09 Scenario's revitalisatie sportcentrum Vondersweijde - raadsvoorstel en -besluit

Bijlagen 2021 11 mei 2021 Nr. 19/3 Reg.nr. INTB-20-04804 Bijlagen: 2

Agendapunt: 9

Voorstel tot het onderzoek naar de scenario’s voor de revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde

Aan de gemeenteraad

In 2017 is door de gemeenteraad besloten tot een uitgebreide revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde. In november 2019 is het voorlopig ontwerp voor revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde in de raad vastgesteld. Het ontwerp bestond uit functionele veranderingen, zoals de verplaatsing van de horeca, overkapping van het buitenbad, aanpassing van de entree, etc. De investering was geraamd op het beschikbare krediet van € 8.300.000. Dit bedrag was exclusief post onvoorzien, marktwerking en prijsstijging. Het voorlopig ontwerp is verder uitgewerkt tot een definitief ontwerp. Tijdens dit proces bleek dat de kosten voor de installaties hoger uitvielen dan gedacht bij het voorlopig ontwerp. Het krediet van € 8.300.000 was op dat moment niet meer voldoende. Dit leidde tot een heroverweging van het ontwerp. Proces Het definitief ontwerp zou in het voorjaar van 2020 worden vastgesteld in de gemeenteraad. Uitgangspunt was om voor de post onvoorzien, het marktrisico, de prijsstijging en een aantal extra voorzieningen extra krediet aan te vragen. Vanwege de benodigde bezuinigingen is dit proces niet doorgezet. Er is een tussenfase ingelast waarin verschillende scenario’s zijn onderzocht. Alle opties lagen weer open. De scenario’s zijn uitgewerkt in bijgevoegde rapportage. Door het onderzoek naar de scenario’s loopt de planning van de uitvoering vertraging op.

Afhankelijk van het gekozen scenario wordt een nieuwe uitvoeringsdatum bepaald. De scenario’s De volgende scenario’s zijn onderzocht: 1. niets doen; 2. sluiting en sloop van het zwembad. Alleen de sporthal blijft bestaan; 3. A. minimale variant voor instandhouding tot en met 2026; B. minimale variant voor instandhouding tot en met 2026 met overkapping van het buitenbad; 4. groot onderhoud plus het vernieuwen van een aantal voorzieningen, zoals de kleedruimten en het peuterbad; 5. maximale variant; 6. maximale variant +. Leeswijzer rapportage In bijgevoegde rapportage is allereerst een beschrijving gegeven van de scenario’s. Per scenario is aangegeven wat wel en niet gerealiseerd wordt, met als uitgangspunt het voorlopig ontwerp. Daarbij zijn de maatschappelijke gevolgen en de gevolgen voor de exploitatie en de mate van verduurzaming beschreven. Tot slot is per scenario het financiële resultaat beschreven. Het scenario nieuwbouw is niet meegenomen, omdat dit gezien de hoge boekwaarde en benodigde investering in de huidige tijd van bezuinigingen geen realistisch scenario is.

Exploitatie sportcentrum Vondersweijde De exploitatie van sportcentrum Vondersweijde hangt direct samen met de revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde. Keuzes die gemaakt worden, hebben invloed op de exploitatie en daarmee op de exploitatiebijdrage die de gemeente vergoedt aan Sport Oldenzaal BV. Terugblik exploitatie sportcentrum Vondersweijde In maart 2016 is Sport Oldenzaal BV opgericht met als doel de exploitatie van sportcentrum Vondersweijde dichter naar de gemeente te halen i.v.m. de noodzakelijke revitalisatie. Sport Oldenzaal BV was vanaf dat moment, met uitzondering van de exploitatie van de fitness, volledig verantwoordelijk voor de exploitatie van sportcentrum Vondersweijde. De exploitatie van de fitness was toen net als nu uitbesteed aan een externe marktpartij. Al vanaf de start in maart 2016 is de exploitatiebijdrage aan Sport Oldenzaal BV jaarlijks verhoogd met een bedrag van €140.000 per jaar. De verhoging van de exploitatiebijdrage was geraamd t/m december 2019, omdat toen de revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde afgerond zou zijn. Na afronding van de revitalisatie zou een heroverweging op de hoogte van de exploitatiebijdrage plaatsvinden. Met het verschuiven van de revitalisatie is ook in 2020 een extra exploitatiebijdrage uitgekeerd.

De hoogte van de extra exploitatiebijdrage wijkt in 2020 alleen af door de maatregelen als gevolg van het coronavirus. De belangrijkste reden voor de extra exploitatiebijdrage is terug te herleiden naar de exploitatie van de fitness. De huidige exploitatiebijdrage in de gemeentelijke begroting is gebaseerd op de periode waarin het sportcentrum werd geëxploiteerd door een externe marktpartij. Bij de exploitatiebijdrage, die toen in de gemeentelijke begroting is opgenomen, is uitgegaan van een situatie waarbij naast de exploitatie van de maatschappelijke ruimten ook de fitness door dezelfde exploitant wordt geëxploiteerd. Dit was in het verleden zo. De volledige exploitatie van het sportcentrum lag toen bij één partij. Een exploitatietekort kon gedeeltelijk worden opgelost met de inkomsten uit de fitnessactiviteiten, waardoor de exploitatiebijdrage van de gemeente lager uitviel. In de huidige situatie is er een scheiding tussen de exploitatie van de maatschappelijke activiteiten en de exploitatie van de fitness. Met het besluit in april 2020 om de fitness voor de komende jaren onder te brengen bij Approach is de mogelijkheid om inkomsten uit de fitness te verrekenen met het exploitatietekort, komen te vervallen. Dit betekent dat een hogere exploitatiebijdrage nodig is dan nu in de gemeentelijke begroting is opgenomen.

Het besluit om de fitness onder te brengen bij een marktpartij is toen niet alleen genomen vanuit financiële uitgangspunten, maar ook vanuit maatschappelijke en juridische uitgangspunten. Met de heroverweging van de scenario’s is het wenselijk om ook de exploitatiebijdrage aan te passen aan de huidige en toekomstige situatie en dus de exploitatiebijdrage structureel te verhogen vanaf 2021. Exploitatiebijdrage 2021 Als gevolg van de coronamaatregelen is het sportcentrum ook in 2021 al gedurende lange periode gesloten. De verwachting is dat de exploitatietekort daardoor in 2021 verder zal oplopen. Hoe hoog dit daadwerkelijk wordt, is afhankelijk van de periode van sluiting en de maatregelen die daarop volgen. Dit is nu nog onvoldoende inzichtelijk. Het Rijk is op dit moment bezig met een SPUK regeling voor zwembaden en ijsbanen. Er wordt voor 2020 voor de exploitanten van zwembaden en ijsbanen via een specifieke uitkering (SPUK) aan gemeenten € 100 miljoen beschikbaar gesteld. In april 2021 is deze regeling opengezet. Er wordt in samenwerking met Sport Oldenzaal BV een aanvraag gedaan voor deze uitkering. De verwachting is dat ook voor 2021 een dergelijke regeling volgt. De extra kosten en gederfde inkomsten als gevolg van het corona-virus in 2021 worden dan (deels) gecompenseerd.

2

Resultaat onderzoek scenario’s In onderstaande tabel zijn de scenario’s weergegeven en de effecten. Scenario

Beschrijving

1

Niets doen

2

Sluiting

3A

Minimale variant

Pas als installaties uitvallen worden maatregelen getroffen Sluiting van het zwembad en handhaven van de sporthal Instandhouding t/m 2026 met minimale investering

3B

Minimale variant met overkapping

Instandhouding t/m 2026 met minimale investering en realisatie van een overkapping van het buitenbad

4

Groot onderhoud

5

Maximale variant ( in de lijn van beschikbare krediet)

Alleen groot onderhoud met een klein aantal extra dingen. Geen functionele verbetering. Groot onderhoud + extra investeringen en overkapping van het buitenbad

6

Maximale variant plus

Maximale investering. Functionele aanpassingen zoals gepresenteerd bij het voorlopig ontwerp grotendeels gerealiseerd.

Maatschappelijk/ exploitatie Negatief effect door onzekerheid in continuïteit Negatief effect

Geen verbetering t.o.v. huidige situatie

Verbetering t.o.v. huidige situatie door uitbreiding warm wateroppervlak. Meer ruimte voor specifieke doelgroepen. Geen verbetering t.o.v. de huidige situatie

Verbetering t.o.v. huidige situatie door uitbreiding warm water oppervlak en verbetering kleedruimten en peutervoorziening (geen uitbreiding) Verbetering door aanpassing van meerdere voorzieningen. (verplaatsing horeca, overkapping buitenbad, verbetering toegankelijkheid, uitbreiding peutervoorzieningen)

3

Verduurzamen

Financieel

Afhankelijk van het moment en besluit bij uitval van installaties N.v.t.

Voordeel voor de begroting op korte termijn. Op lange termijn een nadeel. Voordeel voor de begroting

Duurzaam door handhaven WKK. Geen extra verduurzamingsmaatregelen. Duurzaam door handhaven WKK en overkapping buitenbad. Geen aanvullende verduurzamingsmaatregelen. Optimale verduurzamingsslag. Streven is een bijna gasloos sportcentrum. Optimale verduurzamingsslag. Streven is een bijna gasloos sportcentrum.

Voordeel voor de begroting

Optimale verduurzamingsslag. Streven is een bijna gasloos sportcentrum.

Nadeel voor de begroting

Voordeel voor de begroting

Nadeel voor de begroting

Nadeel voor de begroting

Algemene opmerkingen: Afschrijvingstermijnen In de maximale scenario’s wordt rekening gehouden met een afschrijvingstermijn van 40 jaar voor de bouwkundige maatregelen. Het is wel discutabel of een afschrijvingstermijn van 40 jaar voor een zwembad realistisch is. Kijkend naar het feit dat het zwembad in 1993 gebouwd is en nu al bouwkundige vervangingen gedaan moeten worden is een afschrijvingstermijn van 20 jaar voor een zwembad realistischer. Doorontwikkeling van het ontwerp en de uitwerking van de diverse scenario’s heeft ook tot een heroverweging op de afschrijvingstermijnen geleid. Het advies is om voor alle scenario’s uit te gaan van een afschrijvingstermijn van 20 jaar, omdat dit beter aansluit bij de werkelijkheid en een goede vergelijking tussen de scenario’s mogelijk maakt. Op grond van de vastgestelde notitie Afschrijving wordt voorgesteld bij sportcentrum Vondersweijde te kiezen voor een annuïtaire afschrijvingsmethode en de volgende levensduur per onderdeel te hanteren:  gebouw (verbouw en renovatie) 20 jaar (i.p.v. 40 jaar);  technische installaties 15 jaar;  inventaris en inrichtingskosten 10 jaar;  software 5 jaar. Niets doen Onderzocht is of het mogelijk is om helemaal niets te doen en alleen maatregelen te nemen op momenten dat er daadwerkelijk uitval van installaties ontstaat.

Dit is niet haalbaar om de volgende redenen:  Afgelopen jaren is er al sprake van een situatie waarin we niets doen en pas reageren als er uitval is. Dit heeft tot extra onderhoudskosten geleid. Het is noodzakelijk dat er nu een structurele oplossing wordt geboden;  Het risico is groot dat de provincie, als toezichthouder, besluit om het zwembad te sluiten als we niets doen. Een aantal installaties is dermate slecht dat de provincie heeft aangegeven dat maatregelen noodzakelijk zijn om goedkeuring te krijgen. Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan het legionellabeheerssysteem. Met de provincie is de afspraak gemaakt dat de installaties worden vervangen in de revitalisatie. Helemaal niets doen is daarom voor de provincie onbespreekbaar en kan tot gevolg hebben dat het zwembad alsnog dicht moet;  De warmte kracht koppeling (WKK) is nu nog goedgekeurd door de Cogas, maar ook hiervoor geldt dat dit nog voor de korte termijn is. Cogas heeft aangegeven dat de WKK ook vervangen moet worden en bij een volgende keuring afgekeurd wordt. Dit betekent dat het zwembad ook per direct gesloten moet worden, omdat het zwembad dan niet meer verwarmd kan worden;  De installaties in een zwembad zijn dermate complex dat de onderdelen niet automatisch op voorraad liggen bij een leverancier.

Uitval van een essentiële installatie kan tot gevolg hebben dat het zwembad gesloten moet worden tot het betreffende onderdeel is geleverd. In het slechtste geval vallen installaties na elkaar uit en moet het zwembad gedurende lange periode gesloten worden. Heroverweging in 2026 bij minimale variant In het scenario met de minimale variant wordt nu een minimale investering gedaan om het sportcentrum tot en met 2026 in stand te houden. Dit betekent dat er geen sprake is van een volledige revitalisatie. Als gekozen wordt voor dit scenario moet in 2026 wel een investering gedaan worden om het sportcentrum langer open te kunnen houden. Zoals een investering in kleedruimten, kozijnen, verduurzamen, de sporthal, etc. Hiervoor moeten dan in 2026 financiële middelen beschikbaar zijn. Het besluit kan dan ook zijn om het sportcentrum geheel of gedeeltelijk te sluiten. Uiterlijk eind 2025 moet een besluit worden genomen over hoe de toekomst van het sportcentrum er na 2026 uit gaat zien. Participatie De medewerkers van Sport Oldenzaal BV, het gebruikerspanel en Approach zijn bijgepraat over de verschillende scenario’s. De uitgangspunten, die destijds bij de totstandkoming van de scenario’s zijn 4

geformuleerd, zijn niet veranderd. De mate waarin deze worden gerealiseerd verschillen wel per scenario. In de minimale varianten worden logischerwijs minder uitgangspunten gerealiseerd dan in de maximale variant. In de minimale varianten is vooral gekeken naar de noodzakelijke maatregelen in relatie tot veiligheid en hygiëne, die daarnaast ook een meerwaarde vormen voor de exploitatie. Op basis daarvan is een keus gemaakt. In de informatiesessies zijn geen aandachtspunten meegegeven, die tot wijziging van de scenario’s hebben geleid. Financieel In onderstaande tabel is uitgegaan van een afschrijvingstermijn van 20 jaar conform het advies. Scenario

1 2 3A 3B 4 5 6

Oorspronkelijke scenario Niets doen* Sluiting Minimale variant Minimale variant + overkapping Groot onderhoud Maximale variant Maximale variant +

Investering (netto) € 8.350.000

Kapitaallast vanaf 2023 € 378.197

Verschil t.o.v. begroting

Extra exploitatiebijdrage

-

€ 150.000

Gevolg begroting vanaf 2023 € 150.000

€ - 378.197 € 3.146.185 € 3.877.185

€ 206.132 € 244.631

€- 172.065 €- 133.566

€ 150.000 € 130.000

€ - 228.197 € - 821.178 € - 22.065 € - 3.566

€ 7.198.425 € 8.577.000 € 9.577.000

€ 472.692 € 522.864 € 583.045

€ 94.495 € 144.667 € 204.848

€ 150.000 € 130.000 € 130.000

€ 244.495 € 274.667 € 334.848

*Een financieel vergelijk is voor niets doen niet te maken, omdat dan niet duidelijk is wanneer welke kosten ontstaan.

- = voordeel Fiscaal regiem Voor de oorspronkelijke variant en de scenario’s 4, 5 en 6, die hiervan zijn afgeleid, is uitgegaan van een met de Belastingdienst afgesproken overgangsregeling, waarbij de BTW op basis van het oude BTW-regime kan worden teruggevorderd. Daardoor kan het krediet bij deze varianten netto worden aangevraagd en geactiveerd. Bij de minimale varianten is de overgangsregeling met betrekking tot de BTW niet van toepassing. Daarom wordt dit krediet bruto aangevraagd inclusief BTW en wordt de SPUK-subsidie in mindering gebracht. Het resterende krediet wordt dan netto geactiveerd. Bij het percentage is op grond van de SPUK-uitkering 2019 voorzichtigheidshalve niet uitgegaan van 17,5% maar van 14% SPUK-bijdrage. Dit omdat afgelopen jaren op basis van de aanvraag en beschikbare middelen nooit het volledige bedrag is toegekend. Conclusies op basis van het onderzoek Op basis van het onderzoek naar de scenario’s zijn de volgende conclusies getrokken:  De keus gaat tussen extra investeren om het volledige ontwerp te realiseren of teruggaan naar de minimale variant waar wel een meerwaarde voor de exploitatie wordt gecreëerd.  Het is wenselijk om voor alle scenario’s een afschrijvingstermijn van 20 jaar te hanteren. Allereerst om een realistisch beeld te geven gebaseerd op de werkelijkheid en daarnaast om een goed vergelijk tussen de scenario’s te maken.

 Sluiting levert financieel gezien het meeste voordeel op, maar is maatschappelijk gezien niet wenselijk.  Het scenario niets doen is geen mogelijkheid.  Het scenario minimale variant met een overkapping van het buitenbad levert zowel een financieel voordeel op als een meerwaarde voor de exploitatie door uitbreiding van het wateroppervlak. Wel moet dan in 2026 een heroverweging op de scenario’s plaatsvinden.

5

 





Als gekozen wordt voor de minimale variant betekent dit niet dat in 2026 alle installaties weer vervangen moeten worden. Een groot deel van de installaties kan worden hergebruikt. Het definitief ontwerp zoals dat in het voorjaar gepresenteerd zou worden, kan ook worden hergebruikt in 2026. Het moet dan alleen wel geactualiseerd worden naar de huidige prijzen en techniek. Alle scenario’s kennen een bepaalde mate van verduurzaming. In de minimale variant is er wel sprake van verduurzaming, maar niet conform de nieuwste technieken. Een gasloos sportcentrum is in de minimale varianten niet mogelijk. In de maximale varianten wordt wel een gasloos sportcentrum nagestreefd. In alle scenario’s is een extra exploitatiebijdrage nodig tussen de € 130.000 en € 150.000. In de minimale varianten kan dit vanaf 2023 gedekt worden uit de besparing op de kapitaalslasten. Dit is bij de maximale varianten niet mogelijk. In alle scenario’s is een post onvoorzien meegenomen. Onvoorziene zaken worden daar zoveel mogelijk uit betaald.

Advies Alle scenario’s kennen voor- en nadelen. Het is op voorhand niet te zeggen wat voor nu en voor de toekomst de beste keuze is. Alles overwegende is het voor dit moment het meest logisch om over te gaan naar het scenario van de minimale variant waarbij wel de overkapping van het buitenbad wordt gerealiseerd (scenario 3B). Er wordt dan een financieel voordeel behaald en alsnog een meerwaarde voor de exploitatie gecreëerd. In 2026 moet dan een heroverweging zijn gemaakt op de toekomst van het sportcentrum. Het is niet aan te bevelen om in deze tijd van bezuinigingen voor de maximale variant te gaan. Er moet dan juist extra budget worden aangevraagd en uiteindelijk leidt dit tot extra structurele lasten voor de begroting. Financieel advies Als gekozen wordt voor de minimale variant met een overkapping van het buitenbad betekent dit financieel gezien het volgende:  geadviseerd wordt om het bestaande krediet van € 8.300.000 in te trekken en een nieuw krediet van € 4.500.000 (netto na aftrek SPUK-subsidie € 3.880.000) beschikbaar te stellen voor de realisatie van de minimale variant met overkapping;  daarnaast wordt voorgesteld de exploitatiebijdrage van Sport Oldenzaal BV in 2021 en 2022 te verhogen met € 150.000 en vanaf 2023 met € 130.000.

Hiermee sluit de exploitatiebijdrage van Sport Oldenzaal BV weer aan bij de huidige situatie, waarbij geen inkomsten uit de commerciële activiteiten worden gehaald. Samengevat levert dit voor de gemeentebegroting het volgende resultaat op, waarvan geadviseerd wordt dit te verwerken in de 3e bijstelling 2021:  voor de jaarschijven 2021 en 2022 levert het een nadeel op van in ieder geval € 150.000 per jaar. De dekking kan hiervan ten laste worden gelegd van begrotingsresultaten van de betreffende jaren;  vanaf 2023 ontstaat er een voordeel van € 3.566 per jaar. Dit komt ten gunste van het begrotingsresultaat, conform de bijgevoegde begrotingswijziging;  hierbij is er al rekening mee gehouden dat de overkapping van het buitenbad voor de BV een besparing aan energielasten oplevert van € 10.000 per jaar en dat er door het extra wateroppervlak meer extra doelgroepen worden aangetrokken waardoor er € 10.000 per jaar meer inkomsten ontstaan. Vanaf 2023 zal de exploitatiebijdrage van Vondersweijde met € 20.000 worden verlaagd;  voorgesteld wordt het vorenstaand te verwerken in de 3e Bijstelling 2021. Gemaakte voorbereidingskosten deels afboeken De voorbereiding voor de revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde loopt sinds 2019 en er zijn sinds die tijd voor € 325.000 aan voorbereidingskosten gemaakt.

Voorgesteld wordt een deel van deze kosten voor een bedrag van € 192.000 toe te rekenen aan het nieuwe krediet ten behoeve van de minimale variant met overkapping. Een deel van de gemaakte projectleiding-/architect-/installateurs-

6

kosten was namelijk ook nodig geweest als direct met deze minimale variant was gestart. Die voorbereiding hoeft nu niet opnieuw te worden gedaan. Voor het resterende deel van € 133.000 wordt voorgesteld deze ineens af te boeken ten laste van de reserve Vondersweijde nr. 01556. Dit is een dekkingsreserve die destijds bij de kredietverlening van de oorspronkelijke variant van € 8.300.000 is ingesteld. Een deel van de gemaakte voorbereidingskosten heeft betrekking op deze oorspronkelijke variant voor revitalisatie en kan dus niet worden gebruikt voor de minimale variant incl. overkapping van het buitenbad. Daarom wordt voorgesteld € 133.000 in één keer af te boeken. Startjaar uitvoering en start activering Na besluitvorming door de raad kan gestart worden met uitvoering van het project. De verwachting is dat de werkzaamheden in de loop van 2022 worden afgerond. De kapitaallasten starten dan op 1 januari 2023. Dit was ook het geval bij de oorspronkelijke variant. Voor 2021 en 2022 is er geen dekking voor de aanvullende bijdrage van € 150.000. Als er gekozen wordt voor de minimale variant met overkapping is dit vanaf 2023 wel het geval. De nieuwe kapitaallasten, inclusief de aanvullende exploitatiebijdrage aan Sport Oldenzaal BV kunnen dan volledig gedekt worden uit de vrijval van kapitaallasten van de oorspronkelijke variant van € 8.300.000.

In de vergadering van het politiek forum van 7 juni 2021 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan.

Oldenzaal, 18 juni 2021 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Dijkstra

P.G. Welman

Bijlagen 1. Rapport uitwerking scenario’s 2. Financiële overzichten

7

Nr. 1090

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 11 mei 2021 , nr.V19/3, reg.nr. INTB-20-04804; gelet op artikel 147, lid 2 jo. 192 van de Gemeentewet

besluit:

vast te stellen: 1. te kiezen voor het scenario van de minimale variant met realisatie van een overkapping van het buitenbad (scenario 3B); 2. het bestaande krediet van netto € 8.300.000 voor de revitalisatie van sportcentrum Vondersweijde in te trekken en een nieuw krediet van bruto € 4.500.000 beschikbaar te stellen; 3. voor te stellen voor sportcentrum Vondersweijde een afschrijvingstermijn van 20 jaar (bouwkundig) te hanteren conform de vastgestelde notitie Afschrijving; 4. de exploitatiebijdrage voor Sport Oldenzaal BV vanaf voor 2021 en 2022 structureel te verhogen met € 150.000 en vanaf 2023 met € 130.000; 5. van de tot nu toe gemaakte voorbereidingskosten van € 325.000,- een bedrag van € 133.000 direct af te boeken ten laste van de reserve Vondersweijde (nr. 01556) en het restant van € 192.000 te activeren in het nieuwe krediet; 6. het nadeel van € 150.000 voor 2021 en 2022 en het voordeel vanaf 2023 van € 3.566 te verwerken in de 3e Bijstelling 2021, dekking respectievelijk ten laste en ten gunste van de begrotingsresultaten van de betreffende jaren, conform de begrotingswijziging.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 28 juni 2021 de griffier,

de voorzitter,

J.H. Brokers

P.G. Welman