Algemene beschouwingen 2021 + voorblad

ALGEMENE BESCHOUWINGEN BEGROTINGSRAAD 11-11-2021

(alleen gesproken woord geldt)

Meneer de voorzitter, Normaal gesproken zijn de Algemene Beschouwingen bij de behandeling van de begroting voor het volgende jaar bedoeld om de beleidsvoornemens nader te duiden of aan te scherpen. Als het goed is, dan is het een verdere uitwerking van de kadernota die de raad eerder dit jaar heeft vastgesteld. Maar ja, de laatste vier jaren zijn redelijk ambitieloos en beleidsarm verlopen. Dat was meestal ook wel te verklaren omdat in het eerste jaar het college nog moest wennen. Daarna wilde het college invulling geven aan de Ommer Agenda. In dat bestuursakkoord stonden slechts drie concrete punten, namelijk de zondagsopening. Dat is gehaald, mede op initiatief en steun van D66. De problematiek bij de Hessel Mulert brug zou worden aangepakt en regie en eigenaarschap zou meer bij de inwoners komen te liggen. Wat dat betreft is er de afgelopen jaren niets veranderd. Met andere woorden, er is dus niets nieuws. Het is dus best te begrijpen dat het college heeft voorgesteld om deze vergadering pas om 19:30 te laten beginnen i.p.v. 16:00 uur voor de begrotingsbehandeling. Er is namelijk nagenoeg niets te bespreken. Maar, de komende algemene beschouwingen zijn de laatste voor de verkiezingen en we kijken dus ook terug op wat we de afgelopen jaren hebben bereikt. Voor een groot gedeelte ben ik daar al op ingegaan.

De “beleidsarme” begrotingen hield in dat we geen nieuwe initiatieven gingen ontwikkelen. Het gevolg daarvan is dat we als gemeente elk jaar geld over hielden. Dat lijkt mooi, maar is het niet. Wethouder Scheele is er trots op dat hij een sluitende begroting heeft gepresenteerd, maar eigenlijk hij heeft onze inwoners tekort gedaan. Met dat geld hadden we heel veel inwoners een plezier kunnen doen of de veiligheid kunnen verhogen. Het CDA zal later een motie indienen die door D66 wordt gesteund om met die liggende gelden wat te doen. D66 wil al wel een paar suggesties doen. Een daarvan is het fietspad langs de Zwarteweg in Beerze naar voren trekken. Op zich is dat geen extra uitgave omdat dat plan toch al in 2024 op de rol staat. Dat dood geld zou ook ingezet kunnen worden om initiatieven vanuit de buurten en de dorpen te faciliteren door budgetten ter beschikking te stellen. Dus niet meer als gemeente zelf aan het stuur te willen zitten en te controleren, maar het aan de inwoners over te laten. Right to Challange, of is het college dat alweer vergeten? De riante donatie aan het bezoekerscentrum Ommerschans hoort daar niet bij omdat het een commerciële activiteit is geworden met winstoogmerk. Waar we in 2022 rekening mee moeten houden is dat er sommige zaken zeer ingrijpend zullen wijzigen.

Door Corona zijn sommige inwoners en ondernemers zwaar getroffen, de energieprijzen gaan door het dak en voor de combinatie daarvan mogen wij onze ogen niet sluiten. De oproep van D66 aan het college is om daar proactief en niet reactief op re anticiperen. Het zal geen verrassing zijn dat D66 aandacht vraagt voor schuldhulpverlening voor ondernemers. Kan het college concreet aangeven hoe dat geregeld is, anders dan in algemene termen dat het goed geregeld is? D66 heeft recentelijk schriftelijke vragen gesteld over de implementatie en de gevolgen van de nieuwe Wet Inburgering. Met name aan de kostenkant zal er in 2022 veel veranderen. Naar inschatting van D66 minimaal € 100.000,-- extra negatief op jaarbasis. Is het college het met D66 eens en zo ja, hoe denkt het college dat op te vangen?

In hoofdstuk 2.1 Bestuur en Bedrijfsvoering lezen wij “Denk alleen al aan de decentralisaties in het sociaal domein en de uitwerking daarvan.” Meneer de voorzitter, die decentralisaties zijn al vanaf 2015! Dat is toch geen excuus meer. De Ommer Agenda is al eerder genoemd, maar in de begroting staat het weer genoemd op pagina 24. Een lege huls! Bij de economie staat in de begroting dat het TIP moet worden verplaatst naar een meer zichtbare locatie. D66 is het hier mee eens, maar waar? Ommen is een toeristische gemeente en de historie moet niet alleen bewaard blijven, maar ook worden uitgedragen. Daarnaast kent Ommen het Bezoekerscentrum bij de Besthmermolen wat een overduidelijke toegevoegde waarde heeft voor Ommen. Het voortbestaan hiervan lijkt onzeker. Daarom heeft D66 een motie voorbereid, welke mede namens de PvdA wordt ingediend. Als we het hebben over natuur en economie, komt bij ons de vraag op hoe het staat met de llieteelt. Heeft het college al een verzoek om herziening bij de Raad van State ingediend? D66 wil in het woonprogramma het iets verder aanscherpen dan in de begroting is opgenomen. Wij willen wooneenheden realiseren naar behoefte, waaronder betaalbare eenheden voor alleenstaanden, jeugd, senioren en dergelijke. Door meer dit soort eenheden te bouwen komen er eengezinswoningen beschikbaar en bevorderen we de doorstroming wat noodzakelijk is.

Regelmatig hoor je van senioren dat ze dat grote huis niet meer nodig hebben, maar er geen alternatief is. De verkeerssituatie in en rond Ommen had al veel eerder en beter aangepakt kunnen worden, al was het alleen al maar door betere verkeersborden. Op 13 februari 2019 hebben we met wethouder Bongers een fietstocht gemaakt langs gevaarlijke situaties. Het heeft geen effect gehad. Er moet best nog wel wat veranderen. Laten we het dan in één keer goed doen en niet in stukjes. Op het gebied van sport en cultuur kunnen we als gemeente Ommen veel ambitieuzer zijn. D66 wil sport en cultuur onder de jeugd bevorderen. Dat kan heel simpel. Geef iedere jongere tot 18 jaar een bepaald bedrag om te besteden aan een sportvereniging of een muziekvereniging. Is goed voor de jeugd, de gezondheid en de verenigingen. Het mes snijdt dus aan 3 kanten. Samen Doen. Moeten we daar nog nu over praten? Het idee was goed, de uitwerking niet zoals verwacht. Wij zien graag verbeterplannen tegemoet. Meneer de voorzitter, het lijkt allemaal acceptabel maar we doen onze inwoners tekort. We kunnen meer! Henri Mors Fractievoorzitter D66 Ommen

Voorzitter, De begroting voor het jaar 2022. In eerste instantie wil de Lokale Partij Ommen graag stilstaan bij de financiële positie van onze gemeente. De technische vragen die we daar over gesteld hebben zijn op een goede en attractieve (lees informatiemarkt) manier goed beantwoord. Hiervoor dank aan onze ambtelijke organisatie. En we kunnen gelukkig constateren dat we er financieel goed voor staan. Het gevoerde beleid en de uiterst positieve ontwikkelingen in zowel de verkoop van bouwkavels aan particulieren als aan bedrijven op de Rotbrink zorgen daarvoor. En dat is een mooie constatering zeker gezien de onzekere tijden waarin we nog steeds verkeren. Immers: 1. Het gemeentefonds is nog steeds niet officieel vastgesteld en ook al is de verwachting dat we er geen grote schade uit oplopen blijft het een onzekere factor. 2. De gevolgen van Corona zijn groots en ingrijpend. Niet alleen op ons leven van alle dag maar ook voor de financiële consequenties van onze gemeente levert het veel onzekerheid. De gemeente is veel vereniging en maatschappelijke organisaties tegemoet gekomen in de kosten en ondersteuning geboden daar waar mogelijk is. Hoeveel hiervan gecompenseerd gaat worden door het Rijk is vooralsnog onduidelijk. 3. De kosten voor de Jeugdzorg blijven nog steeds oplopen en daarmee ook de tekorten waar de gemeente voor staat.

Structurele aanpassingen van het budget zijn doorgeschoven naar de nieuw te vormen regering. Wat dat gaat betekenen is nu nog erg ongewis. 4. De duurzaamheidsagenda gaat veel van ons als gemeente vragen. In eerste instantie in de voorbereiding en daarna de realisatie van de energietransitie. Ook financieel gaat dit consequenties hebben. Daarom is de LPO bijzonder tevreden over het gevoerde beleid en de financiële uitkomsten daarvan. Er is hierdoor een veilige buffer opgebouwd waarmee eventuele tegenvallers prima kunnen worden opgevangen. En misschien nog wel belangrijker: Er hoeft geen rekening aan onze inwoners gepresenteerd te worden! Integendeel door de goede financiële situatie kunnen we onze inwoners iets teruggeven van de extra OZB die ze betaald hebben in de jaren dat het financieel slecht ging met de gemeente. Daarom is de LPO mede indiener van de motie om de inflatiecorrectie niet toe te passen zoals het CDA die zal indienen. Hetzelfde geldt voor de motie over “dood geld”. Graag zien we een gedeelte van de reserves ingezet worden ten dienste van onze inwoners. En laten we daarbij niet vergeten dat er de afgelopen jaren heel veel is gerealiseerd. • • •

Er is en wordt fors geïnvesteerd in schoolgebouwen. Kindplein West en de Boslustschool zijn daarvan de grootste voorbeelden Er is en wordt veel geïnvesteerd in de infrastructuur binnen Ommen en tussen de kleine kernen en Ommen. Veilige fietsverbindingen, tunnels, bermversteviging Er is en wordt veel geïnvesteerd in de Ommer samenleving. Maatschappelijk initiatieven krijgen een kans en worden gerealiseerd zoals opgenomen in het bestuursakkoord.

En er liggen volop plannen voor verdere investeringen om Ommen nog meer gastvrij, groen geïnspireerd en groen te maken. • • • • • •

Woningbouw in de kleine kernen Kindplein Oost Skatebaan aanpakken Plannen maken voor het sportpark Aanpakken van industrieterrein De Strangen Aanpak Vitale Vakantieparken

De laatste begroting voor de verkiezingen van 16 maart 2022. En daarom wil de LPO niet met dichtgetimmerde plannen komen die de nieuwe gemeenteraad voor de voeten zou kunnen lopen. Betekent dat dan dat de LPO geen wensen zou hebben voor de komende periode. Integendeel voorzitter er zijn nog genoeg zaken die hoog op ons wensenlijstje staan. Zo wil de LPO graag zo spoedig mogelijk aan de gang met de inventarisatie van recreatieve fiets- en wandelpaden die hoognodig aangepakt of aangelegd moeten worden. Gelukkig wordt het Stuwepad nu gerealiseerd. Een aantal andere plaatsen die we daarbij op voorhand al kunnen noemen zijn: de Junnerbaan die nu voor ongelukken zorgt, de Steile Oever die bijna niet begaanbaar is en een fiets/wandelpad vanuit Lemele naar de top van de Lemelerberg. Op het gebied van bouwen blijft het de LPO een doorn in het oog dat eigen inwoners zo moeilijk aan een bouwkavel of woning kunnen komen. Door Europese wetgeving is het toegestaan om mensen van buiten de gemeente niet de mogelijkheid te geven in Ommen te bouwen. Maar wel zou er mogelijk met een inschrijflijst gewerkt kunnen worden en kan de gemeente CPO’s meer stimuleren om met plannen te komen. Ook hopen we dat een starterssubsidie kan bijdragen dat inwoners uit onze gemeente makkelijker aan een woning kunnen komen.

Vooral als dat gekoppeld kan zijn aan afspraken over de maximale bouwkosten van een starterswoning. Wil de portefeuillehouder zich hiervoor inspannen? Bij bouwen hoort ook duurzaamheid. En zeker met de huidige energiekosten is het van groot belang dat we huishoudens proberen te ontzien. Het Rijk stelt hier middelen voor beschikbaar. De LPO hoort graag van de wethouder welke rol de gemeente hierbij zou kunnen spelen. Ook met het oog op de moties betreffende isoleren en energiekosten is een duidelijk antwoord van belang. Ook heeft de LPO een aantal zorgen die we ook graag tijdens deze begrotingsvergadering willen uitspreken. Ten eerste geldt dat het Sociaal Domein. Zorgen over de uitvoering van de Transformatie Agenda. Zorgen over het Samen Doen team en zorgen over de kosten van de Jeugdzorg. Recentelijk zijn hierover, mede namens de LPO, schriftelijke vragen gesteld aan de portefeuillehouder. De beantwoording is duidelijk en er worden nu daden verwacht. Daarnaast heeft de LPO zorgen over Ommen 4.0. Dan hebben we het niet over de kwaliteiten en de inzet van onze ambtenaren. Wel over zaken als werkdruk en de doorontwikkeling van de organisatie. Al jaren worden de budgetten die hiervoor beschikbaar zijn doorgeschoven naar het volgende jaar. En natuurlijk speelt Corona ook daarin een belangrijke rol.

Maar voor het welslagen van Ommen als regiegemeente ziet de LPO het toch ook als heel belangrijk dat de organisatie klaar is voor de toekomst.

Tot slot voorzitter blijft veiligheid in de breedste zin des woords voor de LPO een belangrijk aandachtspunt. Veiligheid in het verkeer, een veilige omgeving voor onze jeugd om in op te groeien en veiligheid in onze eigen woonomgeving. Voorbeelden die om aandacht vragen zijn snelheid van verkeer binnen de gemeente, drugs, alcohol, geluidsoverlast, verlichting. Voorlichting en preventie spelen daarbij een belangrijke rol. Maar uiteindelijk is er ook de noodzaak tot handhaving. Er is al extra capaciteit beschikbaar. De vraag blijft of dat genoeg is. Kortom voorzitter, enerzijds tevredenheid over alles wat er bereikt is maar anderzijds volop plannen en enthousiasme om te blijven werken aan een beter Ommen voor iedereen! Tot zover de eerste termijn.

Progammabegroting 2022 De begroting 2022 biedt een goed en duidelijk beeld van de inkomsten en uitgaven van de gemeente Ommen en dit allemaal in klare taal. Het algemene beeld is positief met een structureel sluitende begroting en met een uitstekend te noemen algemene reserve. Hoewel deze begroting beleidsarm van opzet is valt er nog wel het één en ander over te zeggen. De uitgangspunten zijn goed, de in 2014 opgezette begrotingsdoctrine werpt haar vruchten af. En ja: er zijn onzekerheden zoals herijking gemeentefonds en de coronapandemie. Bij de aandachtspunten op blz 14 onder Jeugd, wordt de arbitrage over de jeugdzorg aangehaald met een structureel bedrag voor Ommen van 1,1 miljoen. 75% mag structureel worden opgenomen in begroting. De resterende 25% is aan het nieuwe kabinet. Bij de 2e bestuursrapportage worden ook aanvullende middelen beschikbaar gesteld voor de jeugdzorg. Ons is zo langzamerhand de verhouding tussen de uitkering en de werkelijke kosten van de jeugdhulp niet meer duidelijk. Wij zijn benieuwd hoe het college hierover denkt?

Taakveld openbaar groen Het bomenbeleidsplan Ommen vastgesteld tot en met 2021. Kunnen wij een herzien plan tegemoet zien?

Taakveld duurzaamheid In het kader van duurzaamheid hebben wij 2 moties voorbereid, één over afvalscheiding en de andere gaat over communicatie mbt duurzaamheid. De moties worden aan het eind van de eerste termijn ingediend.

Taakveld wonen en bouwen De PvdA is een groot voorstander van het systeem van vrije vestiging als het gaat om kavelverkoop. Wij kunnen ons echter goed voorstellen dat, door steeds grotere belangstelling voor kavels inwoners van Ommen zich weleens wat benadeeld voelen.

Het systeem met een inschrijflijst en uitgifte op basis van volgorde van inschrijving kan dit gevoel wegnemen. Het opnemen van een doelgroepenverordening is volgens ons een mooi instrument om bepaalde woningcategorieën vast te houden. Daarnaast zie je al in een aantal steden de zelfbewoningsplicht als anti-speculatie instrument naar voren komen. Zoals in de raadsbrief al verwoord kunnen wij ons prima vinden in het instellen van de zogenaamde opkoopbescherming. Verschillende gemeenten gaan ook over tot het aanbieden van bouwgronden in erfpacht. Dit zou een instrument kunnen zijn om woningen betaalbaar te houden. Wij zijn benieuwd naar de mening van de andere fracties en van het college over het uitgeven van gronden in erfpacht?

Taakveld samen doen Het samen doen team staat onder druk, niet alleen de huidige werkdruk maar ook aangezien er nog een aantal taken bij komen, onder andere de schuldhulpverlening en bijkomende taken door de nieuwe wet inburgering. Wij zijn het eens met de participatieraad dat het samendoen team een cruciale rol speelt en dat er derhalve zorg voor moet worden gedragen dat zij ook optimaal kunnen functioneren

Taakveld inkomensregelingen In Ommen wordt gemiddeld een 110% geldende bijstandsnorm gehanteerd om in aanmerking te komen voor bijzondere bijstand. De FNV roept in haar nota” actiepunten gemeentelijke armoedebestrijding” op om over te gaan naar 150% van het wettelijk sociaal minimum. Met inachtneming van het ondertekende convenant Ommen armoedevrij, zijn wij benieuwd naar de mening van het college hierover. De PvdA heeft een motie voorbereid naar aanleiding van het rapport van TNO aangaande energiearmoede, welke aan het eind van de eerste termijn zal worden ingediend.

Taakveld arbeidsparticipatie Ondanks een zeer goed draaiende economie, lukt het maar niet om meer mensen vanuit de bijstand aan werk te helpen. Een mogelijkheid om de arbeidsparticipatie te verhogen zou de invoering van een basisbaan kunnen zijn. Hierbij gaat het om banen waar maatschappelijke taken worden uitgevoerd en waar mensen voor betaald worden. Wij zijn benieuwd naar de mening van het college over de basisbaan. Een inventarisatie van werk, welke geschikt zou kunnen zijn voor een basisbaan zou een goede eerste stap zijn. Tot zover de eerste termijn Hilbert Moerman PvdA Ommen

Bijdrage ChristenUnie – Begroting 2022

MdV, De laatste begroting in een raadsperiode is altijd wel een bijzonder moment. Het is vaak ook het moment van even achteruitkijken. Hoe is het gegaan de afgelopen vier jaren. Wat is er terecht gekomen van onze plannen en waar staan we nu met de gemeente Ommen. Het bestuursakkoord is op de 3 hoofdpunten uitgevoerd of in uitvoering. Ten eerste zijn de openingstijden van de winkels aangepast. Dat was voor wat betreft de zondagopening voor ons een heel lastig moment, maar de democratie heeft hier zijn werk gedaan. Het aanpakken van de verkeerssituatie in het centrum van Ommen met name bij de Hessel Mulertbrug is inderdaad gestart en in overleg met de inwoners wordt daar volgend jaar verdere invulling aan gegeven. Dit doen we overigens conform de Verkeersvisie uit 2017. De lokale lasten zijn vastgelegd in een meerjarig belastingplan met de titel ‘Lasten in balans’. De woonlasten zijn stabiel gebleven, de forensenbelasting is structureel omlaag gegaan, ook onlangs weer, de hondenbelasting is zelfs afgeschaft en de OZB voor maatschappelijke functies is in 2020 met 50% verlaagd. Met een raadsbrede motie geïnitieerd door de ChristenUnie is ook de reclamebelasting voor sociaal/maatschappelijke stichtingen eraf gegaan. Voor wat betreft de ChristenUnie hebben we de afgelopen jaren met steun van overige fracties nog wat accenten weten te leggen op punten die ons na aan het hart liggen.

We denken hierbij aan de extra jongerenwerker, laaggeletterdheid, operatie Steenbreek, extra aandacht voor de vluchtelingen uit Griekenland, het lokaal eigendom bij grootschalige energieprojecten, extra waardering voor mantelzorgers, het verduurzamen van bedrijven op en onder het dak in het kader van de RES, het versterken van de jeugd in corona tijd en een aantal moties inzake het Sociaal Domein naar aanleiding van een rapport van de Rekenkamercommissie wat ook de start is geweest van een breed opgepakte Transformatie Agenda. Ook initiatieven van collega’s die aansloten bij ons gedachtengoed en in onze ogen het belang van Ommen dienden hebben we de afgelopen jaren gesteund. Financieel gezien doet Ommen het goed. De balans is structureel maar ook structureel en incidenteel samen sluitend. De kengetallen zoals solvabiliteit en netto schuldquote zijn sterk verbeterd, onze risico’s t.a.v. grondposities beginnen te normaliseren en onze algemene reserve is in de afgelopen vier jaren met 15 miljoen toegenomen. Wat de afgelopen jaren wat moeizamer verliep waren de plannen rond de maatschappelijke initiatieven. We werden hier bepaald niet geholpen door de situatie en hoewel ik mij voorgenomen had om niet alles aan corona te hangen, hier heeft het toch echt wel een rol gespeeld. Het is ook niet zo dat er niets gebeurd is, maar meer had gemogen.

MdV, We willen in deze bijdrage niet alleen naar achteren kijken maar ook naar voren, waarbij we ons allereerst beseffen dat er in maart volgend jaar gemeenteraadsverkiezingen zijn. Toch hebben we nog een aantal flinke dossiers te gaan zoals de Omgevingsvisie en het duurzaamheidsprogramma. We verwachten ook nog een Beleidsplan Schuldhulpverlening, die lijkt in de LTA verdwaald te zijn, wanneer kunnen we die verwachten?

MdV, onze accountant liet doorschemeren dat Ommen eigenlijk wel wat meer zou kunnen en mogen uitgeven. Dat vinden wij een gevaarlijke opmerking zo net voor Sinterklaas. Laten we daar direct maar helder over zijn. Wij zullen aankomende moties en amendementen blijvend kritisch op nut en noodzaak beoordelen. Zolang de discussie over de hoogte van het Gemeentefonds nog boven de markt hangt blijft voorzichtigheid geboden. Ook wij hebben wel wensen, maar het lijkt ons nu verstandig te wachten op een nieuwe raadsperiode om zo nieuwe raad en college niet op te zadelen met allerlei last minute uitgaven van de vorige ploeg. Dit tenzij binnen de begroting dekking te vinden is. Met deze opstelling willen we eigenlijk ook invulling geven aan één van ontwikkelpunten uit het Radboud Universiteit rapport namelijk dat door teveel incident gedreven sturing strategische vraagstukken in het gedrang komen. MdV, er zijn ook onderwerpen die geen raadswisselingsgrenzen kennen en blijvend aandacht moeten krijgen. Zo staan de energiestrategie en warmtetransitie in feite nog aan het begin. We hebben eerste goede stappen gezet. Voor ons is het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Het moet dus haalbaar en betaalbaar zijn. Wat op dit moment niet helpt zijn de enorme prijsverhogingen voor gas en elektra waardoor er sprake is van een enorme stijging van de energie armoede.

Het kabinet heeft 150 miljoen voor isolerende maatregelen vrijgemaakt. Daarnaast bestond er eerder dit jaar de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) waaruit Ommen ook gelden heeft verkregen. Wij hebben een motie voorbereid om het college te vragen die middelen voor isolatiemaatregelen sociaal in te zetten voor die Ommerse huishoudens die nu door die stijgende energieprijzen mogelijk in financiële problemen dreigen te komen. De motie wordt mede ingediend door … Het dictum lees ik straks voor. MdV Een ontwikkeling die ons ook zorgen baart is de krapte op de woningmarkt. Voor Ommen horen we van starterwoning prijzen van 250 tot wel boven de 300.000 euro. Dat is voor starters niet meer te betalen. De starterslening mag helpen, maar is slechts symptoombestrijding. Natuurlijk willen we graag dat Ommenaren blijvend kans maken in Ommen te kunnen blijven wonen of opnieuw te vestigen. De Huisvesting- en Doelgroepenverordening bieden niet veel soelaas, maar er zijn andere routes, o.a. via Collectief Particulier Opdrachtgeverschap waarmee wel wat te sturen valt. Deze vorm van sociale projectontwikkeling bevordert ook nog eens de sfeer van saamhorigheid in een gemeenschap. Tegelijkertijd zien we wereldwijd de inflatie toenemen, de kapitaalmarktrente is al enige tijd licht aan het stijgen en de eerste hypotheekrente verhogingen zijn intussen afgekondigd.

Vele experts zijn van mening dat de Nederlandse huizenmarkt in een gevaarlijke bubbel zit. MdV, De ChristenUnie heeft samen met het CDA en LPO eind vorige week kritische schriftelijke vragen gesteld over het Sociaal Domein. De vragen zijn ingegeven o.a. uit de informatie die we kregen tijdens de klankbordgroep vergadering van 28 oktober jl., maar ook uit signalen vanuit de samenleving, waaronder ook de ketenpartners en de Adviesraad Sociaal Domein. Wij hebben het college nadere duiding gevraagd rond de ontstane situatie. De beantwoording kwam dinsdag al binnen. Compliment voor de snelle beantwoording. We zijn er ons van bewust dat dit druk op de organisatie heeft gelegd. We waarderen het stukje zelfreflectie wat deze raadsbrief uitademt. We kunnen instemmen met de voorgenomen herijking naar de uitvoerende taken breed binnen het sociaal Domein. Ook het voorstel om in de klankbordgroep van 2 december en 13 januari hier verder over te praten. Uit de laatste twee zinnen van de brief werd het ons niet duidelijk of tijdens de klankbordgroep op 13 januari aanstaande de Adviesraad Sociaal Domein hier nu wel of niet bij komt zitten. Wat ons betreft wel, maar kan de wethouder uitsluitsel geven?

MdV, We staan op punt om de Omgevingsvisie vast te stellen. Een belangrijk document dat een integrale visie geeft op onze toekomst van de gemeente Ommen. Wat uit de inbreng vanuit de samenleving wel blijkt is de enorme aanspraak die we allen maken op het buitengebied. Belangen kunnen zomaar botsen. Ik noem twee voorbeelden. Tijdens een werkbezoek aan de Vecht afgelopen 27 oktober in Vilsteren was er een presentatie met de zorgwekkende titel ‘Natuurwaarden Vecht in gevaar’. De oorzaak is de toenemende recreatie. Een ander punt van aandacht is onze agrarische sector. Agrariërs maken zich ernstige zorgen over hun toekomst, ik noem alleen maar de stikstofproblematiek en de discussie rond kringlooplandbouw. Hoewel onze visie wel degelijk als stip op de horizon die kringlooplandbouw heeft staan, wij vinden dat de agrarische sector onlosmakelijk hoort bij het platteland van Ommen en dus bestaansrecht heeft nu en in de toekomst. MdV Ik kom aan het einde van mijn bijdrage. De ChristenUnie is overtuigd van de waarde van gemeenschappen waarin mensen samen tot bloei komen. Daarvoor is het belangrijk dat alle inwoners op hun eigen, waardevolle manier kunnen blijven bijdragen aan de Ommer samenleving. Dat gaat niet vanzelf en we zien kwetsbare mensen voor wie het steeds moeilijker is om mee te komen.

De ChristenUnie wil recht doen aan elke inwoner die bijdraagt aan de samenleving en aan iedereen die een helpende hand nodig heeft. De menselijke maat moet voorop staan wanneer mensen in de knel komen door regels, doelen en targets. De ChristenUnie zal zich blijven inzetten op een christelijk-sociaal beleid, waar die zorg voor kwetsbaren centraal staat. MdV, Wij weten ons als fractie in ons werk afhankelijk van de zegen van God. Die zegen en wijsheid wensen wij het college toe bij haar werk voor onze gemeente!

Algemene beschouwingen begroting 2022 – CDA

Raad 11 november 2021

Voorzitter, De laatste begroting van deze raadsperiode ligt voor. Een mooi moment om terug te blikken en een klein beetje vooruit te kijken. Hebben we met elkaar kunnen doen wat we wilden doen? Hebben we het in 2018 opgestelde bestuursakkoord “Samen Ommen 2018-2022 met elkaar vorm kunnen geven? Voorzitter Het was een drukke periode. Zeker het laatste halfjaar. Het CDA kijkt met een goed gevoel terug op deze raadsperiode. Als raad hebben we over tal van onderwerpen besluiten genomen in het belang van Ommen. Ik denk daarbij o.a. aan de energietransitie, de transformatieagenda en de ontsluitingsstructuur van Ommen. Stuk voor stuk onderwerpen waar iedere inwoner van Ommen in meer of mindere mate mee te maken heeft of mee te maken krijgt. Dat over de onderwerpen in de raad door de verschillende partijen niet altijd hetzelfde werd en wordt gedacht zal duidelijk zijn. Maar voorzitter mede dankzij of in sommige gevallen ondanks andere partijen in de raad hebben we de afgelopen periode het nodige kunnen bereiken. En er is veel bereikt. Als CDA hebben we daar absoluut een belangrijke bijdrage aan geleverd.

Ik denk daarbij onder andere aan het in werking zetten van de renovatie van de bestrating en riolering in de wijk de Laarakkers (aansluitend moeten de wijken De Strangen en de Zeeheldenbuurt volgen wat ons betreft), het initiëren van het Ontwikkelfonds Duurzaamheid, de aanzet om tot een integraal plan te komen mbt fiets en wandelpaden in de gemeente Ommen, het doorzetten van de bermversteviging in het buitengebied, het aanleggen van een toiletvoorziening in het Bostheater, toegankelijkheid van de binnenstad en het gemeentehuis, het aanjagen van nieuw rood voor rood beleid (kansrijke erven), inzetten op toepassen van de zonneladder irt het sparen van landbouwgrond (eerst zon op dak), aanzet tot het in werking stellen van een werkgroep mbt de energietransitie. Voorzitter, feit is dat we als CDA de besluiten namen met daarbij altijd in het achterhoofd de overtuiging dat het goed is voor Ommen, haar kernen, buurtschappen en/of wijken. Maar er is natuurlijk veel meer gebeurd in deze periode. Bij de start van deze periode hebben we met elkaar als raad uitgesproken dat we met betrekking tot de Ommer Agenda een lerende raad/organisatie willen zijn. Daartoe is in december 2018 raadsbreed een motie aangenomen. Als uitkomst van dit proces loopt er op dit moment een traject met betrekking tot Het Laer. Een proces dat met vallen en opstaan vorm krijgt.

Helaas moeten we constateren dat niet iedereen daar even enthousiast aan meedoet. Wel zijn er de achter ons liggende periode verschillende maatschappelijke initiatieven van de grond gekomen zoals het verfraaien van de tunnel bij Stegeren, het burgerinitiatief Ommermars, het uitkijkpunt bij Varsen, inloophuis, zwembad Olde Vechte, kledingbank, sporthal Ommerkanaal en het burgerinitiatief in Beerzerveld. Naast deze maatschappelijke initiatieven zien we bijvoorbeeld een Kindplein West gebouwd worden en worden er voorbereidingen getroffen voor het ontwerpen van een Kindplein Oost. Als CDA hebben we onze verantwoordelijkheid genomen ook in soms moeilijke en lastige kwesties, zoals het besluit met betrekking tot de zondagsopenstelling van de winkels. We zien dat verreweg de meeste winkeliers zich houden aan de afgesproken openingstijden. Echter is er sowieso één die op de zondag te vroeg in actie komt. Wordt hierop gehandhaafd? We horen graag een reactie van de portefeuillehouder.

Voorzitter en dan nog iets over het genoemde Bestuursakkoord Samen Ommen. Naar onze mening is het bestuursakkoord in zijn geheel uitgevoerd. Wat is er ongelofelijk hard gewerkt door het college en het ambtenarenapparaat van de Gemeente Ommen om invulling te geven aan alle gestelde opgaven. Ga er maar aanstaan. Een eigen organisatie op poten zetten terwijl zij net ontvlochten is van de BOH. Anders gezegd, de winkel bleef open tijdens de verbouwing en dat ook nog eens gedurende de ons vandaag nog steeds bezig houdende coronapandemie. Als CDA zijn we trots op hetgeen er tot nu toe is bereikt. Kortom wat het CDA betreft petje af voor het college en het ambtenarenapparaat Ommen 4.0.

Voorzitter, En dan nu kort iets over de begroting. Het is een beleidsarme begroting. In maart van dit jaar hebben we de perspectiefnota vastgesteld waarin besloten is over allerlei beleidszaken. En daar wordt nu invulling aan gegeven. Het achter ons liggende jaar werd getekend door Corona. Het verenigingsleven en de ondernemers kregen te maken met allerlei regels en beperkingen. Ondanks Corona zien de cijfers van de begroting er wat ons betreft heel erg goed uit. Een goede begrotingsdiscipline, de uitkeringen uit het gemeentefonds en een goede grondexploitatie hebben daar een positieve invloed op gehad. Hoe anders was dat een aantal jaren geleden toen we de bodem van de schatkist konden zien terwijl we nu een algemene reserve van ruim 20 miljoen hebben. Maar voorzitter volgens het CDA is het niet de bedoeling dat een gemeente geld gaat oppotten. Gelden dienen aangewend te worden tot nut en algemeen belang waarbij de benodigde voorzieningen in stand worden gehouden en waar het kan/nodig is deze te versterken. Maar voorzitter wat kunnen we met dit enorme geldbedrag? In de commissie hebben we de vraag gesteld of er een mogelijkheid is om gelden van de algemene reserve structureel ingezet kunnen worden tbv het algemeen belang en nut van de inwoners van de gemeente Ommen. De portefeuillehouder gaf aan dat er mogelijkheden zijn om hier invulling aan te geven.

Wat het CDA betreft biedt dit dan ook kansen om projecten te kunnen financieren. Als CDA denken we bijvoorbeeld aan de financiering van een nog te ontwerpen Kindplein Oost of bijvoorbeeld aan de aanleg van een fiets- en voetgangerstunnel nabij de Karwei. Echter de CDA fractie wil niet over haar graf heen regeren maar gezien de uitdagingen die er ook voor een nieuwe raad / college zullen zijn, willen we graag voor hen inzichtelijk maken wat daarin de mogelijkheden zijn. Daartoe hebben we een motie voorbereid om hier meer zicht op te krijgen. Deze motie wordt mede ingediend namens de fracties van de CU, D66, VVD en VOV

In de mindere tijden hebben de inwoners de gemeente Ommen financieel op de been gehouden door de doorgevoerde verhogingen van de OZB. Het gaat nu goed met Ommen. De algemene reserve is op dit moment hoog. Als CDA wensen we geen lastenverhogingen als dit niet nodig is. Reden voor het CDA om de vastgestelde indexering van 1,6% inflatie voor het jaar 2022 niet door te berekenen in de op te leggen aanslagen OZB 2022 voor zover het woningen betreft en hebben daartoe een amendement voorbereid. Dit amendement wordt mede ingediend namens de fractie van de VVD en VOV.

Voorzitter, Ondanks alle mooie cijfers zijn er ook nog een aantal onduidelijkheden waar we rekening mee moeten houden. De ontwikkelingen mbt het Gemeentefonds zijn veelbelovend maar wat het CDA betreft is het in dit geval eerst zien dan geloven. Daarnaast blijven de kosten mbt de (jeugd)zorg de nodige aandacht vragen en pakt de loonsverhoging voor ambtenaren hoger uit dan was aangenomen. Ofschoon de kosten met betrekking tot de zorg fors zijn, vindt het CDA dat er voor elke inwoner die dat nodig heeft goede en toegankelijke zorg moet zijn. Het inloophuis als ontmoetingsplaats vinden we een mooi initiatief. Kunt u aangeven wat de stand van zaken is met betrekking tot de verplaatsing van het inloophuis op Haven Oost? Is er al meer bekend over de invulling van de loods op Haven Oost? Wordt er bijvoorbeeld gedacht om de kledingbank daar ook onder te brengen? Ook de inspanningen die erop gericht zijn om (digitale) laaggeletterdheid tegen te gaan, vinden we belangrijk. Hebben we iedereen, bijvoorbeeld de kinderen van vluchtelingen en kinderen die niet naar de voorschoolse educatie kunnen, in beeld? Hoe kijkt de portefeuillehouder hiernaar? Lopende dit jaar is door de raad de Transformatieagenda vastgesteld om meer grip en sturing te krijgen op het sociaal domein.

Uit signalen en informatie uitwisselingen blijkt dat er verschillende beelden zijn met betrekking tot de uitvoering in het sociaal domein van deze Transformatieagenda. Reden waarom het CDA samen met de CU en LPO een aantal vragen aan het college heeft gesteld om hier meer duidelijkheid over te krijgen. In de ontvangen antwoorden geeft het college aan dat zij de verschillende beelden erkent en dat er een vervolgtraject, een herijkingsproces zal volgen om de geschetste problemen op te lossen. Als CDA zien we in dit proces een hele belangrijke rol voor de Adviesraad Sociaal Domein Ommen weggelegd. Hoe kijkt het college hiernaar? Als CDA zullen we deze ontwikkelingen op de voet blijven volgen en zullen waar nodig bijsturen. In de begroting lezen we dat er een onderhoud en capaciteitsonderzoek gaat plaatsvinden mbt sportvoorzieningen. We lezen dat het verzoek voor een sporthal aan het Ommerkanaal hier ook deel van uitmaakt zoals we dat bij de perspectiefnota hadden gevraagd. Het CDA vindt het goed dat dit onderzoek plaatsvindt. Temeer ook gezien de ontwikkelingen die op dit moment op sportpark Westbroek plaatsvinden. Wordt in het onderzoek bijvoorbeeld ook de wens van TCO voor twee Padelbanen meegenomen? Wat gaan we bijv. doen met de vrijkomende accommodatie? Is daar al meer over te zeggen? Graag horen we een reactie van de portefeuillehouder.

Voorzitter, Ondanks een motie vreemd die we later deze vergadering zullen indienen met betrekking tot het woonprogramma in Ommen, wil ik kort nog even stilstaan bij het Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Mooi dat inwoners de ruimte en mogelijkheid krijgen om via deze route ook in het bezit te komen van een betaalbare woning. Voorzitter, nu stel ik me voor dat ik in aanmerking wil komen / mee wil doen aan een dergelijk project. Maar waar moet ik me aanmelden? Vind er selectie plaats? Wat zijn de criteria? Met andere woorden, hoe worden de relevante doelgroepen / inwoners geïnformeerd en betrokken? Hoe toegankelijk is de CPO-gedachte voor iedereen in Ommen? Graag horen we een reactie van de portefeuillehouder.

Voorzitter,

Bij de perspectiefnota hebben we gevraagd of de gemeentesecretaris de raad kan bijpraten over de ambtelijke organisatie. Voor het CDA staat vast dat de ambtenaren keihard hun best hebben gedaan om het beste voor Ommen te doen. Toch bereiken ons regelmatig signalen dat de communicatie met de gemeente niet altijd even vlekkeloos verloopt. Inwoners doen een melding en worden vervolgens niet teruggebeld of krijgen een verantwoordelijke ambtenaar niet te spreken. Ook horen we dat er regelmatig personeelswisselingen zijn. De continuïteit lijkt een issue te zijn. Hoe gaat het met de gemeente? Is het mogelijk dat er bijvoorbeeld een werkbezoek van de raad aan de ambtelijke organisatie wordt georganiseerd? In de 2e bestuursrapportage wordt 400.000,- budget overgeheveld naar 2022 ten behoeve van de organisatieontwikkeling Ommen 4.0. Wat gaan onze inwoners merken in de dienstverlening nadat deze genoemde € 400.000 is geïnvesteerd in de organisatie? Graag horen we een reactie van de portefeuillehouder. Tot slot voorzitter, Het is een drukke periode geweest waarin de raad in samenwerking met het college talrijke besluiten heeft genomen. We zijn God dankbaar dat we met elkaar inzichten mochten ontwikkelen om te doen wat nodig was. Zonder Zijn hulp hadden we dit niet kunnen doen. Ook voor de toekomst wensen we iedereen Gods zegen over zijn/haar werkzaamheden.

Algemene beschouwingen Begroting 2022 MJP 2022 2e Berap 2021

Voorzitter vandaag behandelen wij de begroting 2021, MJP 2021 en de 2e berap 2020. Inmiddels vordert het 2e jaar waarin we geconfronteerd worden met de Coronapandemie, de cijfers lopen weer op en op dit moment is nog niet in te schatten of de huidige maatregelen het gewenste ombuigeffect zullen hebben. Door de maatregelen van de afgelopen 2 jaar, hebben vele sectoren het zwaar gehad, juist nu we langzaam allemaal uit het dal leken te klimmen, de zorg lucht begon te krijgen, lopen de cijfers dermate op, dat het kabinet geen andere keuze had om iedereen beperkingen op te leggen. Iedereen ondervindt hier hinder van. De pandemie heeft ook invloed op ons ambtelijk apparaat, veel thuiswerk waardoor het ‘wij’-gevoel minder is geworden. Terwijl dit juist als regiegemeente de onderlinge samenwerking van generalisten en specialisten het succes bepaalt. Vandaar dat wij als VVD-Ommen ons zorgen maken over het functioneren hiervan. Het onderzoek van Radboud Universiteit en de reacties vanuit Samen Doen Team, bevestigen deze zorg. Het rapport spreekt over een mogelijk passend model, waar continuïteit als knelpunt is benoemd. Daarnaast hebben we de ambitie om kweekvijver te zijn van ambtenaren. Gezien het verloop binnen Samen Doen Team, lijkt het ons van belang om de juiste generalisten en specialisten voor langere tijd aan ons te binden.

Hier is het doorontwikkelen van de teams van grote importantie. Hiervoor hebben we als raad een behoorlijk budget beschikbaar gesteld en is het dan onbegrijpelijk dat hiervan niets ingezet is en het volle bedrag wordt doorgeschoven naar volgend jaar, in de vorm van budgetoverheveling. Wat gaan we doen om de ambtenaren voor langere tijd aan onze gemeente te binden? Als we naar de totale begroting kijken, zijn we positief gesteld. Voldoende reserves, realistische begroting voor meerdere jaren. Voldoende weerstandsvermogen en ga zo maar door. De Portefeuillehouder heeft goed werk geleverd, al komen een hoop plussen voort uit incidentele meevallers. Uit de laatste publicaties verwachten we ook een positieve bijdrage vanuit herverdeling gemeentefonds. Dit budget kan goed ingezet worden voor de vele doelen die we als gemeente gesteld hebben voor komend jaar. Mogelijk door meer inzet van externen, kunnen we op bepaalde vlakken extra vaart zetten. De totale begroting met de doelen zijn zeer ambitieus voor het betrekkelijk kleine ambtelijk apparaat. Woningbouw is een hot item, dit is niet anders in Ommen. Daar is voldoende aandacht voor en hebben we nog voldoende ruimte om verder te ontwikkelen. Dit is anders op gebied van bedrijfsterreinen. Inmiddels loopt de verkoop van kavels beter dan verwacht, vooral de kavels tot 1.000 m2.

Deze worden vooral gebruikt voor startende ondernemers, de vraag naar dit soort kavels is groter dan het aanbod. Vreemd dat in de visie juist gesproken wordt dat bedrijfsterrein bedoeld is voor ondernemers uit Ommen en deze door gebrek op den duur gedwongen worden hun heil elders te zoeken. Heeft de portefeuillehouder de bereidheid om nieuwe bedrijfsterreinen alsnog op de agenda te krijgen voor de verstedelijkingsstrategie of in de reguliere gesprekken met de provincie?

Ondanks dat de afgelopen tijd veel nieuwe huizen zijn gerealiseerd, is de verwachting dat de opbrengsten van OZB achterblijven op begroting. We vinden dit een bijzondere conclusie, de onderbouwing vinden we matig. Verder vinden we het van belang dat de doorstroming in de woningmarkt kan plaatsvinden, deze zou gestimuleerd kunnen worden door bestemmingsplannen bij te stellen, denkend aan ombouw winkelpanden naar woonmogelijkheden in het centrum. Zo ook de arbeidsmigranten die bepaalde parken volledig bezetten, met overlast tot gevolg. Inmiddels weten we dat de Nederlandse economie niet meer kan floreren zonder deze groep, maar passende huisvesting wordt niet geboden. De organisaties gaan ten koste van woongenot van buren, op allerlei plekken zoeken naar slaapgelegenheden. Als dit goed georganiseerd wordt, zullen de inwoners zich gehoord voelen en stijgt het veiligheidsgevoel in de gemeente. Met welke reden is hieraan nooit aandacht besteed? Afval en zeker de kosten hiervan heeft de VVD-Ommen altijd scherp op het netvlies. De afgelopen jaren hebben we het overschot deels teruggegeven aan de inwoners. Hierdoor zijn de gemeentelijke lasten per huishouden minder hard gestegen dan de omliggende gemeentes.

Komend jaar zien we wederom een overschot ontstaan, is de portefeuillehouder bereid om dit overschot wederom terug te laten vloeien naar de betalers? De opgestelde transformatieagenda is tot stand gekomen door middel van goed toegepaste participatie. Helaas laat de uitwerking hiervan op zich wachten. Komend jaar zullen we hier volop moeten inzetten om de samenleving zoals we die nu kennen, in de been te kunnen houden. Verder zien we vele doelstellingen voor het komend jaar op de agenda staan, er is ruim voldoende budget om deze uit te rollen. Kwestie van doen! Als VVD-Ommen zijn we groot voorstander van preventie. Ondanks dat dit door meerdere betrokken partners is aangegeven en bij de verbonden partijen wordt herkend, worden er helaas maar weinig middelen voor beschikbaar gesteld.

Burgerzaken is het gezicht van de gemeente voor de inwoners. Via deze weg komt de inwoner/ondernemer met vragen over mogelijkheden. In de gesprekken met rekenkamercommissie is gebleken dat er weinig klachten zijn geregistreerd. Dat klinkt goed, maar op de achtergrond krijgen wij een duidelijk ander beeld. Er zijn veel inwoners die klagen over de procesgangen en bereikbaarheid. Echter zijn deze niet als klacht geregistreerd. Op het moment dat ik een paspoort ontvangen heb, krijg ik automatisch een link naar een klanttevredenheidsonderzoek. Is het mogelijk om dit structureel in te zetten bij alle processen die binnen de gemeente worden ingezet? Sportbestuurders zijn blij met de bereidheid van de gemeente om volop in te zetten op toekomstbestendige sportverenigingen. Eenzelfde opmerking heb ik gemist bij andere soorten verenigingen en cultuur. Terwijl deze toch een prominente plaats hebben binnen onze gemeente. Hebben we dit verkeerd geïnterpreteerd?

De agrarische sector is belangrijk voor de lokale economie, de vele familiebedrijven zorgen voor ons voedsel en zijn bepalend voor het landschap binnen onze gemeente. De sector heeft het zwaar te verduren onder de zgn. stikstofcrisis en is een voorloper op het gebied van verduurzamen. Er wordt veel gevraagd van de sector op het gebied van klimaat, milieu, dierenwelzijn, volksgezondheid en voedselveiligheid. Dit breng grote kosten met zich mee en de sector loopt op haar tandvlees. Veel boerengezinnen hebben moeite om het hoofd boven water te houden maar de passie voor het boeren houdt hen op de been. Of het nou grondgebonden landbouw, biologisch of intensieve veehouderij betreft, VVD Ommen vindt dat voor hen allemaal een plek moet zijn om hun bedrijf voort te zetten. U geeft aan dat een verdere groei van niet grondgebonden intensieve veehouderij niet ambieert en daar kan VVD Ommen zich niet in vinden. Ondernemers die met hart en ziel, top producerende bedrijven runnen die mijlenver vooruitlopen op het gebied van dierenwelzijn en milieu krijgen van ons de ruimte om door te ontwikkelen en als daar groei bij hoort dan is dat wat ons betreft geen probleem.

Energieopwekking is momenteel een hot item, zeker nu de gasprijzen de pan uitrijzen. Als Gemeente Ommen hebben we een ambitieus bot uitgebracht, waar wij ons, als VVD Ommen, niet in kunnen vinden. Er wordt gestuurd op uitbreiding windmolenparken en zon op land. Deze twee thema’s zijn voor ons onacceptabel. Dit heeft grote impact op ons landschap, daar waar juist veel toeristen voor naar Ommen komen. Gasloos bouwen zijn we ook faliekant op tegen, hiermee sluiten we een deel van onze inwoners af voor mogelijke alternatieven, zonder hen op hoge kosten te jagen. Erfmolens en ‘zon op dak’ zijn prima alternatieven, daarnaast sterker inzetten op besparing. Onderzoek toont aan dat het huidige aandeel van 35% realistisch kan stijgen naar 50%, met als grote voordeel: dat wat je bespaart hoef je niet terug te verdienen. Zijn er concrete plannen om het verduurzamen van de huidige woningen in Ommen te subsidiëren? Om de toekomstmogelijkheden voor het tanken van elektrische auto’s binnen onze gemeente te verruimen dienen we een motie in voor de uitbreiding van het aantal laadpalen te onderzoeken. Veiligheid hebben we als Gemeente en als VVD Ommen hoog in het vaandel, vandaar dat we een motie vreemd indienen voor het verkeersknelpunt Zwarteweg Beerze eerder tot uitvoering te brengen.

Voorzitter, tot zover in 1ste termijn Fractie van de VVD Richard Smits Robbin Hutten Egbert Veldhuis