11 Nieuw afvalleverings- en verwerkingscontract Twence - raadsvoorstel en -besluit

Bijlagen 2021 2 november 2021 Nr. 39/8 Reg.nr. INTB-21-05251 Bijlagen: 2

Agendapunt: 11

Voorstel om niet in te stemmen met de inhoud van het concept afvalleveringscontract en de daarin opgenomen tarieven met Twence.

Aan de gemeenteraad Inleiding Op 30 juni 2022 loopt het langjarig leverings- en verwerkingscontract met Twence af dat is ingegaan op 1 juli 1997. De gemeente dient te heroverwegen of zij kan instemmen met de inhoud van een nieuw afvalleverings- en verwerkingscontract met Twence die per 1 juli 2022 ingaat. Een werkgroep, bestaande uit bestuurders en ambtenaren uit diverse aandeelhoudende gemeenten, hebben ruim 1,5 jaar gewerkt aan het nu voorliggende contract. In de aandeelhoudersvergadering van 3 december 2020 lag een concept-contract voor, dat echter nog leidde tot veel vragen en opmerkingen. In dezelfde vergadering lag ook een hiermee samenhangend voorstel voor nieuwe tarieven en een nieuw dividendbeleid vanaf 1 juli 2022 voor. Over beide is destijds niet besloten. In de daaropvolgende periode zijn de gemeenten in staat gesteld om vragen en opmerkingen in te brengen bij beide werkgroepen. Dat heeft geleid tot een aangepast conceptcontract en een nieuw voorstel ‘tarieven en dividendbeleid’ op de aandeelhoudersvergadering van 22 april 2021. Tijdens de vergadering op 22 april 2021 is dit voorstel geamendeerd en is vervolgens door de meerderheid van de aandeelhouders ingestemd met het gewijzigd voorstel voor ‘tarieven en dividendbeleid’.

De gemeente Oldenzaal heeft niet ingestemd met dit voorstel en heeft samen met de gemeenten Twenterand en Almelo aangegeven dat de amendering van een voorstel juridisch niet mogelijk is en dat het besluit van de AVA niet rechtmatig is. In de buitengewone aandeelhoudersvergadering van 30 september 2021 is dit geamendeerde conceptvoorstel opnieuw ingebracht. Met dit conceptvoorstel heeft de gemeenten Oldenzaal wederom niet ingestemd. Met dit raadsvoorstel wordt het herziene conceptcontract ter instemming voorgelegd aan de raad. Daarbij kan kennis genomen worden van de gevolgen van het nieuwe ‘tarieven en dividendbeleid’. Op de aandeelhoudersvergadering van 2 december 2021 moet de gemeente definitief aangeven of zij kan instemmen met de inhoud van dit nieuwe contract. Wij stellen u voor om: 1. niet in te stemmen met de inhoud van een nieuw afvalleveringscontract/afvalverwerkingscontract; 2. niet in te stemmen met de vastgestelde tarieven en dividendbeleid. Argumenten 1.1. Motie tariefsverhoging Twence Uw raad heeft in de “motie tariefsverhoging Twence” op 19 april 2021 raadsbreed aangegeven tegen de nieuw voorgestelde tarieven van afval te zijn en u heeft tevens niet ingestemd met de verhoging van het dividend. 1.2. Inbesteding bij Twence (AVI-Twente B.V. en Twence bioconversie) is niet rechtmatig.

De inbesteding bij Twence (quasi-inhouse) is in strijd met de Europese regelgeving. De inbesteding voldoet niet aan het merendeelcriterium en toezichtscriterium.

1.2.1. Merendeelcriterium. Met betrekking tot de verwerking van het huishoudelijk afval kan beroep gedaan worden op de quasiinhouse constructie, indien minimaal 80% (merendeelcriterium)van het afval van de aandeelhoudende gemeenten wordt verwerkt in AVI-Twente B.V.. AVI-Twente heeft een capaciteit van 159.717 ton. De aandeelhoudende gemeenten hebben de afgelopen 3 jaar gemiddeld 76.523 ton (48%) afval aangeleverd. Dit ligt ruim onder de vereiste 80%. Twence geeft echter aan dat het afval van Munster (45.000 ton) hierbij opgeteld mag worden. Indien dit juridisch juist is, (wat bij juridisch bestrijden) is dit in totaal 121.523 ton afval en komt dit percentage te liggen op 76,1%. Ook onder de vereiste 80%. Voorts zijn alle aandeelhoudende gemeenten, de afgelopen jaren, in staat gebleken de hoeveelheid afval, dat welke in de verbrandingsovens verwerkt worden te verminderen. De doelstelling is immers een circulaire economie, waarbij zo min mogelijk afval verbrand wordt. Ook de capaciteit van Twence Bioconversie (119.000 ton GFT) is groter dan de hoeveelheid GFT dat de aandeelhoudende gemeenten de afgelopen 3 jaren gemiddeld hebben aangeleverd (85.289 ton). Ook hier wordt niet voldaan aan het merendeelcriterium. 1.2.2. Toezichtscriterium. Naast de verplichting om te voldoen aan het merendeelcriterium dient ook te worden voldaan aan het toezichtscriterium.

De aandeelhoudende gemeenten dienen, om te voldoen aan het toezichtcriterium, een vergelijkbaar toezicht uit te oefenen op AVI-Twente BV, zoals op eigen diensten. Uit deze abstracte maatstaf volgt dat in geval van de Gemeenten het gaat om het toezicht dat normaal binnen de eigen organisatie wordt uitgeoefend. De algemene vergadering van aandeelhouders houdt alleen toezicht op Twence Holding BV en heeft geen direct toezicht op de onderliggende publieke dochters AVI-Twente BV en Twence Bioconversie. De aandeelhouders stellen niet de jaarrekeningen van beide publieke dochters vast, noch hebben zij invloed, dan wel inzicht in de totstandkoming van de verwerkingstarieven en de investeringen die binnen de dochters plaatsvinden. 1.2.3. Contract voor onbepaalde tijd. Een contract voor onbepaalde tijd lijkt in strijd te zijn met de Europese regelgeving en is in strijd met ons inkoop- en aanbestedingsbeleid. 1.2.4. Contract in strijd met de statuten van de onderneming In artikel 3.1. van het nieuwe afvalleveringscontract wordt gesteld dat “Opdrachtgever verbindt zich jegens Opdrachtnemer om jaarlijks alle binnen haar grondgebied ingezamelde Gebonden stromen ter verwerking bij Opdrachtnemer aan te bieden”. Dit artikel is in strijd met artikel 5 lid 2.

van de statuten van Twence Holding BV, waarin is opgenomen dat aandeelhouder de afvalstoffen op exclusieve basis (al dan niet voor een gedeelte van het ressort van die aandeelhouder) dient aan te bieden. 2. Tarieven & Dividend 2.1.1. Berekening tarief niet conform huidig afvalleveringscontract. In het huidige afvalleveringscontract staat in artikel 12 lid 2 dat dit tarief wordt berekend conform beslisdocument-2 . Dit is een van de documenten waarop in 1994 is besloten tot oprichting van AVITwente BV. In Belisdocument-2 wordt uitgegaan van een integrale kostprijs en een kleine opslag. In het huidige voorstel van Twence is het voorstel om uit te gaan van markttarieven. 2.1.2. Twence vergelijkt eigen tarieven niet met de lagere tarieven. Twence heeft ter onderbouwing van de tarieven het voorgestelde tarief van € 78 vergeleken met tarieven van voor de ingangsdatum van de importheffing (01-01-2020). Vanaf dat moment is de hoeveelheid afval afgenomen en zijn de tarieven van de verwerking van huishoudelijk restafval aanzienlijk gedaald. 2

2.1.3. Verhoging tarieven betekent lastenverzwaring voor onze inwoners. Door de voorgestelde tariefsverhoging zouden de afvalverwerkingskosten stijgen met € 113.000. Dit zou een verhoging van € 8 per huishouden betekenen. 2.2. Dividendverhoging als gevolg van hogere tarieven. De dividendverhoging wordt door Twence gekoppeld aan de winst die Twence maakt door de verhoging van de tarieven voor de verwerking van het huishoudelijk afval en de verwerking van het GFT voor de aandeelhoudende gemeenten. Wij vinden het niet juist dat op de verwerking van het afval van de aandeelhoudende gemeenten winst gemaakt wordt en deze vervolgens voor een deel in de vorm van dividend richting de aandeelhoudende gemeenten terugkeert. In principe wordt het uitgangspunt van kostprijsdekkende tarieven geweld aan gedaan. Voorts gaat van iedere euro winst die Twence maakt binnen AVI-Twente eerst 25% naar de fiscus (vpb), wordt van het restant 50% gereserveerd t.b.v. de reserve van de onderneming en wordt het restant in de vorm van dividend aan de aandeelhouders uitgekeerd. Dit betekent dat van iedere euro die onze inwoners te veel betalen slechts € 0,37 in de vorm van dividend aan de aandeelhoudende gemeenten kan worden uitgekeerd. 2.2.1. Overig AVR heeft zich tot de aandeelhoudende gemeenten gewend en aangegeven dat de AVR een kostprijs hanteert van €55 en een marktprijs van € 60.

Dit is aanzienlijk lager dan de door Twence aangegeven prijs van € 78 voor de verwerking van het huishoudelijk afval.

Oldenzaal, 19 november 2021 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Dijkstra

P.G. Welman

Bijlagen  Voorstel leverings- en verwerkingscontract huishoudelijk afval  Goedkeuringsbesluit afval inzake verwerkingstarieven huishoudelijk afval

3

Nr. 1138

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 2 november 2021, nr.39/8, reg.nr. INTB-21-05251;

besluit:

1. niet in te stemmen met de inhoud van het concept afvalleverings- en afvalverwerkings-contract; 2. niet in te stemmen met de vastgestelde tarieven en dividendbeleid.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 29 november 2021 de griffier,

de voorzitter,

J.H. Brokers

P.G. Welman