2021-11-18 Definitieve Tekst Omgevingsvisie Ommen met aanpassingen zienswijzen def ex

We richten ons bij het bieden van ontwikkelruimte op het vergroten van de economisch rentabiliteit, zowel door schaalvergroting van onze agrarische familiebedrijven, als door het multifunctioneel verbreden van de bedrijfsvoering met additionele en deels nieuwe bronnen van inkomsten. Bij de schaalvergroting wordt primair ruimte geboden aan grondgebonden landbouwbedrijven die als gevolg van de dynamische opgaven meer grond nodig hebben in het kader van de eisen die aan een modern landbouwbedrijf met gesloten kringlopen worden gesteld. Voor de intensieve veehouderij geldt dat we een verdere groei van deze sector niet ambiëren, maar wel bestaande bedrijven in staat stellen te moderniseren waarbij ze hun impact op de leefomgeving gelijktijdig verhoudingsgewijs dienen te verminderen en de ruimtelijke kwaliteit versterken. Daar waar de modernisering vraagt om uitbreiding van het bedrijf zal er maatwerk geleverd moeten worden op basis van de landelijke richtlijnen. Voor ons beleid voor de bollenteelt wachten we eerst de uitkomsten van het in 2021 gestarte onderzoek af. Bedrijven die de oplossing zoeken in het multifunctioneel verbreden van de bedrijfsvoering faciliteren we waar het kan bij het realiseren van additionele verdienmodel. Dit doen we door het mogelijk maken van verbindingen met zorg, vrijetijd en streekproducten.

Maar het kan daarbij ook gaan om “ecodiensten” gericht op natuur- en landschapsbeheer, watermanagement en/of het opwekken en leveren van duurzame energie in de vorm van stroom of biogas. Koploper in Agro & Food Ommen is samen met Hardenberg en de regio Zwolle medekoploper op het gebied van Agro & Food. Zo wordt zowel de lokale en regionale economie versterkt als de leefbaarheid vergroot. De focus ligt daarbij op: 

“Landbouw sterk en circulair”: gericht op het ontwikkelen van een sterk landbouwbedrijfsleven, de mogelijkheid tot het sluiten van nutriënten kringlopen en de koppeling van de landbouw aan de maakindustrie in de regio.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

41



“Agro & Food en Freetime & Life”: gericht op het ontwikkelen van een aan de landschappelijke diversiteit gekoppelde brede landbouw (verbindingen met recreatie en zorg) in het Vechtdal, de herbestemming van vrijkomende agrarische gebouwen, de aanleg van glasvezel en de energietransitie.

In regionaal verband wordt samengewerkt om Agro & Food als economische factor van betekenis een krachtige impuls te geven. Vanuit het innovatiecluster Agro & Food wordt ingezet op het realiseren van een circulaire en duurzame economie en voortgaande innovatie in de keten met oog voor voedselveiligheid en gezondheid. Samen met Hardenberg en in samenwerking met Aeres Hogeschool, wordt gewerkt aan de versnelling van innovatie in Agro & Food. Stoppende agrarische bedrijven In Ommen zijn er veel agrarische bedrijven die stoppen. De aanleiding daarvoor verschilt. Het ontbreken van een opvolger en voldoende toekomstperspectief, beperkte investeringsruimte en nieuwe regels en regelingen (zoals stoppersregelingen) van de overheid hebben tot gevolg dat het aantal agrarische bedrijven afneemt. De gronden gaan veelal over naar andere agrarische bedrijven, maar jaarlijks komen er vele agrarische bedrijfsgebouwen leeg te staan. Ommen faciliteert dat gebouwen die voor hergebruik in aanmerking komen een nieuwe functie krijgen via onder meer de regeling vrijkomende agrarische gebouwen (VAB). Via de Rood-voor-Rood beleidsregels stimuleren we het slopen van agrarische gebouwen waar geen nieuwe functie voor aanwezig is. Beide regelingen dragen bij aan de leefbaarheid en kwaliteit van ons landelijk gebied.

We houden er daarbij rekening mee dat nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied die daarmee mogelijk worden gemaakt het al aanwezige agrarische gebruik in dat gebied niet in de weg zit. Daarbij kijken we ook of deze agrarische bedrijven in de toekomst voldoende ontwikkelruimte behouden.

5.6

Zorg

De zorgsector is van oudsher sterk aanwezig in Ommen en is goed voor een aanzienlijk aandeel in de werkgelegenheid in de gemeente. In de gemeenten hebben meerdere grote zorgverleners faciliteiten voor de opvang en zorg van kinderen, jeugd, ouderen en mensen met een beperking. Het gedifferentieerd zorgaanbod met daarbinnen nieuwe innovatieve zorg- en welzijnsconcepten op onder meer het raakvlak met vrijetijd en Agro & Food levert een stevige bijdrage aan de werkgelegenheid in Ommen. Samen met diverse zorginstellingen en Vitaal Vechtdal werkt Ommen in het Vechtdal aan een krachtigere verbinding tussen zorg en vrijetijd.

5.7

Kennis en innovatie

Een toekomstbestendigs economie met zichzelf in hoog tempo ontwikkelende bedrijven vraagt om een snel en flexibel meebewegende arbeidsmarkt. Het vraagt ook om een goede toegang tot kennis en innovatie vanuit onder meer onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Via het onder meer het Ondernemershuis voor het Vechtdal, startershuis DOEN en Kennispoort Regio Zwolle ondersteunen we onze bedrijven daarbij en hebben we aansluiting op het netwerk van Hogescholen en Universiteiten. In de Regio Zwolle werken we vanuit de Human Capital Agenda op basis van de drie pijlers: “wendbaar”, “inclusief” en “beschikbaar”, aan een doorlopende kennisontwikkeling in de arbeidsmarkt. Samen met onze bedrijven kijken we naar mogelijkheden om de positie in de arbeidsmarkt van studenten en mensen die net van school komen, te verbeteren.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

42

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

43

6.

Omgevingskwaliteit

Ommen heeft de ambitie om de landschappelijke kwaliteiten en de verscheidenheid van de daarbinnen aanwezige kwaliteiten te behouden en waar mogelijk te versterken. We willen we een toekomstbestendige ontwikkelingen van landbouw, landgoederen en recreatie mogelijk maken en nieuwe transformatieopgaven inpassen. We spannen ons in voor het beschermen van de waarden van natuur, water en biodiversiteit. Daarbij is steeds de vitaliteit, gezondheid en leefbaarheid in de kernen en buitengebied bepalend voor wat kan. We willen dat onze natuur, het water van Vecht en Regge en onze landgoederen beleefbaarheid en toegankelijk zijn en blijven voor onze inwoners en bezoekers. Voor onze hele gemeente geldt dat we streven naar een gezonde en veilige omgeving om in te wonen, werken en verblijven. Daarbij houden we ons aan de normen zoals die voor onder meer milieu, water en natuur gelden en de eisen die aan onze gebouwde omgeving worden gesteld.

6.1

Kwaliteiten natuur en landschap

Zes karakteristieke landschappen Kenmerkend voor Ommen is de grote variatie in landschappen. Een variatie en ook kwaliteit die we in Ommen graag willen behouden. Op relatief kleine schaal wisselen rivieren, bos, heide, open en halfopen agrarisch gebied elkaar af. Binnen de gemeente Ommen zijn twee grotere landschappelijke eenheden te onderscheiden: het oude cultuurlandschap en het jongere ontginningslandschap. Daarbinnen onderscheiden we in totaal zes landschapstypen: 1.

2.

Oude cultuurlandschap a.

Rivierenlandschap.

b.

Essen- en kampenlandschap.

c.

Bos- en landgoederenlandschap.

Jongere ontginningslandschap d.

Veenontginningslandschap.

e.

Jonge ontginningslandschap.

f.

Vlierenlandschap.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

44

Het landschap zoals het er nu ligt, is grotendeels een cultuurlandschap dat onder invloed van menselijk handelen en door landbouw is ontstaan. Het landschap vraagt om onderhoud en beheer, om de landschappelijke kwaliteit en de variatie in ons landschap te kunnen behouden. Natuurbeheerders, landgoederen, landbouw en de waterschappen leveren daarin een aandeel, maar hun activiteiten hebben tegelijkertijd soms ook minder gunstige effecten op het landschap en de kwaliteit ervan. Leegstand en verpaupering van agrarische gebouwen en vakantieparken vinden we allemaal onwenselijk. De effecten van andere opgaven zoals het peilbeheer, schaalvergroting in de landbouw of de aanleg van een windpark worden door verschillende partijen verschillend gewogen. Ommen wil de leefbaarheid bevorderen en daartoe agrariërs, recreatiebedrijven en landgoederen in staat te stellen toekomstbestendig in het gebied te blijven opereren. We houden daarbij rekening met de specifieke mogelijkheden van de verschillende landschappen, natuurwaarden en samen met de waterschappen de waterhuishouding. We stimuleren deze organisaties, als ook onze inwoners, bij te dragen aan het behouden en versterken van de kwaliteit van natuur en landschap. Dit is ook onderdeel van de dorpsvisies die we met onze kernen opstellen.

Zo zorgen we er samen voor dat ons natuur en landschap ook de economische en sociaal-maatschappelijke waarde houdt voor onze inwoners en voor belangrijke economische sectoren als de landbouw en de vrijetijdseconomie. Natuurwaarden Door de grote variatie en de samenhang van de natuurgebieden in de omgeving van de dalen van Vecht en Regge, zijn de flora- en faunawaarden in het gebied van met name het oude cultuurlandschap hoog. Voor veel diersoorten is de combinatie van bosrijk gebied en gevarieerd rivierdalgebied belangrijk. Het gebied van Vecht en Beneden-Reggegebied is aangewezen als Natura 2000 gebied. Het gebied kent een grote variatie aan natuurtypen, uiteenlopend van hoog en droog (stuifzand op de Lemelerberg) tot laag en nat (moeras in het Vechtdal). De Overijsselse Vecht is een kleine regenrivier waarin veel transport van zand plaatsvindt door erosie en sedimentatie. In het Natura 2000 gebied is de Vecht niet bedijkt en er zijn reliëfrijke rivierduinen, hoge oeverwallen en oude meanders. De rivier is in het verleden, onder andere bij de Koelanden van Junne en Arriën, rechtgetrokken, er zijn stuwen in aangebracht en het zomerbed is verbreed. Inundaties met rivierwater zijn daardoor afgenomen evenals nieuwe zandafzettingen. De Regge is een kleine laaglandrivier in het oostelijk zandgebied.

Langs de rivieren bevinden zich oude meanders in verschillende stadia van verlanding, rivierduinen, natte en droge schraalgraslanden (waaronder stroomdalgraslanden), ruigten, struwelen gedomineerd door sleedoorn, heiderestanten met jeneverbesstruweel en loofbos. Het dekzandgebied is een groot complex van naald- en loofbossen, heiden, stuifzanden en vennen. In Beerze liggen een mooi kamduin en uitgebreide veenputtencomplexen, zure vennen ten oosten van de Regge en een oud kampenlandschap en jongere heideontginningen op Landgoed Eerde. De Archemer- en Lemelerberg bestaan uit gestuwde rivierzanden en dekzanden. Ook buiten het Natura 2000 gebied kent de gemeente diverse natuurgebieden, in de vorm van bossen (zoals het Ommerbos), landgoederen en uiterwaarden (bijvoorbeeld Varsen). De gemeente Ommen heeft dan ook een bijzonder hoog percentage natuurgebied, met een hoge en gevarieerde kwaliteit van flora en fauna. Plaatselijk is er een redelijke weidevogelstand aanwezig, maar de weidevogelstand ontwikkelt zich zeer zorgelijk.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

45

6.2

Een gezonde en veilige leefomgeving: Water, Milieu en Veiligheid

Water Ommen heeft de ambitie om in samenspraak en afstemming met de waterschappen bij te dragen aan een veilig, gezond en duurzaam waterbeheer. Een waterbeheer waarin wordt geanticipeerd op de effecten van de klimaatverandering, de beschikbaarheid van kwalitatief goed en daarmee gezond water en het borgen van de waterveiligheid, waarbij recreatief medegebruik mogelijk is. Het beheer van het oppervlaktewater doet de gemeente in samenwerking met de Waterschappen Vechtstromen en Drents Overijsselse Delta. De gemeente regelt het waterbeheer en de afvoer van vuilwater en hemelwater in de openbare ruimte. Dit doen we via onder meer de gemeentelijke riolering en door een klimaat- en water robuuste inrichting van de openbare ruimte. We doen dit in samenwerking met de waterschappen. Zij regelen mede in samenwerking met de gemeenten: 

Waterkwantiteit: gericht op het voorkomen van wateroverlast, hittestress en droogte. Dit gebeurt vanuit het programma Ruimte voor de Vecht, peilbeheer van grondwaterstanden, het bufferen van water en een gezamenlijke aanpak in de Noordelijke Vechtstromen van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie. Ommen heeft hierin ook een autonome taak waar het de riolering en inrichting van de openbare ruimte betreft.



Waterkwaliteit: een goede waterkwaliteit is een belangrijke basisvoorziening voor de inwoners, bedrijven, agrariërs en toeristen in Ommen en het behoud van natuurwaarden en biodiversiteit. De waterschappen hebben de taak ervoor te zorgen dat wordt voldaan aan de eisen uit de Kaderrichtlijn Water. In hun watervisies en waterbeheerplannen zijn voor alle wateren die de waterschappen in beheer hebben de kwaliteitsdoelstellingen opgenomen.



Waterveiligheid: een adequate hoogwaterbescherming is nodig om veilig te kunnen wonen, werken en verblijven in Ommen, zonder dat we natte voeten krijgen. Vanuit het project Ruimte voor de Vecht is ingezet op het verbeteren van de hoogwaterbescherming in samenhang met maatregelen in het hele stroomgebied van de Vecht, zoals het versterken van dijken en de aanleg van piekwaterberging.

Specifiek aandachtspunt is dat een groei met maximaal 1.250 woningen ook gevolgen heeft voor de capaciteit van de rioolwaterzuivering. Deze zuivering zal naar verwachting op deze groei moeten worden aangepast via modernisering en/of uitbreiding. In en om Ommen liggen meerdere drinkwaterwingebieden van Vitens die eisen stellen aan de grondwaterkwaliteit. Het betreft: Hammerflier, Witharen en Archemerberg. De kwaliteit van het grondwater wordt beïnvloed door onder meer wonen, bedrijvigheid en landbouw, de kwaliteit van onze riolering en nieuwe activiteiten zoals de ondergrondse opslag van energie. Samen met de waterschappen en drinkwaterwinbedrijf Vitens pakken we onze zorgplicht voor een goede grondwaterkwaliteit op. Milieu De gemeente Ommen richt zich op het behouden en waar mogelijk verbeteren van de in aanzet gunstige situatie voor geluid, externe veiligheid, lucht- en bodemkwaliteit. De gemeente kent geen verplichting om in het kader van de nieuwe Omgevingswet een afzonderlijk programma luchtkwaliteit op te stellen. In het kader van de omgevingskwaliteit krijgen gezondheidsaspecten in samenhang met de milieuwaarden meer expliciet de aandacht. Gespreid over de gemeente zijn

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

46

er aandachtspunten, met name rond geur en fijnstof en de uitstoot van stikstof en CO2. Alle bedrijven en activiteiten moeten voldoen aan de regels. Daarop wordt gehandhaafd vanuit de Omgevingsdienst IJsselland. Deze dienst voert voor Ommen de advisering, vergunningverlening en het toezicht voor milieu en bouw uit. Gebiedsgerichte aanpak stikstof Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen hebben in 2020 afspraken gemaakt over hoe zij willen werken aan de aanpak van stikstof en het herstel van de natuur. We werken aan een passende aanpak van de stikstofproblematiek vanuit de gebiedsgerichte Aanpak Stikstof Overijssel (GGA). Deze aanpak gaat uit van: 

Behoud agrarische bedrijven: agrarische bedrijven vervullen een belangrijke rol bij het beheer van en de leefbaarheid in het landelijke gebied. Een duurzaam verdienvermogen en leefbaarheid zijn belangrijke aspecten bij de toekomst van het landelijk gebied.



Samenwerken op basis van Naoberschap: draagvlak en gedeeld eigenaarschap zijn cruciaal voor het welslagen van de Gebiedsgerichte Aanpak. Hierbij past een bestuursstijl hoog op de participatieladder. De kracht van de gebieden en gebiedspartners worden maximaal benut.



Een gebiedsagenda voor elk gebied: in de gebieden worden vanaf dag één gewerkt aan het bij elkaar brengen van vraag en aanbod om acute knelpunten op te lossen en quick wins te verzilveren. Parallel wordt er gewerkt aan een plan voor de middellange termijn: de gebiedsagenda.

We hebben de ambitie in 2050 een energie neutrale gemeente te zijn. In hoofdstuk Ommen duurzaam ontwikkelen gaan we hierna in op onze aanpak van de klimaatverandering. In het kader van klimaatverandering dringen we de CO2-uitstoot uit onze huishoudens, bedrijven en het verkeer, terug. We werken aan een programma met maatregelen rond klimaatadaptatie en we werken toe naar een circulaire economie. Kwaliteit openbare ruimte De gemeente heeft als ambitie te komen tot een toekomstbestendige en veilige inrichting van het openbaar gebied. We beheren en onderhouden onder meer het openbaar groen, bossen en bermen, de openbare verlichting en de gemeentelijke infrastructuur boven (weg, fiets- en wandelpad) en onder de grond (riolering). In het kader van de Inrichting en het Beheer van onze Openbare Ruimte werken we met een zo geheten IBOR-agenda. We zijn een in omvang grote gemeente met veel openbare ruimte. We willen de kwaliteit van de openbare ruimte schoon, gezond en veilig houden en zetten tegelijkertijd in op het meer natuurvriendelijk, klimaat robuust en circulair aanleggen, beheren en onderhouden van onze openbare ruimte. Een openbare groene ruimte die uitnodigt tot bewegen en zo bijdraagt aan de gezondheid van onze inwoners en bezoekers.

Een openbare ruimte die wordt gebruikt door onze inwoners en bezoekers en waar we als gemeente met onze bijzondere opsporingsambtenaren ervoor zorgen dat dit op passende wijze plaatsvindt; schoon en veilig. Leefbaarheid, veiligheid en klimaat zijn enkele van de factoren die ertoe leiden dat we steeds sneller aanpassingen in onze openbare ruimte door moeten gaan voeren. Dit geldt zowel de kernen als ons uitgestrekt buitengebied. Tegelijkertijd brengt dit met zich dat we prioriteiten

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

47

moeten stellen binnen het beheer en onderhoud en bij de aanleg van nieuwe voorzieningen. Waar mogelijk koppelen we de ontwikkeling van de kwaliteit van de openbare ruimte aan de revitalisering van woonwijken (bijvoorbeeld het doortrekken van de ecologische kenmerken Ommermars naar de wijk Dante) en bedrijventerreinen. Ook willen we initiatieven van inwoners om delen van het beheer van de openbare ruimte op zich te nemen constructief benaderen en honoreren volgens de lijnen van right to challenge. Mogelijk krijgen we in het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte in de komende jaren ook met nieuwe verdienmodellen te maken vanuit natuurbeheer, klimaatadaptatie, circulariteit of de compensatie van CO2-uitstoot vanuit ons bosbeheer. Hiermee ontstaan er kansen om op termijn het beheer en onderhoud van de openbare ruimte daarmee meer zelfvoorzienend in te richten. Veiligheid Ommen wil een veilige omgeving bieden om in te wonen en te verblijven. Veiligheid is geen vanzelfsprekendheid. Daarom werkt de gemeente samen met hulpverleningsdiensten en andere partners aan het voorkomen van onveilige situaties, het beperken van de gevolgen van onveilige situaties en bereiden we ons voor op incidenten.

Daarbij sluiten we aan op bij strategische Beleidsagenda en het Regionaal Risicoprofiel van de Veiligheidsregio IJsselland: de Veiligheidsregio waarbinnen Ommen samen met 10 andere gemeenten inhoud geeft aan de samenwerking met brandweer GHOR, politie en bevolkingszorg. De lokale speerpunten op het gebied van veiligheid leggen we vast in het Integraal VeiligheidsPlan. In de risicoprofielen wordt integraal ingegaan op alle risico’s die wonen, werken en mobiliteit, als ook natuurbranden met zich brengen. Er is ook aandacht voor de risico’s die de energie- en klimaattransities met zich brengen. In Ommen, de kernen en het uitgestrekte buitengebied doen zich verschillende veiligheidsvraagstukken voor. Verkeersonveiligheid staat bij veel inwoners en bedrijven met stip bovenaan de lijst. Objectief is de verkeersveiligheid verbeterd met de aanpak van onder meer de N48, N36 en het verkeer remmende maatregelen in lokale wegen. De politie analyseert jaarlijks de onveilige plekken en neemt daarop handhavingsacties. Ook zelf voeren we regelmatig metingen uit. Lastig is daarbij dat de cijfers niet altijd overeenkomen met het gevoel en veiligheidsbeleving van onze inwoners. Tegelijkertijd laat dit onverlet dat er nog diverse situaties in onze gemeente zijn die verbetering behoeven. Vanuit onder meer onze verkeersvisie en het fietspadenplan blijven we hiermee aan de slag.

Ommen scoort relatief slecht op het gebruik van alcohol en drugs bij jongeren. Naast gezondheid gaat het hier ook om een veiligheidsprobleem dat we samen met onderwijs, jeugdhulpverlening politie, Samen Doen Team, WIJZ Welzijn en andere organisaties aanpakken. De politie werkt met specifiek opgeleide jeugdagenten. Zij weten wat er bij jeugd leeft en bezoeken regelmatig de scholen, zoals Vechtdal College. Waar nodig worden interventies gedaan richting leerling en gezin. We hopen vanuit deze aanpak de toestroom van ongewenste groepen en drugscriminaliteit naar Ommen tegen te gaan. Het uitgestrekte buitengebied van onze gemeente brengt potentiële veiligheidsrisico’s met zich. Leegstaande agrarische gebouwen en minder vitale vakantieparken bieden hoe ongewenst ook kansen voor criminaliteit (drugs, mensenhandel, ed.) en ondermijning. Ommen werkt samen met

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

48

haar partners vanuit het project RCIV “Veilig Buitengebied” aan het realiseren van een veilig buitengebied en het verwerven van het predicaat “Keurmerk veilig buitengebied”. Vanuit het project Stuwdam brengt de politie in kaart waar drugs verhandeld worden en drugslabs kunnen zijn. Aandachtspunten zijn verder de veiligheid in de stationsomgeving en inbraakgevoeligheid van delen van onze gemeente. Met uitzondering van incidenten lijken de jaarlijkse toeristenstromen en de aanwezigheid van arbeidsmigranten in Ommen geen bijzondere veiligheidsvraagstukken met zich te brengen. Verwachting is dat cybercrime zal groeien en ook in Ommen meer impact gaat krijgen. Naast de al bekende vormen van cybercrime geeft daarbij het groeiende aantal digitaal toegankelijke apparaten in onze woningen kansen voor deze vorm van criminaliteit.

6.3

Ontwikkelperspectieven voor een leefbaar landelijk gebied

Transformatieopgaven in het landelijk gebied Landbouw, landgoederen, natuurbeheerders en recreatiebedrijven dragen gezamenlijk bij aan de kwaliteit van het Ommer landschap en een duurzaam behoud en beheer van dat landschap. Tegelijkertijd schuren de economische belangen regelmatig met het behoud van aanwezig natuurwaarden, de waterkwaliteit, de gezondheid of leefbaarheid in ons landelijk gebied en de daarbinnen gelegen kernen. De gemeente wil met behoud van de landschappelijke kwaliteiten en bescherming van natuur- en erfgoedwaarden (zoals beschermde gezichten en monumenten), ontwikkelruimte bieden aan toekomstbestendige landbouw- en recreatiebedrijven, op basis van een gebiedsgedifferentieerde aanpak. Een dynamische ontwikkeling is ook nodig om de leefbaarheid in ons landelijk gebied te behouden. We willen ons buitengebied nadrukkelijk niet op slot zetten en ontwikkelingen in de landbouw, het beheer van landgoederen en recreatiebedrijven blijven faciliteren. Agrarisch gebruik, natuur, recreatie en wonen zijn belangrijke gebruiksfuncties. Meerdere transformatieopgaven komen op ons en op het landelijk gebied af. Deze transformatieopgaven komen voort uit de aanpak van klimaatverandering, de stikstofproblematiek of bescherming van natuur en biodiversiteit. Concreet gaat het om onderstaande transformaties die in ons landelijk gebied mogelijk om inpassing gaan vragen: 

Water en klimaat: gericht op hoogwaterbescherming (Ruimte voor de Vecht), droogtebestrijding en voorkomen van wateroverlast.



Energietransitie: duurzame opwek van stroom en het ontwikkelen van een duurzame warmtevoorziening.



Transitie in de landbouw: het behouden van een toekomstbestendige Agro & Food keten vanuit een combinatie van moderne voedselproductiebedrijven en multifunctionele bedrijven. Het bieden van perspectief voor leegkomende agrarisch gebouwen.



Versterken biodiversiteit en bossen: het versterken van bos, natuur en biodiversiteit met behoud van ontwikkelmogelijkheden voor kernen, recreatie, landbouw en landgoederen.

Ommen wil als agrarische gemeente voldoende ontwikkelruimte bieden aan een toekomstbestendige landbouw. De transitieopgaven die in deze voor onze gemeente belangrijk Agro & Food sector spelen belangrijk. De transitieopgave in de landbouw kan niet los worden gezien van vraagstukken die binnen de sector zelf aan de orde zijn. Het ontbreken van een

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

49

opvolger voor het bedrijf, overfinanciering, mentale druk en het kapitaalintensieve karakter bemoeilijken de transitie die ook vanuit de sector zelf mede wordt voorgestaan en vormen mede aanleiding tot agrarische bedrijfsbeëindiging. Bovenstaande transformaties vragen om een goede balans tussen de waarden en kwaliteiten van het gebied, de leefbaarheid in het gebied en de opgaven waar we mee aan de slag moeten. Nieuwe opgaven die waar we op basis van participatie en coproductie samen op zoek gaan naar de mogelijkheden om deze in te passen en te faciliteren in ons landelijk gebied. En zo ja, op welke wijze die inpassing dan het beste plaats kan vinden. Voor veel van deze ontwikkelingen geldt dat we wel weten dat ze op ons afkomen maar nog nu nog niet goed kunnen overzien in welke omvang en de wijze waarop die zich in Ommen in de komende jaren gaan manifesteren. Daarom schetsen we hierna ontwikkelperspectieven voor respectievelijk het oude cultuurlandschap (fijnmazige landschap van landgoederenzone en rivierdalen Vecht en Regge) en het jonge ontginningslandschap (grootschalig open veenontginningsgebied).

Ontwikkelperspectief voor landgoederenzone en dalen Vecht en Regge In dit deel van Ommen zijn natuurwaarden, gegeven de status van Natura 2000 gebied en de impact van de Kaderrichtlijn water voor Vecht en Regge, bepalend voor het ontwikkelperspectief van landbouw, recreatie, landgoederen en kernen. In dit gebied past een meer kleinschalige en fijnmazige natuurinclusieve gebiedsontwikkeling, ondersteunt vanuit technologie en te financieren vanuit nieuwe verdienmodellen. Dit geldt ook voor het inpassen de diverse transformatieopgaven, zoals dat bijvoorbeeld in de Ommer Mars al gestalte krijgt. Behoud door ontwikkeling is nodig om het karakter en de kwaliteit van dit oude cultuurlandschap te behouden en de leefbaarheid te bevorderen. In dit gebied past een op natuur en landschap en meer natuurinclusieve ontwikkeling. Een gebied waar recreatief medegebruik en multifunctionele agrarische bedrijven passen. Rood voor Rood, het passend hergebruik van vrijkomende agrarische gebouwen, kleinschalig toevoegen van wonen en werken op landgoederen en in het landelijk gebied, vormen hier de basis voor investeringen in het behoud en versterken van natuurwaarden. Dit omvat ook het aanplanten van nieuw bos, het revitaliseren van bestaande bos- en natuurgebieden en ingrepen gericht op het langer vasthouden van water in het gebied.

De landgoederen zijn hiermee al aan de slag, waarbij zij graag afspraken maken met gemeente en andere partijen, om voor hun landgoed tot een integrale ontwikkeling van hun terreinen te kunnen komen vanuit een ook op de langere termijn sluitend verdienmodel. Terreinbeheerders, landgoederen, recreatiebedrijven en landbouw verwachten in een dergelijk perspectief wel dat er zicht is op sluitende toekomstbestendige verdienmodellen voor hun bijdrage. In het oude cultuurlandschap past het bieden van ruimte voor de transformatieopgaven voor water en klimaat en het versterken van biodiversiteit en bossen. Hier past natuurontwikkeling of de aanleg of revitalisering van bossen, inclusief het versterken van de biodiversiteit, ook als deze een grootschaliger karakter kent. De landbouwtransitie is in dit gebied vooral gericht op kleinschalige multifunctionele agrarische bedrijven. Bestaande grotere agrarische bedrijven kunnen moderniseren mits landschappelijk en milieutechnisch goed ingepast. Bollenteelt en intensieve veehouderij passen beide niet bij het karakter van dit gebied. Grotere voorzieningen voor de duurzame opwek van stroom of een duurzame warmtevoorzieningen zijn in dit gebied moeilijk te ontwikkelen of in te passen.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

50

Ontwikkelperspectief voor het grootschalige open veenontginningsgebied In dit deel van Ommen ligt de focus op de agrarische productiemogelijkheden en het bieden van ontwikkelruimte aan bestaande en er al gevestigde agrarische bedrijven. Die ontwikkelruimte wordt geboden aan grondgebonden grotere agrarische productiebedrijven, veelal melkveehouderij en akkerbouw. Het combineren van landbouw met andere functies is ook in dit gebied mogelijk, zolang deze combineerbaar zijn met het primair agrarische karakter van dit gebied. Het grootschalige jonge veenontginningslandschap biedt ruimte voor een landbouwtransitie gebaseerd op schaalgrootte, technologie en innovatie. Het gebied biedt perspectief aan de aanwezige moderne agrarische voedselproductiebedrijven om in te spelen op de eisen die vanuit onder meer de klimaatafspraken, dierenwelzijn en stikstofaanpak aan deze bedrijven worden gesteld. Het sluiten van kringlopen, verbeteren van de bodem- en waterbalans en terugbrengen van emissies, als onderdeel van een ook op langere termijn rendabele bedrijfsvoering. Deze transities in de landbouw maken het nodig de aanwezige gronden primair voor agrarisch gebruik in te kunnen blijven zetten en gronden van stoppende bedrijven voor de landbouw beschikbaar te houden. De transities hebben niet alleen impact in het productiegebied zelf, maar werken door in de gehele agrofoodketen.

De primaire agrarische functie in deze gebieden laat onverlet dat er rekening moet worden gehouden met onder meer de invloed van nabijgelegen Natura 2000 gebieden en de aanwezigheid van waterwingebieden. Schaalgrootte, technologie en innovatie bieden oplossingen om te komen tot een toekomstbestendige moderne landbouw in samenhang met deze functies. Specifiek voor de bollenteelt nabij waterwingebieden geldt dat Ommen de uitkomsten van onderzoek afwacht, maar in beginsel deze combinatie ongewenst acht. De vitaliteit en leefbaarheid van de in dit gebied aanwezige kernen is nauw verweven met de landbouw. De gezondheid van mensen die in deze kernen en gespreid in het buitengebied wonen stelt echter wel kaders aan het primair agrarische ontwikkelperspectief in deze gebieden. Ommen biedt ontwikkelmogelijkheden aan de grondgebonden landbouw. We ambiëren geen verdere groei van de in het gebied aanwezige intensieve veehouderij. Bestaande bedrijven worden in staat stellen te moderniseren. Daarbij dienen ze hun impact op de leefomgeving verhoudingsgewijs te verminderen en de omgevingskwaliteit te versterken. Daar waar de modernisering vraagt om uitbreiding van het bedrijf zal er maatwerk geleverd moeten worden op basis van de landelijke richtlijnen. In deze jonge veenontginningsgebieden past het bieden van ruimte voor de transformatieopgaven voor energie en klimaat.

Grotere voorzieningen voor de duurzame opwek van stroom of een duurzame warmtevoorzieningen zijn in dit gebied in combinatie met agrarisch gebruik in te passen, zoals de productie van biogas of het benutten van agrarische daken voor zonnestroom. Dit geldt ook de ontwikkeling van een energielandschap, waarbij eerder in deze visie de omgeving van het 110Kv station van Tennet is genoemd. Natuurontwikkeling of de aanleg van bossen passen hier in aanzet minder wanneer dit ten koste gaat van landbouwgrond, maar zijn mogelijk wel in combinatie met andere functies, zoals energie of klimaat te ontwikkelen.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

51

7.

Ommen duurzaam ontwikkelen

Ommen zet in op het leveren van haar bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelen. We werken langs meerdere lijnen aan het behalen van deze doelen, zoals die internationaal zijn vastgelegd in het Klimaatakkoord van Parijs en nationaal in de Klimaatwet en de Klimaatafspraken. Ommen werkt toe naar een energieneutraal Ommen en een klimaat robuuste inrichting van onze gemeente in 2050. Ommen ondersteunt lokale initiatiefnemers vanuit het Ontwikkelfonds duurzaamheid. Eind 2021 wordt de aanpak van de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit gebundeld in een duurzaamheidsprogramma. Voor alle drie de onderdelen geldt dat we als overheid onze voorbeeldrol daarin vervullen en goed gedrag door onze inwoners en bedrijven stimuleren.

7.1

Energietransitie

Ommen energieneutraal in 2050 Ommen werkt toe naar een energieneutraal Ommen in 2050 en geeft daarmee uitwerking aan de CO2-ambities, zoals die (inter)nationaal zijn afgesproken. Dat betekent dat dan alle energie die in de gemeente wordt gebruikt binnen de gemeentegrenzen duurzaam wordt opgewekt. We wekken energie steeds meer duurzaam op en gaan stap voor stap van het aardgas af. We zetten in op energie besparen en het efficiënt gebruik ervan. We werken hierbij samen met onze partners in de Regionale Energiestrategie (RES) West-Overijssel. In de RES wordt ook met de netwerkbedrijven overlegd over de aanpassingen die de energietransitie met zich brengt voor de netinfrastructuur en het vinden van oplossingen voor de congestie op deze netwerkinfrastructuur. Via Het Roer OMmen betrekken we onze inwoners actief bij de energietransitie als onderdeel van het op te stellen duurzaamheidsprogramma voor onze gemeente. In dat programma gaan we ook dieper in op de manier waarop vanuit de gemeente de verduurzaming van de Ommer samenleving willen faciliteren. Energiemix van de toekomst In de energievisie Ommen is voor de eerste keer verkend met welke energiemix we in 2050 tot een energieneutraal Ommen kunnen komen. Uitgangspunt is dat in dat jaar het gebruik van fossiele brandstoffen is beëindigd en dus is teruggebracht naar nihil. Stroom en warmte krijgen we dan vanuit duurzame bronnen.

De energiemix start met het zo veel mogelijk besparen op ons energieverbruik. Dit doen we door onze gebouwen beter te isoleren, ons gedrag te veranderen, energiezuinige apparaten te gebruiken en elektrische auto’s. Transitievisie warmte Voor de toekomstige warmtevoorziening in onze gebouwen zetten we in op het gebruik van biomassa, biobrandstof, hernieuwbaar gas (zoals waterstofgas) en restwarmte en het gebruik van omgevingswarmte als voeding voor onze warmtepompen. In de nog op te stellen transitievisie warmte werken we dit verder uit. Bij eventuele aanpassingen die dit in onze openbare ruimte met zich brengt benutten we waar mogelijk meekoppelkansen voor het klimaat robuust en duurzaam inrichten van onze leefomgeving.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

52

Duurzame opwek van energie Voor de elektriciteitsvraag benutten we onze daken zo optimaal als mogelijk voor zonopstellingen. Daarnaast beschikken we al over windmolens in het park Veenwieken. Zonnevelden en/of windenergie moeten de resterende bijdrage leveren. In het uitnodigingskader Zonnevelden gaan we verder in op de uitvoering van de opgave voor “zon op land”. Om uiteindelijk energieneutraal te zijn in 2050 is het benutten van wind naar verwachting niet te vermijden. We verkennen de noodzaak en mogelijkheden daarvan. In samenhang met de ontwikkeling van een nieuw 110Kv station van Tennet en een mogelijke vervanging van onze rioolwaterzuivering onderzoeken we of het mogelijk is dit te combineren met het ontwikkelen van een energielandschap.

7.2

Klimaatadaptatie en mitigatie

Effecten van klimaatverandering We krijgen steeds vaker en ook heftiger te maken met de effecten van klimaatverandering. De urgentie om maatregelen te treffen neemt snel toe. Het gaat dan om droogte, hittestress en wateroverlast, als ook de hoogwaterbescherming op de langere termijn. Vanuit Ruimte voor de Vecht en Samenwerking Noordelijke Vechtstromen werken we aan een klimaat robuuste inrichting van onze omgeving in 2050. Maatregelen klimaatadaptatie Ommen wil de wateroverlast en hittestress zoveel mogelijk voorkomen en het water vasthouden voor droge perioden. Het doel dient een breed belang, vanuit de verwachting dat de aanpak van deze klimaateffecten zich uitstrekt tot watersysteemonderwerpen, (drink)waterkwaliteit, (drink)waterbeschikbaarheid, droogteproblematiek en dergelijke. De onderlinge samenhang in de keten vraagt om een integrale systeembenadering en een effectieve monitoring. De effecten raken onder meer onze inwoners, agrarische bedrijven, landgoederen, landschappen en natuurwaarden. Met het project Ruimte voor de Vecht zijn grote stappen gezet waar het de hoogwaterbescherming van onze gemeente en regio betreft maar verdere stappen zijn nodig, zoals de aanleg van piekwaterberging op meerdere plekken in het stroomgebied van de Vecht. Het betreft een integrale bergingsopgave die fysiek buiten onze gemeente wordt gerealiseerd maar waar we wel baat bij kunnen hebben.

Vanuit het Samenwerkingsverband Noordelijke Vechtstromen werken we er ook in de toekomst aan de effecten van klimaatverandering te voorkomen en tegen te gaan. De mogelijke gevolgen van klimaatverandering zijn inmiddels aan de hand van een zogenaamde “stresstest” in beeld gebracht. De bijbehorende risico’s zijn ingeschat en op basis van deze risico inschattingen worden de maatregelen nu bepaald en geprioriteerd. De risico’s voor wateroverlast lijken beperkt al zijn er meerdere plekken waar maatregelen wenselijk zijn. Maatregelen die uiteindelijk landen in ons gemeentelijk rioleringsplan (GRP). De focus ligt de komende jaren op het nader uitwerken en implementeren van het DeltaPlan Ruimtelijke adaptatie (DPRA). In de toekomst houden we bij herstructurering, revitalisering en nieuwbouw zowel op gebouw als gebiedsniveau direct rekening met de effecten van klimaatverandering. Dit doen we door de aanleg van meer groen en biodiversiteit, het langer vasthouden van water in het gebied en verbeteren van de waterberging en waterafvoer. Ook inwoners dragen hieraan bij door onder

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

53

meer in het kader van de Actie Steenbreek de bestrating in hun tuinen te verminderen en zo meer water lokaal vast te houden. Biodiversiteit en bossenstrategie De klimaatverandering heeft impact op de biodiversiteit in onze gemeente. Vanuit onder meer ecologische bermbeheer, Ruimte voor de Vecht en de revitalisering van de gemeentelijke bossen hebben we eerste stappen gezet om de biodiversiteit te verbeteren. Ook elders in onze openbare ruimte verminderen we de “verstening”, leggen we meer groen aan en komen we tot een meer ecologisch beheer. Ook andere partijen dragen daaraan bij. Vanuit de bossenstrategie wordt een bijdrage geleverd aan de klimaataanpak en de biodiversiteit. Het gaat daarbij om het planten van nieuwe bossen, maar ook om het revitaliseren en aanbrengen van een andere mix, met meer loofbomen, in deze bossen. Met een bosareaal van 600 hectare hebben we hier als gemeente een eigen opgave.

7.3

Op weg naar een circulaire economie

Circulariteit maakt onderdeel uit van de klimaatafspraken met meerdere sectoren. Doel is dat bestaande productieprocessen zo min mogelijk grondstoffen gebruiken, waar nieuwe grondstoffen nodig zijn gebruik te maken van her te gebruiken materialen en nieuwe productieprocessen te ontwikkelen. De afspraken werken door in de industrie, de landbouw, de dienstverlening en de bouw. De weg naar een circulaire economie wil Ommen faciliteren. Ommen wil ook zelf het goede voorbeeld geven door in haar afvalbeleid en inkoopbeleid er invulling aan te geven. Ons uitgestrekte buitengebied met 600 ha bos en een groot areaal aan bermen levert biomassa stromen op die we kunnen gebruiken voor grondverbetering in de landbouw, als grondstof voor plaatmateriaal of het produceren van groengas via bijvoorbeeld vergisting. In samenwerking met onze inwoners, lokale ondernemers en maatschappelijke organisatie willen we een programma ontwikkelen dat gericht is op het bereiken van een circulaire economie uiterlijk in 2050. Ommen ambieert in de landelijke kopgroep te blijven van gemeenten voor het hergebruik en recyclen van huishoudelijke afvalstoffen. Vanuit onze inkoopprocessen sturen we op circulariteit. In het beheer van onze bermen en bossen gaan we het circulair als uitgangspunt hanteren.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

54

8.

Van visie naar realisatie

8.1

Van strategie naar uitvoering

In deze omgevingsvisie geven we als gemeente onze ambities en strategische beleidsdoelen aan. Ommen heeft gekozen voor een brede, volledig integrale omgevingsvisie. De geven in een samenhangende visie op de opgaven voor toekomst rond duurzaamheid, samenleving, economie en omgevingskwaliteit. De manier waarop we met die opgaven aan de slag willen is zo mogelijk nog belangrijker dan wat er moet gebeuren. Om die reden zijn we in deze visie gestart met aan te geven hoe we samen met onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en partners aan de toekomst van onze gemeente willen werken. We hebben daar vier leidende principes benoemd die we ook bij de uitvoering van de visie als uitgangspunt zullen aanhouden. Datzelfde geldt voor het toepassen van de dubbele participatieladder. De visie is een de gemeente zelf bindend instrument. Het maakt helder waar we als gemeente voor staan en welke ontwikkelingen we voorstaan voor de langere termijn. Dit is belangrijk voor Ommen als netwerk-regiegemeente, want zonder een helder visie op de toekomst is het lastig een dergelijk rol in te vullen. Als horizon is daarbij 2040 aangehouden. Voor duurzaamheid geldt daarbij dat de ambities en strategische doelen gericht zijn op 2050. De omgevingsvisie biedt een stip op de horizon en een strategisch kader voor de verdere uitwerking en realisatie van ons beleid.

Participatie, coproductie, samenwerking en partnerschap staan centraal bij de verdere uitwerking, verankering en realisatie van de wensen en toekomstbeelden uit deze omgevingsvisie. Dat dit ook vraagt om voldoende capaciteit en een omslag in houding en gedrag van zowel de gemeente, als onze uitvoeringsorganisaties en partners is evident. Een omslag die moet worden opgenomen in de opdrachtverstrekking aan derden en de samenwerkingsafspraken met onze partners.

8.2

Effecten op de omgevingskwaliteit

De omgevingsvisie gaat ervan uit dat Ommen zich vanuit haar kernkwaliteiten ontwikkelt als groene, gastvrije, geïnspireerde en gezonde verblijfsgemeente. In Ommen wonen, werken en verblijven we in een vitale, leefbare en aantrekkelijke omgeving. Vanuit de Omgevingswet gelden vier grondbeginselen die we als Ommer samenleving altijd in acht moeten nemen om de effecten van ons handelen op de leefomgeving te beperken: voorzorg, preventief handelen, aanpak bij de bron en de vervuiler betaalt. We hebben er niet voor gekozen de omgevingsvisie van een milieueffectrapportage (plan-m.e.r.) of een omgevingseffect analyse (o.e.r.), waarin ook ingegaan wordt op gezondheidseffecten, te voorzien. In de visie zijn geen expliciete ruimtelijke keuzes opgenomen die het doorlopen van een dergelijke procedure nodig maken. Mocht het in de toekomst op projectniveau nodig blijken een m.e.r. of o.e.r. op te stellen, doen we dat.

8.3

Samen werken aan de toekomst

Voorin de visie hebben we aangegeven hoe we samen met onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en partners willen werken aan de toekomst van Ommen. De verdere uitwerking van onze visie vindt plaats vanuit de vier leidende principes: betrekken faciliteren - samenwerken – sturen. In de uitvoering van de visie gaan we uit van participatie en

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

55

coproductie en samenwerking met onze partners. Het belang ervan voor Ommen als netwerkregiegemeente evident, temeer daar Ommen haar dienstverlening en taakuitvoering invulling geeft via samenwerking en door gebruik te maken van uitvoeringsorganisaties. In de afspraken die we met onze uitvoeringsorganisaties en partners maken zal deze manier van samen werken worden opgenomen. We ontwikkelen ons participatiebeleid verder door met ruimte voor maatschappelijke initiatieven en het right to challenge. We richten onze organisatie steeds verder en beter in op dienstverlening en laagdrempelig contact met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties en gaan aan de slag met de omslag in houding en gedrag die dat met zich brengt. Het Samen Doen Team en werken met vaste aanspreekpunten voor onze Plaatselijke Belangen zijn enkele voorbeelden hiervan. We blijven vanzelfsprekend in overleg en afstemming over de opgaven en toekomst van onze gemeente met zowel de maatschappelijke organisaties die in Ommen actief zijn, als met onze partners in de regio.

8.4

Doorwerking Omgevingsvisie

Samenhang visie met beleid en uitvoering

Programma’s voor beleid en uitvoering Ommen is parallel aan de het opstellen van de omgevingsvisie gestart met het uitwerken van meerdere programma’s. Deze programma’s bevatten een concrete uitwerking van het beleid voor specifieke onderwerpen of opgaven en zijn eveneens via participatie tot stand gekomen. Waar de omgevingsvisie 20 jaar vooruitblikt hebben de programma’s veelal een kortere horizon van 4 jaar. In het tijdsvenster waarin de omgevingsvisie is opgesteld, zijn parallel meerdere programma’s opgesteld. Een deel van deze programma’s is voor vaststelling van de omgevingsvisie vastgesteld, zoals de Transformatie Agenda Sociaal Domein, het Woonprogramma of Sportakkoord. Andere

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

56

programma’s, zoals voor Duurzaamheid, Verkeer en Cultuur zijn in voorbereiding. Waar mogelijk zijn het participatieproces en inhoud van omgevingsvisie en programma’s in samenhang gebracht. Bij het opstellen van de visie is daarnaast rekening gehouden met bestaande beleidsvisies en plannen, inclusief de plannen van onze partners, zoals buurgemeenten, provincie en waterschappen. De Omgevingswet voorziet in het concreet uitwerken van een omgevingsvisie op basis van programma’s. Ommen anticipeert hierop met bovengeschetste uitwerking van haar beleid in programma’s. Op sommige onderwerpen is vanuit de Omgevingswet het uitwerken van een programma verplicht. Dit is wel afhankelijk van bijvoorbeeld de omvang van de problematiek, zoals de lokale lucht- of bodemkwaliteit. Voor Ommen zijn dergelijke verplichte programma’s niet aan de orde. Verankeren visie in regels De omgevingsvisie wordt beleidsmatig verder uitgewerkt in de diverse programma’s. De verankering van visie en beleid regelen we als gemeente via verschillende instrumenten: 

Omgevingsplan: de regels voor de fysieke leefomgeving worden met de komst van de Omgevingswet gebundeld in het omgevingsplan. Gemeenten hebben tot en met 2029 de tijd een dergelijk plan op te stellen. Ommen gaat stapsgewijs de bestemmingsplannen wonen, werken, kleine kernen, centrum en buitengebied ombouwen volgens de eisen die de Omgevingswet aan dit omgevingsplan stelt.



Verordeningen: in de gemeentelijke verordeningen werken we de regels uit die geen onderdeel zijn van het Omgevingsplan.



Beleidsregels: in beleidsregels geven we aan hoe we als gemeente de ruimte die de wet biedt interpreteren, zoals bijvoorbeeld de Rood voor Rood beleidsregels.



Vergunningen en toezicht: voor activiteiten en handelingen gelden algemene regels en/of is een vergunning vereist. Voor vergunningverlening, toezicht en handhaving wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma vastgesteld. Daarin wordt ook ingegaan op de rol en het samenspel tussen de gemeente, openbaar ministerie en de politie. De gemeentelijk uitvoering is ondergebracht bij gemeenschappelijke uitvoeringsorganisaties als de Omgevingsdienst, GGD en Veiligheidsregio.

Financiering van visie en opgaven De omgevingsvisie is niet financieel vertaald dat gebeurt bij de concrete uitwerking ervan in programma’s en projecten. De omgevingsvisie en de daarin opgenomen transities voltrekken zich niet in één keer. Het is een proces dat zich uitstrekt over een periode van 20 jaar of meer. De omgevingsvisie is bovendien geen keurslijf en beweegt organisch mee met de opgaven en innovaties en ontwikkelingen die zich tussentijds aandienen. In aanzet wordt na vier jaar bezien of de omgevingsvisie nog actueel is en aanpassing behoeft. De financiële impact is over een dergelijke lange transitieperiode nu niet te bepalen. Op basis van programma’s zal steeds voor een kortere periode worden bepaald welke middelen nodig zijn. De gemeentelijke begroting is meerjarig op orde, maar betaalbaarheid is richting toekomst een zorgpunt. De ontwikkeling in het sociale domein als gevolg van onder meer de verdergaande vergrijzing als ook de jeugdzorg, maakt passend en haalbare dienstverlening aan onze inwoners

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

57

nodig. De uitgestrektheid en diversiteit van Ommen brengt zowel financieel als organisatorisch het stellen van prioriteiten in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte met zich. Het faciliterend en situationele grondbeleid biedt dekkingsmogelijkheden voor gebiedsontwikkeling maar verwachting is dat herstructurering, herinrichting en inbreiding de behoefte aan additionele middelen met zich brengt. Nieuwe transformatie opgaven brengen stevige investeringsopgaven met zich die op termijn impact kunnen krijgen de realisatie van ambities uit de omgevingsvisie. Dit maakt het wenselijk om naar nieuwe financieringsvormen te kijken, die ook aansluiten bij een aanpak op basis van coproductie en samenwerking. Hierbij kan gedacht worden aan lokaal eigenaarschap, fondsvorming, subsidies of garantstellingen als instrumenten om transformatieopgaven maatschappelijk verantwoord te financieren. Ook kan gedacht worden aan nieuwe inkomstenstromen vanuit bijvoorbeeld circulariteit of CO2-compensatie vanuit ons bosareaal. Bij het uitwerken van de omgevingsvisie en onze ambities zullen we onze middelen slim en effectief in moeten zetten en regelmatig prioriteiten moeten stellen. Dat vraagt keuzes in onze programma’s. Keuzes die die we samen maken en waarbij coproductie en samenwerking het mogelijk maakt verder te springen dan waar de eigen middelen in voorzien.

Omgevingsvisie Ommen – Ommen Jouw Toekomst

58