Memo toelichting op de gemeenschappelijke regelingen

MEMO Aan:

Raads- en commissieleden

Datum:

19 mei 2026

Betreft:

Toelichting op de gemeenschappelijke regelingen

Geachte raads- en commissieleden, Voor de komende raadsvergadering staan een groot aantal stukken op de agenda die betrekking hebben op onze deelnames in gemeenschappelijke regelingen. Dit memo geeft op hoofdlijnen, met name voor nieuwe raads- en commissieleden, een toelichting op de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr), de typen regelingen en de rol van de raad. Door verbonden partijen wordt hard gewerkt om afstemming te krijgen in de P&C cyclus. Toch zitten er verschillen in zowel proces, stukkenstroom en soms begrippen. Met dit memo bieden wij u een kort overzicht van de voorliggende P&C-stukken en het voorgestelde advies van het college ten aanzien van het indienen van zienswijzen. Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Gemeenten werken regionaal samen. Meestal is dat een keuze (effectiever en efficiënter), soms verplicht zoals de veiligheidsregio en de regionale gezondheidsdienst. Samenwerking kan via verschillende vormen: publiekrechtelijke gemeenschappelijke regelingen (geregeld door de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)) of privaatrechtelijke vormen zoals stichtingen en verenigingen (bijvoorbeeld de VNG). Deelname aan gemeenschappelijke regelingen wordt ook wel ‘verlengd lokaal bestuur’ genoemd. Gemeenteraden beïnvloeden de samenwerking door kaders te stellen bij de oprichting en toezicht te houden op het functioneren, bijvoorbeeld via begrotingen.

Het college vertegenwoordigt de gemeente in de regeling en legt hierover verantwoording af aan de raad. De gemeenteraad blijft formeel kadersteller, controleur en volksvertegenwoordiger. Dit geldt ook voor alle andere raden die deelnemen in de samenwerking. Invloed uitoefenen op dit verlengde lokale bestuur, vergt samenwerking met de andere deelnemers in de gemeenschappelijke regeling. Om dit te bevorderen is een kopgroep opgericht. Kopgroep gemeenschappelijke regelingen IJsselland In IJsselland wordt gewerkt aan versterking van de samenwerking tussen gemeenteraden en de gemeenschappelijke regelingen vanuit een kopgroep. Dit gebeurt op drie thema’s: verbeteren van de P&C-cyclus, inzetten van een digitaal platform en het organiseren van twee bijeenkomsten voor gemeenteraden per jaar. De kopgroep gemeenschappelijke regelingen (GR-en), bestaat uit een afvaardiging van drie GR-en, griffiers en raadsleden. Namens de gemeenteraad van Ommen gaat raadslid De Wit deelnemen. De Kopgroep Gemeenschappelijke regelingen zet zich in om samen en in goed overleg te komen tot een vorm van structurele interactie tussen gemeenteraden/ Provinciale Staten en hun GR-en in de regio IJsselland: GGD, Omgevingsdienst en de Veiligheidsregio. Dit met het doel de betrokkenheid van raden en staten bij de GR-en te vergroten en verbindingen over en weer te versterken.

De Kopgroep heeft een digitaal platform gelanceerd. De informatie op dit platform is bedoeld om raadsleden op overzichtelijke wijze inzicht te geven in wat de GR-en inhouden, wat hun wettelijke grondslag is, hoe de P&C-cyclus eruitziet en de rol van de raad daarin kan zijn. Kijk ook: Video gemeenschappelijke regelingen - voor de raad - YouTube Vormen van gemeenschappelijke regelingen Er zijn meerdere vormen van gemeenschappelijke regelingen zoals: - Openbaar lichaam: zelfstandige organisatie met eigen bestuur (meest vergaand) - Bedrijfsvoeringsorganisatie: gericht op uitvoering (lichter) - Centrumgemeente De gekozen vorm bepaalt de mate van invloed van de raad. De meeste gemeenschappelijke regelingen waarin Ommen deelneemt is een openbaar lichaam. De Wgr is in 2022 gewijzigd en versterkt de positie van de raad, onder andere door: - uitbreiding van het zienswijzerecht (artikel 35 Wgr); - een actieve informatieplicht richting raden; - meer mogelijkheden voor betrokkenheid vooraf. Zienswijzen: rol van de raad Om bij te sturen kan de raad een zienswijze indienen op de: - Ontwerpbegrotingen (verplicht moment) - Begrotingswijzigingen - Beleidskaders (indien opgenomen) De zienswijze is het belangrijkste formele instrument voor invloed binnen de P&C-cyclus. De besluitvorming binnen een openbaar lichaam is uiteindelijk geregeld in de regeling zelf.

Dit is veelal het algemeen bestuur met een bepaalde meerderheid van stemmen. Een zienswijze geeft invloed, maar is juridisch niet bindend tenzij expliciet een veto in de regeling is opgenomen. Voorliggende stukken voor behandeling in de raad Voor de komende raadsvergadering staat een groot aantal stukken op de agenda die betrekking hebben op onze deelname in gemeenschappelijke regelingen. Hieronder treft u in het kort een overzicht aan van de relevante stukken en de inhoudelijke hoofdlijnen en het voorgestelde collegeadvies ten aanzien van het indienen van zienswijzen. Veiligheidsregio IJsselland Stuk: Concept programmabegroting 2027 Advies: Zienswijze indienen Kern: - Begroting 2027 incidenteel sluitend - Structureel financieel probleem vanaf 2028 - Mogelijke structurele kostenstijging gemeentelijke bijdrage

Omgevingsdienst IJsselland Stukken: Jaarstukken 2025, kaderbrief 2027, ontwerpbegroting 2027 Advies: Zienswijze indienen Kern: - Onvoldoende inzicht in verdeelsleutels - Structurele kostenstijging gemeentelijke bijdrage - Behoefte aan meer transparantie GBLT Stukken: Jaarstukken 2025, begrotingswijziging 2026, kadernotitie, begroting 2027 Advies: Geen zienswijze indienen Kern: - Financieel stabiel beeld - Beperkte structurele kostenstijging gemeentelijke bijdrage - Positieve samenwerking GGD IJsselland Stukken: Jaarstukken 2025, kaderbrief, ontwerpbegroting 2027 Advies: Zienswijze indienen Kern: - Structurele kostenstijging gemeentelijke bijdrage - Onzekerheid financiering - Strategisch belang publieke gezondheid SSC Ons Stukken: Kaderbrief 2027, ontwerpbegroting 2027, begrotingswijzigingen 2026 Advies: Geen zienswijze indienen Kern: - Consistente stukken - Beheersbare kostenontwikkeling - Positieve samenwerking Collectie Overijssel (P&C) Stukken: Jaarstukken 2025, kadernota, begroting 2027 Advies: Geen zienswijze indienen Kern: - Sluitende begroting - Geen directe financiële risico’s Collectie Overijssel (regeling) Stuk: Wijziging GR Advies: Geen zienswijze indienen Kern: - Technische/wettelijke wijziging - Geen financiële gevolgen

Overzicht P&C-stukken en advies Regeling P&C-stukken Veiligheidsregio Programmabegroting IJsselland 2027 Omgevingsdienst Jaarstukken 2025, IJsselland kaderbrief 2027, ontwerpbegroting 2027 GBLT Jaarstukken 2025, begrotingswijziging 2026, kadernotitie, begroting 2027 GGD IJsselland Jaarstukken 2025, kaderbrief, ontwerpbegroting 2027 SSC Ons Kaderbrief 2027, begroting 2027, begrotingswijzigingen 2026 Collectie Overijssel Jaarstukken 2025, kadernota, begroting 2027

Zienswijze mogelijk op Ja Programmabegroting Ja Ontwerpbegroting

Advies Indienen

Ja Begrotingswijziging 2026 Begroting 2027

Niet indienen

Ja Ontwerpbegrotig 2027

Indienen

Ja Begroting 2027 Begrotinsgwijziging 2026

Niet indienen

Ja Begroting 2027

Niet indienen

Indienen

Paragraaf verbonden partijen Het jaarverslag van de gemeente kent net als de begroting een paragraaf verbonden partijen. Daarin legt het college verantwoording af over het reilen en zeilen van de verbonden partijen en in hoeverre zij de door de raad in de begroting meegegeven kaders hebben uitgevoerd.

Met vriendelijke groet, Jan Blaauw gemeentesecretaris