13 - UIT-22-13051 Raadsinfobrief Lessons learned ecoli bacterie drinkwater

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

Datum college

22 maart 2022 Lessons learned ecoli bacterie drinkwater Ons kenmerk UIT-22-13051 Onderwerp

Zaaknummer Behandeld door

Susan Annink (0541) 58 8226 Bijlage(n) 2

Telefoonnummer

Geachte leden van de raad en forumleden, Op donderdagavond 2 september 2021 raadde Vitens 26.000 huishoudens in de gemeenten Oldenzaal, Losser en Dinkelland af om water rechtstreeks uit de kraan te drinken; bij reguliere controles werd een lichte verontreiniging met de poepbacterie E. coli aangetroffen. De gemeenten werden door dat bericht verrast. Vanaf dat moment werd er intensief samengewerkt door de gemeenten en Vitens om het incident te bestrijden. De samenwerking tussen gemeenten en Vitens was de eerste twee dagen zeer intensief. Daarna schaalde de gemeenten hun interne crisisorganisatie af, behalve communicatie. Uiteindelijk is de calamiteitenorganisatie van Vitens tot circa 22 september operationeel geweest. Van evalueren kun je leren Zowel de gemeenten als Vitens willen leren van hun inzet en de opgedane ervaringen en leerpunten borgen in de reguliere - en crisisorganisatie. De gemeenten hebben de Veiligheidsregio Twente gevraagd de evaluatie uit te voeren en Vitens heeft daarvoor het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement (COT) gevraagd. Voor u liggen beide documenten. U leest over de gebeurtenissen, de kritieke momenten en besluiten, de bevindingen en tot slot de lessons learned.

De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen Zoals hiervoor genoemd hebben de betrokken gemeenten aan de Veiligheidsregio Twente gevraagd een ‘lessons learned document’ op te stellen. Het gaat hier om de lessons learned vanuit het oogpunt van de gemeenten (en GGD/VRT) en niet vanuit Vitens. Vitens heeft zelf een evaluatie laten uitvoeren door het COT naar aanleiding van deze gebeurtenissen. Hierna volgen de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen voor onze eigen gemeentelijke organisatie. Wat je zelden doet, doe je zelden goed Ten tijde van crisis, is het belangrijk dat er herkenbaar en voorspelbaar wordt opgetreden door iedereen die een rol heeft in de crisisbeheersing. De intenties van alle betrokken functionarissen zijn ontegenzeggelijk goed geweest. Dat blijkt uit alle gesprekken. Er wordt nergens getwijfeld aan elkaars intenties en toch blijkt in de uitvoering af en toe ‘ruis’ te zijn ontstaan.

Datum 22 maart 2022 Ons kenmerk UIT-22-13051 Paginanr. 2

Hier geldt de aanbeveling om in opleiding, training en oefening te benadrukken dat herkenbaar en voorspelbaar handelen ‘volgens het boekje’ leidt tot vertrouwenwekkend optreden. De eerste aanbeveling is om beide evaluaties naast elkaar te leggen en te bespreken met de belangrijkste stakeholders in deze casus: Vitens, gemeenten en Veiligheidsregio Twente. Begin altijd met het maken van een crisisdiagnose Eén van de belangrijkste aanbevelingen is om in een situatie waarbij sprake is van een (dreigende) verstoring van een vitaal proces te starten met het maken van een crisisdiagnose. Vanuit deze crisisdiagnose kan dan gezamenlijk worden bekeken welke acties nodig zijn. In deze casus had een crisisdiagnose waarschijnlijk geleid tot de conclusie dat er geen sprake was van een traditionele crisis, waarbij opschaling nodig was. Technisch gezien was immers geen sprake van (dreigende) gezondheidsproblemen en geen sprake van (dreigende) maatschappelijke onrust. Desalniettemin heeft het kookadvies op deze grote schaal wel geleid tot enige onrust onder inwoners, inwoners hadden er last van, waardoor in ieder geval communicatieve ondersteuning noodzakelijk was.

Inwoners en organisaties toonden zich zelfredzaam In deze casus komt duidelijk naar voren dat bij aantasting van primaire levensbehoeften (in dit geval de watervoorziening) het primaire handelingsperspectief voor inwoners gericht is op het zoveel mogelijk zelfredzaam zijn. Deze casus heeft aangetoond dat mensen, instellingen en organisaties dit ook zijn. Het verdient aanbeveling om zelfredzaamheid duidelijk als uitgangspunt te markeren en de handelingsperspectieven hierop te richten. Investeer in de samenwerking Het wordt aanbevolen periodiek de onderlinge afspraken, rolverdeling, informatie-uitwisseling en taakopvatting te oefenen. Dit zowel binnen Vitens zelf als met partners (gemeenten en Veiligheidsregio Twente). Oefenen en ontmoeten (kennis en kennissen) zijn belangrijk. Dat kan door scenario’s met elkaar te delen en te oefenen. Binnen die scenario’s verdient het thema communicatie specifieke aandacht. Waardevolle relatie vitale partners In de ‘lessons learned’, opgesteld door de Veiligheidsregio Twente, wordt niet alleen ingezoomd op de gemeentelijke - en veiligheidsregio processen, maar is ook met een kritische blik gekeken naar de rol van Vitens en specifiek de manier waarop Vitens de verstoring van het drinkwater heeft afgehandeld. Dat is gedaan vanuit het besef dat Vitens eigen taken, rollen en verantwoordelijkheden invult.

Maar binnen de relatie die wij - de Veiligheidsregio Twente namens de 14 Twentse gemeenten - met onze vitale partners, waaronder Vitens, onderhouden in de bestrijding van crises met maatschappelijke impact, past ook een kritische blik naar elkaar. We vertrouwen op de waarde van de relatie tussen Vitens als vitale netwerkpartner en Veiligheidsregio Twente waardoor lessen ook daadwerkelijk worden geleerd.

Datum 22 maart 2022 Ons kenmerk UIT-22-13051 Paginanr. 3

Tot slot Mocht u naar aanleiding van deze brief vragen hebben, neem dan contact op met Susan Annink, s.annink@oldenzaal.nl of via (0541) 58 82 26.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de secretaris

de burgemeester