1. Beleidskader vastgoed en toepassing op vastgoedportefeuille Ommen - 13-3-2025

Beleidskader vastgoed en toepassing op vastgoedportefeuille Ommen (definitief) 1. INLEIDING De gemeente Ommen heeft in de loop der jaren een diverse vastgoedportefeuille opgebouwd. De opbouw van de portefeuille is enerzijds tot stand gekomen, omdat het eigendom van vastgoed voortvloeit uit een wettelijke taak. Anderzijds zijn de vastgoedobjecten in eigendom gekomen vanuit gemeentelijke doelstellingen en beleidsambities of anderszins strategische overwegingen. Deze notitie beschouwt de gemeentelijke vastgoedportefeuille door deze langs een, nog vast te stellen, beleidskader te leggen en de (strategische) keuzes binnen de huidige vastgoedportefeuille te objectiveren en scherp te maken. Met als doel om hierover het politiek bestuurlijke gesprek te voeren over de (toekomstige) rol van gemeentelijk vastgoed om ambities en doelen in te vullen. Het bespreken van de uitkomsten van de feitelijke analyse van de vastgoedportefeuille met direct betrokkenen en het matchen met de politiek-bestuurlijke inzichten en wensen moet leiden tot een gedragen koers voor gemeentelijk vastgoedbeleid. Verder heeft de raad met twee moties op 9 november 2023 het College verzocht om het toekomstig gebruik van het gemeentehuis en ‘t Laer nader te onderzoeken.

Het onderzoek moet antwoord geven op de politiek-bestuurlijke behoefte om meer zicht te krijgen in de toekomstige gebruiksmogelijkheden van beide panden, de rol van de gemeente hierbij en de consequenties van bepaalde (gebruiks-)scenario’s. Daarnaast is recentelijk op 14 november 2024 een motie aangenomen om eenmalig beschikbare gelden ten bedrage van € 250.000 te reserveren voor uitwerking toekomstvisie huize ‘t Laer als multifunctioneel centrum. In de motie is een duidelijke voorkeur uitgesproken voor behoud van huize ‘t Laer en dit in te zetten voor meer maatschappelijke zaken, voornamelijk zorggerelateerd. Om beide moties van 9 november 2023 in te vullen heeft de gemeente adviesbureau Republiq opdracht gegeven. In deze notitie blijven beide objecten buiten beschouwing en wordt verwezen naar desbetreffende rapportages van Republiq d.d. 29-11-2024.

2. BELEIDSKADER VASTGOED 2.1 Doel De opgave draait in essentie om het objectiveren van de toegevoegde waarde van vastgoed binnen de gemeentelijke portefeuille als middel om wettelijke taken, ambities en doelen in te vullen en tegelijkertijd de politiek-bestuurlijke wensen te matchen aan de uitkomsten. Het objectiveren heeft als doel om per vastgoedobject vast te stellen of vastgoed tot de kernportefeuille van de gemeente behoort of juist niet. Door elk vastgoedobject langs het,

nog vast te stellen, beleidskader te leggen ontstaat een geobjectiveerd beeld van de toegevoegde waarde van een object binnen de gemeentelijke vastgoedportefeuille dan wel worden omissies in beeld gebracht waarom een afweging/strategische keuze (nog) niet mogelijk is. Het bespreken van de uitkomsten van de feitelijke analyse van de vastgoedportefeuille met direct betrokkenen en het matchen van deze uitkomsten met de politiek-bestuurlijke inzichten en wensen maakt verschilpunten inzichtelijk en brengt tegelijkertijd aanknopingspunten (bouwstenen) naar voren voor een gedragen koers voor gemeentelijk vastgoedbeleid. Dit beleid geeft richting en sturing aan de gemeentelijke vastgoedportefeuille nu en in de toekomst.

Hierbij worden de volgende deelresultaten onderscheiden: - Inzicht met onderbouwde keuzes of vastgoed tot de kernportefeuille van Ommen behoort of niet; - Inzicht met onderbouwde keuze om bepaalde vastgoedobjecten in de (nabije) toekomst af te stoten; - Inzicht in de vastgoedobjecten waar nog geen afweging voor kan worden gemaakt omdat beleid (visie) nog ontoereikend is om een gefundeerde keuze te maken; - Matchen van politiek-bestuurlijke ambities en wensen met feitelijk analyse van de huidige vastgoedportefeuille; - Formuleren van bouwstenen die moeten leiden tot een gezamenlijk gedragen koers voor het gemeentelijk vastgoedbeleid 2.2 Waardedriehoek en drie hoofdvragen De afweging of een vastgoedobject tot de kernportefeuille hoort, hangt nauw samen met de huidige – en toekomstige huisvestingsvragen binnen de gemeente. Deze vragen worden getoetst aan de hand van de zogenaamde Waardendriehoek. Deze Waardendriehoek bestaat uit een drietal onderdelen die met elkaar bepalen of een huisvestingsvraag onder verantwoordelijkheid van de gemeente moet/kan vallen. De huisvestingsvraag wordt getoetst op basis van de maatschappelijke waarde, de financiële waarde en of het vastgoed past binnen de vastgoed-/ portefeuillestrategie van de gemeente Ommen. Voor een nadere toelichting op de beoordeling van de drie waarden wordt verwezen naar Bijlage I

2

Het basisidee van de Waardendriehoek is dat als een deelportefeuille of bepaalde vastgoedobjecten op alle drie de onderdelen positief scoort, deze thuishoort in de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Indien dit niet zo is, dan zal nader moeten worden gemotiveerd waarom dit object in portefeuille moet worden gehouden en op welke wijze dit object, voor zover mogelijk, naar een positieve beoordeling op de drie onderdelen gaat komen. Uitzondering op het bovenstaande is van toepassing voor het vastgoed waarvan het eigendom voor de gemeente voortvloeit uit een wettelijk Figuur 1: Waardendriehoek verplichting/taak. Deze wettelijke verplichting hangt nauw samen met het grote maatschappelijke belang dat hieraan wordt gehecht, zoals onderwijs. In deze gevallen wordt niet de gehele waardedriehoek ‘ingevuld’, maar direct de conclusie getrokken dat deze tot de kernportefeuille van de gemeente behoort. Met in achtneming van de waardedriehoek kan het afwegen van de vastgoedportefeuille van Ommen worden teruggebracht tot het beantwoorden van drie hoofdvragen. Deze hoofdvragen zijn in onderstaand figuur 2 weergegeven. Vastgoedobject

1. Vloeit eigendom van vastgoed noodzakelijkerwijs voort vanuit een wettelijke verplichting? (maatschappelijke waarde)

Ja

Nee Ja 2. Is eigendom van een object noodzakelijk of draagt het in belangrijke mate bij aan het realiseren van een gemeentelijke (beleids-)doel of doelen? (maatschappelijke waarde)

Kernportefeuille

Nee

3. Zijn er politiek-bestuurlijk, financiële, juridische of strategische redenen, waardoor eigendom wenselijk is? (financiële - en portefeuillewaarde)

( Nee

Object behoort niet tot de kernportefeuille Figuur 2: drie hoofdvragen voor bepalen kernportefeuille Ommen.

3

Ja

3. Vastgoedportefeuille Ommen De vastgoedportefeuille van de gemeente bestaat uit 44 vastgoedobjecten. De variatie binnen deze portefeuille is groot; van basisscholen tot molens, van gemeentelijke huisvesting tot overig vastgoed. In onderstaand overzicht is de vastgoedgoedportefeuille gecategoriseerd naar type vastgoed (zie tabel 1). Tabel 1: overzicht vastgoedportefeuille Ommen Type vastgoed

Aantal objecten

Toelichting

Maatschappelijk vastgoed

26

Basisscholen, voortgezet onderwijs, gymzalen

Bijzonder vastgoed

7

Molens, ’t Laer

Eigen huisvesting

2

Gemeentehuis, Doek

Overig vastgoed

9

Strategisch vastgoed, objecten met vervallen functie etc.

44

In navolgende paragrafen wordt per onderscheiden type vastgoed de daarbij behorende vastgoedobjecten langs het beleidskader gelegd. Per vastgoedobject is een factsheet opgesteld met de kerngegevens van het object en de beoordeling of het vastgoed onderdeel moet uitmaken van de kernportefeuille of juist niet (zie Bijlage II).

4. Maatschappelijk vastgoed Het maatschappelijk vastgoed in eigendom van de gemeente omvat 26 gebouwen. Onder maatschappelijk vastgoed vallen de basisscholen, voortgezet (speciaal) onderwijs, gymzalen, zwembaden en MFA, zoals ook weergegeven in onderstaande tabel 2 Tabel 2: overzicht van het maatschappelijke vastgoed binnen de vastgoedportefeuille Ommen Type vastgoed

Aantal objecten

Basisscholen

14

Diverse basisscholen in verschillende kernen

Toelichting

Voortgezet onderwijs

3

o.a. Vechtdal College Ommen

Gym-/sportzalen

6

o.a. sportzaal de Slaghen en gymzaal De Sprong

Zwembaden

2

Olde Vechte en Carrousel.

MFA

1

Cultureel Centrum Carrousel

26

Basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting Op grond van wetgeving moet de gemeente Ommen zorgen voor voldoende adequate huisvesting voor scholen die binnen de gemeentegrenzen zijn gesitueerd. De gemeente onderkent de grote maatschappelijke waarde die gemoeid is met het basisonderwijs en het recentelijk vastgestelde Integrale Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2048 onderstreept dit. Het bovenstaande betekent dat het eigendom van vastgoed noodzakelijkerwijs voortvloeit vanuit een wettelijke verplichting. Dit houdt ook in dat dergelijk vastgoed tot de kernportefeuille van de gemeente Ommen behoort. De waardedriehoek hoeft daarmee niet nader te worden beschouwd. Het gaat om de scholen voor basis – en voortgezet onderwijs (inclusief speciaal onderwijs), zoals opgenomen in tabel 3.

4

Tabel 3: overzicht van de scholen voor basis- en voortgezet onderwijs

Basisscholen PCB De Triangel OBS Nieuwebrug OBS Het Palet CBS De Hoekstee SBO Johan Seckel CBS De Schakel SBO Boslust-Wolfskuil1 CBS De Kardoen CBS Ichthus RKBS Sint Bernardus CNS Ommerkanaal Basisschool Het Fluitekruid Boslust-Hooggraven Kindplein West2

Scholen voor voortgezet onderwijs Praktijkschool de Maat Boslust-Laarakkers Vechtdal College

Voor CBS Kardoen en Het Fluitekruid geldt dat beide gebouwen momenteel nog de onderwijsfunctie huisvesten. Na realisatie van de nieuwbouw Kindplein Oost zal deze functie voor beide objecten (gaan) vervallen. Beide locaties worden als nieuwe woonlocatie ingezet, zoals opgenomen in het Woonaddendum. Beide objecten worden gesloopt en de boekwaarde van deze scholen wordt ingebracht in de desbetreffende grondexploitatie3. Gym-/sportzalen Naast de wettelijk taak voor onderwijshuisvesting, heeft de gemeente ook een wettelijke zorgplicht voor bewegingsonderwijs. Op grond van wetgeving moet de gemeente Ommen zorgen voor voldoende adequate huisvesting voor bewegingsonderwijs binnen de gemeentegrenzen. De gemeente onderkent de grote maatschappelijke waarde die gemoeid is met bewegingsonderwijs en heeft recentelijk het Integraal Huisvestingsplan Sport vastgesteld. Het bovenstaande betekent dat het eigendom van vastgoed noodzakelijkerwijs voortvloeit vanuit een wettelijke verplichting. Direct gevolg is ook dat deze gebouwen tot de kernportefeuille van de gemeente Ommen behoren. De waardedriehoek hoeft daarmee niet nader te worden beschouwd. Het gaat om de gym/sportzalen, zoals opgenomen in tabel 4. Tabel 4: overzicht van de gym- en sportzalen

Gym-/sportzalen Gymzaal De Maat Sporthal De Carrousel Gymzaal Schammelte Gymzaal Laarakkers Sportzaal De Slaghen Gymzaal De Sprong

1 De Boslust-Wolfskuil biedt op deze locatie ook speciaal voortgezet onderwijs aan. 2 Kindplein West huisvest de volgende basisscholen: CBS Het Koloriet, GBS Guido de Bres en De Dennenkamp. 3 De boekwaarde van CBS Kardoen en Het Fluitekruid bedraagt € 233.000 respectievelijk € 91.000

5

Zwembaden Ommen bezit een tweetal zwembaden; overdekt zwembad in de Carrousel en openluchtzwembad Olde Vechte. Zwembad Carrousel Het zwembad Carrousel maakt integraal onderdeel uit van de Carroussel. In het gebouw zijn ook het Cultureel Centrum en sporthallen gehuisvest. Het gebouw is in volledige eigendom van de gemeente. Het in eigendom hebben van een zwembad is geen wettelijke verplichting en daarmee geen gemeentelijke kerntaak. Het is een politiek-bestuurlijke keuze om hierin te investeren en in eigendom te hebben. Wel draagt het zwembad bij aan een gezonde en vitale samenleving, het stimuleert het bewegen en recreatief gebruik en draagt bij aan de veiligheid en inclusiviteit in onze samenleving oor het organiseren van zwemlessen. Zoals verwoord in het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2024 "Naar een gezond en vitaal Ommen, dat doen we samen" en het sporten preventie akkoord gemeente Ommen "Samen fitter verder". De maatschappelijke waarde van een zwembad is daarmee evident. Naast de aanwezige maatschappelijke waarde geldt dat het Cultureel Centrum onderdeel uitmaakt van een mulitfunctionele accommodatie (naast het zwembad, ook vergaderzalen, theater en sporthallen). Voor de portefeuillewaarde moet het gebouw als geheel worden beoordeeld.

Het mulitfunctionele karakter van het gebouw en de flexibilteit van het gebouw voor het accommoderen van diverse functies zijn belangrijk voor de kernportefeuille van Ommen. Ook zijn de laatste jaren diverse duurzaamheidsinvesteringen gepleegd. Het in eigendom hebben van een zwembad kost geld. Voor de financiële waarde geldt dat er geen sprake is van een kostprijsdekkende exploitatie van het zwembad Carrousel. In de afgelopen drie jaar (2021-2023) bewoog het exploitatietekort voor het zwembad zich tussen - € 24.000 en € 394.000 per jaar4. Indien we voortuitkijken en de toekomstige financiën van het zwembad beschouwen dan is indicatief een jaarlijks exploitatietekort aan de orde van gemiddeld ca. € 253.000 per jaar in de komende 10 jaar. Dit is mede het gevolg van benodigd groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen in het zwembad, naast de reguliere exploitatie van het gebouw. Bedragen voor groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen zijn overgenomen uit de begroting 2025 en zijn inclusief de investeringen in 2024. De maatschappelijke waarde en portefeuillewaarde van het zwembad Carrousel zijn evident, waarmee het object tot de kernportefeuille van Ommen behoort. Het betekent tegelijkertijd ook het aanvaarden van de (jaarlijkse) financiële tekorten. Zwembad Olde Vechte Het zwembad Olde Vechte is een openluchtzwembad, waarvan de exploitatie in handen is van een stichting.

De gemeente is wel eigenaar van het zwembad. Het in eigendom hebben van een zwembad is geen wettelijke verplichting en daarmee geen gemeentelijke kerntaak. Het is een politiek-bestuurlijke keuze om hierin te investeren en in eigendom te hebben. Wel draagt het zwembad bij aan een gezonde en vitale samenleving, het stimuleert het bewegen en recreatief gebruik en draagt bij aan de veiligheid en inclusiviteit in onze samenleving door het organiseren van zwemlessen. Zoals verwoord in het lokaal gezondheidsbeleid 20212024 "Naar een gezond en vitaal Ommen, dat doen we samen" en het sport- en preventie akkoord gemeente Ommen "Samen fitter verder". De maatschappelijke waarde van een zwembad is daarmee evident. De portefeuillewaarde van een zwembad voor de gemeente is beperkt. De alternatieve aanwendbaarheid is niet of nauwelijks aanwezig. Wel zijn duurzaamheidinvesteringen gepleegd met het aanschaffen van zonnepanelen. De technische kwaltieit is redelijk tot goed, maar de komende jaren zijn wel diverse investeringen in groot onderhoud en vervangingsinvesteringen nodig. Het in eigendom hebben van een zwembad kost geld. In 2015 heeft de stichting weliswaar de exploitatie van het zwembad overgenomen. Hiermee zijn de kosten voor de gemeente niet (geheel) verdwenen. Naast investeringen in het zwembad, verstrekt de gemeente nog een exploitatiesubsidie.

Op basis van een raadsbesluit wordt de jaarlijkse gemeentelijke subsidie ter hoogte van € 45.000 per 2023 afgebouwd met €

4 Hoge tekorten zijn mede veroorzaakt door hoge energielasten in de afgelopen jaren.

6

15.000 per jaar. De Stichting heeft de gemeente verzocht om de afbouw van de subsidie met drie tot vijf jaar uit te stellen en daarnaast een financiële bijdrage te leveren aan de investering in zonnepanelen. Momenteel wordt hiertoe een onderzoek uitgevoerd. Voor de periode 2024-2033 zijn de kosten voor de gemeente van het zwembad Olde Vechte in beeld gebracht. In totaal bedragen de gemiddelde, jaarlijkse kosten voor de gemeente in de komende 10 jaar ca. € 65.000. Deze gemiddelde jaarlijkse kosten bestaan uit een aflopende subsidie voor de exploitatie van het zwembad (alleen nog 2024 en 2025), investeringen in groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Bedragen voor groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen zijn overgenomen uit de begroting 2025 en zijn inclusief de investeringen in 2024. De maatschappelijke waarde van het zwembad is zeker aanwezig, maar de portefeuillewaarde van het openluchtzwembad Olde Vechte en ook de financiële waarde worden negatief beoordeeld. Het is een politiekbestuurlijke keuze om het zwembad tot de kernportefeuille te laten behoren, maar het is vanuit het vastgoed geredeneerd ook zeker legitiem om een verdere verzelfstandiging nader te onderzoeken dan wel vanuit financieel perspectief de noodzakelijkheid van investeringen te heroverwegen. Mede ook gezien de grote concurrentie van zwembaden op de diverse campings.

MFA Ommen kent een multifunctionele accommodatie in eigendom; het Cultureel Centrum in de Carrousel. MFA: Cultureel Centrum Carrousel Het Cultureel Centrum maakt integraal onderdeel uit van de Carroussel. In het gebouw zijn ook het zwembad en sporthallen gehuisvest. Het gebouw is volledig in eigendom van de gemeente. Het in eigendom hebben van een mulitfunctionele accommodatie is geen wettelijke verplichting en daarmee geen gemeentelijke kerntaak. Het is een politiek-bestuurlijke keuze om hierin te investeren en in eigendom te hebben. Wel draagt het Cultureel Centrum bij uitstek bij aan het cultureel programma binnen de gemeente. Het is een ontmoetingsplek voor jong en oud door het aangeboden programma en aanwezige ruimtes (o.a. theater). Het verbindt de lokale gemeenschap, het verenigingsleven, diverse andere groepen en inwoners. Daarmee is het Cultureel Centrum een belangrijke plek (geworden) die bijdraagt aan de ambities uit de Cultuur- en Erfgoednota Ommen 2021-2030 en zo een wezenlijke maatschappelijke waarde heeft voor Ommen. Naast de aanwezige maatschappelijke waarde geldt dat het Cultureel Centrum onderdeel uitmaakt van een mulitfunctionele accommodatie (naast vergaderzalen, theater, ook sporthallen en een zwembad. Voor de portefeuillewaarde moet het gebouw als geheel worden beoordeeld.

Het mulitfunctionele karakter van het gebouw en de flexibilteit van het gebouw voor het accommoderen van diverse functies zijn belangrijk voor de kernportefeuille van Ommen. De Carrousel kent een bijzondere geschiktheid voor huisvesting onderwijs als overloop of tijdelijke locatie en hierop wordt regelmatig een beroep gedaan (o.a. Vechtdal College). Ook zijn de laatste jaren diverse duurzaamheidsinvesteringen gepleegd. Het in bezit hebben van een multifunctionele accommodatie kost wel geld. Voor de financiële waarde geldt dat er geen sprake is van een kostprijsdekkende huur voor het Cultureel Centrum en daarmee kent de exploitatie van de Carrousel een jaarlijks tekort. In de afgelopen drie jaar (2021-2023) bewoog het exploitatietekort voor het Cultureel Centrum zich tussen € 44.000 en € 71.000 per jaar5. De opbrengsten van het Cultureel Centrum bestaan overwegend uit de verhuur van ruimtes en horecaverkopen. Indien we voortuitkijken en de toekomstige financiën van het Cultureel Centrum beschouwen dan loopt dit bedrag op naar gemiddeld ca. € 217.000 per jaar. Dit is het gevolg van benodigd groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen in het Cultureel Centrum. Bedragen voor groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen zijn overgenomen uit de begroting 2025 en zijn inclusief de investeringen in 2024.

Verwachte exploitatieresultaten kunnen verbeteren als de verhuur meer richting een kostprijsdekkende huur gaat.

5 Deel van Carrousel is in de periode 2021-2023 in gebruik gegeven als onderwijslocatie (geen inkomsten), ook wordt een deel niet

kostprjjsdekkend verhuurd aan de bibliotheek.

7

Gezien de maatschappelijke waarde en de portefeuillewaarde van het Cultureel Centrum geldt de conclusie dat deze tot de kernportefeuille van Ommen behoort. Het betekent tegelijkertijd ook het aanvaarden van de (jaarlijkse) financiële tekorten.

5. Bijzonder vastgoed Onder bijzonder vastgoed vallen een zevental vastgoedobjecten die allen de status van Rijksmonument hebben. Deze objecten kunnen weer worden onderverdeeld in een cluster van vier molens en drie individuele gebouwen (Carillon-voormalige gemeentehuis, Toren N.H. Kerk en ‘t het Laer), zoals opgenomen in tabel 56. Tabel 5: overzicht van het bijzondere vastgoed

Vastgoedobject Molen Den Oord Molen de Lelie Molen Konijnenbelt Besthmenermolen inclusief bijgebouw7 Carillon (voormalig gemeentehuis) Toren N.H. Kerk Landgoed ‘t Laer Molens De gemeente heeft reeds lange tijd een viertal molens in eigendom. Het eigendom van deze molens vloeit niet voort uit een wettelijke taak. Indien we de molens langs de waardedriehoek leggen dan geldt voor de maatschappelijke waarde dat in de Cultuur- en erfgoednota 2021-2030 staat aangegeven dat de gemeente het belangrijk vindt om het materieelerfgoed in stand te houden, maar dat het ook actief onderdeel moet gaan uitmaken van de cultuurbeleving o.a. tijdens de jaarlijkse Monumentendag. De vraag is of dit ook moet betekenen dat het eigendom van een molen bij de gemeente noodzakelijk is voor het invullen van de gemeentelijke doelstellingen door middel van huisvesting dan wel dat bezit hieraan in belangrijke mate bijdraagt. Het is denkbaar dat een andere partij hier onder randvoorwaarden minstens zo goed en wellicht beter voor is toegerust. Voor de financiële waarde geldt dat er geen sprake is van een kostprijsdekkende huur voor de vier molens en daarmee kent de exploitatie van deze molens een jaarlijks tekort. In de afgelopen drie jaar (2021-2023) bewoog het exploitatietekort voor de vier molens zich tussen € 26.000 en € 46.000 per jaar.

De opbrengsten van de vier molens bestaan overwegend uit bijdragen van het Rijk. Indien we voortuitkijken en de toekomstige financiën van de molens beschouwen dan loopt dit bedrag op naar gemiddeld ca. € 81.000 per jaar. Dit is het gevolg van benodigd groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen om de instandhouding van de molens blijvend te garanderen. Bedragen voor groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen zijn overgenomen uit de begroting 2025. Verder geldt voor de portefeuillewaarde dat molens hieraan niet of nauwelijks een bijdrage aanleveren. Op de deelaspecten “benutting”, “flexibiliteit”, “technische kwaliteit van het gebouw” en “duurzaamheid” wordt niet of nauwelijks goed gescoord. Ook strategische motieven met oog op toekomstige ontwikkelingen zijn niet voor handen. Wel kan er een politiek-bestuurlijke wens zijn om vanuit cultuur-historisch perspectief en daarmee samenhangend verantwoordelijkheidsgevoel voor de instandhouding van de molens om deze in portefeuille te houden. 6

Het landhuis “Piet Hein” is niet meer opgenomen in dit overzicht, omdat de raad op 11 juli 2024 heeft besloten zich garant te stellen voor

de aankoop van het pand door de nieuwe stichting Hospice Ommen. Hierdoor verdwijnt het object uit de vastgoedportefeuille van de gemeente Ommen. 7 Naast de molen bestaat het complex ook uit een bijgebouw dat fysiek is verbonden aan de belt van de molen. De molen en het bijgebouw zijn

onafhankelijk van elkaar in beheer gegeven. Het bijgebouw is in beheer van Natuurlijk Ommen en functioneert als Bezoekerscentrum Ommen.

8

Voor de molens wordt geconcludeerd dat op basis van het ontbreken van een wettelijke verplichting en de beoordeling o.b.v. de waardedriehoek deze in beginsel niet tot de kernportefeuille van Ommen zouden moeten behoren. Een eventuele politiek-bestuurlijke wens om molens in portefeuille te houden betekent ook langjarige acceptatie van de financiële consequenties (incl. groot onderhoud). Monumenten: Carillon (voormalig gemeentehuis) en Toren N.H. Kerk De gemeente heeft reeds lange tijd het Carrillon (voormalig gemeentehuis) en de Toren van N.H. kerk in eigendom. Het eigendom van beide objecten vloeit niet voort uit een wettelijke taak. Indien we beide objecten langs de waardedriehoek leggen dan geldt voor de maatschappelijke waarde dat in de Cultuur- en erfgoednota 2021-2030 staat aangegeven dat de gemeente het belangrijk vindt om het materieelerfgoed in stand te houden, maar dat het ook actief onderdeel moet gaan uitmaken van de cultuurbeleving o.a. tijdens de jaarlijkse Monumentendag. De vraag is of dit ook moet betekenen dat het eigendom van het Carillon en Toren N.H. Kerk bij de gemeente noodzakelijk is voor het invullen van de gemeentelijke doelstellingen door middel van huisvesting dan wel dat bezit hieraan in belangrijke mate bijdraagt. Het is denkbaar dat een andere partij hier onder randvoorwaarden minstens zo goed en wellicht beter voor is toegerust.

Voor de financiële waarde geldt dat er geen sprake is van een kostprijsdekkende huur voor de vier molens en daarmee kent de exploitatie van deze molens een jaarlijks tekort. In de afgelopen drie jaar (2021-2023) bewoog het exploitatietekort van beide objecten zich tussen € 2.000 en € 34.000 per jaar. De opbrengsten bestaan overwegend uit beperkte bijdragen van het Rijk en uit reserve groot onderhoud. Indien we voortuitkijken en de toekomstige financiën van de twee monumenten beschouwen dan zal dit bedrag op ca. € 8.000 per jaar uitkomen. Dit is het gevolg van benodigd groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen om de instandhouding van de monumenten blijvend te garanderen. Bedragen voor groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen zijn overgenomen uit de begroting 2025. Tot slot geldt voor de portefeuillewaarde dat beide objecten hieraan niet of nauwelijks een bijdrage aanleveren. Op de deelaspecten “benutting”, “flexibiliteit”, “technische kwaliteit van het gebouw” en “duurzaamheid” wordt niet of nauwelijks goed gescoord. Ook strategische motieven met oog op toekomstige ontwikkelingen zijn niet voor handen. Wel kan er een politiek-bestuurlijke wens zijn om vanuit cultuurhistorisch perspectief en daarmee samenhangend verantwoordelijkheidsgevoel voor de instandhouding van de molens om deze objecten in portefeuille te houden.

Uit het ontbreken van een wettelijke verplichting en de beoordeling o.b.v. de waardedriehoek volgt dat beide objecten in beginsel niet tot de kernportefeuille van Ommen zouden moeten behoren. Een eventuele politiekbestuurlijke wens om beide objecten in portefeuille te houden betekent ook langjarige acceptatie van de financiële consequenties (incl. groot onderhoud). Landgoed ‘t Laer De raad op 9 november 2023 een motie aangenomen die gaat over het toekomstig gebruik van ‘t Laer. De gemeenteraad beoogt met de motie de toekomst van Huize het Laer zo snel mogelijk vast te stellen en te voorkomen dat het pand langdurig leegstaat wanneer de huidige huurder stopt8. Om deze motie in te vullen heeft de gemeente adviesbureau Republiq opdracht gegeven. In deze notitie wordt ’t Laer dan ook niet nader beoordeeld, maar wordt verwezen naar het rapport van Republiq d.d. 29-11-2024.

8 Overigens heeft de gemeente zelf de huidige verhuur opgezegd om aan het einde van de huurtermijn de handen vrij te hebben.

9

6. Eigen huisvesting Binnen de categorie eigen huisvesting vallen een tweetal vastgoedobjecten; gemeentehuis en het DOEK. Gemeentehuis De raad op 9 november 2023 een motie aangenomen die gaat over het toekomstig gebruik van het gemeentehuis. In de motie stelt de raad dat een toekomstgerichte benadering de efficiëntie en effectiviteit van gemeentelijke dienstverlening kan verbeteren en het algemeen welzijn van de gemeenschap kan bevorderen. Aangezien in de begroting wordt benoemd dat voor het gemeentehuis geen grote investeringen in verduurzaming worden gedaan (in afwachting van besluitvorming over het toekomstige gebruik) maakt het noodzakelijk om snel keuzes te maken om aan de huidige duurzaamheidsnormen te voldoen. Om deze motie in te vullen heeft de gemeente adviesbureau Republiq opdracht gegeven. In deze notitie wordt het gemeentehuis dan ook niet nader beoordeeld, maar wordt verwezen naar het rapport van Republiq d.d. 29-112024. Het DOEK In het DOEK (Drie Onder Eén Kap) zijn de politie, brandweer en dienst Openbare Werken van gemeente Ommen gehuisvest. Het college van burgemeester en wethouders is belast met de veiligheid binnen haar gemeentegrenzen en de organisatie van de brandweerzorg, de rampenbestrijding en de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening. Dit vloeit onder meer voort uit de wet Veiligheidsregio.

Huisvesting van brandweer en politie behoort daarmee tot de kerntaken van de gemeente. In 2025 komt met Rova nog een gebruiker in het Doek. Aandachtspunt is wel om overzicht te houden op de verschillende gebruikers in relatie tot de verantwoordelijkheden/verplichtingen en de financiële stromen in relatie tot het vastgoed. Voor het uitvoeren van de kerntaken is beleid ontwikkeld, zoals de strategische beleidsagenda van de Veiligheidsregio Ijsselland 2019-2023 en de Veiligheidsvisie Ommen "Samen bouwen aan een veilige toekomst" 2023-2026. Daarnaast is het cruciaal dat de gemeente zorgdraagt voor adequate huisvesting voor politie en brandweer. Genoemde partijen vervullen sleutelposities in als het gaat om de openbare orde en veiligheid van onze samenleving en fysieke leefomgeving. De maatschappelijke waarde nu en in toekomst is evident. Het bovenstaande betekent dat het eigendom van vastgoed noodzakelijkerwijs voortvloeit vanuit een wettelijke verplichting. Direct gevolg is ook dat deze gebouwen tot de kernportefeuille van de gemeente Ommen behoren. De waardedriehoek hoeft daarmee niet nader te worden beschouwd. Overigens is de portefeuillewaarde hoog van het DOEK, omdat het relatief jong gebouw is waarin al diverse duurzaamheidsmaatregelen aanwezig zijn.

Ook de flexibiliteit van het gebouw en daarmee de alternatieve aanwendbaarheid wordt als goed beoordeeld, mocht de huisvesting van de huidige partijen in de toekomst gaan wijzigen.

7. Overig vastgoed De categorie overig vastgoed bestaat uit een verzameling van individuele vastgoedobjecten die om allerlei redenen in eigendom van de gemeente zijn gekomen. Het gaat om objecten die vanuit een wettelijke taak van functie zijn vervallen (scholen) en om objecten die om strategische en/of juridische redenen in eigendom van de gemeente zijn gekomen. In tabel 6 zijn de diverse objecten opgesomd.

10

Tabel 6: overzicht van overig vastgoed

Vastgoedobject Besthmenertol Boskeet Ommen Voormalige school Vinkenbuurt Voormalige school Guido de Bres Voormalige Julianaschool Voormalige school Het Natuurrijk Haven Oost 24 Voormalige Aldi supermarkt Voormalig clubgebouw OVC’21 Besthmenertol De locatie Hammerweg 59B, ook wel bekend als de Besthmenertol, werd jaren gebruikt door de provincie Overijssel als steunpunt. In 2025 is dit object toegevoegd aan de verkoopopgave gemeentelijk vastgoed. Na verkoop van de voormalige zoutloods en houtwerkplaats blijft nog het voormalige kantonniersgebouw en een open voertuigenberging over en de nodige open opslagruimte op het terrein. Hiervoor heeft zich een koper gemeld en de gemeente is met deze koper in vergevorderd stadium om tot een transactie te komen. De resterende opstallen in eigendom van de gemeente vloeien niet voort uit een wettelijke taak. Ook wordt in geen enkel gemeentelijk beleidsstuk of programma aangegeven dat deze objecten een bijdrage nu of in de nabije toekomst kunnen (gaan) leveren aan gemeentelijke doelstellingen. De maatschappelijke waarde van deze objecten wordt nihil beoordeeld. Voor de financiële waarde geldt dat het object nog een boekwaarde kent van €318.000. Boskeet Ommen In het Ommerbos (Ommerbosweg 1b) staat nog een vastgoedobject van de gemeente, de zogenaamde boskeet Ommen.

Voor zover bekend draagt dit object met de huidige bestemming niet (meer) bij aan een gemeentelijke doelstelling. Ook zijn er geen beleidstukken waarin de Boskeet van toegevoegde waarde wordt geacht om ambities in te vullen. De maatschappelijke waarde van de Boskeet wordt nihil beoordeeld. Voor de financiële waarde geldt dat het object nog een boekwaarde kent van nihil. Verder geldt voor de portefeuillewaarde van de resterende gebouwen dat deze hieraan geen of weinig toegevoegde waarde leveren. Op de deelaspecten “benutting”, “flexibiliteit”, “technische kwaliteit van het gebouw” en “duurzaamheid” wordt niet of nauwelijks goed gescoord. Ook strategische motieven met oog op toekomstige ontwikkelingen zijn niet voor handen, mede vanwege de locatie. Wel kan er een politiekbestuurlijke wens zijn om dit object in portefeuille te houden. Voor de Boskeet Ommen geldt de conclusie dat op basis van het ontbreken van een wettelijke verplichting en de beoordeling o.b.v. de waardedriehoek deze niet tot de kernportefeuille van Ommen moet behoren. Het advies is om dit gebouw in de nabije toekomst af te stoten door middel van verkoop en indien nodig en passend gezien de locatie mee te werken aan een eventuele bestemmingswijziging. Mocht dit niet lukken dan zou sloop van het pand wellicht een optie kunnen worden als het eventuele gebruik en instandhouding ervan meer kost.

Voormalige scholen: Vinkenbuurt, Guido de Bres, Julianaschool en het Natuurrijk Voor een viertal (basis-)scholen geldt dat deze om verschillende redenen van functie zijn vervallen. De gebouwen die hiermee zijn gemoeid staan leeg. De oorspronkelijke wettelijke taak is hiermee niet meer aan de orde. De maatschappelijke waarde van deze gebouwen op basis van de huidige verschijningsvorm en bestemming is nihil en komt ook niet terug in gemeentelijke beleidstukken of programma’s. Deze 11

vastgoedobjecten houdt de gemeente (tijdelijk nog) in eigendom vanwege verwachte, toekomstige, maatschappelijke - en strategische waarde. De Vinkenbuurt is buiten gebruik gesteld en in afwachting van woningbouwontwikkeling (CPO) samen met PB Vinkenbuurt. Sloop en nieuwe planontwikkeling worden medio 2025 verwacht. Voor Guido de Bres school geldt dat deze is gesloopt en toegevoegd als nieuwe woonlocatie, zoals opgenomen in het Woonaddendum. Hiertoe zal de gemeente plannen ontwikkelen en in een later stadium een grondexploitatie openen. Julianaschool is buiten gebruik gesteld als basisschool en deze wordt momenteel verhuurd als kinderdagverblijf en BSO. Met de huurders wordt gesproken over huurbeëindiging, zodat deze school ook kan worden gesloopt en toegevoegd als nieuwe woonlocatie conform Woonaddendum. Het Natuurrijk is tijdelijk in gebruik voor onderwijs aan Oekraïense kinderen. Voor de langere termijn wordt onderzocht of het gebouw zich leent voor woondoeleinden in Vilsteren. De financiële waarde van deze gebouwen beperkt zich tot de boekwaarde. Er vindt geen actieve exploitatie meer plaats in deze gebouwen, hooguit een tijdelijke exploitatie tot het moment van sloop in de nabije toekomst. De boekwaarde van deze zes gebouwen is onderstaand weergegeven: Tabel 7: overzicht boekwaarden van voormalige basisscholen

Vastgoedobject Vm. basisschool Vinkenbuurt Vm. basisschool Guido de Bres Vm. Julianaschool Vm. basisschool Het Natuurrijk

Boekwaarde € 68.000 € € 77.000 € 131.000

Echter in alle gevallen geldt dat deze vier gebouwen wel een strategische waarde hebben waar het gaat om de mogelijkheden voor toekomstige woningbouwontwikkeling en/of andere functies. Hiermee behoren deze gebouwen niet (meer) tot de kernportefeuille van de gemeente, maar is het eigendom van tijdelijk aard tot het moment dat plannen concreet zijn voor toekomstige woningbouw. Op dat moment kan de afweging plaatsvinden of deze gebouwen tegen boekwaarde kunnen worden ingebracht in de gemeentelijke grondexploitatie. Haven Oost 24 Voor het pand Haven Oost 24 geldt dat het eigendom voortkomt uit een strategische verwerving met oog op een herontwikkeling van bedrijventerrein naar woon-/werkmilieu. Dit eigendom vloeit niet voort uit een wettelijke taak, ook de maatschappelijk waarde op basis van het huidige pand en bestemming is nihil. Maatschappelijke waarde ontstaat pas na sloop/nieuwbouw, waarbij de bestemming is omgekleurd van bedrijventerrein naar wonen/werken. Kortom dit vastgoedobject behoort niet tot de kernportefeuille van de gemeente Ommen en is tijdelijk in eigendom van de gemeente. De gemeente is voornemens dit pand te verkopen aan Vechtdal Wonen, die hier naast haar nieuwe kantoor ook woningbouw wil realiseren. Hiertoe is in het voorjaar van 2024 een intentieovereenkomst gesloten. Vechtdal Wonen ontwikkelt momenteel een bouwplan en onderzoekt de (financiële) haalbaarheid.

Verkoop en levering wordt in 2025 verwacht. Dit object maakt onderdeel uit van de exploitatie Haven oost. Met de voorgenomen verkoop zal de boekwaarde worden goedgemaakt. Voormalige Aldi Voor het pand van de voormalige Aldi geldt dat het eigendom voortkomt uit een strategische verwerving met oog op een herontwikkeling van de supermarkt naar maatschappelijke voorzieningen. Dit eigendom vloeit niet voort uit een wettelijke taak en maatschappelijk waarde op basis van het huidige pand en bestemming is nihil. Maatschappelijke waarde ontstaat pas na sloop/nieuwbouw als onderdeel van de nieuwbouw Kindplein Oost. 12

Kortom dit vastgoedobject behoort niet tot de kernportefeuille van de gemeente Ommen en is inmiddels gesloopt. Na nieuwbouw Kindplein Oost ontstaat een nieuwe situatie, waarbij het Kindplein Oost wel tot de kernportefeuille van Ommen gaat behoren. De boekwaarde van de voormalige Aldi-supermarkt bedraagt € 389.000. Voormalig clubgebouw OVC’21 Vorig jaar is het voormalige clubgebouw OVC’21 aangekocht. Deze aankoop had vooral een juridisch motief, maar niet vanuit een wettelijk taak. Maatschappelijke waarde van het gekochte is beperkt of het moet in de nabije toekomst kunnen bijdragen aan een ruimtebehoefte voor verenigingsgebouwen. Financiële waarde is ook niet aanwezig, omdat een kostprijsdekkende huur vanwege de aankoopprijs niet of nauwelijks mogelijk is. De boekwaarde bedraagt € 951.000. Een commerciële en sportgerelateerde activiteit zal naar verwachting nog meeste opleveren, maar moet wel passen binnen de vigerende bestemming dan wel moet bereidheid aanwezig zijn om de bestemming te verruimen/wijzigen. Het gebouw is atypisch vastgoed, waardoor de portefeuillewaarde ook gering is. Momenteel wordt een onderzoek uitgevoerd naar de ruimtebehoefte in de (nabije) toekomst van de diverse sportverenigingen op Westbroek, waarin ook het voormalig clubgebouw OVC’21 wordt meegenomen. Afhankelijk van die uitkomsten kan de vervolgstrategie voor dit object worden bepaald.

8. Samenvatting en voorlopige conclusies Uit deze globale analyse van het toepassen van het beleidskader vastgoed op de vastgoedportefeuille Ommen komt naar voren dat de molens, ’t Carillon, Toren N.H. Kerk en het zwembad Olde Vechte niet tot kernportefeuille van Ommen zouden moeten behoren (zie ook tabel 8). Dit is geen definitieve keuze, maar uitkomst van een eerste analyse. Er kan altijd een politiek-bestuurlijke wens zijn om vanuit maatschappelijke motieven en/of cultuur-historisch perspectief en daarmee samenhangend verantwoordelijkheidsgevoel voor de instandhouding van objecten om deze in portefeuille te houden. Voorstel is om genoemde objecten nader te onderzoeken met behulp van een scenariostudie die onder meer gaat over het toekomstige gebruik, financiën en eigendomssituatie. Uitzondering hierop vormt het zwembad Olde Vechte, hiervoor is reeds een onderzoek opgestart. Afhankelijk van deze uitkomsten, kunnen hier de vervolgstappen worden bepaald. Voor de overige gebouwen die niet tot kernportefeuille horen is geen vervolgactie benodigd. Deze objecten zijn van functie vervallen en/of strategisch aangekocht, maar zijn van belang om in te zetten (veelal na sloop) in toekomstige ontwikkelingen. Of staan reeds op de lijst om te verkopen.

13

Tabel 8: samenvatting globale analyse toepassing beleidskader vastgoed Samenvatting

Aantal

Beoordeling

Kernportefeuille

Vervolgactie

Basisscholen

14

wettelijke taak; basis onderwijs

Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048)

PCB De Triangel

1

School OBS Nieuwebrug

1

School OBS Het Palet

1

School CBS De Hoekstee

1

SBO Johan Seckel

1

CBS De Schakel

1

School RKBS Sint Bernardus

1

SBO Boslust - Wolfskuil

1

School CBS De Kardoen

1

School CBS Ichthus

1

School CNS Ommerkanaal

1

Voormalige school Fluitekruid

1

Boslust - voormalig CBS Hoogengraven

1

Kindplein West

1

☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑

Voortgezet onderwijs

3 1

Praktijkschool De Maat

1

Vechtdal College Ommen

1

☑ ☑ ☑ ☑

Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048)

School Boslust Laarakkers

Gym-/sportzalen

6

☑

Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen

☑ ☑ ☑ ☑ ☑ ☑

Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen

☑ ⮽

Niets doen, behalve financieel beheer optimaliseren

☑

Niets doen, behalve financieel beheer optimaliseren

⮽

Uitvoeren scenariostudie - planning 2025/2026

wettelijke taak; voortgezet onderwijs

wettelijke taak; bewegingsonderwijs maatschappelijke waarde: recreatief gebruik

Gymzaal De Maat

1

Gymzaal De Schammelte

1

Gymzaal De Laarakkers

1

Sportzaal De Slaghen

1

Gymzaal De Sprong

1

Carrousel-sporthal

1

Zwembad Carrousel

1

maatschappelijke - en portefeuillewaarde

Zwembad Olde Vechte

1

maatschappelijke waarde positief,

Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048)

Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048) Via IHP Onderwijs Ommen (2024-2048)

Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen Via IHP Sportbewegingsonderwijs, binnen-en buitensport Ommen

Afwachten lopend onderzoek en vervolg bepalen

portefeuillewaarde en financiele waarde negatief MFA Carrousel

1

maatschappelijke - en portefeuillewaarde positief financiele waarde negatief

Molens

4

maatschappelijke waarde positief, portefeuillewaarde en financiele waarde negatief

Molen Den Oord

1

Molen De Lelie

1

Molen Konijnenbelt

1

Besthmenermolen

1

Carillon (voormalig gemeentehuis)

1

⮽ ⮽ ⮽ ⮽ maatschappelijke waarde positief,

⮽

Uitvoeren scenariostudie - planning 2025/2026

⮽

Uitvoeren scenariostudie - planning 2025/2026

☑

Niets doen, behalve financieel beheer optimaliseren

⮽ ⮽ ⮽ ⮽ ⮽ ⮽ ⮽ ⮽ ⮽

Staat reeds op verkooplijst

portefeuillewaarde en financiele waarde negatief Toren N.H. Kerk

1

maatschappelijke waarde positief, portefeuillewaarde en financiele waarde negatief

DOEK

1

wettelijk taak: huisvesting politie en brandweer maatschappelijke - en portefeuillewaarde positief financiele waarde negatief

14

Besthmenertol

1

Geen toegevoegde waarde voor Ommen

Boskeet Ommen

1

Geen toegevoegde waarde voor Ommen

Voormalige school Vinkenbuurt

1

Van functie vervallen

Voormalige school Guido de Bres

1

Van functie vervallen

Voormalige Julianaschool

1

Van functie vervallen

Voormalige school Het Natuurrijk

1

Van functie vervallen

Haven Oost 24

1

Strategische aankoop

Voormalige Aldi supermarkt

1

Strategische aankoop

Voormalig clubgebouw OVC’21

1

Strategische aankoop

Op verkooplijst zetten? Inzetten voor toekomstige herontwikkeling naar woningbouw Inzetten voor toekomstige herontwikkeling naar woningbouw Inzetten voor toekomstige herontwikkeling naar woningbouw Inzetten voor toekomstige herontwikkeling naar woningbouw Verkoop aan Vechtdal Wonen Inzetten voor Kindplein Oost Vervolg afhankelijk van onderzoek naar toekomstige ruimtebehoefte Westbroek

9. Tot slot: financiële sturing op objectniveau In dit memo zijn voor een aantal objecten financiële analyses opgenomen om de verwachte integrale exploitatieresultaten naar de toekomst te duiden. De opbouw van deze analyses bestaan uit minimaal twee en soms zelfs uit drie of vier bouwstenen, te weten de vastgoed gerelateerde kosten en opbrengsten (b.v. verzekering, klein onderhoud), de beleidsmatig gerelateerde kosten en opbrengsten (b.v. abonnementen, zwembad, schoonmaak en inkopen), de voorziening groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen. In de gemeentelijke begroting komen deze bouwstenen ook op verschillende plaatsen aan de orde, waardoor het financieel overzicht op objectniveau veel maatwerk vraagt. Als gevolg van deze begrotingssystematiek kennen deze bouwstenen ook afzonderlijke administratieve nummers, die door het jaar heen wel administratieve verrekeningen kennen over en weer. Het voorgaande belemmert het financieel inzicht en het sturen op de exploitatie van een bepaald object. Naar de toekomst toe is het advies om op objectniveau voor de relevante gemeentelijke eigendommen een vastgoedexploitatie op te stellen. In deze vastgoedexploitatie komen genoemde bouwstenen bij elkaar, waardoor integraal inzicht ontstaat in de exploitatie van bepaalde vastgoedobjecten.

Hierdoor kunnen vragen over de mate waarin kostprijsdekkende huren worden doorgerekend beter worden beantwoord of omgekeerd als het niet plaatsvindt om beleidsmatige redenen, wat dit dan kost? Het schetst ook een beter financieel beeld wat bijvoorbeeld een zwembad of molen echt kost en oplevert.

15

Bijlage I toelichting op beoordelingskader van de Waardedriehoek Ommen werkt vraaggestuurd op het gebied van vastgoed. De huisvestingsvragen worden getoetst aan de hand van de zogenaamde Waardendriehoek. Deze Waardendriehoek bestaat uit drietal onderdelen die met elkaar bepalen of een huisvestingsvraag onder verantwoordelijkheid van de gemeente moet/kan vallen. De huisvestingsvraag wordt getoetst op basis van de maatschappelijke waarde, de financiële waarde en of het vastgoed past binnen de vastgoed-/ portefeuillestrategie van de gemeente Ommen.

Figuur 1: Waardendriehoek

Het idee van de Waardendriehoek is dat als een deelportefeuille of bepaalde vastgoedobjecten op alle drie de onderdelen positief scoort, deze thuishoort in de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Indien dit niet zo is, dan zal nader moeten worden gemotiveerd waarom dit object in portefeuille moet worden gehouden en op welke wijze dit object, voor zover mogelijk, naar een positieve beoordeling op de drie onderdelen gaat komen. Maatschappelijke waarde De gemeente Ommen heeft vastgoed in bezit om bij te dragen aan haar gemeentelijke doelstellingen. Elke huisvestingsvraag dient getoetst te worden op de maatschappelijke waarde. Het maatschappelijk effect zal per deelportefeuille verschillen en vindt haar basis onder meer in de Omgevingsvisie, bestemmingsplannen, beleid m.b.t. maatschappelijke voorzieningen en overig sectoraal beleid. Financiële waarde De gemeente Ommen is geen marktpartij en wil zich bescheiden opstellen ten aanzien van commerciële activiteiten. Het financieel rendement is ondergeschikt aan het maatschappelijk rendement.

Elke huisvestingsvraag dient getoetst te worden op de financiële waarde, er gelden 3 uitgangspunten: - Alle aan-/verkoop en aan-/verhuurtransacties kennen een marktconforme grondslag; - De gemeente gaat kostenbewust en kostprijsdekkend om met haar vastgoed; - De gemeente werkt vraag gestuurd aan haar vastgoed (de gemeente is geen commerciële partij en stelt zich derhalve terughoudend op, de gemeente faciliteert enkel de beleidsvraag). Portefeuille (toegevoegde waarde) Binnen de gemeentelijke vastgoedportefeuille moet een balans zijn tussen passende huisvesting en toekomstbestendigheid van de portefeuille. Elke huisvestingsvraag dient getoetst te worden op de toegevoegde waarde van de portefeuille. Om dit te kunnen bereiken wordt er op de volgende punten getoetst: - Benutting (soort gebruik) en bezetting (bezettingsgraad), nu en naar de toekomst (beleid); - Flexibiliteit (alternatieve aanwendbaarheid, adaptief vermogen op portefeuille- / objectniveau); - Technische kwaliteit van het vastgoed; - Duurzaamheid.

16

Bijlage II

17

Factsheets per object in de vastgoedportefeuille Ommen