog niet volledig afgerond; daardoor zijn er ook lagere kapitaallasten in 2025. Het betreft o.a. uitstel in strikt noodzakelijke investeringen in het gemeentehuis. Verzekeringen: Voordeel € 50.000 De verzekeringsportefeuille is in 2025 opnieuw aanbesteed. De waarde van de objecten is niet substantieel gewijzigd. Echter is de premie wel verlaagd, waardoor we met een lagere uitgave voor 2025 verwachten van € 50.000. Budgetoverheveling NIS2 (informatieveiligheid): Voordeel € 40.000 De Cyberbeveiligingswet is nog niet aangenomen in 2025 en de verwachting is dat dit in het voorjaar van 2026 gebeurt. Daarnaast wordt er in SSC-ONS verband nog gekeken waar samenwerking mogelijk is voor deze wet. Voorgesteld wordt dit bedrag van € 40.000 over te hevelen naar 2026.

8

Najaarsnota 2025

Budgetoverheveling inwonerstevredenheidsonderzoek: voordeel € 45.000 Eind 2023 is een inwonerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Hier willen we in 2026 een vervolg aangeven. Zodoende willen wij het budget van € 45.00 overhevelen naar 2026. Budgetoverheveling medewerkerstevredenheidsonderzoek: voordeel € 25.000 Vanwege de intensieve overdracht van taken in 2025 is uitvoering in dit jaar niet realistisch. Door het onderzoek begin 2026 uit te voeren, creëren we de ruimte om het zorgvuldig en breed op te zetten. De feitelijke uitvoering en afronding vinden daarmee plaats in 2026, waardoor ook de kosten in dat jaar verantwoord moeten worden.

Doelstellingen Naam Bestuur Audio Visuele installatie raadzaal

Actualisering rechtspositie raads- en commissieleden

Status

Toelichting De aanbesteding is gestart. De realisatie wordt in maart 2026 verwacht. Dit is in afwachting van de VNG Modelverordening.

Bedrijfsvoering Viering 80 jaar vrijheid voor ons Door ontwikkelen dienstverlening en uitvoering duidelijke taal Robuuste organisatie inclusief “Ommen op weg naar 2030 en verder”

9

Najaarsnota 2025

Economie 2025 (bedragen x € 1.000) Totaal structureel Totaal incidenteel Totaal

A. Primaire begroting 1.671 -92 1.579

B. Wijzigingen Najaarsnota 2025 -50 -50

C. Bijgesteld ná Najaarsnota 2025 1.671 -142 1.529

Incidenteel Toeristenbelasting: Nadeel € 50.000 Op basis van de huidige gegevens lijken er in 2025 circa 960.000 betaalde overnachtingen in de gemeente Ommen plaats te vinden. In de begroting hebben we rekening gehouden met 1.000.000 overnachtingen, waardoor we hier voor 2025 een nadeel verwachten van circa € 50.000. Dit heeft mede te maken met de vrijstelling van toeristenbelasting voor het verblijf bij schoolkampen en scouting.

Doelstellingen Naam Fysieke Bedrijfsinfrastructuur Uitvoeren centrumplan

Status

Toelichting

Economische promotie Actieplan Gastheerschap Recreatie Ommen Ontwikkelperspectieven Omgevingsvisie Ommen

Evalueren en actualiseren Rood voor Rood beleidsregels Uitvoeren programma vitale vakantieparken Economische beleidsvisie

10

Door onduidelijkheid en wijziging van de landelijke koers op het landbouwbeleid en de mogelijke gevolgen daarvan op provinciaal niveau, is de uitwerking van de perspectieven niet opgepakt in 2024. Er is besloten om de ontwikkelingen niet langer af te wachten. In het najaar 2025 komen we met een plan van aanpak voor het uitwerken van de ontwikkelperspectieven.

Najaarsnota 2025

Omgevingskwaliteit 2025 (bedragen x € 1.000) Totaal structureel Totaal incidenteel Totaal

A. Primaire begroting -6.543 -1.031 -7.574

B. Wijzigingen Najaarsnota 2025 -3 -725 -728

C. Bijgesteld ná Najaarsnota 2025 -6.546 -1.756 -8.302

Structureel Hogere kosten vervanging wieken De Lelie: Nadeel € 2.600 De werkelijke raming van de vervanging van de wieken valt hoger uit dan geraamd in de meerjareninvesteringsraming. Er is rekening gehouden met € 78.000, maar de werkelijke kostenraming van de molendeskundige komt uit op een bedrag van € 180.000. Dit geeft een ophoging van het bestaande krediet van € 102.000. Het verhogen van het investeringskrediet zorgt voor een extra structurele last van € 2.600 per jaar.

Incidenteel Werkzaamheden uitvoering openbare ruimte: Nadeel € 230.000 Door onvoorziene werkzaamheden zijn de kosten voor uitvoering in de openbare ruimte gestegen. Het betreft hier onder meer hogere schouw-/inspectiekosten voor groen en wegen, extra klein onderhoud op herstel van elementenverhardingen, een tegenvaller bij de gladheidsbestrijding door de kwakkel winter en extra inzet bij evenementen/centrum. Voorafgaand is reeds in de Zomerbrief aangekondigd. Kapitaallasten: Voordeel € 279.000 Diverse kredieten zijn nog niet volledig afgerond; daardoor zijn er ook lagere kapitaallasten in 2025. Het betreft wegen, kunstwerken en verkeer en vervoer. Bestemmingsplannen: Nadeel € 125.000 We zien een toename van losse uren voor ruimtelijke advisering. Dit komt door complexe aanvragen en ook een hogere maatschappelijke betrokkenheid. Rondom diverse dossiers komen meerdere belangen samen. Dit vergt vaak extra inspanning in begeleiding, extra onderzoeken of juridische ondersteuning. Voorbeelden van dossiers zijn het hoogspanningsstation aan de Kievitstraat en de flexwoningen aan de Sportlaan. In de Kadernota 2026 zijn reeds structureel extra middelen toegekend, echter we dien de overschrijding al in 2025.

Budgetoverheveling veilige vakantieparken: Voordeel € 60.000 In de Kadernota 2025 (en Begroting 2025) is een incidenteel bedrag gereserveerd voor extra toezicht in 2025 op de vakantieparken in het kader van het beleid Vitale Vakantieparken. In 2025 heeft op 3 parken toezicht plaatsgevonden door gemeentelijke BOA’s samen met de politie. Dit ook als eerste start van een betere samenwerking tussen politie en BOA’s.

11

Najaarsnota 2025

Hiervoor was dus geen extra inzet op het gebied van toezicht nodig. Om de middelen wel efficiënt in te zetten wordt gekozen de middelen over te hevelen naar 2026, zodat het extra toezicht dan voortgezet kan worden. Baten Bouw- en sloopvergunningen: Voordeel € 250.000 Net zoals de afgelopen jaren zien we dat er meer aanvragen zijn en dat de kosten hoger uitvallen, echter de legesinkomsten zijn hierdoor ook hoger dan begroot. Budgetoverheveling Omgevingsvisie: Voordeel € 175.000 Voor de implementatie van de Omgevingswet is in Ommen een spoorboekje en een handboek opgesteld. In het spoorboekje staat de (meerjarige) planning voor de ombouw van onze verordeningen en bestemmingsplannen naar het Omgevingsplan Ommen. Wettelijk is vastgesteld dat gemeenten de implementatie van de Omgevingswet uiterlijk in 2030 afronden. In Ommen is het spoorboekje gericht op afronding in 2028 (was oorspronkelijk 2027, maar i.v.m. latere datum inwerking treden wet is dit een jaar opgeschoven). Het spoorboekje gaat uit van een gefaseerde ombouw van de verordeningsregels en bestemmingsplannen/tijdelijke omgevingsplannen.

De planning is: - 2025: Fysieke verordeningsregels in Omgevingsplan Ommen - 2026: Kleine Kernen en Wonen in Omgevingsplan Ommen - 2027: Centrum en Werken in Omgevingsplan Ommen - 2028: Buitengebied in Omgevingsplan Ommen Bij de vaststelling van het spoorboekje is voor de uitvoering ervan in totaal € 750.000 gereserveerd en opgenomen in begroting, gespreid over 5 jaar (150K per jaar gemiddeld), voor de periode 2022 t/m 2026. Doordat de invoering van de wet uiteindelijk pas per 1 januari 2024 plaatsvond is ook de planning voor de implementatie naar achteren geschoven. Wat nodig blijft is dat over de hele periode tot en met 2028 de budgetten in de begroting beschikbaar blijven en budgetten die in een bepaald jaar niet worden gebruikt worden overgeheveld. Indicatief is de te verwachten besteding over de komende 3 jaar (na overheveling geïndiceerd restant budget 2025): 2026: € 175.000, 2027: 175.000 en 2028: € 175.000. De feitelijke overheveling zal bij de jaarrekening plaatsvinden. Verwachting is dat na overheveling circa €175.000 van de € 300.000 zal worden besteed in 2025 en daarmee eveneens € 175.000 overgeheveld dient te worden naar 2026. Budgetoverheveling ontwikkelperspectieven: Voordeel € 50.000 Dit is in afwachting van provinciaal beleid opgepakt vanaf de 2e helft van 2025 en loopt nog door in 2026. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 100.000 over te hevelen naar 2026.

Naar verwachting wordt er dit jaar nog een start gemaakt met de Ontwikkelperspectieven. Deze start bestaat uit het door het college laten vaststellen van een plan van aanpak en het selecteren van een bureau dat bij de uitwerking gaat helpen. Verwachting is dat de € 50.000 dit jaar niet zal worden benut en daarmee overgeheveld moet worden naar 2026.

12

Najaarsnota 2025

Budgetoverheveling gebiedsprocessen: Voordeel € 100.000 De post gebiedsprocessen TvoP (Toekomst voor ons Platteland) zal in 2025 naar verwachting niet of zeer beperkt worden benut. Dit heeft ermee te maken dat de 6 gebiedsprocessen die in Ommen lopen tot aan de uitvoeringsfase kunnen worden gefinancierd vanuit de middelen die de provincie door het Rijk heeft ontvangen voor het maatregelenpakket PPLG (nu TvoP). Voor de uitvoeringsfase kunnen deze rijksgelden echter tot op heden niet worden gebruikt zodat dan provincie, gemeente, waterschap en andere partners in deze fase voor dekking zullen moeten gaan zorgen. Daarom het verzoek het bedrag van € 100.000 over te hevelen naar 2026. Hogere kosten groot onderhoud wegen: Nadeel € 200.000 De kosten voor het herstel van de Wethouder Paarhuisstraat zijn hoger uitgevallen. Dit geldt ook ten aanzien van het aanbestedingsresultaat groot onderhoud 2025. Dit zorgt voor een extra uitgave van € 200.000. Deze hogere kosten zijn reeds in de Zomerbrief aangekondigd. Hogere kosten onderhoud civiele kunstwerken: Nadeel € 30.000 Een damwand bij de pont blijkt niet voldoende bestand tegen de belasting van de kraan bij het in- en uitlaten. De damwand kan hierdoor bezwijken en moet daarom hersteld en verzwaard worden. Dit herstel zorgt voor een extra uitgave van € 30.000.

Uitvoeren tellingen RVMOL: Nadeel € 25.000 Ten behoeve van het actualiseren van het RVMO (Regionaal Verkeersmodel) is het in het najaar van 2025 noodzakelijk om op grootschalige wijze verkeerstellingen (auto en fiets) uit te voeren op gemeentelijke wegen. Er is binnen de huidige budgetten geen financiële ruimte om deze tellingen uit te voeren. Daarnaast vinden er extra tellingen plaats in het kader van verkeersplan Ommen Oost, zoals toegezegd is aan de raad. Stedenbouwkundige visie Lemele: Nadeel € 30.000 Bij de kadernota 2025 is er een bedrag van € 30.000 beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van een visie als leidraad voor de stedenbouwkundige ontwikkeling in Lemele. Abusievelijk is het budget administratief niet verwerkt. Met deze aanpassing wordt het budget alsnog beschikbaar gesteld. Onderzoek rolstoelpad: Nadeel € 25.000 Bij de kadernota 2025 is er een bedrag van € 25.000 beschikbaar gesteld voor een onderzoek naar het realiseren van een rolstoelpad bij Oldenhage. Abusievelijk is het budget administratief niet verwerkt. Met deze aanpassing wordt het budget alsnog beschikbaar besteld.

13

Najaarsnota 2025

Uitkomsten Meerjarenperspectief (MJP) Grondexploitatie 2026: Nadeel € 974.000 De bijstelling is gebaseerd op de uitkomsten van het MJP Grondexploitatie 2026. Hierbij dienen de volgende grondexploitaties bijgesteld te worden: Bijstelling MPJ 2026

Bedrag x € 1.000 -105.000 -156.000 -4.000 -928.000 39.000 14.000 192.000 -1.000 -25.000 -974.000

Westflank, Ommen De Vlierlanden (fase 1 en 2), Ommen De Rotbrink, Ommen Haven Oost, Ommen *) Van Alewijkstraat, Beerzerveld De Vlierlanden (fase 3), Ommen Erve Arriërflier, Ommen Vinkenbuurt Meerkoet, Ommen Totaal

*) Het verlies wordt hoofzakelijk veroorzaakt door de GREX Haven Oost, door toevoeging van de weg (tussen Haven Oost en West) aan de grondexploitatie. In de kadernota 2026 hebben we voor de inrichting Kop van de Haven een investeringskrediet van € 1.000.000 gereserveerd. Nadere besluitvorming heeft ervoor gezorgd dat we dit krediet in de grondexploitatie Haven Oost hebben verwerkt. Bij de verwerking van de begroting 2026 vervalt het investeringskrediet van € 1.000.000. Bij de structurele lasten laten we in de begroting 2026 de afschrijvingslasten vanaf 2027 ook vrijvallen. Hiermee is in één keer de kosten gedekt.

Doelstellingen Naam Openbare orde en veiligheid Uitvoering van het uitvoeringsprogramma Veiligheid 2023-2026 Toezicht in het kader van veilige vakantieparken

14

Status

Toelichting

Door de doorontwikkeling van het thema veiligheid dit jaar in Ommen is dit project gedeeltelijk opgepakt. Er hebben eerste controles plaatsvonden met BOA's en politie op drie parken. Daarnaast is er door verkoop van een recreatiepark en inzet van de nieuwe eigenaren samen met politie en gemeente op dit moment op dit park geen actieve handhaving meer nodig. Volgend jaar zullen de middelen ingezet worden voor reguliere

Najaarsnota 2025 (preventieve) controles op recreatieparken. Verkeer en Vervoer Aansluiting Ommerkanaal Balkerweg

Uit recent onderzoek is gebleken dat de rest levensduur van de brug nog 30 jaar is. Er is wel groot onderhoud nodig. Hiermee kan de realisatie van de herinrichting van het kruispunt verder in gang gezet worden. De uitvoering zal naar verwachting in het voorjaar van 2026 plaatsvinden.

Continueren versterken fietsinfrastructuur Realisatie verkeersstructuur Ommen

Realiseren extra fietstunnel Slagenweg / Balkerweg

Opstellen gebiedsvisie Stationsomgeving inclusief mobiliteit

Uitvoering verkeersveiligheid Vlierlanden als uitkomst van Verkeersplan Ommen Oost

De uitwerking van voorlopig ontwerp naar definitief ontwerp en de bijbehorende inspraak is in gang gezet. Over de wijze van fysieke afsluiting Vechtkade heeft het college een besluit genomen. Daadwerkelijke realisatie van maatregelen wordt gefaseerd uitgevoerd. In 2025 vindt een nadere uitwerking plaats van de inpassing van de tunnel. Deze resultaten worden dit jaar nog aan de Raad gepresenteerd, waarna besluitvorming moet plaatsvinden over de realisatie. In september 2025 staat een intern startgesprek gepland voor het uitwerken van een visie op de ontwikkeling van de stationsomgeving en het daarvoor aantrekken van externe expertise. Het verkeersplan is vastgesteld in het college. De uitvoering vindt de komende jaren gefaseerd plaats. Er wordt gestart met herinrichting van de Vlierendreef.

Het actualiseren en digitaliseren van de wegenlegger. Rolstoelpad Bollemaat Openbaar groen Het opstellen van een handboek openbare ruimte

Er is een opdracht geformuleerd. In augustus staat de startbijeenkomst gepland.

15

Najaarsnota 2025 Duurzaamheid en milieubeheer Uitvoeren duurzaamheidsprogramma / Transitievisie warmte Stimuleren biodiversiteit Wonen en bouwen Uitwerking gebiedsprocessen PPLG Vechtdal Implementatie Omgevingswet (conform spoorboekje) Vaststellen woonzorgvisie

In het vierde kwartaal van 2025 wordt gestart met het opstellen van een de woonzorgvisie. Samen met Vechtdal Wonen, welzijns- en zorgaanbieders, maatschappelijke organisaties en inwoners op te stellen visie op wonen voor de doelgroepen zijn o.a. ouderen, uitstromers uit instellingen, lichamelijk, verstandelijk kwetsbaren. Vanuit gesprekken en bijeenkomsten wordt de input opgehaald en richting gegeven aan waar binnen het woonprogramma zorggeschikte en geclusterde woningen kunnen landen. Proces doorlooptijd is circa 9 maanden tot aanbieden ter vaststelling.

Vervolg Woonaddendum

16

Najaarsnota 2025

Samenleving 2025 (bedragen x € 1.000) Totaal structureel Totaal incidenteel Totaal

A. Primaire begroting -23.000 -273 -23.273

B. Wijzigingen Najaarsnota 2025 -1.984 635 -1.349

C. Bijgesteld ná Najaarsnota 2025 -24.984 362 -24.622

Structureel Wmo dagbesteding /begeleiding/kortdurende opvang: Nadeel € 290.000 Zoals bij de kadernota 2026 gemeld, zien we bij de begeleiding een stijging van het aantal cliënten, waardoor de kosten zijn toegenomen. De complexiteit van de indicaties is groter geworden, waardoor de kosten ook toenemen met circa 10%. Zodoende verwachten we hier een nadeel van circa € 290.000. Voor de jaren 2026 t/m 2029 zijn deze budgetten met dezelfde bedragen via de kadernota reeds bijgeraamd. Wmo maatwerkvoorzieningen: Nadeel € 325.000 Zoals bij de kadernota 2026 gemeld, zien we bij sterke stijging van het aantal cliënten (ook conform het Wmo voorspelmodel van de VNG) als ook een sterke stijging van de kosten voor de (individuele) maatwerkvoorzieningen. Zodoende verwachten we hier een nadeel van circa € 325.000. Voor de jaren 2026 t/m 2029 zijn deze budgetten met dezelfde bedragen via de kadernota reeds bijgeraamd. Wmo huishoudelijke hulp: Nadeel € 458.000 Bij de huishoudelijke hulp zijn er de afgelopen jaren sterkere CAO stijgingen geweest dan gemiddeld. Dat betekent dat hier de tarieven sterker zijn gestegen dan voorzien. Daarnaast zien we ook een stijging van het aantal cliënten (circa 8%, ook conform het Wmo voorspelmodel van de VNG). Dit jaar vindt de aanbesteding plaats. Voor de jaren 2026 t/m 2029 zijn deze budgetten met dezelfde bedragen via de kadernota reeds bijgeraamd.

Jeugdzorg: Nadeel € 900.000 De kosten voor jeugdzorg zijn de afgelopen jaren (landelijk) sterk gestegen door stijging van de tarieven en van het aantal cliënten naar maatwerk voorzieningen (circa 3%). Zodoende stellen we de kosten van de jeugdzorg bij. Hier tegenover staan wel hogere compensaties vanuit het Rijk voor de jaren t/m 2027 (zie algemene uitkering). Verder is de doelstelling dat we binnen het wettelijk kader bij jeugdzorg aan kostenbeheersing blijven werken, in samenwerking met andere (regio)gemeenten. Voor 2025 zijn we uitgegaan van de bijstelling conform de kadernota 2026. Voor de jaren 2026 t/m 2029 zijn deze budgetten met dezelfde bedragen via de kadernota reeds bijgeraamd. Krediet vervanging kunstgrasveld VV Mariënberg: Nadeel € 7.500 In verband met aangescherpte wettelijke richtlijnen en prijsontwikkelingen voor de vervanging van kunstgrasvelden verwachten we dat de investeringskosten van de aanleg

17

Najaarsnota 2025

van het kunstgrasveld VV Mariënberg van € 265.000 met circa € 75.000 zal toenemen. Met een afschrijvingstermijn van 10 jaar leidt dit tot een structurele last van € 7.500.

Noodzakelijk en versneld vervangen installaties sportzaal De Schammelte: Nadeel € 3.700 Er was in aanvang rekening gehouden met vervanging van alleen de verwarmingsinstallatie en luchtbehandeling. Bij de uitvoering kwam naar voren dat het legionellaspoelsysteem en boilers gelijktijdig vervangen moesten worden. Daarnaast was het noodzakelijk de rookgasafvoer aan te passen, omdat deze niet meer voldeed aan huidige wet- en regelgeving. Deze extra kosten bedroegen totaal € 55.000 euro. Het verhogen van het investeringskrediet zorgt voor een extra structurele last van € 3.700 per jaar.

Incidenteel GGD IJsselland: Voordeel € 34.000 De jaarrekening 2024 van GGD IJsselland kent een positief resultaat van € 975.000. Ten opzichte van de prognose in de najaarsrapportage is dit een afwijking van (positief) € 419.000. Het rekeningresultaat 2024 wordt naar rato teruggestort naar de elf deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Ommen levert dit een voordeel van circa € 34.000 op. Gymzaal de Maat, hogere energielasten: Nadeel € 45.000 Afgelopen 5 jaar heeft er geen afrekening tussen school en gemeente plaatsgevonden voor het gas- en watergebruik van de gymzaal. Als gevolg hiervan betekent dit een incidentele verrekening van € 45.000. Kindplein Oost: Nadeel € 150.000 Bij Kindplein Oost blijkt dat twee tijdelijke klaslokalen nodig zijn tijdens de bouw. Dit was eerder niet voorzien. Door de opwaardering van de aanhechting tussen de nieuwbouw en het Palet is het tijdens de werkzaamheden niet werkbaar om twee lokalen in gebruik te houden. De kosten voor de tijdelijke huisvesting bedragen € 150.000 en maken geen onderdeel uit van het oorspronkelijke investeringskrediet. Zwembad Carrousel, schade zonthermie installatie: Nadeel € 250.000 Bij de reparatie van het zonthermieveld bij de Carrousel hebben we een incidentele tegenvaller van circa € 250.000. Het bedrag bestaat uit kosten voor bodemsanering € 50.000, herstel € 125.000 en derving energielasten van € 75.000.

Kapitaallasten: Voordeel € 523.000 Diverse kredieten zijn nog niet volledig afgerond; daardoor zijn er ook lagere kapitaallasten in 2025. Het betreft zwembad Carrousel en sporthallen. Budgetoverheveling subsidie ledverlichting sportvelden: Voordeel € 79.000 Er zijn nog verenigingen die in de toekomst gebruik wensen te maken van de meerjarige subsidiemogelijkheid ledverlichting sportvelden voor verenigingen. Voorgesteld wordt een bedrag van € 79.000 over te hevelen naar 2026.

18

Najaarsnota 2025

Reparatie warmte koudeopslag DOEK: Nadeel € 70.000 Eind 2024 is de warmte-koudeopslag (WKO) in het DOEK uitgevallen. Hierdoor moest het pand tijdelijk op alternatieve wijze verwarmd worden. De bronnen zijn inmiddels hersteld inclusief reparatie van bijbehorende installaties. Bij elkaar is er € 70.000 aan schade. Bovenstaande is reeds in de Zomerbrief aangekondigd. Budgetoverheveling subsidie verduurzaming maatschappelijke objecten: Voordeel € 650.000 De gemeenteraad heeft € 1.000.000 beschikbaar gesteld voor uitvoering van de meerjarige subsidie verduurzaming maatschappelijke objecten. In totaal wordt tot en met 2025 circa € 350.000 uitgegeven. Dit betreft het restant budget. Wet inburgering en SPUK onderwijsroute: Nadeel € 66.000 De Wet inburgering en de SPUK onderwijsroute worden gedurende het jaar bevoorschot. Bij de afrekening 2024 blijkt dat de werkelijke ingezette trajecten lager is uitgevallen dan verwacht. Zodoende levert deze afrekening over 2024 een nadeel van € 66.000 op in 2025. Beschermd wonen: Voordeel €110.000 Bij de jaarrekening 2024 hebben we in april 2025 een voorlopige teruggave van € 960.000 ontvangen voor beschermd wonen vanuit de regionale samenwerking. In het najaar 2025 is gebleken dat de afrekening in totaal € 1.070.000 bedroeg. Hierdoor hebben we op deze post een voordeel van € 110.000 in 2025.

De verwachting is dat over 2025 een teruggave gaat volgen. Hoe groot het bedrag is, is nog onduidelijk en zal bij de jaarrekening 2025 worden verwerkt. Vervoerskosten leerlingen: Nadeel €180.000 Door toenemend aantal leerlingen (ongeveer 30) in het leerlingenvervoer is de verwachting dat er een overschrijding zal zijn van € 180.000 voor 2025.

19

Najaarsnota 2025

Doelstellingen Naam Onderwijshuisvestiging Voortgang Integraal huisvestigingsplan onderwijs

Status

Toelichting

Uitbreiding Kindplein West Voortgang Kindplein Oost Sportaccommodaties Uitvoering geven aan het toetsingskader sport Samenkracht en burgerparticipatie Faciliteren dorpsplannen. Uitvoering geven aan subsidieregeling verduurzamen maatschappelijke objecten Uitvoering armoedebeleid Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein 20252030 Cultureel erfgoed Uitvoeringsprogramma cultuur en erfgoed Maatwerkvoorzieningen WMO Invoering inkomensafhankelijke bijdrage WMO vanaf 1-1-2026

20

Invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage was in eerste instantie uitgesteld naar 11-2027. Door de val van het kabinet is het onderwerp controversieel verklaard waardoor het de vraag is of dit ingaat per 2027 of op zijn vroegst in 2028.

Najaarsnota 2025

Budgetneutrale wijzigingen Budgetneutrale wijzigingen zijn aanpassingen aan een budget die geen netto verandering van het totale financieel saldo veroorzaken. Dit betekent dat de totale inkomsten gelijk blijven en de totale uitgaven ook gelijk blijven. Het gaat hierbij financiële-administratieve verschuivingen, zoals het overhevelen van budgetten tussen programma's of het aanpassen van lasten en baten voor hetzelfde bedrag. Deze wijzigingen worden gebruikt om de administratie van een begroting te verfijnen.

Structurele wijzigingen Opbrengsten rioolheffing verrekening met voorziening De inkomsten voor de rioolheffing zijn gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Voor 2025 lijken de opbrengsten € 64.000 lager uit te vallen dan verwacht. Het nadeel wordt verrekend met de egalisatievoorziening. Opbrengsten afvalstoffenheffing verrekening met voorziening De grondslag (het volume) blijkt lager dan geraamd. Het nadeel van € 60.000 wordt verrekend met de egalisatievoorziening. Overboekingen sociaal domein in verband met wijzigingen BBV / IV3 In verband met wijzigingen BBV en IV3 dienen kosten en opbrengsten met betrekking tot het sociaal domein specifieker opgenomen te worden in de begroting. Daarom is een herschikking nodig voor de onderdelen WMO en Jeugd. WABO Bouw- en sloopvergunningen: Nadeel kosten € 100.000 Er is een stijging te zien van de kosten voor het verlenen omgevingsvergunningen voor bouw. Dit komt door een toename van het aantal vergunningen. Dit lijkt structureel te zijn. De afgelopen jaren is dit incidenteel opgevangen. Dit jaar zitten in de extra kosten ook de eindafrekening bouwtaken van de Omgevingsdienst IJsselland van 2023. Dit betrof extra kosten ten opzichte van de geraamde kosten in 2023. De verwachting is dat over 2025 ook weer een extra afrekening zal plaatsvinden.

Op basis van de dienstverleningsovereenkomst betaalt de gemeente Ommen de werkelijke kosten die de Omgevingsdienst IJsselland maakt voor deze taak. Tegenover de structurele extra kosten staan ook extra inkomsten via de leges. Deze zijn ongeveer gelijk. Abusievelijk is bovenstaande administratief niet in 2025 verwerkt. Met deze aanpassing wordt het budget alsnog beschikbaar gesteld. WABO bouw- en sloopvergunningen: Voordeel leges € 100.000 Er is een stijging te zien van het aantal aanvragen omgevingsvergunning bouw. Dit leidt tot extra kosten. Echter, door het verlenen van de omgevingsvergunningen zijn er ook extra inkomsten via de leges. Abusievelijk is bovenstaande administratief niet in 2025 verwerkt. Met deze aanpassing wordt dit hersteld.

21

Najaarsnota 2025

Btw-plicht Stichting Marketing Ommen Met ingang van 2025 heeft de Belastingdienst bepaald dat de jaarlijkse subsidie van €150.000 die de gemeente verstrekt aan de Stichting Marketing Ommen moet worden aangemerkt als een btw-belaste vergoeding. Dit betekent dat de stichting voortaan btw in rekening brengt over het subsidiebedrag. Voor de gemeente heeft deze wijziging geen wezenlijke financiële gevolgen. Voor de stichting betekent deze werkwijze dat de fiscale positie in overeenstemming wordt gebracht met de geldende regelgeving. In de begroting en bij de subsidieverlening zal met deze wijziging rekening worden gehouden.

Incidentele wijzigingen Riool, werkzaamheden uitgesteld: per saldo neutraal In 2025 is door de overdracht van werkzaamheden niet al het geplande rioolwerk uitgevoerd. Het gaat om groot onderhoud en vervanging, zowel op vrij verval riolering als drukriolering. De onttrekking uit de voorziening zal daardoor dit jaar lager zijn. Dit zorgt voor € 290.000,- aan lagere uitvoeringskosten. Het effect is kosten neutraal. Vrijval stelposten Het betreft hier de stelposten nog functioneel te ramen en nieuw beleid. Deze worden alleen op begrotingsbasis gebruikt. De administratieve wijziging is budgetneutraal. Dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) en samenwerkingspartners In 2025 hebben we een administratieve wijziging doorgevoerd met betrekking tot het omzetten van de budgetten voor de dienstverlening van de gemeente Hardenberg naar de verschillende nieuwe externe samenwerkingspartners en dienstverleningsovereenkomsten. Deze wijziging is budgetneutraal. Uitkering huishoudens laag inkomen (onderdeel van algemene uitkering) Bij de septembercirculaire 2025 is er onduidelijkheid over een extra uitkering en verdeelsleutel huishoudens met laag inkomen boven drempel (HHLI) die de gemeenten over 2023 ontvangen als onderdeel van de algemene uitkering. Eventuele positieve effecten worden bij de jaarrekening 2025 gemeld.

Overige aandachtspunten Crisis opvang vluchtelingen gemeentehuis In het eerste halfjaar van 2025 was er nog sprake van de opvang van vluchtelingen in het gemeentehuis. Deze opvang is per 1 juli 2025 gestopt. Bij de jaarrekening 2025 is bekend wat de afrekening van deze post gaat worden. Opvang vluchtelingen Oekraïne In 2025 is nog steeds sprake van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De baten worden geraamd conform de voorlopige beschikking voor 2025. Mede vanwege diverse onzekerheden, wordt vooralsnog uitgegaan van een budgettair neutraal karakter van deze opvang. Indien aan de orde, volgt op basis van nadere inzichten bij de jaarrekening een voorstel tot budgetoverheveling. 22