8 - UIT-23-13166 Raadsinfobrief inrichting noodfonds

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

21 maart 2023 Onderwerp Inrichting noodfonds

Datum college

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

UIT-23-13166

Zaaknummer

Kate Snellens (0541) 58 70 81 Bijlage(n) 2

Behandeld door Telefoonnummer

Geachte leden van de raad en forumleden, Zowel landelijk als lokaal zien we nieuwe regelingen en/of initiatieven ontstaan om inwoners in brede zin te ondersteunen en hun koopkracht te vergroten (bijlage actualiteit armoedeoverzicht). Zo zijn bijvoorbeeld de minimumlonen gestegen, werkt het Rijk aan de Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) voor ondernemers en verenigingen, wordt de implementatie van de energietoeslag 2023 uitgewerkt, is het landelijke noodfonds energie ontstaan (7 februari 2023) en is ook de link tussen de verduurzamingsacties met betrekking tot wonen en het sociaal domein steeds groter geworden. In diezelfde lijn heeft u als raad van de gemeente Oldenzaal tijdens de raadsvergadering van 7 november 2023 het amendement noodfonds aangenomen. Beeld in Oldenzaal In Oldenzaal hebben wij een breed armoede ondersteuningsnetwerk waar we trots op mogen zijn. Dit netwerk zoekt naar verbindingen en het versterken van de onderlinge samenwerking om de inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen daar waar nodig (preventief en curatief). Dit wordt zoveel mogelijk gedaan binnen de bestaande dienstverlening en samenwerkingsstructuren en waar nodig kijkt men naar alternatieve oplossingen.

Denk aan de doorontwikkeling in de samenwerking tussen het Sociaal plein, Armoede Preventie Loket en de Stadsbank, maar ook aan de versterking van de samenwerking in de vroegsignalering rondom de risicodoelgroep met betalingsachterstanden. Ondanks de samenwerking in het netwerk zien we door o.a. de stijgende prijzen meer (financiële) druk bij onze inwoners. Dit is tevens te zien in de toename van het gebruik van voorliggende voorzieningen binnen het armoedenetwerk in Oldenzaal (bijlage cijfers armoede). Het aantal huishoudens bij de voedselbank stijgt, evenals de aanvragen bij het noodfonds van Stichting Armoede Preventie Oldenzaal (STABO) en er is een toenemende vraag bij het vroegsignaleringsteam schulden. Door deze stijgende aantallen, staan middelen en capaciteit bij deze organisaties onder druk.

Datum 21 maart 2023 Ons kenmerk UIT-23-13166 Paginanr. 2

Daarentegen is er geen toename in de aanwending van het al bestaande noodfonds. En zien we geen stijging in participatiewet gerelateerde voorzieningen (bijdragefonds, periodieke bijzondere bijstand). Dit laatste kan verklaard worden door de dalende trend in de uitkeringsgerechtigden. Voor sommige maatschappelijke organisaties en verenigingen (sport en cultuur) zijn de energieprijzen flink gestegen. Dit heeft onder andere een stijgend effect op de contributies, het lidmaatschap en kantineprijzen. En ook bij ondernemers zien we een stijging in de energielasten. Noodfonds Herinrichting amendement noodfonds Landelijk zijn er regelingen ontstaan om uithuiszettingen en energie afsluitingen te voorkomen. De ontwikkelingen en initiatieven blijven in beweging en we zien, zoals hierboven geschetst een stijgende ondersteuningsbehoefte op vroegtijdig signaleren. Dit maakt dat het amendement (incl. de voorwaarden) niet volledig aansluit bij de ondersteuningsbehoefte van de inwoner, ondernemer, verengingen en samenwerkingspartners. Dit maakt dat het college heeft besloten om het noodfonds in vier onderdelen in te richten: 1. Noodfonds voor de individuele inwoner De Regeling Noodfonds Oldenzaal kent de mogelijkheid om individuele inwoners te ondersteunen met een beperkte bijdrage in acute of schrijnende noodsituaties waarin niet op een andere wijze kan worden voorzien.

Gelet op de wens van u als raad om een noodfonds in te richten dat specifiek gericht is op de gevolgen van de huidige energieprijzen, is besloten om de huidige regeling aan te passen door een bepaling op te nemen die specifiek gericht is op deze kosten. Op deze manier kan er gebruik gemaakt worden van bestaande structuren en samenwerkingen. Er wordt € 210.000 uit het miljoen overgeheveld naar het bestaande noodfonds. 2. Noodfonds voor ondernemers Diverse bedrijven worden geconfronteerd met gestegen energielasten, andere ondernemers hebben een meerjarencontract (vast) waardoor de stijging minder aan de orde is. Door de stijging kan het zijn dat enkele ondernemers in de problemen komen, mede door de naweeën van de corona (bijvoorbeeld terugbetalingen vanuit de TOZO en NOW). Landelijk wordt de TEK (Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb) uitgewerkt, de inwerkingtreding is naar verwachting april 2023. Ter overbrugging tot de officiële inwerkingtreding en voor ondernemers die geen recht hebben op de TEK kan de gemeente Oldenzaal een kredietondersteuning bieden. Dit krediet geldt alleen voor levensvatbare bedrijven. Het maximale krediet betreft € 10.000. Het ROZ zal hier de ondersteuning voor bieden. Door een reservering van € 210.000 zal dit tevens het plafond zijn en kunnen ongeveer 20 ondernemers ondersteund worden. 3.

Noodfonds voor maatschappelijke organisaties, cultuur- en sportverenigingen – specifiek voor energiecompensatie Sommige maatschappelijke organisaties, waaronder cultuur- en sportverenigingen hebben als gevolg van de stijgende energie- en andere lasten het niet makkelijk. Om maatschappelijke organisaties te ondersteunen in de stijgende energieprijzen stellen we tijdelijke beleidsregels op. Om dit uit te voeren wordt € 210.000 gereserveerd.

Datum 21 maart 2023 Ons kenmerk UIT-23-13166 Paginanr. 3

De hoogte van de tegemoetkoming is tot een maximum van € 10.000 per organisatie of vereniging. Indien het Rijk komt met een (volledige) compensatie voor de stijgende energielasten, wordt het bedrag dat toegekend is vanuit de gemeente Oldenzaal teruggevorderd. De mogelijkheid tot terugvordering wordt opgenomen omdat verenigingen net als ondernemers na de inwerkingtreding beroep kunnen doen op de TEK (indien zij aan de voorwaarden voldoen). Daarnaast wordt met het ministerie gesproken over een 100% compensatie voor de verenigingen die een stijging hebben in de kosten vanwege de overstap van Gazprom naar Vattenfall. Naar verwachting volgt hierover in het voorjaar een uitspraak. 4. Noodfonds maatschappelijke (welzijn)organisaties In de cijfers zien we stijgingen in de vroegtijdige ondersteuningsvoorzieningen, daarnaast uiten organisaties zorgen over een mogelijke toename van inwoners met financiële problemen. Door € 210.000 te reserveren voor maatschappelijke (welzijn)organisaties ontstaat vrijheid om maatwerk te bieden aan organisaties of samenwerkingsketens om uiteindelijk collectief, preventief en curatief de Oldenzaalse inwoner te ondersteunen om noodsituaties te voorkomen. Aangezien het veelal maatwerk betreft is het niet haalbaar om vaste beleidsregels op te stellen.

Wel zijn een aantal randvoorwaarden geformuleerd waaraan de toekenning moet voldoen:  er kan maximaal eenmalig een (subsidie) toekenning plaatsvinden uit dit budget per organisatie;  de subsidie draagt bij aan de bestaanszekerheid van inwoners op een collectieve manier (preventief/ curatief);  de organisatie is een subsidie- en/of strategisch partner van de gemeente Oldenzaal. Randvoorwaarden in brede zin In brede zin zullen de randvoorwaarden zijn:  in alle gevallen zal de inwoner, organisatie, vereniging als eerste een beroep doen op landelijke en bestaande regelingen, voordat de gelden uit het noodfonds aangewend kunnen worden, tenzij anders verwoord in de beleidsregels;  er kan éénmalig beroep gedaan worden op één van de regelingen per organisatie;  overheveling van budgetten tussen de diverse posten is mogelijk als dit door het college noodzakelijk wordt geacht;  de noodfondsgelden lopen tot en met 31 december 2023. Tenzij anders is voorgesteld in bovenstaande uitwerking;  met de jaarrekening 2023 wordt bepaald hoe de restantbedragen al dan niet besteed worden. Verantwoording Door de urgentie op dit thema zien we dat compenserende maatregelen van gisteren door de actualiteit van vandaag ingehaald worden. Landelijke regelingen worden aangekondigd, verlengd of veranderd. We hebben geen inzicht waar de (financiële) nood op termijn het hoogste is.

En wat de effecten zijn van de regelingen die worden doorgevoerd voor de verschillende inkomensgroepen in onze samenleving. Door middel van de P&C-cyclus zal de verantwoording plaats vinden richting u als raad. Indien een bijsturing nodig is wordt het college en de raad geïnformeerd. Financieel Via een amendement is in de raad van 7 november 2022 voorgesteld een noodfonds in te stellen ter grootte van € 1.000.000. In de oorspronkelijke opzet worden diverse financiële ondersteuningen verstrekt in de vorm van een lening. Hierbij wordt een aflossingsregeling gehanteerd waarbij pas na één jaar afgelost dient

Datum 21 maart 2023 Ons kenmerk UIT-23-13166 Paginanr. 4

te worden op basis van draagkracht en waarbij de schuld na twee jaar aflossen (op basis van draagkracht) wordt kwijtgescholden. Hoewel de verstrekte leningen in theorie worden afgelost zal dit in de praktijk waarschijnlijk tegenvallen. De financiële impact van het loslaten van het leningsprincipe, door bijvoorbeeld subsidies te verstrekken, zal in de praktijk daardoor beperkt zijn. Bovendien worden door de herinrichting van het noodfonds de mogelijkheden verruimd de gelden doelmatig(er) in te zetten. In het onlangs geaccordeerde nieuwe raadsprogramma is reeds € 157.500 beschikbaar gesteld voor tijdelijke uitbreiding. Conclusie Als gemeente Oldenzaal willen we investeren in preventie en sturen we op de zelfredzaamheid van de inwoner om naar eigen kunnen bij te dragen. Door het noodfonds op deze wijze in te richten wordt meer ingezet op preventie en vroegsignalering wat tevens passend is binnen de gedachtegang van het raadsprogramma 2022- 2026, masterplan- en beleidskader sociaal domein. Tot slot Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze brief? Neemt u dan contact op met Kate Snellens, bereikbaar via k.snellens@oldenzaal.nl of via 06 1872 4860.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de secretaris

de burgemeester