8 - UIT-21-12982 Raadsinfobrief analyse Gemeentefonds september 2021

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Datum college Onderwerp

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

19 oktober 2021 Analyse Gemeentefonds september 2021

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

UIT-21-12982

Zaaknummer Behandeld door

Andre Hagreis (0541) 58 8274 Bijlage(n) 1

Telefoonnummer

Geachte leden van de raad en forumleden, In deze brief informeren wij u over de resultaten van de analyse van de Septembercirculaire. We hebben de uitkomsten van de Septembercirculaire 2020 van het Gemeentefonds vergeleken met de uitkomsten van de Meicirculaire 2021. Het gemeentefonds maakt onderdeel uit van de Miljoenennota 2022, die is gepresenteerd op Prinsjesdag door het huidige demissionaire kabinet Rutte III. Door het demissionaire karakter van dit kabinet bevat de Septembercirculaire nauwelijks beleidsmutaties. Dit neemt niet weg dat de financiële impact op de gemeente fors is. Naast de aangekondigde extra Jeugdgelden, zorgen de grotere groei van de Rijksbijdrage, de incidentele compensatie van de opschalingskorting, de extra bijdragen voor klimaat, kinderopvangtoeslagproblematiek, zorg en de EU-afdrachten, voor forse meevallers. Het gaat hier voor de jaren 2022 t/m 2025 om resp. € 1.258.000, € 870.000, € 891.000 en € 1.019.000 extra t.o.v. de Programmabegroting 2022. Bij deze bedragen moet worden bedacht dat de grote toename van de Rijksbijdrage grotendeels wordt veroorzaakt door een hoger geraamde loon- en prijsstijging (inflatie) en dat het Rijk de laatste jaren lang niet alle geraamde uitgaven realiseert (onderuitputting). Beide zaken kunnen in een volgende circulaire tot een negatieve aanpassing leiden.

Daarom stelt het college voor om behoedzaam te ramen en het voordeel voor 70% mee te nemen in de begroting. Deze analyse van de Septembercirculaire 2021 geeft de verschillen weer met de uitkomsten van de Meicirculaire 2021, maar wordt niet meegenomen in de Programmabegroting 2022.

Datum 19 oktober 2021 Ons kenmerk UIT-21-12982 Paginanr. 2

Onderstaande tabel geeft het verloop van het gemeentefonds weer tussen mei en september 2021. Vervolgens worden de afwijkingen puntsgewijs toegelicht. Omdat in de Programmabegroting 2022 is geanticipeerd op de Septembercirculaire, door de jeugdgelden die zijn toegezegd te verwerken, wordt tot slot ook het resultaat t.o.v. de Programmabegroting weergegeven. Mutaties Gemeentefonds Mei 2021 en September 2021

Berekening Meicirculaire 2021

2021 57.792

2022 57.186

2023 56.882

2024 56.596

2025 56.813

49 1.010 466

20 1.126

-62 1.150

7 1.306

1. Accressen/L&P ontwikkelingen/BCF 374 7

Voorschot BCF-plafond 2021 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (oa afronding) Accresontwikkeling in september 2021, ujr 2022 t/m 2026 Eenmalige compensatie opschalingskorting 2020-2022 Nominale ontwikkeling in de septembercirculaire 2021 Subtotaal:

381

1.525

-93 1.053

-94 994

-126 1.187

64 32 13 109

98 33 28 159

124 31 12 167

188 31 28 247

126 31 75 232

-31 22 3 -6 1 88

-28

-25

-23

-24

3 10 5 -12 -11 -40 56 -17

4 10 5

4 10 5

4 10 5

-17

-23

-30

-23

-27

-35

0

0

0

1.363

1.246

1.106

2.174

1.363

1.246

1.106

0 995 58.787

-300 -300 3.679 60.865

-350 -350 2.210 59.092

-350 -350 2.110 58.706

-400 -400 2.090 58.903

Op te nemen als beschikbare begrotingsruimte Corona Op te nemen als beschikbare begrotingsruimte

439

138

0

0

0

-17

-23

-27

-35

Nettovoordeel tov Meicirculaire 2021

556

3.558

2.233

2.137

2.125

2. Uitkeringsbasis/hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis (algemeen) Ontwikkeling uitkeringsbasis (OZB) Hoeveelheidsverschillen Subtotaal:

3. Op te nemen als beschikbare begrotingsruimte Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz Uitvoering en implementatie Breed offensief Europese richtlijn energieprestatie gebouwen Bijdrage centrale voorziening Basisregistratie Personen Logisch ontwerp GBA Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden Landelijke structuur interventieteams Toezicht en handhaving gastouderschap Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Jeugdhulp Participatie (IU) Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015 Gezond in de stad (DU) Subtotaal:

-11

66

4. Corona steunpakket Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) (compensatie corona) Buurt- en dorpshuizen (compensatie corona) Lokale cultuur (compensatie corona) Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden (compensatie corona) Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden (compensatie corona) Gemeentelijk schuldenbeleid (compensatie corona) Bijzondere bijstand (compensatie corona) Subtotaal:

331 16 92

439

16 47 50 25 138

5. Extra gelden Jeugd 2.174

Jeugdzorg Jeugd ingaande 2023 stelpost (75%)* *De 545.000 voor Jeugd vanaf 2023 was reeds in Mei meegenomen Subtotaal:

6. Correcties Behoedszaamheidscorrectie -/-30% van het accres Subtotaal: Totaal voordeel tov Meicirculaire 2021 Berekening Septembercirculaire 2021

Datum 19 oktober 2021 Ons kenmerk UIT-21-12982 Paginanr. 3

1. Accressen / Loon- en prijsontwikkeling / BTW-compensatiefonds / Opschalingskorting De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. De doorwerking van aanvullende rijksuitgaven naar het gemeentefonds bedraagt ± 10%. Dus als de rijksuitgaven stijgen met € 100 miljoen, stijgt het accres met ± € 10 miljoen. Voorwaarde is wel dat de rijksuitgaven zijn gekoppeld aan het accres. In de Septembercirculaire 2021 zijn de accressen vanaf 2022 weer bijgewerkt. Deze keer valt het mee, alle jaren vallen positief uit. De voordelen ten opzichte van de Meicirculaire 2021 zijn cumulatief als volgt:  2022: Landelijk € 583,3 miljoen: Oldenzaal € 1.010.000;  2023: Landelijk € 67,4 miljoen; Oldenzaal € 1.126.000;  2024: Landelijk € 16,2 miljoen; Oldenzaal € 1.150.000;  2025: Landelijk € 90,6 miljoen; Oldenzaal € 1.306.000. In alle jaren zijn de hogere accressen het gevolg van hogere loon- en prijsontwikkelingen dan tot nu toe aangenomen. Ook is in de jaren na 2022 het accres opwaarts bijgesteld als gevolg van uitgaven ten behoeve van klimaatmaatregelen, het compenseren gedupeerden van de kinderopvangtoeslag, zorg en de hogere EU-afdrachten. Gemeenten declareren hun BTW op overheidstaken bij het BTW CompensatieFonds (BCF).

Om te voorkomen dat er een openeindregeling ontstaat heeft de Rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties. Voor 2021 wordt ingeschat dat de gemeenten zo’n € 215,9 miljoen onder het plafond blijven. Voor Oldenzaal betekent dit t.o.v. eerdere inschattingen een incidenteel voordeel van € 374.000. Bij de meicirculaire 2022 volgt de definitieve afrekening over 2021. De stijging van de, door gemeenten bekritiseerde, opschalingskorting in 2020 t/m 2022 (landelijke 270 miljoen) wordt wederom eenmalig uitgesteld. Een incidentele meevaller voor Oldenzaal van € 466.000. Vanaf 2023 wordt het oorspronkelijk verloop weer aangehouden, zodat uiteindelijk in 2025 de structurele uitname van € 975 miljoen wordt gerealiseerd. Of dit laatste ook daadwerkelijk gebeurt, is aan het nieuwe kabinet. Zonder de opschalingskorting zou Oldenzaal vanaf 2025 bijna € 1,7 miljoen meer ontvangen uit het gemeentefonds. 2. Uitkeringsbasis/hoeveelheidsverschillen Bij het begrip “ontwikkeling uitkeringsbasis” praten we over de mutaties van de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden enzovoort. Als de landelijke trend afwijkt kan dit voor een individuele gemeente voor- of nadelen opleveren. 3. Taakmutaties c.q. als beschikbare begrotingsruimte op te nemen Binnen het gemeentefonds zijn bedragen geoormerkt voor (intensivering) van bepaalde taken.

Het gaat hier om nieuwe taken en om aanpassingen van de bedragen van reeds eerder geoormerkte bedragen. Daarnaast vinden er ook uitnames plaats. Alleen de mutaties vanaf 2022 groter dan € 10.000 worden hier toegelicht. Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz Op 1 januari 2020 is de hulpmiddelenzorg aan cliënten die in een Wlz-instelling wonen, vereenvoudigd. Vanaf deze datum worden mobiliteitshulpmiddelen (zoals een rolstoel en een scootmobiel) voor alle cliënten in een Wlz-instelling verstrekt vanuit de Wlz en niet meer vanuit de Wmo 2015. Een lagere uitkering in het gemeentefonds voor Oldenzaal van rond € 25.000.

Datum 19 oktober 2021 Ons kenmerk UIT-21-12982 Paginanr. 4

Toezicht en handhaving gastouderschap Voor het ondersteunen van gemeenten bij hun handhavingstaak in de kinderopvang ontvangt Oldenzaal vanaf 2022 jaarlijks € 10.000 extra via de algemene uitkering. Uitvoeringskosten SVB PGB Jeugdhulp en WMO 2015 De SVB regelt de betaling aan de zorgverlener voor WMO- en jeugdcliënten van de gemeente. Hiervoor wordt de SVB via het gemeentefonds structureel gecompenseerd. Omdat deze compensatie echter jaarlijks wordt bepaald, en varieert van jaar tot jaar, wordt dit bedrag incidenteel opgenomen. Voor 2022 een nadeel van € 52.000. Participatie Het UWV voert de no-riskpolis uit voor de gehele gemeentelijke doelgroep banenafspraak en nieuw beschut werk. Dit jaar bleken de uitgaven van het UWV aan de no-riskpolis hoger te zijn geweest dan aanvankelijk geraamd. Dit wordt gefinancierd via een verlaging van het gemeentefonds. Gezond in de stad Het stimuleringsprogramma Gezond in de Stad wordt in 2022 voortgezet. Hierdoor ontvangt Oldenzaal € 56.000. 4. Corona Steunpakket In totaal ontvangt Oldenzaal in 2022 € 138.000 in het kader van het steun- en herstelpakket Corona, om bijstandsgerechtigden aan het werk te helpen en mensen te ondersteunen bij schulden- en armoede problematiek. Dit geld houden wij apart beschikbaar. 5.

Extra gelden Jeugd De belangrijkste taakmutatie in de circulaire betreft de definitieve verdeling van € 1.305 miljoen voor het jaar 2022 ter compensatie van de tekorten in de Jeugdzorg. Een nieuw kabinet zal een besluit moeten nemen over de structurele financiën. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft op 29 juni jl. de verdeelwijze gepubliceerd van de middelen 2022. In deze brief is een indicatie gegeven wat het voor een individuele gemeente kan betekenen. Op basis hiervan hebben we al een bedrag opgenomen in de Programmabegroting 2022. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 hebben het Rijk, de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO) afgesproken dat de gemeenten een stelpost mogen opnemen in de begroting. Vanuit behoedzaamheid en in het licht van de afspraken dat gemeenten ook zelf kostenbesparende maatregelen kunnen nemen, geldt hiervoor een maximum van 75% van het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen. Deze bedragen zijn ook al meegenomen in de Programmabegroting 2022.

Datum 19 oktober 2021 Ons kenmerk UIT-21-12982 Paginanr. 5

Concreet betekent de onderste regel voor Oldenzaal voor de jaren 2022 t/m 2025 resp. € 2.174.000, € 1.908.000, € 1.791.000 en € 1.651.000. 6. Correcties Het hoge accres (zie punt 1.) wordt grotendeels veroorzaakt door een hoger geraamde loon- en prijsstijging (inflatie) en extra rijksuitgaven. De ervaring heeft ons geleerd dat loon- en prijsmutaties grillig zijn en een grote impact hebben op de omvang van het gemeentefonds. Daarnaast realiseert het Rijk de laatste jaren lang niet alle geraamde uitgaven (onderuitputting). Beide zaken kunnen in een volgende circulaire tot een (forse) negatieve aanpassing leiden. Om al te grote schommelingen tussen circulaires te beperken kiezen we ervoor het accres voor zo’n 70% mee te nemen, vandaar dat in de berekening een negatieve correctie van 30% is opgenomen. In het overzicht als “behoedzaamheidscorrectie” voor de jaren 2022 t/m 2025 opgenomen (resp. € -/-300.000, € -/-350.000,.€ -/-350.000 en € -/-400.000) Conclusie Als we de uitkomsten, inclusief behoedzaamheidscorrectie, van de Septembercirculaire 2021 toevoegen aan de saldi van de conceptbegroting 2022 ziet het totaalplaatje er als volgt uit: 2022 Conceptprogrammabegroting V 2022 Uitkomst Septembercirculaire V 2022 Totaal V

2023

2024

2025

630 N

221 V

19 V

716

1.258 V

870 V

891 V

1.019

1.888 V

649 V

910 V

1.735

Via de Decembernota 2021 zullen deze bedragen in de begroting worden verwerkt.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de secretaris

de burgemeester