Bijlage 1 Jaarstukken gemeente Ommen 2024 - versie 10 juli 2025

Jaarrekening 2024 Taakveld Uitbesteden

Inkoop en de personele en salarisadministratie is uitbesteed aan een derde partij. ICT, gegevensbeheer en DIV zijn met een DVO uitbesteed aan Hardenberg.

Naam Integrale analyse toekomstbestendigheid gemeentelijk vastgoed inclusief renovatie / nieuwbouw gemeentehuis Uitvoering te geven aan ons doorontwikkelingsplan inclusief dienstverlening en dit mede op basis van te houden klanttevredenheidsonderzoeken.

Status

Toelichting

Middelen Bedragen x € 1.000

Programmaonderdeel Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Saldo

Baten/lasten Baten Lasten

Begroot na wijziging 570 -13.037 -12.467

Begroot na wijziging 827 -13.616 -12.789

Jaarrekening

Verschil

1.358 -14.424 -13.067

530 -808 -278

Treasury Taakveld 1. Omschrijving taakveld Tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasury-functie, financiering, beleggingen, dividenden etc., schenkingen en legaten. 2. Wat willen we bereiken? Met onze treasury-functie willen we op verschillende manieren zorgen voor een gezonde financiële positie: • altijd zorgen voor duurzame toegang tot financiële markten tegen goede voorwaarden; • beschermen van onze gemeentelijke vermogens- en (rente)resultaten tegen ongewenste financiële risico's, zoals rente-, koers-, krediet- en liquiditeitsrisico’s; • minimaliseren van onze interne verwerkingskosten en externe kosten voor het beheren van geldstromen en financiële posities; • verbeteren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de limieten en richtlijnen van de Financiële verordening. De uitvoering van het treasury-beleid komt in de paragraaf financiering aan de orde. 3. Wat hebben wij bereikt? Zie hiervoor paragraaf financiering. 4. Beleidskaders voor uitvoering • Financiële verordening gemeente Ommen 5. Werkwijze Ommen 4.0

17

Jaarrekening 2024

Algemene uitkering Taakveld 1. Omschrijving taakveld Tot dit taakveld behoren de uitkeringen uit het gemeentefonds: algemene uitkering, integratieuitkeringen, decentralisatie-uitkeringen, artikel 12-uitkering. 2. Wat willen we bereiken? We willen dat de gemeentelijke belastingen die onze inwoners betalen in een goede verhouding staan met de voorzieningen die we hen bieden. Daarom zorgen we voor een gezond en duurzaam financieel beleid. We zorgen met de opbrengst van de gemeentelijke belastingen voor goede voorzieningen. Een sluitende begroting hoort daar ook bij. Met de opbrengst van de betalingen kunnen we de kosten van onze verleende diensten betalen. 3. Wat hebben we bereikt? . 4. Beleidskaders voor uitvoering • Financiële verordening gemeente Ommen • Nota Reserves en Voorzieningen

Middelen Bedragen x € 1.000

Programmaonderdeel OMM.uitkeringen en ov. uitkeringen GF OMM.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Saldo

Baten/lasten

Begroot na wijziging 42.471

Jaarrekening

Verschil

Baten

Begroot primitief 40.471

42.872

401

Lasten

-218

-218

-

218

40.253

42.253

42.872

619

21

Jaarrekening 2024 Taakveld Uitbesteden

Economische promotie Taakveld 1. Omschrijving taakveld Tot dit taakveld behoren activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente: promotionele activiteiten, gericht op het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en nieuwe werkers, aantrekken van overige instellingen ter versterking van het profiel van de gemeente, investeren in bovenlokale, regionale, landelijke en internationale kennis- en economische relatienetwerken, promotie toerisme, beurzen en jaarmarkten, toeristenbelasting, forensenbelasting, vermakelijkhedenretributies. 2. Wat willen we bereiken? Ommen heeft en behoudt een positie als topspeler op het gebied van toerisme en recreatie. Deze positie willen we ook buiten het regulier hoogseizoen om behouden. Daarnaast willen wij een aantrekkelijk aanbod van cultuur & erfgoed behouden en ontwikkelen. Dit doen we door: • Uitvoeren programma vitale vakantieparken. In 2024 worden waarschijnlijk de eerste omgevingsplannen behandeld voor het veranderen van de recreatieve bestemming naar woonbestemming. • Besluitvorming deelname Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal. Het Nationaal Park (NP) verkent momenteel de overgang naar NP Nieuwe Stijl. Hierin biedt het NP een meer integrale benadering.

Dat betekent dat er naast natuur ook plaats en kansen zijn voor bijvoorbeeld landbouw, water, toerisme, versterking dorpskernen en ontwikkeling maatschappelijke functies. De deelname van Gemeente Ommen bevindt zich ook in een verkennende fase 3. Wat hebben we bereikt? Om een positie als topspeler te behouden op het gebied van recreatie en toerisme is het programma Vitale Vakantieparken voor (re)vitalisering van parken. Op initiatief van recreatieparken is gesproken over hun toekomst als recreatiepark. Deze gesprekken gaan zowel over transformatie als (re)vitalisering. Bij drie parken ontbreekt recreatief perspectief en zijn gesprekken gevoerd over het proces van transformatie. In 2025 wordt dit vervolgd. In 2024 is de deelname van Ommen aan het NP Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal verder verkend. Eind 2024 heeft er een gesprek plaatsgevonden die als input worden gebruikt om in 2025 een keuze te kunnen maken. 4. Beleidskaders voor uitvoering • Economische visie 2030 Ommen • Toeristisch-Recreatief beleids- en ActiePlan voor de gemeente Ommen (TRAP) • Omgevingsvisie Ommen Jouw Toekomst

5. Werkwijze Ommen 4.0

27

Jaarrekening 2024 Taakveld 4. Beleidskaders voor uitvoering Wonen • Ruimte voor Woonkwaliteit West-Overijssel • Woonvisie Ommen (2015-2025) • Lang zult u wonen programma • Nota Grondbeleid • VTH Beleidsplan 2020 - 2024 • VTH uitvoeringsprogramma 2023 • Omgevingsvisie Ommen Jouw Toekomst • Beleidsregels Rood voor Rood • Woonprogramma 2021-2025 • Starterslening • Woonaddendum Woonvisie Ommen Grondexploitaties • Nota Grondbeleid • Meerjarenprognose Grondexploitaties (MJP) 2025 • Raadsbrief afwegingskader Vastgoed • Snippergroenbeleid

5. Werkwijze Ommen 4.0 Zelf doen Regie op uitvoering. Samenwerken Via werkgroepen (IJssellandbreed) werken we aan uniforme uitvoering in de regio. Uitbesteden De uitvoering: de vergunningverlening en toezichttaken zijn vanaf 2021 uitbesteed aan de Omgevingsdienst IJsselland.

Middelen Bedragen x 1.000

Programmaonderdeel Wonen en bouwen Wonen en bouwen Saldo

Baten/ lasten Baten Lasten

Begroot primitief 590 -1.229 -639

Begroot na wijziging 690 -1.450 -762

Jaarrekening

Verschil

1.100 -1.430 -329

411 22 433

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Taakveld 1. Omschrijving taakveld Tot dit taakveld behoren activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie: grondverwerving, bouw- en woonrijp maken, bovenwijkse voorzieningen ten behoeve van de bouwgrondcomplexen, verkoop van bouwrijpe gronden, in het voorkomende geval onschadelijk maken en verwijderen van explosieven. 2. Wat willen we bereiken?

Jaarrekening 2024 Taakveld ondernemers uit Bbz 2004, sociale zekerheidsregelingen van het rijk zoals bijvoorbeeld eenmalige uitkeringen voor minima, gemeentelijke armoedebeleid.

2. Wat willen we bereiken? We willen de zelfredzaamheid en participatie van inwoners vergroten. Daarnaast zetten we in op hulp en samenwerking van verschillende organisaties. Hiermee willen we dat inwoners makkelijk toegang krijgen tot voorzieningen op het gebied van werk, inkomen, gezondheid en welzijn.

3. Wat hebben wij bereikt? In mei 2024 is er een nieuw armoedebeleidsplan vastgesteld met als beleidsuitgangspunten: integrale aanpak, preventie en vroegsignalering, meedoen en effectieve en efficiënte schuldhulpverlening. Ook zijn in 2024 nieuwe beleidsregels bijzondere bijstand vastgesteld evenals de beleidsregels schuldhulpverlening. De overgang naar uitvoerder SDO Support is zonder problemen gerealiseerd.

4. Beleidskaders voor uitvoering • Inkomensregelingen Opgave WIS • Convenant Ommen Armoedevrij 2016 • Beleidsplan Sociaal Domein Ommen “Om elkaar!” • Beleidsplan Geldzorgen, armoeden en schulden 2024-2028 • Beleidsregels bijzonder bijstand • Beleidsregels schuldhulpverlening

5. Werkwijze Ommen 4.0 Zelf doen Samenwerken

Gemeentelijk armoedebeleid Regionale samenwerking: Werkgeverservicepunt Beheer minima fondsen, Schulddienstverlening GKB, Uitvoerende werkzaamheden zijn ondergebracht in de DVO Backoffice Sociaal Domein bij Hardenberg

Uitbesteden

Middelen Bedragen x € 1.000

Programmaonderdeel Inkomensregelingen Inkomensregelingen Saldo

Baten/lasten

Begroot na wijziging 4.161

Jaarrekening

Verschil

Baten

Begroot primitief 4.161

5.056

895

Lasten

-5.630

-6.025

-6.331

-306

-1.469

-1.864

-1.275

589

Jaarrekening 2024

5.3 Financiering In de ‘Financiële verordening’ staan de uitgangspunten en doelstellingen voor het treasurybeleid vermeld. Treasurystatuut staan de uitgangspunten en doelstellingen voor het treasurybeleid vermeld. De uitvoering van het treasurybeleid komt in de financieringsparagraaf in de begroting en jaarrekening aan de orde. In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is vastgelegd, welke informatie in de financieringsparagraaf in ieder geval moet worden opgenomen. Het gaat daarbij om de beleidsvoornemens die belangrijk zijn voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Voor het risicobeheer voeren we als gemeente Ommen een prudent beleid.

Renterisiconorm Met deze norm wordt tot uitdrukking gebracht tot welk bedrag de gemeente renterisico’s mag lopen. Renterisico’s kunnen voortvloeien uit de noodzaak om bijvoorbeeld leningen af te lossen. De renterisiconorm is 20% van het begrotingstotaal en bedraagt € 12.355.000 (20% van € 61.773.000). In 2024 is de rente risiconorm niet overschreden. Zie hiervoor de berekening in de bijlagen bij de jaarrekening.

Kaderstellendbeleid en overige relevante wet- en regelgeving Kaderstellend beleid • Financiële Verordening Gemeente Ommen Overige relevante wet- en regelgeving:

Het gaat hierbij om de Gemeentewet (art 212 2c), de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido), ministeriële regelingen zoals de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo), de Regeling Schatkistbankieren (Skb) en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 13).

Renterisicobeheer Renterisico is het gevaar van ongewenste veranderingen van de (financiële) resultaten van de gemeente door rentewijzigingen. Voor de beheersing van de renterisico’s gelden twee concrete richtlijnen, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

Treasurybeheer / liquiditeitsbeheer De gemeente beperkt haar liquiditeitsrisico’s door haar treasuryactiviteiten te baseren op een middellange termijnplanning. Dit gebeurt met behulp van een zogenaamde liquiditeitsbegroting, waarin de belangrijkste (grote) geldstromen zijn opgenomen.

105

Jaarrekening 2024

5.4 Grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid staat ten dienste van de uitvoering van de ruimtelijke beleidsopgaven en ambities. In de Nota Grondbeleid van de gemeente Ommen is vastgesteld dat de gemeente in principe kiest voor een faciliterend grondbeleid, tenzij: - een sterke gemeentelijke regie belangrijk is voor het bereiken van de publieke doelen; - er sprake is van ontwikkellocaties die van bijzondere strategische betekenis zijn voor de beleidsagenda; - er sprake is van ontwikkellocaties die een grote winstpotentie bezitten. In die gevallen waar de gemeente kiest voor een actief grondbeleid moeten de risico’s op voorhand in te schatten en te beheersen zijn. De gemeente heeft op dit moment al haar grondposities actief in uitvoering. Op dit moment is geen aanleiding om actief gronden te verwerven. Dit zal ook het beeld van de komende jaren zijn. Meerjarenperspectief (MJP) Grondexploitaties In het 4e kwartaal van 2024 is het Meerjarenperspectief Grondexploitatie 2025 (MJP 2025) door de raad vastgesteld. Daarin is een compleet overzicht geboden van de financiële stand van zaken van de Ommense grondexploitaties. Ook is het verloop van het geïnvesteerd vermogen (boekwaarde) weergegeven. In het MJP 2025 zijn de resultaten van alle geactualiseerde grondexploitaties per 1-12024 vermeld en van een toelichting voorzien.

Hierbij geldt dat de cijfers uit deze jaarrekening mede de input vormen voor de te plegen actualisatieslag, naast (project-) inhoudelijke voortgang en wijzigingen gedurende het jaar. Uitgezonderd majeure veranderingen, deze zullen proactief aan de raad worden voorgelegd. Verwachte versus gerealiseerde resultaten van de grondexploitaties Om de verwachte resultaten 2024 uit het MJP af te zetten tegen de gerealiseerde resultaten in 2024 zijn alle grondexploitaties voor de jaarrekening 2024 geactualiseerd. Van de geraamde en de werkelijke verkopen in 2024 is het volgende overzicht te geven. In dit overzicht worden de gerealiseerde aantallen vergeleken met de (bijgestelde) fasering uit het MJP 2025.

Bedrijventerrein (Robrink) in m2 Woningbouwkavels

Prognose MJP 2025 6.000 71

Werkelijk 2024 8.000 70

De geprognosticeerde woningbouw en het werkelijk gerealiseerde aantal zijn in onderstaand overzicht verdeeld naar de verschillende grondexploitaties. Uitgesplitst naar complex Westflank, Ommen De Vlierlanden, Ommen Van Alewijkstraat, Beerzerveld Haven Oost, Ommen

Prognose MJP 2025

Werkelijk 2024 0 40 0 31

0 39 0 31

107

Jaarrekening 2024

PASSIVA (bedragen x € 1.000)

2024

2023

Vaste passiva Eigen vermogen

33.635

- Algemene reserve

17.860

- Bestemmingsreserves

13.218

- Nog te bestemmen resultaat

2.557

Voorzieningen

35.343 24.469

10.874 5.420

4.613

- Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's

2.908

1.398

- Door derden beklemde middelen

2.512

3.215

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer

21.296

23.525

Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen

21.296

Totaal vaste passiva

23.525 60.351

63.481

Vlottende passiva Netto vlottende schulden met rente typische looptijd korter dan 1 jaar

8.797

5.072

- Kasgeldleningen

-

-

- Bank- en girosaldi

77

7

- Overige schulden

8.720

5.065

Overlopende passiva

8.202

5.869

- Nog te betalen bedragen

1.537

2.300

- Nog te besteden uitkeringen Rijk

5.245

3.019

- Nog te besteden uitkeringen overige overheden

1.420

550

-

-

- Vooruit ontvangen bedragen Totaal vlottende passiva

16.999

10.941

Totaal-generaal

77.350

74.422

17.323

17.534

Garantstellingen: Gewaarborgde geldleningen

Jaarrekening 2024

voorziening in het kader van de WMO (rolstoel) niet meer in het bezit is van de cliënt. Daarbij zijn onterecht bedragen aan de aanbieder(s) van de rolstoel betaald. Het gaat om een totale (geëxtrapoleerde) fout in verband met een deelwaarneming) van € 41.000 welk bedrag wij als rechtmatigheidsfout hebben aangemerkt. Rechtmatigheidsverantwoording 2023 Het college van burgemeester en wethouders heeft toegelicht dat in de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening 2023, ten onrechte is vermeld dat geen sprake is van rechtmatigheidsfouten en/of onduidelijkheden die individueel of gezamenlijk de verantwoordingsgrens overschrijden. In verband met de gewijzigde regelgeving vanuit de Commissie BBV per 5 februari 2025 is aangegeven dat gerekend moet worden met bruto onrechtmatigheden in plaats van netto onrechtmatigheden. Het college heeft in 2023 de netto methode toegepast en heeft daarvoor van Bakertilly een goedkeurende controleverklaring op het onderdeel rechtmatigheid ontvangen. De Commissie BBV geeft op basis van nadere duiding op de wet- en regelging in 2025 aan dat de bruto methode moet worden toegepast. Rekening houdend met deze onrechtmatigheden bedroegen de rechtmatigheidsfouten en/of onduidelijkheden over 2023 in totaal € 12.650.000. Dit bedrag is hoger dan de verantwoordingsgrens voor jaarrekening 2023 ad. € 2.224.000.

Het college is van mening dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2023 hierdoor niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie het onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

156

Jaarrekening 2024

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Middelen Bedragen x 1.000

Programma-onderdeel

Baten/lasten

Begroot na wijziging 16

Jaarrekening

Verschil

Baten

Begroot primitief 7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Openbaar groen en (openlucht) recreatie Saldo

53

37

Lasten

-1.283

-1.354

-1.423

-69

-1.276

-1.339

-1.370

-31

Baten Verkoop snippergroen (voordeel € 37.000) Bij de baten is een voordeel ontstaan door het verkopen van snippergroen (€ 37.000).

Lasten Zomerstorm schade (nadeel € 68.000) Bij openbaar groen is een overschrijding ontstaan van ongeveer € 68.000. Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door de extra inzet van hoogwerkers voor de stormschade bij de zomerstorm in Ommen.

Riolering Middelen Bedragen x 1.000

Programmaonderdeel Riolering Riolering Saldo

Baten/lasten Baten Lasten

Begroot primitief 2.082 -1.517 565

Begroot na wijziging 2.884 -2.319 565

Jaarrekening

Verschil

2.634 -2.153 481

-250 166 -84

Baten Onttrekking voorziening riolering (voordeel € 294.000) Bij de baten is door de lagere kosten bij riool, de onttrekking van de voorziening riool ook lager uitgevallen.

Lasten Kosten onderhoud drukriolen en gemalen (voordeel € 210.000) Bij riolering zijn de kosten van onderhoud van drukriolen en gemalen lager uitgevallen in 2024. Wij stellen voor om hiervan € 87.300 aan onderhoudskosten over te hevelen naar het boekjaar 2025.

170

Jaarrekening 2024

8.1 Incidentele baten en lasten Onderdeel Lasten 80 jaar vrijheid Afschrijving inventaris tlv voorziening (GRP) Afschrijving i.v.m. verkeersstructuur (620928) Bestrijding Japanse Duizendknoop Bibliotheek op school BO 23: Afkoop VRI BO 23: Baggeren Haven BO 23: Centrummanagement BO 23: Fietsinfrastructuur BO 23: Guido de Bres BO 23: Hertaxatie gemeentelijk vastgoed BO 23: IHP Onderwijs BO 23: Lokale integratie nieuwkomers BO 23: Openbaar toilet BO 23: Organisatie ontwikkeling BO 23: Toekomstvastheid Vastgoed BO 23: Tunnel Balkerweg / Slagenweg BO 23: Veiligheid en ondermijning BO 23: Vitale vakantieparken Bomenbeleidsplan Carrousel schade zon thermiek installatie CCO en zaagwaardig maken molen Contractbeheer gebouwen Crisis opvang vluchtelingen gemeentehuis CUP: Continueren 1% regeling CUP: Herijking notitie grondbeleid CUP: ICT ondersteuning aanpassing systemen CUP: Inrichten klanttevredenheidsonderzoek CUP: tevredenheidonderzoek medewerkers Div. projecten gebiedsgericht werken Eenmalige uitkering financiering Aquila Energietoeslag Extra afschrijving opwaarderen N347 Groot onderhoud 2024 Herstel schade rioolgemalen Hogere kosten her plant bossen + exotenbestrijding IHP Functionele verbeteringen schoolgebouwen Kadernota Kapitaallasten kunstwerken Kapitaallasten riolering via voorziening Kapitaallasten Sporthallen

186

Begroot 16.000 680.000 335.000 20.000 150.000 21.000 29.000 51.000 35.000 600.000 20.000 50.000 216.000 10.000 206.000 60.000 50.000 50.000 76.000 30.000 50.000 400.000 43.785 2.184.000 265.000 30.000 20.000 45.000 25.000 10.000 2.243.063 386.000 33.000 121.770 100.000 38.000 400.000 350.000 -48.000 30.000 -52.000

Werkelijk 16.000 537.000 335.000 71.000 150.000 21.000 30.000 96.000 35.000 193.000 20.000 27.000 37.000 6.000 90.000 47.000 27.000 46.000 45.000 26.000 94.000 380.000 44.000 1.927.000 240.000 28.000 20.000 24.000 9.000 128.000 2.243.000 394.000 33.000 108.000 102.000 46.000 4.000 690.000 -10.000 29.000 -52.000

Jaarrekening 2024

8.7 EMU-saldo Bedragen x € 1.000

1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves. (Zie BBV, artikel 17c) 2+ Mutatie (im)materiële vaste activa 3+ Mutatie voorzieningen 4- Mutatie voorraden (incl bouwgronden in exploitatie) 5+ Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa. Berekende EMU-saldo

208

Werkelijk 2023

Begroting 2024

Werkelijk 2024

7.693

-452

-1.707

2.689 171 2.976

-26.831 -3.535 3.922

85 807 -1.852

0

0

0

13.529

-26.896

-2.667