4. Gemeente Ommen, jaarstukken 2025 incl controleverklaring

Middelen Programmaonderdeel Maatsch. en vrouwenopvang (WMO) Saldo

Baten / lasten Lasten

Begroot primitief -0

Begroot na wijziging -0

Jaarrekening

Verschil

-41

-41

-0

-0

-41

-41

83

Jaarstukken 2025

Jeugdbescherming Taakveld 1. Omschrijving taakveld Jeugdbescherming (kinderbeschermingsmaatregelen OTS en Voogdij). 2. Wat willen we bereiken? Dat alle kinderen in Ommen een thuis hebben. Thuis is een plek waar je mag zijn wie je bent, waar je gekend wordt en waar je mag blijven. Een plek waar kinderen gezond, veilig en kansrijk plek. Een plek waar je zo gewoon als mogelijk naar school gaat en deelneemt aan vrijetijdsactiviteiten. Hoe we dit willen aanpakken zal aandacht krijgen in ons nieuwe programma Sociaal Domein. 3. Wat hebben we bereikt? Door actief de samenwerking met de gecertificeerde instellingen op te zoeken wordt er meer maatwerk voor de jeugdige geleverd en ontstaat er meer bewustzijn bij de jeugdbescherming over de indicaties die zij afgeven. Het afgelopen jaar hebben 14 kinderen een jeugdbeschermingsmaatregel ontvangen. 4. Beleidskaders voor uitvoering ™ Nota Sociaal Domein 'Omslag in denken' ™ ™ Verordening Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdhulp ™ Regiovisie Huiselijk Geweld IJsselland 5. Werkwijze Ommen 4.0 Zelf doen Het vertegenwoordigen van de gemeente Ommen in het regionale samenwerkingsverband door mee te denken en mee te doen. Samenwerken Met zorg- en welzijnspartijen, Samen Doen, inwoners, regiogemeenten IJsselland, RSJ IJsselland en Participatieraad.

Uitbesteden Verlening van ondersteuning en begeleiding aan onze jongeren in het kader van Jeugdverblijf of Veilig Thuis wordt gedaan door gesubsidieerde zorgorganisaties.

Middelen Programmaonderdeel Jeugdbescherming Jeugdbescherming Saldo

84

Baten / lasten Baten Lasten

Begroot primitief -0 -280 -280

Begroot na wijziging -0 -292 -292

Jaarrekening

Verschil

-0 -300 -300

0 -8 -8

Jaarstukken 2025

Jeugdreclassering Taakveld 1. Omschrijving taakveld Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. 2. Wat willen we bereiken? Dat alle kinderen in Ommen een thuis hebben. Thuis is een plek waar je mag zijn wie je bent, waar je gekend wordt en waar je mag blijven. Een plek waar kinderen gezond, veilig en kansrijk plek. Een plek waar je zo gewoon als mogelijk naar school gaat en deelneemt aan vrijetijdsactiviteiten. Hoe we dit willen aanpakken zal aandacht krijgen in ons nieuwe programma Sociaal Domein. 3. Wat hebben we bereikt? Er zijn goede samenwerkingen met de ketenpartners. De lijnen zijn kort waardoor er snel preventief kan worden ingezet. In 2025 zijn er voor 3 kinderen een traject jeugdreclassering ingezet. 4. Beleidskaders voor uitvoering ™ Nota Sociaal Domein 'Omslag in denken' ™ ™ Verordening Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdhulp ™ Regiovisie Huiselijk Geweld IJsselland 5. Werkwijze Ommen 4.0 Zelf doen Het vertegenwoordigen van de gemeente Ommen in het regionale samenwerkingsverband door mee te denken en mee te doen. Samenwerken Met zorg- en welzijnspartijen, Samen Doen, inwoners, regiogemeenten IJsselland, RSJ IJsselland en Participatieraad.

Uitbesteden Verlening van ondersteuning en begeleiding aan onze jongeren in het kader van Jeugdverblijf of Veilig Thuis wordt gedaan door gesubsidieerde zorgorganisaties.

Middelen Programmaonderdeel Jeugdreclassering Jeugdreclassering Saldo

Baten / lasten Baten Lasten

Begroot primitief -0 -19 -19

Begroot na wijziging -0 -37 -37

Jaarrekening

Verschil

-0 -43 -43

0 -6 -6

85

Jaarstukken 2025

Volksgezondheid Taakveld 1. Omschrijving taakveld Maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen: het monitoren van de gezondheidssituatie, uitvoering van preventieprogramma's, het vroegtijdig signaleren van specifieke stoornissen en gezondheidsbedreigende factoren, uitvoering van programma's voor gezondheidsbevordering en maatregelen tegen bedreigingen van de gezondheid, bestrijding van infectieziekten en aanbieden van vaccinaties, het geven van voorlichting, advies en begeleiding, het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders, het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen, het bevorderen van medisch milieukundige zorg, het bevorderen van technische hygiëne zorg, het bevorderen van psychosociale hulp bij rampen, Centra voor Jeugd en Gezin, ambulance en ziekenvervoer. 2. Wat willen we bereiken? Wij willen zoveel mogelijk vitale sterke en gezonde inwoners die deelnemen aan de maatschappij. Gezondheid levert een positieve bijdrage aan de eigen kracht en participatiemogelijkheden van inwoners. Daarom staan in ons lokale gezondheidsbeleid de vitaliteit en gezondheid van al onze inwoners centraal en vervullen sport en bewegen een belangrijke rol. Dit doen we door: Uitvoering geven aan het programma Sociaal Domein 3.

Wat hebben we bereikt? Opvolgend op de toekomstvisie sociaal domein in 2024 is in 2025 het uitvoeringsprogramma sociaal domein vastgesteld. Er is gestart met de uitvoering van het programma. Met dit programma werken we aan de ambitie om te streven naar een sterke, gezonde en vitale samenleving waarin iedereen meetelt, ondersteund door de opgaven kansengelijkheid, (mentale) veerkracht en kracht van de gemeenschappen. 4. Beleidskaders voor uitvoering ™ ™ Ommer sport- en preventieakkoord Samen Fitter Verder! ™ Verdiepingsslag het onderdeel preventie van het Ommer sport- en preventieakkoord Samen Fitter Verder! ™ 2024 ™ ™ - 2035 ™ Volksgezondheid Programmaplan Vitaal Vechtdal ™ Transformatieagenda 5. Werkwijze Ommen 4.0 Zelf doen Beleid en advies. Samenwerken Vitaal Vechtdal, gezondheidszorg, Samen Doen, onderwijsinstellingen, kinderdagverblijven, maatschappelijke organisaties. Uitbesteden GGD.

86

Jaarstukken 2025

Middelen Programmaonderdeel Volksgezondheid Volksgezondheid Saldo

Baten / lasten Baten Lasten

Begroot primitief -0 -1.001 -1.001

Begroot na wijziging -0 -967 -967

Jaarrekening

Verschil

287 -1.298 -1.011

287 -331 -43

87

Jaarstukken 2025

1.2 Paragrafen 1.2.1 Lokale heffingen Inleiding en wettelijk kader Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen gebeurt door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening. De belastingverordeningen 2025 zijn vastgesteld op 19 december 2024. De lokale heffingen kunnen worden ingedeeld in algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies. Algemene belastingen De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten niet gelabeld zijn maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waarvoor. Onder de algemene belastingen vallen de onroerendezaakbelastingen, de precariobelasting, de forensen- en toeristenbelasting en parkeerbelasting. Bestemmingsplannen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn bestemmingsbelastingen waarvoor geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Ook de reclamebelasting valt onder de bestemmingsbelastingen.

De belastingopbrengst wordt als subsidie uitgekeerd aan een door de ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie. Retributies Retributies worden geheven van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De belangrijkste retributies zijn de leges: vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst als het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Net als bij bestemmingsbelastingen mogen de retributies niet meer dan kostendekkend zijn. Hieronder vallen ook de marktgelden en begraafplaatsrechten. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. De gemeente Ommen haalde in 2025 circa 18% van haar inkomsten uit lokale heffingen. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet. Al deze onderdelen zult u daarom tegenkomen in deze paragraaf lokale heffingen.

88

Jaarstukken 2025 De werkelijke inkomsten In de gemeente Ommen werden in 2025 verschillende belastingen geheven. In onderstaande tabel treft u van de verschillende belastingen de begrote opbrengst 2025, de begrotingswijzigingen 2025 en de werkelijke opbrengst 2025 aan. Voor een toelichting op eventuele verschillen wordt verwezen naar de diverse onderdelen in de jaarrekening. Soort heffing Onroerendezaakbelastingen woningen Onroerendezaakbelastingen niet-woningen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Forensenbelasting Toeristenbelasting Marktgelden Precariobelasting Begraafplaatsrechten Leges Reclamebelasting Totaal

Begroting 2025 primitief 2.597

Begroting na wijziging 2632

Rekening 2025 *

1.907

1907

1.895

1.638 2.043 767 1.300 23 38 226 1.414 81 12.035

1.638 2.043 767 1250 23 38 227 1.414 81 12.020

1.580 1.993 819 1.232 19 42 32 919 79 11.294

2.684

*inclusief oninbare belastingen

Beleid ten aanzien van lokale heffingen Het gemeentelijk beleid is dat de tarieven van de retributies en bestemmingsbelastingen in principe kostendekkend moeten zijn. Met andere woorden: de opbrengsten dekken de gemaakte kosten. Het beleid met betrekking tot de tarieven van alle heffingen en daarmee de opbrengsten van de verschillende heffingen, is dat deze worden verhoogd met de inflatiecorrectie. Deze bedroeg voor 2025 2,3%. Bij het raadsvoorstel over de belastingverordeningen 2025 is aangeven in welke gevallen en waarom hiervan is afgeweken. Voor 2025 zijn de volgende tarieven vastgesteld: Meest voorkomende tarieven 2025 Onroerendezaakbelasting (eigenaar woningen) Onroerendezaakbelasting (eigenaar niet-woningen) Onroerendezaakbelasting (gebruiker niet-woningen) Vastrecht afvalstoffenheffing Aanbieding restafval bij verzamelcontainer Lediging 240 liter container restafval Lediging 240 liter container GFT/PMD Lediging 140 liter container restafval Lediging 140 liter container GFT/PMD Rioolheffing Grafonderhoudsrecht Forensenbelasting Vast bedrag (een afzonderlijke WOZ-waarde) WOZ-

Tarief 0,0770% 0,2138% 0,1520% -

-

-

89

Jaarstukken 2025 Meest voorkomende tarieven 2025 WOZWOZWOZToeristenbelasting

Tarief -

Kwaliteit uitvoering Wet WOZ De aanslag onroerendezaakbelastingen, reclamebelasting en de forensenbelasting wordt gebaseerd op de WOZ-waarde. De Waarderingskamer controleert of gemeenten de Wet Waardering Onroerende zaken (Wet WOZ) goed uitvoeren. Hiervoor vinden verschillende onderzoeken en inspecties plaats. Ingaande 2022 voert het GBLT deze taak voor Ommen uit. GBLT heeft van de waarderingskamer wederom het oordeel 'goed' ontvangen. Voor het belastingjaar 2023 heeft de Waarderingskamer toestemming verleend aan GBLT om te mogen beschikken. Deze beschikkingen zijn opgenomen op de combi-aanslag voor zowel de gemeentelijke- en waterschapsbelastingen. De dagtekening van deze aanslagen was 26 februari 2025. Uitbesteding belastingwerkzaamheden aan het GBLT Gedurende de jaren 2022 en 2023 is met het GBLT een DVO afgesloten voor de heffing en inning van het merendeel van de gemeentelijke belastingen. Per 1 januari 2024 is Ommen officieel toegetreden tot de gemeenschappelijke regeling GBLT.

Overzicht op hoofdlijnen Hierna wordt kort ingegaan op de verschillende algemene belastingen, bestemmingsheffingen en retributies. Algemene belastingen Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelasting is in eerste instantie voor 2025 alleen verhoogd met het inflatiepercentage. Verder werd bij de tarieven rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de WOZ-waarden. De geraamde OZB opbrengsten zijn gerealiseerd. Precariobelasting Precariobelasting wordt in Ommen geheven voor het hebben van voorwerpen op of boven gemeentegrond. Een voorbeeld hiervan is een horecagelegenheid met een terras op gemeentegrond. Voor het terras moet precariobelasting worden betaald. De eerste anderhalve meter gemeten uit de gevel, voor het hebben van terrassen en uitstallingen op of boven gemeentegrond is overigens vrijgesteld. De geraamde opbrengsten zijn gerealiseerd. Forensenbelasting

1.245 per jaar. Verwacht werd dat er voor 2025

90

Jaarstukken 2025 Ondanks de aanpassing van de staffel in de verordening heeft deze nieuwe indeling niet kunnen voorkomen dat nog altijd de helft van de objecten met een WOZ-waarde in het hoogste tarief valt. Bezwaar- en beroepsprocedures kunnen de opbrengst nog beïnvloeden. Toeristenbelasting

worden de definitieve aanslagen opgelegd, waardoor de daadwerkelijke opbrengst voor de toeristenbelasting 2025 duidelijk zal worden. Op dat moment wordt ook voor het eerst duidelijk hoe groot het effect is van de per 2025 in de verordening opgenomen vrijstelling voor minderjarigen, die met een schoolkamp of scoutingkamp in Ommen verblijven. De prognose voor 2025 is rekening gehouden met 60.000 overnachtingen minder in verband met de vrijstelling. Een structurele minder

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Met de afvalstoffenheffing bekostigt de gemeente de inzameling van het huishoudelijk afval. De afvalstoffenheffing wordt evenals de wettelijke plicht huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen, geregeld in de Wet milieubeheer. De afvalstoffenheffing bestaat uit twee soorten tarieven. Het vastrecht en een variabel tarief. Of een huishouden afval aanbiedt, is voor de heffing van het vastrecht niet van belang. Voor het variabele tarief is dat wel van belang. Het groente, fruit en tuin (GFT)-afval en plastic, metalen en drankenkartons (PMD)-afval kan gratis worden aangeboden. Voor restafval moet worden betaald per aanbieding. Na afloop van het belastingjaar wordt dit afgerekend. In de bebouwde kom moet het restafval zelf worden weggebracht naar verzamelcontainers. De werkelijke opbrengsten 2025 komen nagenoeg overeen met de begroting (1,2% afwijking). Rioolheffing De rioolheffing hangt samen met de wettelijke zorgplicht voor drie beleidsvelden op het gebied van water. Het doel van de rioolheffing is om geld vrij te maken voor onder meer de afvoer van afvalwater, de afvoer van regenwater (ook wel hemelwater genoemd) en het beheer van het grondwaterpeil. Omdat het overgrote deel van de investeringen in deze zorgtaken gebruik maakt van het afvoerstelsel, spreekt men over rioolheffing.

In het GRP benoemt de gemeente welke voorzieningen op het gebied van riolering zij bezit, hoe deze voorzieningen functioneren, hoe het rioolstelsel beheerd wordt en hoe dit gefinancierd wordt. Het jaar 2025 is gebaseerd op het nieuwe GRP dat voor de jaren 2023-2027 is vastgesteld (raadsbesluit 22 december 2022). In 2025 is de werkelijke opbrengst conform de begroting. Reclamebelasting Vanaf 2019 wordt in het centrum van Ommen reclamebelasting geheven. De opbrengst van de reclamebelasting gaat na aftrek van de perceptiekosten naar het ondernemersfonds. Bij een ondernemersfonds leveren alle ondernemers binnen een bepaald gebied een financiële bijdrage. Het geld wordt ingezet voor activiteiten, evenementen of projecten die bijdragen aan de vitaliteit

91

Jaarstukken 2025 Retributies In 2025 heeft de gemeente de volgende retributies geheven; marktgelden, begraafplaatsrechten en leges. Marktgelden zijn retributies voor het ter beschikking stellen van een standplaats op de markt/jaarmarkt. De begraafplaatsrechten zijn retributies voor het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats. Naast een retributie voor de uitgifte en het onderhoud van graven en urnen, wordt ook een vergoeding gevraagd voor het gebruik van gemeentelijke diensten in verband met de begraafplaats. Leges zijn retributies voor diensten die door de gemeente worden verleend. Veel van de retributies gaan over het aanvragen van vergunningen of documenten. Te denken valt aan omgevingsvergunningen, paspoorten of een uittreksel uit het bevolkingsregister. Maar ook bijvoorbeeld activiteiten van het gemeentearchief worden in de legesverordening geregeld. Voor een toelichting op de verschillende retributies wordt verwezen naar de diverse onderdelen in de jaarrekening. Bij de leges is sprake van lagere opbrengsten voor de omgevingsvergunningen bij de leges en door het wegvallen van een grote kraam op de weekmarkt.

-

Lokale lastendruk Onder de woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een meerpersoonshuishouden in de gemeente Ommen betaalt aan OZB, riool- en afvalstoffenheffing. Over het belastingjaar 2025 is dat volgens het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) in de

- (Bron: Coelo, De Atlas lokale lasten 2025). Overijsselse gemeenten

Woonlasten per huishouden

Steenwijkerland Kampen Ommen Zwolle Dalfsen Zwartewaterland Hardenberg Raalte Staphorst Hellendoorn Twenterand Olst-Wijhe

814 865 *) 843 920 936 933 887 922 912 1.007 990 1.091

Landelijke rangorde 10 25 14 56 67 64 33 58 51 139 117 225

*) COELO werkt met aannames over de aangeboden hoeveelheid afval. Dit doen zij om de verschillende gemeenten goed met elkaar te kunnen vergelijken. In Ommen blijken de cijfers echter te verschillen met de gedane aannames door COELO. In 2024 betalen huishou 172. Daarbij komen de kosten per aanbieding van restafval. In Ommen ligt het aantal aanbiedingen bij de verzamelcontainer op gemiddeld 18 aanbiedingen. Dit resulteert in een totale gemiddelde

92

Jaarstukken 2025 De gemiddelde woonlasten bedragen in 2025 in de gemeente Ommen voor een woning met een gemiddelde WOZverzamelcontainer: Tarief 2025 Onroerende-zaakbelastingen Afvalstoffenheffing (vastrecht en variabel) Rioolheffing Totale gemiddelde aanslag 2025 Op basis hiervan zou Ommen in 2025 in de landelijke lijst op plaats 19 komen (in plaats van 26). Natuurlijk kan het zo zijn dat bij de gemeenten die het diftar systeem ook gebruiken, ook een correctie doorgevoerd zou moeten worden. Hier hebben wij alleen geen zicht op. Ontwikkeling 2025 Cijfers zijn een momentopname. Om de ontwikkeling in de tarieven en het landelijk beeld te laten zien, geven wij hieronder een vergelijkend overzicht van de COELO cijfers over 2024 en 2025:

Gemeenten Gemiddeld Nederland Gemiddeld Overijssel Ommen

2024 Woonlasten per huishouden 994

Positie landelijke rangorde

934 831

2025 Woonlasten per huishouden 1.053

Positie landelijke rangorde

975 26

843

14

Een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Voor inwoners die niet in staat zijn bepaalde gemeentelijke belastingen te betalen, is kwijtschelding mogelijk. Dit was in 2025 mogelijk voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerendezaakbelasting. Of kwijtschelding wordt verleend hangt af van de betalingscapaciteit van belastingplichtigen. Bij de bepaling daarvan wordt rekening gehouden met 100% van de kosten van levensonderhoud zoals opgenomen in de landelijke richtlijnen voor het kwijtscheldingsbeleid. Dit om ruimhartige kwijtschelding te kunnen verlenen. In 2025 zijn er 188 (volledige) toegekende kwijtscheldings-verzoeken ontvangen.

93

Jaarstukken 2025

1.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Korte omschrijving Het weerstandsvermogen van de gemeente verwijst naar het vermogen om (onverwachte) financiële tegenvallers op te vangen zonder dat dit de continuïteit van uitvoering van de kerntaken in gevaar brengt. Het is een indicator voor de financiële veerkracht en stabiliteit van de provincie. De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit, ofwel reserves, en de benodigde weerstandscapaciteit, ofwel de risico's waaraan de gemeente is blootgesteld.

ondergrens van deze waardering is 1,4. Het streven naar een gezonde financiële positie en het verantwoord omgaan met risico's dragen bij aan het versterken van het weerstandsvermogen van de gemeente. Het weerstandsvermogen is op dit moment toereikend. Met de informatie in deze paragraaf geven wij uitvoering aan artikel 11 lid 2 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Het beleid omtrent weerstandcapaciteit en risico's

Uitgangspunt hierbij is een positief weerstandsvermogen'. Onze doelstelling is: Het handhaven van een gezonde financiële positie; het voorkomen dat ingrijpende beleidswijzigingen noodzakelijk worden bij niet afgedekte weerstandsvermogen.

samenhangen met de uitvoering van bepaalde activiteiten. Voorbeelden zijn het ondernemersrisico bij grondexploitaties en het risico op overschrijding van budgetten, die samenhangt met open einde regelingen. Vanuit de betekenis van het begrip weerstandsvermogen, zoals in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is beschreven, is uitsluitend deze categorie van belang voor het weerstandsvermogen. De tweede categorie gaat over voorzienbare tekorten op reguliere budgetten. Deze tekorten zijn min of meer duidelijk. Zeker waar de tekorten een vast karakter hebben, heeft het vanuit bedrijfseconomisch oogpunt de voorkeur dit op te lossen binnen de exploitatie. Hier is bij de voorbereiding van deze begroting op gestuurd. Om deze reden zien wij geen reden om hiervoor een afzonderlijke buffer aan te houden.

94

Jaarstukken 2025 De derde categorie gaat over mogelijke (ongewenste) schommelingen van budgetten, waardoor behoefte ontstaat in egalisatie van jaarlasten. Riolering en wegen zijn hiervan de belangrijkste voorbeelden. Wij hebben de noodzakelijke onderhoudslasten structureel in de begroting geraamd en het principe van egalisatiereserves voor deze posten gecontinueerd.

Inventarisatie risico's Hieronder volgt een vergelijkend overzicht van de risico's die zijn geïnventariseerd en gekwantificeerd in de begroting 2025, de begroting 2026 en nu in de jaarrekening 2025.

Grondexploitatie Sociaal Domein Inflatie (stijgend) Samenwerkingsverbanden Algemene uitkering (gemeentefonds) Personeel en CAO Renterisico Informatiebeveiliging, AI en datalekken Overige risico's Totaal

Begroting 2025 405 1.460 1.000 400 880 360 320 0

Begroting 2026 562 500 1.000 400 920 360 350 0

Jaarrekening 2025 492 500 1.000 400 920 360 350 0

0 4.825

305 4.397

305 4.327

Grondexploitaties In het MJP 2026 is een risicoanalyse van de grondexploitaties uitgevoerd. De benodigde totale de geactualiseerde opgevangen binnen het grondexploitatieresultaat of dat deze minimaal zijn, omdat het project nagenoeg is afgerond. Benodigde risicoreserve per grondexploitatie Erve Arrierflier, Ommen Haven Oost, Ommen Meerkoet, Ommen De Rotbrink, Ommen Van Alewijkstraat, Beerzerveld Vinkenbuurt, Ommen Vlierlanden Fase 1+2, Ommen Vlierlanden Fase 3, Ommen Westflank, Ommen Totaal

MJP 2026

Jaarrekening 2025 -

-

40.000 -

24.000 -

-

-

95

Jaarstukken 2025 Sociaal domein De Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning zijn openeinderegelingen. Het aantal mensen dat zorg nodig heeft, kan toenemen. Wij hebben de plicht inwoners te ondersteunen. Een overschrijding van het budget in de begroting is geen reden om deze ondersteuning niet te bieden. Als meer zorg nodig is, stijgen de kosten. Gedurende het jaar 2025 hebben wij de structurele voor verdere stijging van deze kosten bij d

Toenemende inflatie We zien dat de prijsstijging op dit moment nog steeds de reguliere indexatie overstijgt, hoewel het wel stabiliseert. Begin 2026 ligt de inflatie rond de 2,7%. In de begroting 2026 zijn we uitgegaan van een algemene verhoging van 2,7% en op onderdelen nog een aanvullende verhoging. Voor het risico uitgaven voor materiële uitgaven, subsidies en verbonden partijen. Samenwerkingsverbanden Los van de zojuist genoemde mogelijke verhoging als gevolg van toenemende inflatie, is het geen zijn op basis van eerdere ervaringen beperkt. Voor de berekening van het weerstandvermogen gaan samenwerkingsverbanden. Algemene uitkering uit het Gemeentefonds

Daarmee is deze rijksbijdrage de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. De raming van de gemeentefondsuitkering is gebaseerd op decembercirculaire 2025. Om die reden stellen wij voor de algemene uitkering uit het Gemeentefonds nu nog als risico te blijven zien. Als we uitgaan van 2%

Personeel In de begroting 2026 is rekening gehouden met een stijging voor lonen inclusief werkgeverslasten. De stijging van de loonkosten is afhankelijk van de landelijke cao-afspraken en de wijzigingen in de werkgeverslasten zoals de werkgeversbijdrage in de pensioenpremie. Een afwijking van 1% op de 0,12 miljoen. Voor de berekening van het

Renterisico De rente op de nieuwe geldleningen is hoger dan waarmee rekening is gehouden in de begroting. Tot nu toe is de gemeente nog niet genoodzaakt om leningen aan te trekken mede als gevolg van de goede verkopen op de Rotbrink en de Vlierlanden. Als dit niet meer het geval is zal de gemeente voor een hoger rentepercentage een lening aan moeten trekken. De rente voor een langlopende

96

Jaarstukken 2025

schadeclaims, milieuverontreiniging, (on)inbaarheid vorderingen en le

weerstandscapaciteit aangehouden.

Beoordeling weerstandsvermogen Ratio risico's versus algemene reserve.

kapitaallasten).

Beschikbare capaciteit per 31 december *) Benodigde capaciteit Ratio weerstandsvermogen

Realisatie 2024 20,4 5,1 4,0

Begroting 2025 35,9 4,8 7,4

Realisatie2025 23,7 4,3 5,5

Beoordeling weerstandsvermogen. Het is van belang te weten of er sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is kan een relatie worden gelegd tussen de scapaciteit en de beschikbare (vrije) weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen moet worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen 2,0 < x 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 x < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De gemeente Ommen kiest ervoor om een minimale financiële buffer aan te houden met het waarderingscijfer C, dat overeenkomt met 'Voldoende'. De hiervoor voor Ommen berekende score van 5,5 kwalificeert als uitstekend. Verder merken wij op dat dit kengetal, één indicator is voor de robuustheid van de gemeentefinanciën.

97

Jaarstukken 2025

Kengetallen DEPLA Door de commissie DEPLA is een aantal indicatoren ontwikkeld, die de raad kunnen helpen in het verkrijgen van inzicht in de gemeentefinanciën, namelijk: ™ ™ ™ ™ ™

de netto schuldquote inclusief de quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio kengetal grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit.

Voor onze gemeente is het beeld als volgt: Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Jaarverslag 2024 9% 7%

Begroting 2025 12% 11%

Jaarverslag 2025 9% 7%

43% 3%

54% 5%

50% 14%

-0,5% 80%

-3% 85%

4% 80%

Hieronder treft u voor de jaarrekening 2025 per genoemd kengetal een uitleg aan. 1. Netto schuldquote (gecorrigeerd) De netto schuldquote geeft de verhouding weer tussen het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. In het verlengde hiervan kennen we ook de deze specifieke quote wordt er gekeken naar het effect van door de gemeente verstrekte leningen op de schuldenlast van de gemeente. 2. Solvabiliteitsratio De mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt uitgedrukt in het percentage Eigen Vermogen ten opzichte van het balanstotaal. In het bedrijfsleven is dit een veelgebruikte ratio en daar wordt een minimum norm gehanteerd tussen 25% en 40% voor een solvabele vermogenspositie. 3. Structurele exploitatie ruimte Om een flexibele begroting te kunnen bewerkstelligen is het zinvol de structurele baten hoger te laten zijn dan de structurele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage.

98

Jaarstukken 2025 4. Kengetal grondexploitatie De boekwaarde van de voorraden grond zijn van belang, want deze waarden moeten meerjarig worden terugverdiend bij de verkoop. De ratio wordt berekend door de niet in exploitatie genomen gronden op te tellen bij de bouwgrond in exploitatie. Vervolgens wordt dit totaalbedrag gedeeld door de totale baten van de programmabegroting of jaarrekening. 5. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert jaarlijks deze gegevens.

99

Jaarstukken 2025

1.2.3 Financiering vermeld. De uitvoering van het treasurybeleid komt in de financieringsparagraaf in de begroting en jaarrekening aan de orde. In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is vastgelegd, welke informatie in de financieringsparagraaf in ieder geval moet worden opgenomen. Het gaat daarbij om de beleidsvoornemens die belangrijk zijn voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Voor het risicobeheer voeren we als gemeente Ommen een prudent beleid.

Treasurybeheer / liquiditeitsbeheer middellange termijnplanning. Dit gebeurt met behulp van een zogenaamde liquiditeitsbegroting, waarin de belangrijkste (grote) geldstromen zijn opgenomen.

Leningenportefeuille In onderstaand overzicht worden de mutaties van de leningenportefeuille voor het jaar 2025 weergegeven. Mutaties in leningenportefeuille

Begroting 2025

Realisatie 2025

Stand per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossing Vervroegde aflossing Stand per 31 december

20.416 1.835 18.581

21.296 2.715 18.581

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is een wettelijke limiet en bedraagt de maximale omvang van de kortgeldpositie in 67.275.000). Wanneer de gemiddelde liquiditeitspositie van 3 achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet overschrijdt, moet de gemeente de 3 kwartaalrapportages sturen naar de toezichthouder, als het kan zo snel mogelijk voor 3e overschrijding, met daarbij een plan om weer te voldoen aan de kasgeldlimiet. Hiervan is in 2025 geen sprake geweest. Zie hiervoor de berekening in de bijlagen bij de jaarrekening.

Renterisicobeheer Renterisico is het gevaar van ongewenste veranderingen van de (financiële) resultaten van de richtlijnen, namelijk de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

100