1 - UIT-24-13383 Raadsinfobrief Gemeentefonds Septembercirculaire 2024

RAADSINFOBRIEF Aan de leden van de raad en de forumleden

Datum college Onderwerp

Ganzenmarkt 1 Postbus 354 7570 AJ Oldenzaal Telefoon (0541) 58 81 11 14+ netnummer 14 0541 E-mail info@oldenzaal.nl Internet www.oldenzaal.nl Bezoekadres Postadres

22 oktober 2024 Gemeentefonds Septembercirculaire 2024

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

UIT-24-13383

Zaaknummer

Andre Hagreis (0541) 58 82 74 Bijlage(n) 1

Behandeld door Telefoonnummer

Geachte leden van de raad en forumleden, De analyse van de septembercirculaire 2024 van het Gemeentefonds geeft de verschillen weer met de uitkomsten van de meicirculaire 2024, die wordt meegenomen in de concept-programmabegroting 2025. De meerjarige effecten van deze analyse worden verwerkt in de najaarsnota 2024 Toelichting verschillen met meicirculaire 2024 Onderstaande tabel geeft het verloop van het gemeentefonds weer tussen mei 2024 en september 2024. De afwijkingen worden puntsgewijs toegelicht. Let op! Alle bedragen zijn afgerond op duizendtallen.

Berekening Meicirculaire 2024 1. Accressen/Loon en prijsstellingen/BCF Volume accres historisch Bbp LPO accres prijs Bbp Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2024 Subtotaal: 2. Uitkeringsbasis/hoeveelheidsverschillen Hoeveelheidsverschillen Ontwikkeling uitkeringsbasis Subtotaal: 3. Taakmutatie/beschikbare begrotingsruimte Digitaal Stelsel Omgevingswet Bijstand jongerennorm Wet Betaalbare huur Alleenverdienersproblematiek 2023-2024 Openbare bibliotheken Subtotaal: 4. Sociaal Domein Extra Jeugdgelden (Hervormingsagenda) Indexatie Wmo demografie Subtotaal: 5. Participatie Participatiebudget Subtotaal: Totaal verschil Mei2024 -Sept 2024 Berekening Septembercirculaire 2024

2024 74.359

2025 77.518

2026 73.094

2027 73.434

2028 73.848

6 -42 780 744

-15 292

-78 285

-168 273

-254 285

277

207

105

31

169 -422 -253

227 -266 -39

-189 -208 -397

-97 -210 -307

18 -264 -246

-19

-25

25 36

31

-29 -13 27

-34 -14 15

-39 -14 12

100 106

100 85

-33

-41

0

956 156 1112

985 314 1299

995 475 1470

42

0

60 57 56 54 0 60 57 56 54 535 406 1.063 1.119 1.268 74.894 77.924 74.157 74.553 75.116

Vervallen stelpost Jeugd (Hervormingsagenda) Indexatie Wmo demografie Vasthouden taakmutaties/participatie

42

Netto Voordeel Mei2024 -Sept 2024

493

106

993 156 85

1.014 314 -33

1.014 475 -41

300

-171

-176

-180

22 oktober 2024 Ons kenmerk UIT-24-13383 Paginanr. 2 Datum

1. Accressen/Loon en prijsstellingen/BCF Accres/LPO; sinds de meicirculaire 2022 bestaat het accres uit een volumedeel en een nominaal deel. Zowel het volumedeel (compensatie voor ontwikkeling bevolking, huishoudens, adressen etc.) als de compensatie voor lonen en prijzen (LOP) is geactualiseerd. Beide op basis van het Bruto Binnenlands Product (de totale waarde van alle goederen en diensten die in Nederland in een jaar worden geproduceerd). De aanpassing van het LPO levert een voordeel op van zo’n € 300.000, - vanaf 2025. Overigens blijkt dat het rijk de ramingen voor de loon en prijsontwikkeling de afgelopen jaren structureel te laag te hebben ingeschat waardoor gemeente structureel te weinig hebben ontvangen. BCF; jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een inschatting gemaakt van de declaraties door gemeenten bij het BTW Compensatie Fonds. Door een verwachte onderschrijding ten opzichte van het plafond (€ 4,258 miljard) wordt een voorschot verstrekt van € 446,7 miljoen. Voor Oldenzaal betekent dit een meevaller van € 780.000. Voor de jaren 2025 e.v. is in de conceptbegroting 2025 , in een voorzichtig aflopend scenario, hier reeds rekening mee gehouden. 2.

Uitkeringsbasis/hoeveelheidsverschillen Bij het begrip “ontwikkeling uitkeringsbasis” praten we over de mutaties van de landelijke aantallen (hoeveelheden) inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZ-waarden enzovoort. Als de landelijke trend afwijkt kan dit voor een individuele gemeente voor- of nadelen opleveren. Doordat het rijk diverse aantallen wat hoger inschat dan in mei 2024 ontstaat een nadeel voor Oldenzaal. Bovenstaande aantallen zijn onderdeel van de maatstaven die de omvang van het gemeentefonds bepalen. Doordat het aantal maatstaven is afgenomen is de impact van elke individuele maatstaf groter geworden. Helaas zijn deze maatstaven niet altijd eenduidig en achterhaalbaar/controleerbaar. Dit vergroot de voorspelbaarheid van het gemeentefonds niet. 3. Taakmutatie/beschikbare begrotingsruimte Alleen taakmutaties kleiner of groter dan 10.000 worden hier toegelicht: Digitaal Stelsel Omgevingswet; op grond van de Beheerovereenkomst van 2018 dragen de gemeenten vanaf 1 januari 2020 jaarlijks 70% bij aan de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO). Deze bijdrage is in de septembercirculaire verhoogd. Bijstand jongerennorm; gemeenten kunnen vanuit de bijzondere bijstand een aanvulling op de bijstand aan 21-minners geven als hun ouders niet bij kunnen springen.

Dit onderdeel van de bijzondere bijstand wordt met ingang van 1 januari 2026 overgeheveld naar de algemene bijstand d.w.z. dat er geld van de algemene uitkering naar de rijksbijdrage voor de bijstand gaat. Wet Betaalbare huur; deze wet is op 1 juli 2023 in werking getreden. Hiermee krijgen gemeenten de bevoegdheid om toezicht te houden en handhavend op te treden met betrekking tot de omvang en stijging van huurprijzen c.a. Alleenverdienersproblematiek 2023-2024; gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Via deze decentralisatie-uitkering ontvangen gemeenten budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken. De hoogte van het budget per gemeente is mede gebaseerd op informatie van de Belastingdienst over (1) de voorlopige aantallen huishoudens waar de alleenverdienersproblematiek speelt, en (2) de gemiddelde hoogte van de misgelopen toeslagen. De budgetten worden zo nodig bijgesteld wanneer definitieve gegevens beschikbaar zijn, naar verwachting bij de meicirculaire 2025 en de meicirculaire 2026.

22 oktober 2024 Ons kenmerk UIT-24-13383 Paginanr. 3 Datum

Openbare bibliotheken; deze bijdrage hangt samen met de ingevoerde wettelijke zorgplicht aangaande bibliotheken. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen. In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten een decentralisatie-uitkering, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden. Dit bedrag wordt over alle gemeenten verdeeld op basis van een bedrag van € 2,95 per inwoner. Voor kleinere gemeenten waar het bedrag per inwoner leidt tot een bedrag lager dan € 100.000 wordt de uitkering aangevuld tot € 100.000. 1. Sociaal Domein Stelpost Jeugd (Hervormingsagenda): Het kabinet Schoof zet de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd door en laat de besparing Jeugdzorg vanaf 2026 structureel vervallen. Hierdoor komt landelijk via de septembercirculaire 2024 € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027 beschikbaar. Dit levert voor Oldenzaal geen voordeel op omdat via een stelpost, die in overleg met de provincie is opgenomen, hierop reeds was geanticipeerd. Indexatie Wmo demografie: Het Rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten voor de wettelijke zorgtaken Wmo.

De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 een jaarlijks bedrag € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 opgenomen. Aangezien in Oldenzaal de landelijke demografische ontwikkelingen herkenbaar zijn stellen wij voor deze bedragen voor de WMO beschikbaar te houden. 2. Participatie Het Rijk compenseert gemeenten via de integratie-uitkering Participatie vanaf 2025 voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel (LIV) in de sociale werkvoorziening. Voor het jaar 2025 wordt bij deze septembercirculaire in totaal € 19,8 miljoen toegevoegd aan de IU Participatie. Dit komt neer op zo’n € 240 voor een volledige dienstbetrekking in de Wsw. Uitkomsten Septembercirculaire i.r.t. de Kadernota 2025 In onderstaande tabel worden de uitkomsten van de Septembercirculaire 2024 weergeven i.r.t. de Kadernota 2025. Saldo concept-begroting 2025 Mutatie Septembercirc. 2024 t.o.v Kadernota Totaal saldo incl Septembercirc.

V V V

2025 827 300 1.127

V N V

2026 220 171 49

N N N

2027 183 176 359

N N N

2028 1370 180 1.550

Tot slot Heeft u nog vragen naar aanleiding van deze brief? Neemt u dan contact op met Andre Hagreis, bereikbaar 0541- 58 82 74.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders

de secretaris

de burgemeester

Bijlagen: Berekening septembercirculaire gemeentefonds 2024