9. Bijlage bij toelichting 6, Onderzoek agrariche geur

Onderzoek agrarische geur

Olde Venneweg/Tolhuisweg fase 3, Witharen Gemeente Ommen

Datum: 13-12-2023 Projectnummer: 210322 Versie: 4.0

INHOUD

1

Inleiding

3

2

Normen en afstanden

4

2.1 2.2 2.3 2.4

Wet geurhinder en veehouderij Woon- en leefklimaat Begrip plattelandswoning Beleid gemeente

4 5 5 6

3

Toelichting en locatie plan

7

3.1

Locatie in relatie tot normen en afstanden

11

4

Omliggende veehouderijen

12

5

Beoordeling veehouderij Olde Venneweg 3

14

5.1 5.2

Milieurechten Geurberekening

14 15

6

Woon- en leefklimaat

17

7

Conclusie

18

Bijlage 1: Berekening voorgrondbelasting

1

Inleiding Voor een locatie aan de Tolhuisweg in de buurtschap Witharen in de gemeente Ommen bestaat het planvoornemen om elf woningen te realiseren. Het plan betreft de derde fase van een woningbouwontwikkeling. Fase 1 is reeds uitgegeven en gebouwd en de ontwikkeling van fase 2 is momenteel in uitvoering. Net als in de eerste twee fases wordt in fase 3 een programma voorgesteld dat bestaat uit grondgebonden woningen. Het programma bestaat uit elf woningen, waarvan vijf vrijstaande woningen en zes twee-onder-één-kapwoningen. Eventueel kunnen twee tweekappers vervangen worden door een rij van vier woningen. De beoogde ontwikkeling van de Olde Venneweg 3 is niet mogelijk binnen de geldende gebruiksregels. Een caravanstalling en/of opslagruimte past namelijk niet binnen de geldende agrarische bestemming. Deze zijn buiten beschouwing gelaten, omdat ze niet geurgevoelig zijn. Daarnaast maakt de legalisatie van één reeds bestaande woning aan de Olde Venneweg 3 ook onderdeel uit van voorliggend plan. In dit agrarisch geuronderzoek wordt onderzocht of er door het plan Tolhuisweg Fase 3 en de legalisatie van één woning aan de Olde Venneweg 3 geen inbreuk wordt gepleegd op de milieurechten en planologische geurruimte van de omliggende veehouderijen.

Tevens wordt onderzocht of ter plaatse van de planontwikkeling een acceptabel woon- en leefklimaat kan worden gegarandeerd als gevolg van de voorgrond- en achtergrondbelasting.

3

2

Normen en afstanden In agrarisch geur zijn er twee verschillende kanten te onderzoeken. De milieurechten en planologische rechten van de veehouderij. En het woon- en leefklimaat bij het geurgevoelig object. Wat de rechten zijn van de veehouderij staat omschreven in de Wet geurhinder en veehouderij. Voor een beoordeling van het woon- en leefklimaat wordt aangesloten bij de “Handreiking bij Wet geurhinder en veehouderij – Aanvulling: Bijlagen 6 en 7.”

2.1

Wet geurhinder en veehouderij De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) vormt het toetsingskader voor de geurhinder vanuit veehouderijen bij de beoordeling van aanvragen om vergunning in het kader van de Wet milieubeheer. De Wgv stelt normen aan de geurbelasting van veehouderijen op geurgevoelige objecten en stelt minimale afstanden vast van veehouderijen tot geurgevoelige objecten. Deze normen en afstanden zijn afhankelijk van het type veehouderij, de locatie of deze al dan niet is gelegen in een concentratiegebied en of deze gelegen is binnen dan wel buiten de bebouwde kom. Een geur gevoelige objecten is een gebouw dat is bestemd voor en geschikt om te worden gebruikt voor menselijk wonen of menselijk verblijf. Tuinen vallen dus niet onder de noemer geur gevoelige objecten.

2.1.1

Normen en vaste afstanden In de Wgv worden twee soorten dieren onderscheiden. Dieren met een geuremissiefactor en dieren zonder een geuremissiefactor. • Dieren met een geuremissiefactor noemen we Odour Unit-dieren (ou-dieren). Met behulp van de geuremissiefactor kan de geurbelasting van deze dieren op een geurgevoelig object worden berekend. Het totaal aantal dieren en het stalsysteem bepaald de emissie. • Dieren zonder een geuremissiefactor noemen we vaste afstand dieren (vadieren). Voor deze dieren geldt een vaste afstand tot de buitenzijde van een geurgevoelig object. Deze vaste afstand staat los van het dierenaantal. Wettelijk gelden de onderstaande normen en afstanden. Tabel 1

Normen en afstanden volgens de Wgv

Dieren ou-dieren va-dieren

Bebouwde kom

Concentratiegebied

Niet-concentratiegebied

Buiten

14 ouE/m3

8 ouE/m3

Binnen

3 ouE/m3

2 ouE/m3

Buiten

50 m

50 m

Binnen

100 m

100 m

Een gemeente mag gebruik maken van de mogelijkheid die de Wgv biedt om, binnen afgesproken bandbreedtes, af te wijken van de wettelijke normen.

4

2.2

Woon- en leefklimaat Om het woon- en leefklimaat ter plaatse van het geurgevoelig object te beschouwen dient gekeken te worden naar de voorgrond- en achtergrondbelasting. Voor de beoordeling wordt aangesloten bij de “Handreiking bij Wet geurhinder en veehouderij – Aanvulling: Bijlagen 6 en 7.” In deze handreiking is een relatie gegeven tussen de voor- en achtergrondbelasting en de geurhinder weergegeven voor een concentratiegebied en een niet-concentratiegebied. De relaties zijn opgenomen in onderstaande tabel. Tabel 2

Milieukwaliteitseisen volgens Handreiking Wgv voor een concentratiegebied

Milieukwaliteit Zeer goed

Geurgehinder-

Voorgrondbelasting

Achtergrondbelasting

den [%]

[ouE/m3]

[ouE/m3]

<5

<1,5

<3

Goed

5 - 10

1,5 – 3,5

3-7

Redelijk goed

10 - 15

3,5 – 6,5

7 - 13

Matig

15 - 20

6,5 - 10

13 - 20

Tamelijk slecht

20 - 25

10 - 14

20 - 28

Slecht

25 - 30

14 - 19

28 - 38

Zeer slecht

30 - 35

19 - 25

38 - 50

Extreem slecht

> 35

> 25

> 50

Op het gebied van woon- en leefklimaat zijn geen harde eisen, wel worden de waarden als richtlijnen gezien en kan bevoegd gezag hier gemotiveerd in sturen.

2.3

Begrip plattelandswoning Het begrip plattelandswoning is wettelijk geregeld. De Wet plattelandswoningen maakt omzetting van een voormalige agrarische bedrijfswoning naar een plattelandswoning mogelijk, zonder dat het agrarische bedrijf waar de woning toe behoorde, wordt belemmerd in de bedrijfsvoering. De bepalingen staan tevens in de Wet geurhinder en veehouderij (artikel 2, derde lid) en het Activiteitenbesluit (artikel 1.3c). Een plattelandswoning is principieel geurgevoelig ten opzichte van veehouderijen. De gemeente mag de woning uitsluiten van de geurbeoordeling als het de voormalige bedrijfswoning (eigen inrichting) betreft. De toetsing aan de normen ter bescherming van de geurhinder die de plattelandswoning kan ondervinden van andere omliggende veehouderijen blijft echter gelden. De gemeente Ommen heeft aangegeven de plattelandswoning uit te willen sluiten van dit geuronderzoek wat de toetsing aan de voormalige eigen inrichting (Olde Venneweg 3) betreft .

5

2.4

Beleid gemeente De gemeente heeft de verordening geurhinder en veehouderij Vilsteren gemeente Ommen vastgesteld, d.d. 28 februari 2019. Deze geurverordening is een aanvulling op de geurverordening Witharen fase 1, d.d. 27 september 2016 (verordening ‘geurhinder en veehouderij Witharen’). In februari 2021 heeft de gemeente Ommen een andere geurverordening Witharen vastgesteld. In de geurverordening Vilsteren zijn vast afstanden geregeld nabij de kern Vilsteren. In de geurverordeningen Witharen is de geurnorm aangepast met betrekking tot de Witharen de twee eerste fasen van de ontwikkeling. Ter plaatse van fasen 1 en 2 is de geurnorm verhoogd van 3 naar 4 ouE/m3. De geurverordening geldt echter tot aan de Tolhuisweg conform onderstaande kaart.

Figuur 1 Gebied waarvoor de geurverordening geldt (rood + oranje)

6

3

Toelichting en locatie plan Nu Tolhuisweg Fase 1 gebouwd is en Fase 2 in ontwikkeling is, heeft de initiatiefnemer besloten een vervolg te geven aan de woningbouw in Witharen. Net zoals in fasen 1 en 2 is de doelstelling voor de derde fase van de dorpsuitbreiding te bouwen voor jongeren en starters, maar ook voor senioren die kleiner willen bouwen. Er is op dit moment al voldoende vraag om een vervolg op fase 3 te gaan realiseren, waarbij de vraag ook past binnen de doelgroepen. Zo wordt met deze derde fase van de dorpsuitbreiding een belangrijke bijdrage geleverd aan de leefbaarheid en toekomst van Witharen. Het plangebied uit voorliggend planvoornemen bestaat uit twee plandelen, namelijk het adres Olde Venneweg 3 en het deel dat aan de Tolhuisweg ligt. Het plangebied aan de Tolhuisweg wordt aan de noord- en oostzijde begrensd door de respectievelijk de Olde Venneweg en de Balkerweg. Ten zuiden van het plangebied ligt de tweede fase van de Tolhuisweg-ontwikkeling en aan de westzijde zijn agrarische gronden gesitueerd. Het plangebied aan de Olde Venneweg wordt aan de noordzijde begrensd door de Olde Venneweg en aan de oost-, zuid-, en westkant door agrarische gronden. Navolgende afbeeldingen tonen globaal de ligging en begrenzing van de twee plandelen. De twee plandelen tezamen vormen het plangebied van dit plan.

Voor de exacte begrenzing van het plangebied wordt verwezen naar de verbeelding behorende bij dit bestemmingsplan.

Figuur 2 Globale ligging van de twee delen van het plangebied, aangeduid met rode stippen (bron: PDOK Viewer).

7

Figuur 3 Globale begrenzing delen plangebied, aangeduid met rode omlijning (bron: PDOK Viewer).

Figuur 4 Globale ligging plangebieden per fase (bron: SAB, Landschappelijke en stedenbouwkundige uitgangspunten).

8

Het deel van het plangebied aan de Olde Venneweg 3 ligt ten noordwesten van Witharen, buiten de bebouwde kom. Op deze locatie ligt momenteel een varkenshouderij met twee woningen. Op het zuidelijke deel van het perceel is momenteel een cluster van gebouwen gelegen. Het noordelijk deel van het perceel bestaat uit agrarisch grasland. Op onderstaande afbeelding is de bebouwing op het perceel, gezien vanaf de Olde Venneweg, weergegeven.

Figuur 5 Impressie huidige situatie locatie Olde Venneweg 3, aanzicht vanuit het noorden (bron: Google Street View).

Momenteel bestaat het plangebied aan de Tolhuisweg uit onbebouwde agrarische gronden. Hierna is het concept stedenbouwkundige plan weergegeven.

9

Figuur 6 Schetsuitwerking toekomstige situatie (bron: SAB, Landschappelijke en stedenbouwkundige uitgangspunten) d.d. 20-02-2023

Bij de vaststelling van het bestemmingsplan moet worden aangetoond dat sprake is van een haalbare ontwikkeling en een goede ruimtelijke ordening. In dit kader dient onderzocht te worden of op het gebied van geurhinder en veehouderij knelpunten kunnen voordoen en of voldaan kan worden aan de geldende wet- en regelgeving.

10

3.1

Locatie in relatie tot normen en afstanden De locatie is gelegen in de gemeente Ommen. Deze gemeente valt in een concentratiegebied. Verder wordt het gebied aan de Tolhuisweg in zijn beoogde toekomstige situatie beschouwd als gelegen binnen de bebouwde kom. Daarmee gelden de volgende normen en afstanden voor de Tolhuisweg: • 4 ouE/m3 voor ou-dieren; • 100 meter voor va-dieren. Zoals in paragraaf 3.2 wordt gesteld maakt de plattelandswoning aan de Olde Venneweg 3 niet deel uit van dit geuronderzoek op grond van de veehouderij waartoe hij in het verleden behoorde. Conform wetgeving is deze wel beschouwd ten aanzien van de omliggende veehouderijen. De plattelandswoning ligt in het buitengebied. De toepasselijke geurnormen worden hieronder weergegeven: • 14 ouE/m3 voor ou-dieren; • 50 meter voor va-dieren.

11

4

Omliggende veehouderijen De omliggende veehouderijen worden altijd in verschillende schalen bekeken: • 2.000 meter; eventueel van invloed voor de achtergrondberekening (oudieren); • 500 meter; om te kijken naar de milieurechten en planologische rechten van veehouderijen met ou-dieren (voorgrondberekening, omgekeerde werking); • 100 meter; om te kijken naar de milieurechten en planologische rechten veehouderijen met va-dieren (vaste afstand, omgekeerde werking). Door de gemeente Ommen zijn de vergunde geuremissies van alle veehouderijen in een straal van 2 kilometer rondom het plangebied aangeleverd op 17-7-2019. Hiervan zijn er 14 veehouderijen met ou-dieren en één veehouderij met enkel va-dieren. In onderstaande tabel zijn hiervan de aangeleverde gegevens van de veehouderijen in een straal van 500 meter rondom het plangebied opgenomen. Figuur 7 laat de ligging van de veehouderijen ten opzichte van het plangebied zien. De veehouderijen welke mogelijk relevant zijn voor de milieurechten en planologische rechten van de veehouderij worden in dit onderzoek nader beschouwd. Tabel 3

Overzicht veehouderijen in een straal van 500 m rondom het plangebied

Adres

ou / va-

ouE/s

dieren

Afstand tot platte-

Afstand tot woon-

Mogelijk

landswoning

bestemming plan-

relevant

deel Tolhuisweg Olde Venne-

va en

weg 3

ou

41.265

circa 8 m (buiten

circa 190 m

Ja

beschouwing – voormalige eigen inrichting)

Olde Venne-

ou

312

circa 150 m

circa 400 m

Nee

ou

15.071

circa 320 m

circa 500 m

Nee

weg 5 Witharenweg 8

Gezien de vergunde geuremissie en de afstand tot het plangebied zijn de veehouderijen aan de Witharenweg 8 en aan de Olde Venneweg 5 niet relevant geacht voor het plan. De Olde Venneweg 3 ligt in het plangebied en heeft een hogere vergunde geuremissie. Deze is, conform de insteek van deze geurbeoordeling, enkel relevant voor het plandeel aan de Tolhuisweg. Gezien deze constatering is de plattelandswoning niet meegenomen in de berekeningen.

12

Figuur 7 Plangebied (rood) met veehouderijen in een straal van 500 m rondom weergegeven (geel omcirkeld)

13

5

Beoordeling veehouderij Olde Venneweg 3 Van de veehouderij aan de Olde Venneweg 3 dienen de milieurechten en planologische rechten beschouwd te worden. Dit gebeurt in onderstaande paragraven.

5.1

Milieurechten De veehouderij heeft sinds 31 maart 2011 een vergunning voor het houden van: • 13 vrouwelijk jongvee tot 2 jaar; • 2.482 vleesvarkens, opfokberen en zeugen. Het vrouwelijk jongvee valt onder va-dieren. De vleesvarkens, opfokberen en zeugen vallen onder ou-dieren. De afstand van de veehouderij tot de beoogde woningen aan de Tolhuisweg fase 3 is ruimschoots meer dan de vaste afstand van 100 meter. Het plan heeft dus geen consequenties voor het houden van dieren waarvan er geen geuremissie is vastgesteld voor de diercategorie. De geurbelasting van de vleesvarkens, opfokberen en zeugen wordt hieronder verder geanalyseerd. In de revisievergunning van 2011 staan de volgende uitgangspunten: Tabel 4 Uitsnede vergunning Olde Venneweg 3

De initiatiefnemer heeft aangegeven dat de stal nummer 7 nooit gebouwd zal worden ten behoeve van dierenverblijf. Deze wordt dan niet meegenomen in de berekeningen. Bovendien zijn in juli 2018 geuremissiefactoren van bepaalde luchtwasser-systemen opgehoogd. Ze bleken in de praktijk toch minder goed te werken dan eerder aangenomen1. Dit systeem was in eerste instantie beoogd voor de stal nummer 4. De geuremissiefactoren van het stalsysteem (D.3.100.1) behorende bij stal 5 en 6 zijn niet veranderd in 2018. Daarmee is de geurfactor en dus de geuremissie lager dan wat vergund is in 2011. De berekening wordt dan enkel uitgevoerd op basis van de geuremissies van stallen 5 en 6.

1 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2018-39679.html

14

5.2

Geurberekening De stallen 5 en 6 zijn van belang voor voorliggend onderzoek. De stallen hebben het stalsysteem D.3.100.1 met respectievelijk 346 en 600 dieren. Dit is zoals vergund in 2011. Aangezien bij het bevoegd gezag geen informatie beschikbaar is over een wijziging in stalsysteem bij stal 5 en/of stal 6, wordt aangenomen dat dit de huidige situatie is. In tabel 5 zijn de stalgegevens weergegeven. Tabel 5 Stal

Stalgegevens huidig aanwezige situatie Categorie

Dierenaantal

Geur

X-

Y-

E-

emissie

coördinaat

coördinaat

aanvraag

factor 5

D.3.100.1

346

23

223 003

508 818

7.958

6

D.3.100.1

600

23

223 022

508 814

13.800

In figuur 8 zijn de nabijgelegen geurgevoelige objecten weergegeven. Er werd getoetst op basis van het stedenbouwkundige plan dat in hoofdstuk 3 opgenomen is. Er zijn vier toetspunten op de gevels van de vier dichtstbijzijnde beoogde woningen geplaatst. Er zijn tevens een paar toetspunten geplaatst op bestaande woningen van fase 2, om de geurbelasting te kunnen vergelijken met de beoogde situatie van fase 3.

Figuur 8 Ligging toetspunten in relatie tot veehouderij Olde Venneweg 3. Ligging plattelandswoning ter indicatie

In tabel 6 zijn de resultaten van de berekening van de voorgrondbelasting, huidige aanwezige situatie weergegeven.

15

Tabel 6

Uitkomsten berekeningen voorgrondgeurbelasting Olde Venneweg 3 huidige aanwezige situatie

Voorgrondbelasting

Geurnorm

Geurbelasting

[ouE/m3]

[ouE/m3]

Tolhuisweg 28 (bestaande woning)

4,0

4,4

Tolhuisweg 30 (bestaande woning)

4,0

4,5

Tolhuisweg 32 (bestaande woning)

4,0

4,2

Tolhuisweg 41 (bestaande woning)

4,0

3,4

Woning A

4,0

3,1

Woning B

4,0

3,2

Woning C

4,0

3,5

Woning D

4,0

4,0

Uit de berekening blijkt dat er op basis van de ligging van de beoogde woningen (fase 3) wordt voldaan aan de norm van 4 ouE/m3.

16

6

Woon- en leefklimaat In het kader van het woon- en leefklimaat worden twee verschillende aspecten onderscheiden, namelijk de voorgrondbelasting en de achtergrondbelasting. De plattelandswoning is conform wetgeving en gemeentelijke invalshoek uitgesloten van deze beoordeling ten aanzien van de voormalige eigen inrichting. Bij de beoordeling van het leefklimaat wordt in eerste instantie uitgegaan van de achtergrondbelasting ten aanzien van geurhinder. Dit is de cumulatieve geurbelasting veroorzaakt door alle veehouderijen in de omgeving tezamen. Echter, als de voorgrondbelasting meer dan de helft van de achtergrondbelasting bedraagt is de voorgrondbelasting bepalend voor de beoordeling leefklimaat. Dat is hier het geval. Uit hoofdstuk 4 blijkt namelijk dat er binnen een afstand van 500 meter rondom het plangebied naast de Olde Venneweg 3 nog twee veehouders met ou-dieren zijn gelegen, te weten gelegen aan de Witharenweg 8 en aan de Olde Venneweg 5. Hun vergunde emissies in relatie tot de afstanden tot aan de plandelen zijn irrelevant geacht voor dit onderzoek. Het leefklimaat dient dus beoordeeld te worden op basis van de voorgrondbelasting van Olde Venneweg 3. De geurbelasting op basis van het werkelijk gerealiseerde deel van de vergunning van Olde Venneweg 3 bedraagt hooguit 4 ouE/m3 op het plandeel gelegen aan de Tolhuisweg.

Op grond daarvan wordt het leefklimaat beoordeeld als ‘goed’ tot ‘redelijk goed’. De stal 7 is buiten beschouwing gelaten, omdat deze stal nooit gerealiseerd zal worden ten behoeve van dierenverblijf.

17

7

Conclusie De initiatiefnemer heeft de wens uitgesproken om een derde fase van de woningbouwontwikkeling aan de Tolhuisweg aan de noordwestzijde van buurtschap Witharen (gemeente Ommen) te realiseren. Daarnaast is de legalisatie van een woning aan de Olde Venneweg 3 beoogd in de vorm van een plattelandswoning. De plattelandswoning is conform wetgeving en gemeentelijke invalshoek uitgesloten van deze beoordeling ten aanzien van de voormalige eigen inrichting. In de omgeving van het plangebied zijn veehouderijen gelegen. Ten behoeve van de inpasbaarheid van het plan is daarom een onderzoek geurhinder uitgevoerd. Vergunde en planologische rechten Op de plaats van de geurgevoelige objecten wordt voldaan aan de gemeentelijke norm van 4 ouE/m3. Er wordt tevens waargenomen dat de geurbelasting hoger ligt op een bestaand geurgevoelig object aan de Tolhuisweg 30. Deze woning is dus maatgevend voor de planologische en milieurechten van de veehouderij. De beoogde woningen maken er dan geen inbreuk op. Woon- en leefklimaat Voor de beoordeling van het woon- en leefklimaat is de voorgrondbelasting veroorzaakt door Olde Venneweg 3 de bepalende factor. De werkelijke geurbelasting op basis van de gerealiseerde stallen is 4 ouE/m3 of minder op de plaats van de beoogde ligging van de woningen. Het leefklimaat is derhalve ‘goed’ tot ‘redelijk goed’ te kwalificeren.

De geurbelasting op de plattelandswoning is conform de gemeentelijke insteek buiten beschouwing gelaten: deze is niet geurgevoelig bestempeld als gevolg van de veehouderij aan de Olde Venneweg 3 (voormalige eigen inrichting) en een overschrijding van de geurnorm voor het buitengebied als gevolg van omliggende veehouderijen kan op voorhand uitgesloten zijn.

18

Bijlage 1: Berekening voorgrondbelasting

berekening zonder plattelandswoning Rapport: Model: Resultaten voor model:

Resultatentabel berekening december 2023 zonder plattelandswoning berekening december 2023 zonder plattelandswoning

Naam Woning C tolhuis28 tolhuis32 tolhuis41 tolhuis30

Omschrijving Woning C tolhuisweg 28 tolhuisweg 32 tolhuisweg 41 tolhuisweg 30

Woning D Woning B Woning A

Woning D Woning B Woning A

X coördinaat 223244,00 223252,00 223251,17 223281,35 223244,81

Y coördinaat 508905,49 508831,00 508863,19 508888,38 508852,81

98% [OU/m³] 3,5 4,4 4,2 3,4 4,5

223245,35 223239,98 223232,63

508883,61 508947,59 508983,93

4,0 3,2 3,1

Geomilieu V2023.1 rev 2 Licentiehouder: SAB

13-12-2023 12:43:29