14 - UIT-24-13280 Raadsinfobrief implementatie en gevolgen van de Omgevingswet

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

23 januari 2024 Onderwerp Implementatie en gevolgen van de Omgevingswet

Datum college

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

UIT-24-13280

Zaaknummer Behandeld door Telefoonnummer

Esther meijer (0541) 58 8111

Bijlage(n)

Geachte leden van de raad en forumleden, Via deze brief ontvangt u een update over de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen. Beide wetten zijn op 1 januari in werking getreden. In deze brief wordt ingegaan op:  op het doel van beide wetten;  de communicatie hierover;  de invloed van de wetten op initiatiefnemers;  de status van het nieuwe digitale omgevingsloket; en  de invloed van beide wetten op uw raad. Doel van de Omgevingswet Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. Zodat het bijvoorbeeld makkelijker is om bouwprojecten te starten. We willen wonen en werken in een prettige leefomgeving. Maar Nederland is klein en dichtbevolkt. Dit betekent dat gemeenten niet alles kunnen doen wat een inwoner zou willen. De Omgevingswet helpt te bepalen welke ideeën er wel of niet worden uitgevoerd in een bepaald gebied. Dit gaat in goed overleg met alle betrokkenen. Doel en inhoud van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen Het doel van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is de kwaliteit van bouwwerken te verbeteren. Voor de bouw van meldingsplichtige technische bouwactiviteiten, is een kwaliteitsborger verplicht. Voorlopig geldt dit voor nieuwbouw van bouwwerken in gevolgklasse 1: eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden.

De kwaliteitsborger ziet erop toe dat een bouwwerk bij gereedmelding aan de regels voldoet. Eerst had de gemeente deze rol. Nu is deze kwaliteitsborger iemand onafhankelijk van de gemeente. Hij toetst de bouwtechnische aspecten tijdens de bouw. Later treedt de Wkb ook in werking voor verbouw in gevolgklasse 1 en gevolgklasse 2 en 3. Gevolgklasse 2 en 3 zijn risicovolle bouwwerken, zoals een appartementencomplex of scholen. Meer informatie: Wet kwaliteitsborging voor het bouwen | Gemeente Oldenzaal

Datum 23 januari 2024 Ons kenmerk UIT-24-13280 Paginanr. 2

Communicatie over de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen Landelijk loopt er een informatiecampagne. Deze is gepubliceerd in landelijke kranten en banners zijn gekoppeld aan bepaalde sites: bijvoorbeeld Funda en de sites van bouwmarkten. De website van de gemeente Oldenzaal is aangepast. De volgende pagina’s bevatten informatie over de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen:  Omgevingswet;  bouwen en verbouwen;  omgevingsvergunning;  en goede omgevingskwaliteit (was Welstand);  Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Lokaal plaatsten we de afgelopen maanden een aantal berichten op LinkedIn waarin wij initiatiefnemers en bouwende partijen attenderen op de wijzigingen. Wij verwijzen hen naar de algemene informatie over beide wetten op onze website. Wat is voor initiatiefnemers veranderd?  Vooroverleg was er al, maar wordt nog belangrijker.  De aanvraag moet nu digitaal ingediend worden (het bestand kan niet geprint worden).  Participatie is voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) verplicht onder de Omgevingswet als het college het bevoegd gezag is (in andere gevallen bestaat er de mogelijkheid om in te spreken of zienswijzen in te dienen bij behandeling in de gemeenteraad).

Er staan documenten op onze site om initiatiefnemers te helpen: ○ een handleiding; ○ een voorbeeld brief voor het uitnodigen van omwonenden; ○ een voorbeeld opzet van een informatiebijeenkomst; en ○ een voorbeeld verslag van een participatiebijeenkomst.  De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen is in een aantal gevallen van toepassing. Sinds september ontvangen initiatiefnemers die een verzoek om vooroverleg aanvragen een brief. Hierin staat dat zij bij een definitieve aanvraag na 1 januari mogelijk een kwaliteitsborger nodig hebben. In de brief geven wij aan wat de rol van een kwaliteitsborger is en hoe de rollen van aannemers en gemeente door deze borger veranderen. Deze brief is ook op onze website geplaatst onder de pagina “Omgevingsvergunning”. Als een bouwwerk klaar is, mag de initiatiefnemer het nog niet gebruiken. Eerst overhandigt de initiatiefnemer het dossier dat de kwaliteitsborger voor hem of haar opstelde (met handtekening van de kwaliteitsborger) aan de gemeente. De gemeente moet binnen 10 werkdagen aangeven of zij akkoord gaat. Zodra dat akkoord binnen is mag de initiatiefnemer het bouwwerk in gebruik nemen. Voorlichting voor ondernemers Een kleine enquête onder plaatselijke bouwende partijen heeft laten zien dat grote bedrijven die lid zijn van Bouwend Nederland weten wat er op hen af komt. De kleine ondernemingen hebben behoefte aan meer informatie.

In november is de gemeente samen met een aannemer een pilot gestart om een casus van aanvraag tot en met de oplevering te doorlopen op basis van de Wet kwaliteitsborging voor het

Datum 23 januari 2024 Ons kenmerk UIT-24-13280 Paginanr. 3

bouwen. De aannemer heeft een kwaliteitsborger ingeschakeld. Eind januari/begin februari gaan we ervaringen samen met de aannemer en kwaliteitsborger delen in een bijeenkomst voor alle (kleine) bouwende partijen in Oldenzaal. Status digitale omgevingsloket Verwachtingsmanagement: systeem vaak nog erg omslachtig Landelijk werken de systemen nog niet optimaal. Zo kan het voorkomen dat bij een vergunningcheck in het Omgevingsloket (https://omgevingswet.overheid.nl/home) om te kijken of een vergunning nodig is (afhankelijk van de ligging van de projectlocatie):  eerst vragen door de provincie worden gesteld;  vervolgens het Waterschap (dezelfde) vragen stelt;  en tenslotte de gemeente nog een aantal vragen heeft (vaak ook weer dezelfde). En dat het antwoord is: neem contact op met uw gemeente. Dit is voor de initiatiefnemer natuurlijk erg frustrerend. Er wordt zowel landelijk als lokaal aan gewerkt om deze vergunningcheck te verbeteren. Dit hebben we vermeld op onze website bij de pagina over het aanvragen van een “Omgevingsvergunning” en we vragen hiervoor begrip van de initiatiefnemers. Wanneer je daarnaast de regels zoekt die gelden op jouw perceel, zie je alle regels die gelden. Inmiddels zijn er wel tabjes aangebracht zodat de regels van gemeente, waterschap, provincie en overheid los staan van elkaar. Maar het blijven veel regels die oppoppen.

Wanneer je tot slot activiteiten invoert voor een vergunningaanvraag zijn er ook heel veel activiteiten waar uit gekozen kan worden. Als je op ‘bouwen’ zoekt, krijg je ca. 20 keuzemogelijkheden. Daarnaast vraagt het systeem tijdens de aanvraag of sprake is van aanvullende activiteiten. Voor iemand met kennis op dit gebied zorgt het ervoor dat je niets vergeet. Voor iemand die die kennis niet bezit, komt er heel veel op hen af. Verwachtingsmanagement: ontvangen ontvangstbevestiging We weten ook niet of het nieuwe omgevingsloket al helemaal stabiel is. Lokaal en landelijk zijn veel tests uitgevoerd. De meeste aanvragen kwamen goed over, maar er zitten nog wel fouten in het systeem. De bedrijven die de software leveren, doen er alles aan om het stelstel goed werkend te krijgen. We adviseren initiatiefnemers contact op te nemen met ons (de gemeente) wanneer zij binnen 5 werkdagen geen ontvangstbevestiging hebben ontvangen. Wat verandert er voor uw raad? In november 2022 heeft uw raad het bindend adviesrecht voor de raad vastgesteld In grote lijnen is dit bindend adviesrecht gebaseerd op de verklaring van geen bedenkingen die tot 31 december van toepassing was.

De volgende lijst van gevallen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit wordt aangewezen als gevallen waarbij de gemeenteraad een bindend advies - gebaseerd op artikel 16.15a, onder b, van de Omgevingswet - geeft aan het college van burgemeester en wethouders: a. projecten voor het realiseren van meer dan 30 woningen/appartementen met de daarbij behorende voorzieningen; b. projecten voor antenne-installaties hoger dan 40 meter; c. projecten voor het realiseren van windmolens hoger dan 25 meter en zonnevelden (grondopstelling met zonnepanelen) groter dan 100 vierkante meter;

Datum 23 januari 2024 Ons kenmerk UIT-24-13280 Paginanr. 4

d. projecten voor het wijzigen van de functie van onbebouwde gronden en/of het bouwen van bouwwerken, geen gebouwen zijnde en/of gebouwen buiten bestaand stedelijk gebied van meer dan 1500 vierkante meter bruto vloeroppervlakte, niet zijnde projecten voor het realiseren van woningen/appartementen; e. de hierboven genoemde gevallen zijn niet van toepassing als een project in overeenstemming is met een door de gemeenteraad vastgesteld kader (zoals bijvoorbeeld een visie, beleidsnota) of als een project in strijd is met instructie(regel)s. De volgende bevoegdheden zijn gedelegeerd aan het college van burgemeester en wethouders: 1. Het vaststellen van delen van het omgevingsplan voor zover het gaat om: a. het verwerken van onherroepelijke omgevingsvergunningen; b. het verwerken van wijzigingen van juridisch-technische aard; c. het verwerken van wijzigingen die noodzakelijk zijn als gevolg van hogere wet- of regelgeving; d. het wijzigen van de plaats en richting van bouwvlakken, functiegrenzen en overige aanduidingen op de verbeelding met maximaal 5 meter. 2. Het nemen van een voorbereidingsbesluit. Door uw raad vastgestelde verordeningen en beleid  Verordening adviescommissie Omgevingskwaliteit Oldenzaal 2022 Eén van de doelen van de Omgevingswet is het bereiken van een goede omgevingskwaliteit.

Daarbij gaat het om het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. De gemeente Oldenzaal heeft een adviescommissie voor de omgevingskwaliteit. De stadsbouwmeester maakt als lid deel uit van de gemeentelijke adviescommissie. 

Participatiebeleid In november 2022 heeft uw raad het Participatiebeleid onder de Omgevingswet vastgesteld. Participatie is voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) verplicht onder de Omgevingswet als het college het bevoegd gezag is.



Erfgoedverordening Als gevolg van de Omgevingswet was actualisering van de erfgoedverordening noodzakelijk. De erfgoedverordening 2010 werd ingetrokken. De Erfgoedverordening Oldenzaal 2022 ziet op het beheer en behoud van cultureel erfgoed, dat van bijzonder belang is voor de gemeente vanwege de cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis.



Verordening Nadeelcompensatie Nu de Omgevingswet en de nadeelcompensatieregeling van titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht in werking zijn getreden, verandert er het een en ander met betrekking tot vergoeding van schade die rechtmatig door de overheid wordt veroorzaakt in het kader van de uitoefening van haar publiekrechtelijke bevoegdheid of taak. Zo verdwijnt bijvoorbeeld het begrip ‘planschade’ en komt daarvoor in de plaats het begrip ‘nadeelcompensatie’ als de overkoepelende term voor vergoeding van schade die rechtmatig door de overheid wordt veroorzaakt.

Datum 23 januari 2024 Ons kenmerk UIT-24-13280 Paginanr. 5



Legesverordening In de raad van november 2023 heeft uw raad de Legesverordening Oldenzaal 2024 vastgesteld. Hierin werd hoofdstuk 2 dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet opgenomen. We komen naar verwachting in het tweede kwartaal bij u terug met deze verordening omdat enkele technische wijzigingen moeten worden doorgevoerd.



Transitie naar een omgevingsplan voor Oldenzaal In de raad van november 2022 heeft uw raad het transitieplan vastgesteld. In dit transitieplan is beschreven hoe we tot een nieuw omgevingsplan voor de gemeente Oldenzaal willen komen. Het doel is om continu aan de wettelijke eisen vanuit de Omgevingswet te voldoen. Daarbij willen we een acceptabel dienstverleningsniveau in stand houden en zorgvuldig omgaan met onze beschikbare middelen.

Omgevingsplan Al onze bestemmingsplannen en verordeningen maken nu van rechtswege deel uit van het tijdelijke Omgevingsplan. Tot 1 januari 2032 hebben we de tijd om dit tijdelijke Omgevingsplan om te vormen naar 1 Omgevingsplan voor de hele gemeente. Er is door uw raad geld beschikbaar gesteld voor externe ondersteuning voor de komende jaren. Dit budget zal bij de eerstvolgende herziening meer in de tijd worden gespreid. Ondersteuning zal naar verwachting met name vanaf 2025 nodig worden. Omgevingsvisie Ook voor het opstellen van de Omgevingsvisie heeft uw raad middelen beschikbaar gesteld. Een deel hiervan is in 2023 besteed voor het participatieproces rondom de toekomstvisie. Begin december bent u via het politiek forum geïnformeerd over de toekomstvisie en het proces daarvan. De toekomstvisie Oldenzaal 2040 (door en voor inwoners) is naar verwachting rond de zomer gereed. In de tweede helft van 2024 zal de omgevingsvisie verder worden opgepakt waarbij de toekomstvisie als de eerste participatieronde van de omgevingsvisie wordt gezien. De omgevingsvisie moet op 1 januari 2027 zijn vastgesteld. Ik hoop u via deze brief voldoende te hebben geïnformeerd over de status en invloed van de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen.

Tot slot Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze brief? Neemt u dan contact op met Esther Meijer, bereikbaar via e.meijer@oldenzaal.nl of op telefoonnummer 06 34 45 6943.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de secretaris

de burgemeester