6 - UIT-22-13121 Raadsinfobrief economische prestaties Oldenzaal en opstellen economische koers

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

8 november 2022 Onderwerp Economische prestaties Oldenzaal en opstellen economische koers Ons kenmerk UIT-22-13121 Behandeld door Hendrik Nijenhuis Telefoonnummer 06 28284246 Bijlage(n) 1 Datum college

Geachte leden van de raad en forumleden, Graag informeren wij u via deze brief over de economische situatie van Oldenzaal op basis van het onderzoek van Bureau Louter. In 2023 gaan we nader onderzoeken hoe de economie van Oldenzaal ervoor staat en waar we ons de komende jaren op gaan richten op (ruimtelijk) economisch gebied. Het volledige onderzoeksrapport van Bureau Louter over de economische prestaties van Oldenzaal treft u aan in de bijlage van deze brief. Onderzoek Bureau Louter: Hoe staat de Oldenzaalse economie ervoor? Bureau Louter onderzocht de economische prestaties van Oldenzaal en alle andere Nederlandse gemeenten. In dit onderzoek bekeken zij aan de hand van 25 indicatoren1 de economische prestaties op lokaal en regionaal niveau (peiljaar: 2020). Dit hebben ze gedaan voor de totale bedrijvigheid en de middel- en kleinbedrijven (MKB: bedrijven en instellingen met minder dan vijftig werknemers). Het uiteindelijke rapportcijfer geeft weer hoe een gemeente of regio economisch presteert 2. Op basis van de uiteindelijke rapportcijfers heeft Bureau Louter een ranglijst ontwikkeld waarin de economische prestaties van Nederlandse gemeenten weergegeven zijn. Daarbij geldt: hoe hoger in de ranglijst, hoe beter de economie in die gemeente volgens het onderzoek presteert en vice versa. Landelijk wordt de bovenkant van de ranglijst gedomineerd door ‘kernsteden’.

Dit zijn steden met een belangrijke werkgelegenheidsfunctie. Suburbane steden zoals Oldenzaal staan op enkele uitzonderingen na wat minder hoog in de ranglijst. In Twente domineren Hengelo, Oldenzaal en Enschede de top 3 van best presterende economieën in de regio. Hengelo scoort met afgerond een rapportcijfer van 7,8 het hoogst in Twente. Oldenzaal scoort een 7,4. Dit is goed voor een tweede plek in Twente en plek 54 in de landelijke ranglijst.

1

De indicatoren hebben betrekking op werkgelegenheid, toegevoegde waarde en starters. Om de indicatoren te vergelijken en samen te voegen, zijn de scores omgerekend naar rapportcijfers. Per indicator is een gewicht toegekend. Dit is bepaald op basis van de resultaten van een enquête waaraan wetenschappers, onderzoekers en beleidsmedewerkers meewerkten (Bron: Bureau Louter). 2

Datum 8 november 2022 Ons kenmerk UIT-22-13121 Paginanr. 2

Van de drie typen indicatoren draagt het aantal arbeidsplaatsen per inwoner van 18-66 jaar het meest bij aan de hoge score. Daarvoor resulteert plaats 11 op de ranglijst van Nederlandse gemeenten. De hoge werkgelegenheidsfunctie van Oldenzaal speelt dus een belangrijke rol bij de economische prestaties van Oldenzaal. Ook voor wat betreft de toegevoegde waarde per inwoner van 18-66 jaar scoort Oldenzaal goed, met plaats 41. Oldenzaal blijft echter achter met het aantal startende bedrijven. Daarvoor resulteert slechts plaats 282. De afgelopen twee decennia (1996-2020) zijn de economische prestaties van Oldenzaal toegenomen. Ten opzichte van 2010 zijn de economische prestaties van Oldenzaal iets afgenomen. In 2010 stond Oldenzaal nog op plek 22. MKB’ers Oldenzaal economisch meest vitaal van Twente! In het onderzoek is speciale aandacht voor het midden- en kleinbedrijf (MKB). Onder deze groep vallen alle bedrijven met 49 werknemers of minder. Het MKB in Oldenzaal kent met een rapportcijfer van een 7,8 een zeer sterke positie. Volgens het onderzoek is de Oldenzaalse economie in deze grootteklasse zelfs het meest vitaal van Twente. Hof van Twente en Hengelo volgen met respectievelijk een 7,3 en een 7,1. Landelijk gezien staat het Oldenzaalse MKB op plek 24. Op basis van de arbeidsmarkt en de toegevoegde waarde zit het MKB van Oldenzaal in de nationale top.

De ontwikkeling van het MKB in Oldenzaal laat op de lange termijn (1996-2020) een positieve ontwikkeling zien. Ten opzichte van vergelijkbare gemeenten en omliggende gemeenten van Oldenzaal kent Oldenzaal ook duidelijk een betere ontwikkeling. Ten opzichte van 2010 laten de economische prestaties van Oldenzaal een negatieve trend zien. Dit komt met name doordat de ontwikkeling van het aantal zelfstandigen zonder personeel in de gemeente relatief laag is. Al met al laat het onderzoek van Bureau Louter zien dat de economie van Oldenzaal er goed voor staat. De aanwezigheid van veel bedrijvigheid per inwoner – met name in het MKB – speelt daarbij een belangrijke rol. Duiding op basis van andere economische kengetallen Ook andere beschikbare kengetallen helpen om een beeld te krijgen van de economische prestaties van Oldenzaal. Zo laten werkgelegenheidsgegevens van BIRO3 (peildatum: 1 april 2021) tussen 2020 en 2021 in Oldenzaal een werkgelegenheidsgroei van +1,9% zien. In absolute zin gaat het om +360 banen. Daarmee is de banengroei sterker dan Twente en het landelijke niveau (respectievelijk: +0,5% en +1,3%). Al met al droegen bedrijven op de Oldenzaalse bedrijventerreinen voor het grootste deel bij aan de banengroei in de stad. Zo groeide in 2021 bijvoorbeeld het aantal banen op Hanzepoort met 260 en op Jufferbeek-Zuid met 150.

Een jaar eerder lieten beide bedrijventerreinen nog een banenkrimp zien (respectievelijk: -110 en -90 banen). Op Eekte-Hazewinkel daalde het aantal banen licht in 2021 (-10 banen), terwijl de werkgelegenheid een jaar eerder nog toenam met 90 banen. Bedrijven in de industriesector (19% van totale werkgelegenheid), gezondheidszorg (14%) en detailhandel (12%) zijn in Oldenzaal de grootste werkverschaffers. Over de periode 2020-2021

3

BIRO: Werkgelegenheidscijfers van provincie Overijssel (Kennispunt Twente).

Datum 8 november 2022 Ons kenmerk UIT-22-13121 Paginanr. 3

laten de industrie en gezondheidszorg een banengroei zien van respectievelijk +4% en +1%. De werkgelegenheid in de detailhandel kromp licht in deze periode (-1%). In verhouding met de beroepsbevolking4 kan geconcludeerd worden dat Oldenzaal relatief veel arbeidsplaatsen telt en in Twente een belangrijke werkgelegenheidsfunctie inneemt. Zo zijn er in Oldenzaal 112 arbeidsplaatsen per honderd inwoners die deel uitmaken van de beroepsbevolking, terwijl het landelijk en in Twente om respectievelijk 94 en 95 arbeidsplaatsen gaat. Daarnaast heeft Oldenzaal in vergelijking met Twente en het landelijke niveau een lager werkloosheidspercentage en hogere netto arbeidsdeelname5 (peildatum: 2020). Het werkloosheidspercentage was in 2020 in Oldenzaal 3,4%, terwijl in zowel Twente als Nederland 3,8% van de beroepsbevolking werkloos was. Bij de netto arbeidsparticipatie gaat het in Oldenzaal om 69,5% en in Twente en Nederland om respectievelijk 67,1% en 68,4%. Net als de werkgelegenheid groeide in Oldenzaal ook de bedrijfspopulatie de afgelopen jaren. De toename van het aantal eenmanszaken speelt hier een belangrijke rol bij. De groei van de bedrijfspopulatie en de rol van eenmanszaken daarbij sluit aan bij de regionale en landelijke ontwikkelingen.

Opstellen economische koers Oldenzaal Volgens het onderzoek van Bureau Louter en andere economische kengetallen staat de Oldenzaalse economie er regionaal en landelijk gezien goed voor. Dat willen we graag zo houden. Daarnaast zien we dat de ruimte voor bedrijven steeds schaarser wordt en dat er kansen zijn voor bijvoorbeeld de revitalisering van onze bedrijventerreinen. Om deze redenen gaan we in 2023 nader onderzoeken hoe de economie van Oldenzaal ervoor staat en waar we ons de komende jaren op gaan richten op (ruimtelijk) economisch vlak. Daarbij gaan we onder andere in op gronduitgifte op en revitalisering van bedrijventerreinen. Het opstellen van de economische koers vindt integraal plaats en doen we samen met onze partners in de stad. Hierover houden we u uiteraard op de hoogte. Tot slot Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze brief? Neemt u dan contact op met Hendrik Nijenhuis (h.nijenhuis@oldenzaal.nl en 06 28284246).

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de secretaris

4

de burgemeester

CBS: Deze groep bestaat uit personen van 15 tot 75 jaar die ofwel betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking), of recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking). 5 CBS: Het aandeel van de werkzame beroepsbevolking (15 t/m 74 jaar) in de bevolking van dezelfde leeftijdsgroep (beroeps- en niet-beroepsbevolking).