6f - Algemene Beschouwingen PvdA

Kaders Voorzitter, politiek gaat overwegend over de vraag waar we als stad ons gemeenschapsgeld aan uitgeven. Als PvdA Oldenzaal geloven wij dat politiek niet alleen gaat over geld en rendement: het gaat om zaken die zó waardevol zijn dat ze niet in geld zijn uit te drukken. De begroting dient binnen deze kaders opgesteld te worden. Om deze uitspraak scherper te maken: binnen de kaders die wij stellen aan de begroting, dienen wij beleid te bekostigen dat een bijdrage levert aan essentiële randvoorwaarden van het leiden van gelukkig, waardevol en gezond leven, waarin zekerheid op sociale contacten en waardevol werk de basis is. Als PvdA Oldenzaal willen wij eerlijk en transparant zijn over financiën. Wij geloven dat elke euro besteed moet worden aan initiatieven die het Oldenzaalse belang dienen. We kunnen met elkaar constateren dat het huishoudboekje van de gemeente doorgaans keurig op orde is, mede omdat wij voorzichtig begroten en conservatief met ons geld omgaan: een gegeven waar elke bankier zijn vingers bij aflikt. Juist in deze tijden zouden we echter moeten overwegen om incidentele baten in te zetten om structurele lasten van Oldenzaal terug te dringen. Dit zou getuigen van bestuurlijk lef, iets waarover ik het vanavond met u wil hebben.

Het ontbreken van bestuurlijk lef kan een gevolg zijn van het feit dat we verliefd zijn geworden op positieve cijfers onderaan de streep. Ons rapportcijfer voor het vak financiën werd door sommige partijen in uw raad geschat op een 8. Er wordt door sommige partijen zelfs gesuggereerd dat dit cijfer naar een 9 opgekrikt dient te worden. Als PvdA maken wij ons zorgen over de consequenties van deze ambitie. Betekent een investering in meer bijles over financiën niet in een lager rapportcijfer voor het kernvak sociaal domein? Als de voorjaarsnota iets duidelijk heeft gemaakt, dan is dat wel het feit dat uw raad binnenkort ingeschreven dient te worden bij Steunenbrink om wat aan het sociaal domein te doen. Bestuurlijk lef Geld beheren en uitgeven vraagt om bestuurlijk lef. Als raad tonen we zo nu en dan onvoldoende lef: de durf om vooruit te kijken ontbreekt in sommige gevallen. We rekken financiële kaders op, zodat we altijd binnen de lijntjes kunnen kleuren en een vlekkeloze begroting kunnen presenteren. Dit blijkt onder meer uit het feit dat het college in tijden als deze geen andere bestemming kunnen vinden voor de financiële meevaller van ruim 7.000.000 dan de algemene reserves.

Hieruit blijkt dat we dit geld niet durven te oormerken en niet durven te investeren in zaken waarvan we weten dat deze op ons af zullen komen, zoals toenemende armoede en een complexer wordende hulpvraag onder jeugdigen. Een keurig huishoudboekje is daarbij het uitgangspunt geworden en niet de menselijke maat. Dit ontbrekende bestuurlijke lef is inmiddels doorgedrongen in onze dagelijkse vergaderingen en heeft uiting gekregen in de zogeheten Zinkweg-norm: een norm die voorschrijft dat we 1% van onze begroting reserveren voor de totstandkoming van innovatief en ontwikkelgericht beleid. In tijden als deze, waarin veel Oldenzalers niet weten of ze de energierekening nog kunnen betalen, zijn wij van mening dat deze norm moeten inruilen voor een andere ambitie. Voorzitter, gelet op de beperkte tijd die ons gegeven is, wil ik me voor nu – in dit debat – beperken tot het opwerpen van twee voorbeelden waaruit blijkt dat een norm niet meer bij deze tijd past, te noemen: (i) energiearmoede en (ii) een voorziene bezuiniging op de POH-jeugd. Energiearmoede We leven in onzekere tijden. De huizenprijzen stijgen door het dak en de prijzen van energie exploderen. Deze laatste ontwikkeling treft niet langer alleen onze huishoudens met een minimuminkomen in het hart, maar ook groep huishoudens die zich nog nooit hebben hoeven te bekommeren over hun huishoudboekje.

Zij zien hun spaarrekening slinken: een gegeven dat zij tot voor kort voor onmogelijk hadden gehouden. In tijden als deze is het streven naar zwarte cijfers onderaan de streep onderschikt geworden aan de bestemming van onze gelden. Met andere

woorden: in tijden als deze is het onverantwoord om vast te houden aan de ambitie om een keurig huishoudboekje te presenteren. In plaats daarvan moeten wij Oldenzalers een helpende hand toereiken en fungeren als een sociaal vangnet voor onze inwoners die Oldenzaal dat unieke karakter geven. Daarmee kunnen we voorkomen dat een on-Oldenzaals fenomeen als armoede zijn intrede kan maken in onze prachtige stad. Dát is bestuurlijk lef: incidentele, financiële baten durven delen met onze inwoners. Deze gedachte wil ik alvast opgeworpen hebben. Met het opwerpen van deze gedachte zijn onze burgers niet geholpen. Dit geldt zeker niet voor onze burgers die getroffen worden door stille armoede als gevolg van de onverwachte hoge energiekosten. Een voorbeeld van een groep Oldenzalers die getroffen wordt door stille armoede is de groep Oldenzalers die woonachtig is in de woonzorgcentra van onze stad: een gegeven waar wij het college ook in het politiek forum voorafgaand aan deze vergadering al op hebben gewezen. Dit roept bij ons de vraag op waarom u als college een verscherping heeft aangebracht op de voorwaarden die door de rijksoverheid worden gesteld aan het ontvangen een tegemoetkoming op de stijgende energielasten.

In afwachting van de beantwoording, houden wij een motie aan, waarin wij het college oproepen om het minimumbeleid tijdelijk uit te breiden, zodat inwoners van woonzorgcentra ook in aanmerking kunnen komen voor deze regeling. Bezuiniging op de POH-jeugdzorg In de kadernota geeft het college aan dat er 50.000 euro van het budget POH-jeugd wordt gehaald. Het is ons niet duidelijk of het hier gaat om een substantiële bezuiniging of een herverdeling op de inzet.Anno 2022 zien we een groeiende hulpvraag onder jeugdigen. Tegelijkertijd zien we dat diezelfde hulpvraag alsmaar complexer wordt. Eén ding is voor ons duidelijk: wat er ook gebeurt, op de hulp die door de POH-jeugd geboden wordt, mag op geen enkele manier minder worden: zeker niet nu we de week van de huisarts achter de rug hebben. Integendeel: wat de PvdA Oldenzaal betreft moet de POH-jeugd in staat worden gesteld om meer hulp te kunnen bieden. Immers is de inzet van een POH-jeugd een van de remedies tegen het beteugelen van de explosief stijgende kosten van de jeugdzorg en het ontzorgen van onze huisartsen: een groep waar we vandaag de dag zuinig op moeten zijn. De PvdA Oldenzaal vindt dat er veel vaker een praktijkondersteuner jeugd aanwezig moet zijn bij een huisarts. De bedoeling hiervan is immers dat jongeren zo laagdrempelig hulp kunnen krijgen en geen beroep meer hoeven te doen gespecialiseerde GGZ.

Onderzoek staaft deze uitspraak: vooral de laagdrempelige aard van deze hulp is een succesfactor, doordat de huisarts een vertrouwd adres is. POH’s-jeugd kunnen 41 procent van de jeugdigen en ouders die met psychische problemen aankloppen bij de huisartsenpraktijk helpen met snelle, kortdurende en lichte hulp. Dit is een uitstekend voorbeeld van een initiatief dat veel geld kost en niet direct financiële baten oplevert. Dit neemt echter niet weg dat we met dergelijke initiatieven investeren in zaken die zó waardevol zijn, dat ze niet in geld zijn uit te drukken. Vanuit deze constatering willen wij het college vragen wat ze college bedoelt met de voorziene bezuiniging of herverdeling op de inzet van POH-jeugd. Tot de beantwoording van deze vraag houden wij een motie over de voorgestane bezuiniging of herverdeling aan. Het recht op ontwikkeling Voorzitter, zojuist refereerde ik al even aan bestuurlijk lef. Bestuurlijk lef betekent vooruitkijken en durven inspelen op mogelijke kansen, zodat wij nu alvast iets kunnen doen voor onze stadsgenoten. Voorzitter, ik ga het nu niet hebben over het laaggeletterdheid. Wij willen het als dé onderwijspartij van Oldenzaal hebben over kansenongelijkheid en het recht op ontwikkeling. In de laatste jaren zien we het aantal aanbieders van commerciële bijles, examentraining en huiswerkbegeleiding toenemen.

Dit is zorgelijk, temeer omdat dit kansenongelijkheid in de hand werkt. Ik zal een voorbeeld geven. Twee kinderen zijn biologisch identiek aan elkaar. Kind 1 groeit op in een gezin alwaar financiële middelen ruim voorhanden zijn. Kind 2 groeit op in een gezin alwaar de eindjes nét aan elkaar geknoopt kunnen worden. Met veel aandacht van ouders en een wekelijks bezoek aan

Steunenbrink of een van zijn vele collega’s kunnen beide kinderen nét prettig ontwikkelen op havoniveau. Voorzitter, u voelt de crux al: kind 2 heeft helaas niet de financiële middelen om een wekelijks bezoek aan Steunenbrink of zijn collega’s te beleggen en zal daarom het havoniveau niet kunnen handhaven. Ik noem hier een klein voorbeeld, dat op de lange termijn een grote impact zal hebben. Kind 1 zal immers hoogstwaarschijnlijk in de toekomst kunnen genieten van een hoger inkomen dan kind 2. Beide kinderen willen op hun beurt het beste voor hun eigen kinderen, al zullen zij geconfronteerd worden met dezelfde problematiek die ik zojuist beschreef. Daarmee zullen sociaaleconomische klassen verder uit elkaar groeien en zullen niet alle kinderen dezelfde kansen krijgen, zo oordeelt ook de Inspectie van het Onderwijs als de OECD. Om de toenemende kansenongelijkheid terug te dringen dan wel niet verder te laten oplopen, zullen wij in de tweede termijn van deze vergadering een motie indienen. Voorzitter, ik rond af. Oldenzaal bruist van een weelderig verenigingsleven, hardwerkende mensen en veel meer zaken die onze stad mooi maken. In Nederland is er geen enkele andere stad waar je met dat troste gevoel over de markt kunt lopen. Wij zijn nuchter, sociaal, familiemensen en soms een tikkeltje bourgondisch. Dit zijn waarden en eigenschappen waar we ontzettend trots op mogen zijn.

Om ervoor te kunnen zorgen dat we trots kunnen blijven op onze stad, zullen wij – in afwachting van de beantwoording van enkele vragen die we gesteld hebben – een drietal moties indienen. Dank u wel en nu voorwaarts.