Beleidsuitgangspunten en aanpak Lokale Inclusie Agenda Ommen

Beleidsuitgangspunten en Inclusie Agenda Ommen

aanpak

Lokale

1. Aanleiding Sinds juli 2016 is in Nederland het VN-Verdrag voor personen met een handicap van kracht. Het doel van het verdrag is dat personen met een handicap net zo goed kunnen mee doen als ieder ander. De gemeente is wettelijk verplicht uitvoering te geven aan dit verdrag in de vorm van één integraal actieplan: de ‘Lokale Inclusie Agenda’. De Lokale Inclusie Agenda zal bijdragen aan het versterken van de inclusieve gemeente zoals omschreven in de Omgevingsvisie. In Omgevingsvisie ‘Ommen Jouw Toekomst’ staat omschreven dat Ommen een inclusieve gemeente wil zijn waar iedereen mee kan doen en sociale ongelijkheid wordt aangepakt. De gemeente Ommen wil een groene, gasvrije, geïnspireerde en gezonde gemeente zijn. Dit betekent ook gastvrij, geïnspireerd en gezond voor minderheden en mensen met een beperking. Er is sprake van inclusie als iedereen naar vermogen kan deelnemen in de samenleving en niemand wordt uitgesloten (zie figuur 1). Samen met onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en partners willen werken aan de toekomst van Ommen. Door de Lokale Inclusie Agenda zorgen we er samen voor dat iedereen mee kan doen in deze toekomst.

Figuur 1. Inclusie

Daarnaast past inclusie bij de Sustainable Development Goals die in 2015 door alle lidstaten van de Verenigde Naties zijn aangenomen. Het doel hiervan is om van de wereld een betere plek te maken in 2030. In totaal zijn er 17 Global Goals opgesteld, een aantal hiervan passen binnen het uitgangspunt van inclusie. Zo streeft Global Goal 3 naar gezonde levens, en wil het welzijn bevorderen voor alle mensen van alle leeftijden. Global Goal 5 wil gendergelijkheid bevorderen. Global 8 streeft naar eerlijk werk en economische groei voor iedereen. Global Goal 10 wil ongelijkheid beperken en streeft naar sociale, economische en politieke insluiting van iedereen. De bovenstaande Global Goals streven naar een wereld waarin iedereen gelijkwaardig is en mee kan doen in de samenleving. Een wereld waarin mensen met een beperking, een andere culturele achtergrond en iedere seksuele geaardheid onderdeel zijn van de samenleving en niet ‘apart’ behandeld wordt, zoals afgebeeld in figuur 1. De Lokale Inclusie Agenda zal werken aan deze doelen en daarmee helpen de wereld voor iedereen een betere plek te maken in 2030.

2. Aanpak inclusie tot dusver Het komen tot een inclusieve samenleving is een proces dat veel tijd kost. Het plan van aanpak ‘Werken aan een inclusieve samenleving 2018-2020’, vormde een eerste aanzet om te werken aan een inclusieve samenleving in Ommen. Met dit plan van aanpak is aandacht besteed aan onderwerpen die noodzakelijk zijn voor een inclusieve samenleving. Namelijk bewustwording, ontmoeting en toegankelijkheid. Bewustwording is nodig om de omgeving zich te laten realiseren dat er in de samenleving drempels zijn die mensen ervan weerhouden mee te doen. De gemeente Ommen werkt hieraan door onder andere het Ommer Overlegorgaan Gehandicapten (OOG) al in de beginfase actief bij plannen te betrekken. Toegankelijkheid is een voorwaarde om mee te kunnen doen. In samenwerking met andere Vechtdal-gemeenten is in het kader van toegankelijkheid al bijvoorbeeld gewerkt aan rolstoeltoegankelijke wandelroutes. Ook heeft de gemeente Ommen een meldingsformulier op haar website geplaatst waar inwoners belemmeringen op straat of in openbare gebouwen kunnen melden. Ontmoeting is nodig om begrip te krijgen voor de verschillende perspectieven van waaruit mensen denken. Ontmoeting kan daarmee bewustwording en gelijkheid bevorderen. In Ommen is deze ontmoeting gefaciliteerd door een gezamenlijke sporten spelmiddag voor kinderen met en zonder beperking te organiseren.

Naar aanleiding van het plan van aanpak zijn al verschillende inclusieve acties uitgevoerd en is een goede start gemaakt met het werken aan een inclusief Ommen. Met een Lokale Inclusie Agenda wil de gemeente Ommen verder werken aan de inclusieve samenleving.

3. Proces In 2018 is de werkgroep Inclusie opgericht vanuit de Adviesraad Sociaal Domein. Deze speciale werkgroep denkt samen met de gemeente mee over het vormgeven aan de inclusieve samenleving. De werkgroep heeft al bijgedragen aan het opstellen en uitvoeren van het ‘Werken aan een inclusieve samenleving 2018-2020’. Ook nu heeft de werkgroep Inclusie bijgedragen aan het opstellen van een visie en uitgangspunten. De opgestelde beleidsuitgangspunten omschrijven wat de gemeente Ommen onder inclusie verstaat, over wie we het hebben en hoe we willen komen tot een Lokale Inclusie Agenda.

4. Visie Aan de hand van het VN-Verdrag handicap, een gesprek met de werkgroep inclusie, aangevuld door de omgevingsvisie en de Sustainable Development Goals is de volgende visie voor de gemeente Ommen geformuleerd: ‘’In de gemeente Ommen streven we naar een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijkwaardig is, naar vermogen mee kan doen en erbij hoort.’’

5. Ambitie De ambitie van de gemeente Ommen is het zijn van een inclusieve gemeente waarin iedereen telt. Waarin er geen sprake is van een doelgroep die buiten of apart in de samenleving staat, maar dat iedereen naar vermogen mee kan doen. Elke drie jaar organiseert de VNG de verkiezing tot de meest toegankelijke gemeente. Met de Lokale Inclusie Agenda willen we invulling geven aan deze ambitie en willen we mee doen aan de strijd om te behoren tot een van de meest toegankelijke gemeenten van Nederland.

6. Beleidsuitgangspunten aanpak Lokale Inclusie Agenda De onderstaande beleidsuitgangspunten vormen het kader om te komen tot een Lokale Inclusie Agenda. Aan de hand van de beleidsuitgangspunten zal het gesprek aan worden gegaan en zal uiteindelijk gekomen worden tot een Lokale Inclusie Agenda, bestaande uit acties en initiatieven die bijdragen aan een inclusiever Ommen, ván en vóór inwoners. Beleidsuitgangspunt 1: Inclusie is voor iedereen Het VN-Verdrag Handicap wil bijdragen aan een inclusieve samenleving, maar inclusie is niet alleen voor mensen met een beperking. De Lokale Inclusie Agenda streeft ernaar dat elke inwoner op zijn eigen manier autonoom kan zijn, het gevoel heeft erbij te horen en op een gelijkwaardige manier kan participeren in de samenleving. Dit geldt voor elke culturele achtergrond, religie, levensbeschouwing, seksuele oriëntatie, gender of leeftijd (zie figuur 2). Beleidsuitgangspunt 2: Inclusie doe je samen Een inclusieve samenleving maak je met elkaar. Niets over ons zonder ons, is het motto van inclusie. Ambassadeurs (ervaringsdeskundigen) en sleutelfiguren (zoals ouders, mantelzorgers en professionals) zijn essentieel bij het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda. Zij weten welke drempels er moeten worden weggenomen om Figuur 2. Inclusie diamant onbeperkt mee te kunnen doen in de samenleving.

Om draagvlak en commitment te creëren is het belangrijk om ook inwoners en organisaties uit Ommen te betrekken bij het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda. De Inclusie agenda is ván en vóór inwoners. Het is van belang dat inclusie in de Ommense samenleving leeft en dat er in de samenleving actief invulling aan wordt gegeven. De gemeente heeft een regierol (organisatierol) in het proces en helpt gesprekken in de samenleving op gang te brengen. Als gemeente hebben we ook een voorbeeldfunctie. We streven ernaar om het gedachtegoed van inclusie zo goed mogelijk uit te stralen en daarmee bewustwording in de samenleving van Ommen helpen vergroten. Beleidsuitgangspunt 3: Inclusie is overal Een inclusieve samenleving heeft betrekking op verschillende levensdomeinen, waaronder onderwijs, thuis, werk, vrije tijd, vervoer en mobiliteit, welzijn, gezondheid en ondersteuning. Deze domeinen zijn van belang om volwaardig mee te doen in de samenleving. De Lokale Inclusie Agenda is een beleidsstuk, op basis waarvan inclusie binnen de verschillende beleidsterreinen aandacht krijgt, zowel in de Ommense samenleving als binnen de gemeentelijke organisatie. Beleidsuitgangspunt 4: Inclusie verdient aandacht Aandacht voor inclusie zorgt voor bewustwording en zal bijdragen aan het bereiken van de doelgroep.

Bewustwording is nodig om de omgeving zich te laten realiseren dat er in de samenleving drempels zijn die mensen ervan weerhouden mee te doen en bewustwording zal toegankelijkheid en ontmoeting bevorderen.

7. Aanpak De beleidsuitgangspunten bieden een kader aan de hand waarvan de Lokale Inclusie Agenda van de gemeente Ommen zal worden opgesteld. Vanuit de bovenstaande uitgangspunten gaan we het gesprek over inclusie aan om zo te komen tot een Lokale Inclusie Agenda voor Ommen. Om te komen tot deze uitvoeringsagenda zullen de volgende stappen worden ondernomen: Hoe inclusief is Ommen al? Om inzicht te krijgen in hoeverre er binnen de verschillende levensdomeinen al inclusief gewerkt wordt, zal allereerst een nulmeting bij wijze van ‘foto van de huidige situatie’ worden uitgevoerd. In de nulmeting zal zowel gekeken worden naar inclusie binnen de gemeentelijke organisatie als inclusie in de samenleving. Gesprekstafels Een inclusieve samenleving maak je met elkaar. Door in gesprek te gaan met ervaringsdeskundigen, inwoners, professionals, kerken, verenigingen en maatschappelijke instellingen kan draagvlak gecreëerd worden om samen te werken aan een inclusief Ommen. Om de doelgroep te betrekken bij het opstellen van een Lokale Inclusie Agenda zullen er gesprekstafels georganiseerd worden. Om de drempel om mee te denken te verlagen, zullen de gesprekstafels naar de doelgroep toe komen en op verschillende inspirerende plaatsen in de gemeente plaatsvinden. Denk hierbij aan het inloophuis, het speciaal onderwijs of een zorgcentrum.

Aan de gesprekstafels zullen zowel de noodzakelijke onderwerpen bewustwording, ontmoeting en toegankelijkheid als inclusie binnen de verschillende levensdomeinen besproken worden. Er zal opgehaald worden hoeverre er volgens de doelgroep in Ommen al inclusief gewerkt wordt en waar nog actie op moet worden ondernomen. Communicatie Aandacht voor inclusie zorgt voor bewustwording en zal bijdragen aan het bereiken van de doelgroep. In de aanloop naar het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda en tijdens de uitvoering is het van belang een duidelijk PR-plan te hebben. Parallel aan het ontwikkelen van de Lokale Inclusie Agenda zal gewerkt worden aan een communicatiestrategie. Prioriteren Een inclusieve samenleving heb je niet van de ene op de andere dag. We kunnen ook niet alles tegelijkertijd. Hoe we de acties gaan prioriteren, zal in samenspraak gaan met inwoners, ervaringsdeskundigen en (maatschappelijke) organisaties. Aan de gesprekstafels zal samen met de doelgroep gekomen worden tot een prioritering voor de Lokale Inclusie Agenda van Ommen. De eerste versie van de Lokale Inclusie Agenda zal bestaan uit punten waar in de verschillende inclusie tafels het meest op gewezen is. Het is naar verwachting niet mogelijk meteen alle genoemde punten op te nemen.

De Inclusie Agenda zal een dynamische agenda worden waardoor andere onderwerpen op een later moment de gewenste aandacht kunnen krijgen of kunnen worden toegevoegd wanneer dat nodig blijkt. Dynamisch De Lokale Inclusie Agenda zal geen afgerond geheel zijn, maar een dynamische agenda. Er kunnen initiatieven worden toegevoegd en verwijderd. De acties op de agenda kunnen kleine quick wins zijn, maar ook grotere initiatieven. Daarnaast zal er aangehaakt worden op bestaande ontwikkeling

om ook daar de toegankelijkheid te promoten. Omdat het een dynamische agenda is, is het van belang te blijven kijken of we de goede koers behouden is een tussentijdse evaluatie wenselijk. Omdat de Inclusie Agenda nooit afgerond is, werken we volgens een cyclisch proces: Plan-DoCheck-Act. Waarbij regelmatig wordt geëvalueerd of er voldoende voortgang is in de uitvoering van de Inclusie Agenda, om acties af te vinken en nieuwe initiatieven aan de agenda toe te voegen. De werkgroep inclusie zal in dit proces dienen als klankboord groep en sparringpartner. Het bestaat uit de volgende stappen die zich steeds herhalen: 1. De doelgroep betrekken 2. Input ophalen (Plan) 3. Organiseren (Do) 4. Evalueren, bijstellen (Check) 5. Nieuwe initiatieven formuleren (Act)

Figuur 3. PDCA-cy us

Organiseren Aan de hand van de bovenstaande beleidsuitgangspunten en aanpak zal gekomen worden tot een Lokale Inclusie Agenda voor de gemeente Ommen. Op deze agenda zullen concrete acties en initiatieven worden geformuleerd. Ommen 4.0 is een gemeente waar gewerkt wordt vanuit samenwerking en co-creatie met de samenleving. In de bovenstaande uitgangspunten is al te lezen dat we inclusie samen moeten doen. Vanuit deze visie willen we ook de Lokale Inclusie Agenda gaan organiseren. De agenda is een agenda van de inwoners, scholen, ondernemers, kerken, lokale maatschappelijke organisaties, verenigingen, vrijwilligers, professionals en ervaringsdeskundigen. Om de dynamische agenda in leven te houden is het beheren van de agenda noodzakelijk. Tijdens het opstellen van de agenda zal ook worden geïnventariseerd hoe en wie de agenda het best kan beheren.

8. Planning Stappen Opstellen beleidsuitgangspunten en aanpak Lokale Inclusie Agenda Vasstellen beleidsuitgangspunten en aanpak Lokale Inclusie Agenda Eerste verkenning inclusief Ommen gesprekstafels Opstellen Lokale Inclusie Agenda Afstemming adviesraad Sociaal Domein Besluitvorming Inclusie Agenda Uitvoering acties Inclusie Agenda

2021 Q4

2022 Q1

Q2

Q3

Q4