6 - UIT-23-13230 Raadsinfobrief analyse Meicirculaire 2023 Gemeentefonds

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

18 juli 2023 Onderwerp Analyse Meicirculaire 2023 Gemeentefonds

Datum college

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

UIT-23-13230

Zaaknummer

Andre Hagreis (0541) 58 8274 Bijlage(n) 1

Behandeld door Telefoonnummer

Geachte leden van de raad en forumleden, Deze analyse van de meicirculaire 2023 geeft de verschillen weer met de uitkomsten van de decembercirculaire 2022 en kadernota 2024 en wordt meegenomen in de programmabegroting 2024 en de najaarsnota 2023. Onzekerheid duurt voort De, eerder in de meicirculaire 2022, genoemde risico’s en onzekerheden zijn nog niet voorbij en de voorspelde inflatie (loon-prijsspiraal) is uitgekomen. De forse loon- en prijs ontwikkelingen hebben grote impact op de omvang en voorspelbaarheid van het gemeentefonds. Daarnaast draagt het rijk bij aan de onzekerheid door vanaf 2026 eenzijdig de “trap op trap af” systematiek voor het ramen van de omvang van het gemeentefonds los te laten. Ook is de discussie rondom de (omvang) van de extra Jeugdgelden niet nog afgerond. Toelichting verschillen met decembercirculaire 2022 Onderstaande tabel geeft het verloop van het gemeentefonds weer tussen december 2022 en mei 2023. De afwijkingen worden puntsgewijs toegelicht.

Datum 18 juli 2023 Ons kenmerk UIT-23-13230 Paginanr. 2

Berekening beginstand December 2022 1. Accressen/Loon en prijsbijstellingen Accresontwikkeling in mei 2023, ujr 2023 t/m 2028 Nominale ontwikkeling in de meicirculaire 2023 (verleggen basisjaar) Subtotaal: 2. Hoeveelheidsverschillen/uitkeringsbasis Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis in meicirculaire 2023 Subtotaal: 3. Taakmutaties/beschikbare begrotingsruimte Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Werkdrukverlaging jeugdbescherming Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Herinvoering eigen bijdrage WMO Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne Taal voor ontheemden uit Oekraïne Maatschappelijke begeleiding Diversen Subtotaal: 4. WOZ WOZ-waarden mutaties Maatstaf ozb: WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven Subtotaal: 5. Participatie Participatie (IU) Subtotaal: 6. Jeugdgelden Vervallen ingeschatte Jeugdgelden van het rijk begroting 2023-2026 (december 2022) Jeugdzorggelden beschikbaar gesteld via Meicirculaire 2023 Stelpost rijksbijdragen Jeugd Subtotaal: Totaal verschil (bruto) Berekening Meicirculaire 2023

2023

2024

2025

2026

2027

67.360

68.828

70.179

65.510

63.339

528

1428

1402

1011

2784

528

2.317 3.745

2.290 3.692

2.022 3.033

1.923 4.707

22 -264 -242

-429 158 -271

-716 156 -560

-1.001 152 -849

-1.192 152 -1040

204

195

188

185

177 -411

171 -398

73 58 -20

-153 38 19 24 10 49

-153

-153

-153

-153

14 -139

14 250

11 -181

11 -181

-84

-169

-155

-37

-28

-84

-269 -438

-269 -424

-269 -306

-269 -297

574 574

559 559

561 561

498 498

484 484

-2.514

-2.317

-1.597

-1.493

2.600

1.567

86 3.542 72.371

-750 2.769 72.948

669 -928 1.267 66.776

410 -1.083 2.590 65.929

910

910

930,02 153

825 68.183

7. Mutaties aan lastenkant Stelpost lagere uitgaven Jeugd Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches wordt specifieke uitkering

153

153

153

153

Diverse beschikbare begrotingsruimte

-212

0

0

0

0

Totaal mutaties aan lastenkant

-59

153

1.063

1.063

1.083

Totaal verschil (netto)

766

3.695

3.832

2.330

3.673

Totaal uitkomst incl. stelposten

68.124

72.524

74.011

67.839

67.012

Prognose Kadernota 2024 (obv Mei 2022)

n.v.t.

70.847

72.250

69.156

68.329

1.677

1.761

-1.317

-1.317

Saldo t.o.v. Kadernota

1. Accressen/Loon en prijsstellingen Sinds 2022 hebben de fondsbeheerders en de VNG afgesproken een splitsing in het accres aan te brengen tussen een volumedeel en een nominaal deel (t.b.v. loon/prijs). Het volumedeel is vastgeklikt voor de jaren 2022 t/m 2025. Het nominale deel wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de stand meicirculaire.

Datum 18 juli 2023 Ons kenmerk UIT-23-13230 Paginanr. 3

Dit nominale deel (c.q. prijs/loonindex) bepaalt voor het grootste deel het totale voordeel t.o.v. de decembercirculaire 2022. T.o.v. de Kadernota 2024 zijn er voor- en nadelen. Het rijk heeft de nominale ontwikkeling vanaf 2025 neerwaarts aangepast. Hierdoor neemt de afwijking t.o.v. de gemeentelijke percentages toe neemt en ontstaan er forse nadelen vanaf 2026 (“ravijnjaar”). Dat het beeld voor Oldenzaal t/m 2025 gunstig is komt doordat we de zeer hoge accressen 20222025 (zie: Meicirculaire 2022) terughoudend in de huidige begroting (2023-2026) hebben opgenomen waardoor we buffer hebben opgebouwd voor de nieuwe planperiode. 2. Uitkeringsbasis/hoeveelheidsverschillen Bij het begrip “ontwikkeling uitkeringsbasis” praten we over de mutaties van de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden enzovoort. Als de landelijke trend afwijkt kan dit voor een individuele gemeente voor of nadelen opleveren. 3. Taakmutatie/beschikbare begrotingsruimte Alleen taakmutaties kleiner of groter dan 20.000 worden hier toegelicht: Flankerend beleid energiearmoede: Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen.

Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden: Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Werkdrukverlaging: Gezien de acute situatie - met de hoge werkdruk en wachtlijsten - in de jeugdbescherming is in overleg met de VNG eenmalig 10 miljoen over te hevelen van het gemeentefonds naar het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief); Het kabinet stelt structureel extra middelen (€ 110 miljoen) beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft (geraamde opbrengst € 95 miljoen vanaf 2025) en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd.

Datum 18 juli 2023 Ons kenmerk UIT-23-13230 Paginanr. 4

Herinvoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage: Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026). Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij gemaakt hebben en maken voor het vervoer van Oekraïners naar scholen voor de periode januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Taal voor ontheemden uit Oekraïne: De gemeenten ontvangen in 2023 € 15 miljoen om het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassenen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 moet de gemeente inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden begeleiden. Landelijk gaat het om een bedrag van € 12,9 miljoen. 4. WOZ waarden Betreft een actualisatie van de WOZ-waarden en de door het rijk gehanteerde rekentarieven. De forse gestegen WOZ-waarden (in 2022) leiden tot een grotere negatieve aanpassing van de algemene uitkering.

Doordat we hier al bij de September/Decembercirculaire voor een deel rekening mee hadden gehouden is het nadeel voor Oldenzaal in deze circulaire beperkt gebleven. 5. Participatie Het betreft hier met name de loonindexering voor de WSW en het nieuw beschut, die in het betreffende jaar wordt toegekend. 6. Jeugdgelden Sinds 2019 is er discussie tussen rijk en gemeente over de omvang van het extra benodigde jeugdbudget om de gestegen kosten voor de jeugdzorg op te vangen. Door een “commissie van wijzen” is in 2021 aangegeven dat de gemeenten zo’n 1,8 miljard tekort komen (peildatum 2019!) op de jeugdzorg. Het rijk is echter niet van plan dit (volledige) bedrag structureel aan de gemeenten uit te keren en is in gesprek gegaan met de gemeenten (“Hervormingsagenda Jeugd”). In gezamenlijkheid worden maatregelen en kaders ontwikkeld om de uitgaven voor de Jeugd terug te brengen. Dit proces is echter nog (lang?) niet afgerond, daarom heeft de provincie, in haar rol als financieel toezichthouder, de gemeenten op 26 juni j.l. richtlijnen gegeven om bovenstaande in de begroting te verwerken. Samengevat is het effect van begrote bedragen conform richtlijnen provincie t.o.v.

de decembercirculaire 2022 als volgt: Begrote bedragen Jeugdzorg cf richtlijnen provincie Vervallen ingeschatte Jeugdgelden van het rijk begroting 2023-2026 (december 2022) Jeugdzorggelden beschikbaar gesteld via Meicirculaire 2023 Stelpost rijksbijdragen Jeugd Stelpost lagere uitgaven Jeugd Totaal effect

2024

2025

2026

2027

-2.514

-2.317

-1.597

-1.493

2.600

1.567

86

910 160

0 669 910 -18

0 410 930 -153

Datum 18 juli 2023 Ons kenmerk UIT-23-13230 Paginanr. 5

Mutaties aan de lastenkant Een deel van bij punt 5. genoemde posten wordt als beschikbare begrotingsruimte vastgehouden. Daarnaast is hier de stelpost lagere uitgaven Jeugd opgenomen (zie punt 6.) Het gaat hier om verlaging van uitgaven voor de jeugdzorg die via de gemeente lopen maar waar het rijk het risico draagt indien deze verlaging niet lukt. Hier wordt ook de brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches genoemd. Deze wordt uit het Gemeentefonds gehaald maar komt als onderdeel van een specifieke uitkering terug. Financieel beeld incl. Meicirculaire 2023 In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de Meicirculaire 2023 weergeven i.r.t. de totale budgettaire positie van de gemeente Oldenzaal.

Indicatief saldo Kadernota Mutatie Meicirculaire 2023 t.o.v Kadernota Totaal saldo incl Meicirc.

2024 44 1.677 1.721

2025 2.046 1.761 3.807

2026 -1.936 -1.317 -3.253

2027 -386 -1.317 -1.703

Tot slot Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze brief? Neemt u dan contact op met André Hagreis, bereikbaar 06-34456942

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de loco-secretaris

de burgemeester