2 Advies van Adviesraad Sociaal Domein op visie Huis van de Samenleving

Aan: Van: Datum: Betreft:

Burgemeester en Wethouders gemeente Ommen Adviesraad Sociaal Domein Ommen 1 augustus 2025 Schriftelijke reactie Visie Huis van de Samenleving

Geacht college, Op 19 juni 2025 ontvingen wij uw verzoek om een schriftelijke reactie op de “Visie Huis van de Samenleving” te geven. De visie is op onze bijeenkomst van 11 juni toegelicht. We zullen in het onderstaande een reactie geven in de vorm van een viertal adviezen. 1. Algemeen Wat is het “Huis van de Samenleving’? Uw document noemt meerdere al door de gemeenteraad vastgestelde visies over ondersteuning voor en informatie aan inwoners. Het gaat om de verbinding tussen deze zaken. Er is daarnaast een participatietraject gevolgd, zodat ook vertegenwoordigers uit onze samenleving hun steentje bij hebben kunnen dragen. Het Huis van de Samenleving: “is een werktitel voor een samenhangende benadering van ondersteuning aan inwoners – het gaat niet om een fysieke locatie, maar om integrale dienstverlening” (pagina 3). Er worden vier varianten gepresenteerd als keuzes die gemaakt zouden kunnen worden (pagina 22: perspectieven voor vervolg). Het is ons niet duidelijk waar dit idee dat er keuzes gemaakt zouden moeten worden op gebaseerd is. Het zou bijvoorbeeld kunnen gaan om financiele middelen, of om een passende volgorde in al geplande investeringen, maar dat is gissen.

Onze reactie op dit punt is inhoudelijk, zonder deze andere overwegingen in het advies te betrekken: Advies 1: Maak waar mogelijk (nog) geen harde keuze voor vervolgstappen, maar kies voor een hybride ontwikkeling van de vier genoemde perspectieven. Vermijdt het willen behalen van snelle resultaten. Baseer de keuzes die gemaakt worden op de gedachte dat er een lange termijn-investering gedaan moet worden. In vergelijking met andere gemeenten blijken inwoners van Ommen gemiddeld genomen een goed leven hebben. Toch blijft er ook in Ommen zorg om zaken als armoede, eenzaamheid, of mentale klachten van jongeren. Niet iedereen weet de al bestaande mogelijkheden voor een beter bestaan te benutten. Daar zou het Huis van de Samenleving een verbeterslag in moeten maken. Juist om die reden menen wij dat het eerste uitgangspunt, genoemd op pagina 19 van het eindrapport, vanuit een te passieve houding vertrekt: “iedereen kan met elke hulpvraag fysiek, digitaal en telefonisch terecht”. Dat veronderstelt dat iedere inwoner in staat is een hulpvraag te formuleren. En dat de inwoner er bovendien op vertrouwt dat er een (overheids-)voorziening is die hulp kan bieden. Wij menen dat de Ommenaar het lastig vindt om hulp te vragen. Soms omdat men niet in staat is om ondersteuning te vragen. Maar ook speelt schaamte een rol. Mensen willen het zelf 1

oplossen. Dat kan ertoe leiden dat ze te laat aan de bel trekken. Er zijn organisaties zoals de kerken, sportverenigingen en scholen die dit kunnen signaleren. De adviesraad ziet dat het werken met een welzijnscoach in korte tijd veel heeft opgeleverd. Zij zijn actief aan de slag gegaan om contact te leggen, ook in de buitengebieden. Dankzij goede samenwerking met huisartsen, aanwezigheid op verschillende locaties, en door veel tijd te investeren in contacten met andere organisaties zijn zij inmiddels goed te vinden. Advies 2: Stap af van de gedachte dat iedere inwoner zelf in staat is om een hulpvraag te formuleren en daarop actief op zoek gaat naar antwoorden. Zet in plaats daarvan de genoemde actieve aanpak voort: een lange termijn-investering in opbouwwerk, buurtconciërges, ‘outreachend’ werken zal zich uitbetalen. Zorg dat signalen heel zichtbaar worden opgepakt en een vervolg krijgen. 2. Specifiek: het huis van de samenleving is al bewoond! Er bestaan in Ommen veel vrijwilligers die initiatieven hebben opgezet voor mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Wij menen dat de gemeente daar actiever bij kan aansluiten. Help vrijwilligers waar mensen ook nu al komen om het ‘lastige’ gesprek te voeren, door te vragen, een relatie aan te gaan. Dan zullen mensen samen waar nodig de drempel naar professionele hulp nemen.

Wat door inwoners zelf -samen- gedragen wordt heeft ons inziens meer impact en is vaak voor de langere termijn. Advies 3: We zien een rol voor de gemeente in actieve ondersteuning en faciliteren van initiatieven van inwoners. Daag inwoners ook uit om zelf het initiatief te nemen (Right to Challenge). Het Huis van de Samenleving is geen fysieke locatie, wordt gezegd in de inleiding. Het is desondanks terecht dat wordt verwezen naar de behoefte om de huisvesting van het welzijnswerk te centraliseren. Ook het opknappen van de Carrousel was onderwerp van gesprek, en de bibliotheek behoeft ‘doorontwikkeling’. Een fysieke locatie als de Carrousel is daartoe een prima plek. Maar ook bestaande plekken als het Inloophuis, de Kern, de buurt- en wijkcentra verdienen blijvende aandacht. Zichtbaar zijn is van groot belang. En dan zo openbaar mogelijk. Als mensen die informatie zoeken eerst een deur door moeten, of langs een balie moeten werkt dat drempelverhogend. Maak de informatie dus laagdrempelig: zorg voor ontmoetingsbankjes en zet daarop QR codes of geluidsknoppen naar de informatie. Plaats informatiezuiltjes op plekken waar mensen al komen:een goed voorbeeld zijn de Hanze zuiltjes in Kampen, Hasselt en Zwartsluis. Laat het er vrolijk en uitnodigend uitzien. En vergeet hierin vooral de buurtschappen niet.

Advies 4: Wij adviseren om vooral geen nieuw loket, gebouw of een nieuwe organisatie op te tuigen. De samenleving is het huis! We zien uit naar uw reactie, namens de Adviesraad, Karola Schröder Voorzitter 2