09 Jaarstukken 2023 - Bijlage 4 - Voorlopig verslag van de accountant over de jaarstukken 2023

Hoort bij raadsbesluitnr. 1407 van 23 september 2024, de griffier,

Accountantsverslag Gemeente Oldenzaal Boekjaar 2023

R.d.G.

Aan de gemeenteraad van de gemeente Oldenzaal Postbus 354 7570 AJ OLDENZAAL

ONDERWERP: Accountantsverslag 2023 DATUM: 29 augustus 2024

Geachte leden van de gemeenteraad,

In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Oldenzaal, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij zijn voornemens om u op xx september 2024 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2023. Dit onder voorwaarde van het door de raad vaststellen van het aanvullend besluit “tijdigheid” in de financiële verordening op 23 september. Vervolgens dienen wij goedkeuring te krijgen van onze compliance officer om de verklaring te mogen afgeven.

Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. E.H.J.D. Damman RA

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijkste bevindingen

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

5

Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2023. Gemeente Oldenzaal heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Oldenzaal invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kan de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken controleverschillen. Deze zijn in belangrijke mate gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. De correcties worden in dit verslag toegelicht. Een overzicht van de ongecorrigeerde en gecorrigeerde verschillen is opgenomen in de bijlagen van dit accountantsverslag. Daarnaast constateren we, in lijn met voorgaande jaren, dat niet voor alle lasten met betrekking tot het sociaal domein (Jeugdzorg en Wmo) de gemeente Oldenzaal de prestatielevering kan vaststellen. De onzekerheid in de controle bedraagt € 1,6 miljoen en heeft volledig betrekking op Zin.

Daarnaast is sprake van een onzekerheid ten aanzien van de egalisatievoorziening gebouwenbeheersplan ad € 150 duizend en ten aanzien van de uitgaande geldstroom ad € 194 duizend. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2023 van de gemeente Oldenzaal voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.

6

Bestuurlijke samenvatting Het boekjaar 2023 sluit met een financieel gerealiseerd resultaat van € 5,0 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Oldenzaal bedraagt € 53,3 miljoen (2022: € 51,6 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 47,6% (2022: 46,5%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit uitkomt boven de door haar zelf gestelde norm. 1 januari 2023 is het boekjaar waarop de gemeente Oldenzaal voor het eerst dient te rapporteren in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat de gemeente Oldenzaal deze verantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening en de bevindingen heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarbij constateren we dat de gemeente Oldenzaal een gestructureerde aanpak van de verbijzonderde controle heeft, maar nog stappen kan zetten in het dossier dat ten grondslag ligt aan de rechtmatigheidsverantwoording. Wij wijzen u in dat kader op onze aanbevelingen in het hoofdstuk ‘belangrijkste bevindingen’. Wij concluderen dan ook dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. De correcties op deze verantwoording vanuit onze controle waren kleiner dan de met u afgesproken rapporteringstolerantie.

Wij willen u erop wijzen dat het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen van het college uit komt op € 109 duizend voor wat betreft het begrotingscriterium. Deze bevinding ziet enerzijds (€ 7,6 miljoen) toe op een overschrijding van de lasten en investeringsbudgetten en anderzijds op ongeautoriseerde reservemutaties (€ 0,1 miljoen). Deze overschrijding is voor € 7,6 miljoen passend binnen het beleid en de afspraken tussen raad en college, daarmee behoeft het college deze overschrijdingen niet mee te wegen. De overige rechtmatigheidsbevindingen hebben betrekking op inkopen die ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed ad € 378 duizend. Het totaal van de onrechtmatigheden komt hiermee uit op € 487 duizend. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering. Voor boekjaar 2023 heeft u ons benoemd als nieuwe accountant van de gemeente Oldenzaal. Een eerstejaarscontrole kenmerkt zich voor zowel uw gemeente als onze organisatie als een intensief traject om gezamenlijk te komen tot een zo goed mogelijk controleproces. Tijdens onze controle liepen wij aan tegen diverse te corrigeren afwijkingen waarbij ook sprake was correcties die toezagen op de beginbalans. Daarnaast is het niveau van aanlevering (deels) van onvoldoende niveau.

Dit nadrukkelijk in vergelijking met andere gemeenten die wij controleren met een vergelijkbare omvang. Wij hebben op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie samengewerkt. Wij stellen voor om in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee te nemen. Verder merken wij op dat wij zien dat nog intenser dan voorgaande jaren zowel de organisatie, als wij als controleteam worden geconfronteerd met de administratieve lastendruk van de zogenaamde SiSa-regelingen. In de bijlage van de jaarrekening legt de gemeente verantwoording af over 28 (2022: 24) soorten van rijksbijdragen, welke een ieder weer aparte wet- en regelgeving kennen en eisen stellen aan de administratieve organisatie van de gemeente Oldenzaal.

7

Opdracht, scope en uitkomsten

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). - De jaarrekening. - Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging d.d. 26 juli 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.302.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 18 december 2023 vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2023. Grondslag

Bedrag

Materialiteit fouten

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1.301.820

Materialiteit onzekerheden

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 3.905.460

5% van de goedkeuringstolerantie

€ 65.000

Rapporteringsgrens

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn vastgelegd in uw financiële verordening. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag Goedkeuringstolerantie fouten

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

Bedrag

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  Schattingsposten en veronderstellingen van het management;  Waardering van de grondexploitaties;  Invoering van de rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende verantwoordelijkheden voor u);  Onnauwkeurige verantwoording van inkopen;  Sociaal domein;  Risico op doorbreking van AO/IB door het management. Uitkomsten Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De controleverschillen die naar aanleiding van onze controle naar voren zijn gekomen zijn in belangrijke mate gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Er resteren enkele ongecorrigeerde fouten die toezien op onjuiste afgrenzing. Een bedrag ad € 94 duizend ziet toe op lasten die zijn verantwoord in 2023 en betrekking hebben op 2024 en een bedrag ad € 71 duizend ziet toe op bouwgronden in exploitatie die zijn verantwoord in 2024 en verantwoord hadden moeten worden in 2023. Daarnaast zijn er onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura (Zin) uit hoofde van de Jeugdwet ter hoogte van € 1.058 duizend, uit hoofde van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Zin) voor een bedrag van € 591 duizend.

Uit hoofde van de Pgb’s (Jeugdwet en Wmo) is geen sprake van onzekerheden. Voorgaande resulteert in een totaalbedrag aan onzekerheden van € 1,6 miljoen ten aanzien van het sociaal domein. Daarnaast is sprake van een onzekerheid ad € 150 duizend ten aanzien van de egalisatievoorziening gebouwenbeheersplan en een onzekerheid ad € 194 duizend ten aanzien van de uitgaande betaalstroom.

€ 1.301.820

De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstolerantie. Rapporteringstolerantie

Conform afspraak in de financiële verordening

€ 100.000 9

Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2023 bevat, zoals u ook gewend bent in voorgaand jaar, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de vanaf 2022 gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV COS 700). Hieronder wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.

1)

2) 3)

4)

Frauderisico’s -

Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt Zoals ook in onze boardletter opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkend.

-

Met betrekking tot de grondexploitatie hebben wij de plausibiliteit van de uitgangspunten op projectniveau gecontroleerd aan de hand van de economische inputparameters alsook backtestingwerkzaamheden. Daarnaast hebben we de toereikendheid van de verliesvoorzieningen en de nauwkeurigheid en volledigheid van de tussentijdse winstneming gecontroleerd. Met betrekking tot de activa hebben wij vastgesteld of er sprake is van duurzame waardeverminderingen. Met betrekking tot de vorderingen hebben wij de inschatting van het college inzake de inbaarheid van de vorderingen en dientengevolge de omvang van de voorziening gecontroleerd. Met betrekking tot de voorzieningen hebben we vastgesteld dat de uitgangspunten plausibel zijn; Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad.

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten. Wij hebben onder meer de volgende werkzaamheden verricht:

10

Opdracht, scope en uitkomsten Het risico dat aanbestedingsrichtlijnen om gunning aan een bevriende partij mogelijk te maken niet zijn nageleefd bij de totstandkoming van de contracten met leveranciers daar waar contracten zijn afgesloten met een contractwaarde > € 2,1 miljoen Voor 2023 was dit risico van toepassing voor 2 leveranciers. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: Kennis genomen van de door de gemeente Oldenzaal uitgevoerde controle op de aanbestedingsrichtlijnen; Controleren van de aanbestedingsdossiers voor betreffende 2 leveranciers op naleving van de aanbestedingsrichtlijnen. Hierbij hebben wij expliciet vastgesteld dat de opdracht is gegund aan de partij die op basis van de gunningscriteria de opdracht moest krijgen. Wij hebben hierbij de volgende werkzaamheden verricht: Vastgesteld of de opdracht is gegund op basis van de vooraf vastgestelde criteria; Vastgesteld of er functiescheiding is toegepast bij de totstandkoming en Vastgesteld of de ondertekening van het contract heeft plaatsgevonden door een bevoegde functionaris; Controleren hoe is omgegaan met meerwerk (in relatie tot de contractwaarde); Vastgesteld of de organisatie waarmee de gemeente de inkooptransactie is aangegaan geen organisatie betreft waar een collegelid of lid van het management een nevenfunctie heeft.

Ten opzichte van de planningsfase hebben zich geen wijzigingen in onze controleaanpak voorgedaan. Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Oldenzaal een sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Oldenzaal kent een voldoende financiële positie. Dit licht de gemeente ook zelf toe in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag.

11

Schattingen Management schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:

Schatting

Beoordeling 2023

Beoordeling 2022

Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang

Waardering van (im)materiële vaste activa

N.v.t. 1e jaars controle

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.

De waardering van de langlopende vorderingen

N.v.t. 1e jaars Controle

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.

De waardering van grondexploitaties

N.v.t. 1e jaars Controle

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een voorzichtig maar wel aanvaardbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.

De waardering van debiteuren en vorderingen

N.v.t. 1e jaars Controle

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.

De waardering van de voorzieningen

N.v.t. 1e jaars controle

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel hebben wij een onzekerheid onderkend inzake een mogelijk te hoog gevormde egalisatievoorziening gebouwenonderhoud ad € 150 duizend.

12

Belangrijkste bevindingen

De rechtmatigheidsverantwoording Inleiding Tot en met boekjaar 2022 verstrekten wij als accountant zelfstandig een oordeel over de rechtmatige totstandkoming van de lasten, de baten en de balansmutaties op basis van de controle in onze controleverklaring. Dit rechtmatigheidsoordeel betrof een oordeel of deze transacties tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de door de gemeenteraad vastgestelde kaders zoals de begroting en de gemeentelijke verordeningen en met de bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Met ingang van boekjaar 2023 wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 100.000) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten en de financiële rechtmatigheid met inachtneming van de verantwoordingsgrens.

Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria (kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:

Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik. Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag.

Er is sprake van een begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt (1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3). Wij hebben vastgesteld dat het college de afwijkingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting en kredieten en de kaders, zoals die door de gemeenteraad zijn vastgesteld en die individueel en/of cumulatief de verantwoordingsgrens overschrijden, juist en volledig heeft opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording en dat de bepalingen uit de financiële verordening inzake acceptabele overschrijdingen juist zijn toegepast. Hierbij hebben wij rekening gehouden met het raadsbesluit dat uw gemeente voornemens is te nemen ten aanzien van overschrijdingen die passend zijn binnen het beleid. 14

De rechtmatigheidsverantwoording (vervolg) Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor enkele gemeentelijke inkooptrajecten met een inkoopwaarde van in totaal € 378 duizend niet de juiste procedure is gevolgd. Dit bedrag is daarom als rechtmatigheidsfout aangemerkt. Deze wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag er ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed.

In de paragraaf bedrijfsvoering is door het college hierover toegelicht dat inzake de geconstateerde onrechtmatigheden vervolgacties worden uitgevoerd zoals het adviseren over aanbestedingsmogelijkheden waarbij de beslissing van opvolging ligt bij de eerstelijnsmanagers.

Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Oldenzaal zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-criterium feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Binnen de gemeente Oldenzaal ontbreek een overkoepelend M&O beleid. Wel heeft zij de voor haar belangrijkste financiële processen gedefinieerd en in deze processen waarborgen getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen zoals ook toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Ten aanzien van M&O zijn geen bevindingen geconstateerd.

Er zijn echter ook voorwaarden waar geen mogelijke financieel gevolg aan is verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd.

15

Grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen de afgelopen jaren hoog en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s: De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod; Stijgende energie- en grondstofprijzen; Krapte op de arbeidsmarkt; Stikstofproblematiek; Beschikbaarheid van aansluitingen nutsvoorzieningen; Verduurzamingsopgave; Stijgende rente; Macro-economische factoren zijn minder stabiel. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening. De gemeente Oldenzaal heeft hier op pagina 140 van de jaarrekening invulling aan gegeven door te verwijzen naar de vertrouwelijke bijlage bij het boekwerk. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

Waardering inclusief specifieke projectrisico’s Hiernaast hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven.

Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1.000) 6.000

2020

4.000

2021

2.000

2022 2023

0 -2.000

Bruto boekwaarde

Verliesvoorziening

Netto boekwaarde

-4.000

Ten opzichte van 31 december 2022 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gewijzigd van € - 0,5 miljoen naar € - 2,3 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2023 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2023

2022

Boekwaarde per 1 januari

- 1.230

4.205

Investeringen

1.517

5.627

Grondverkopen

- 3.854

- 8.154

Tussentijdse winstneming/afgesloten projecten

1.382

3.049

Diverse bijdragen excl. FSU

- 141

- 5.252

- 2.326

- 525

Boekwaarde per 31 december

Zoals in bovenstaande zichtbaar is de boekwaarde per 1 januari 2023 niet gelijk aan de boekwaarde per 31 december 2022. Dit heeft te maken met een geconstateerde fout in de beginbalans ten aanzien van de resultaatname conform de POC methode (resultaat naar rato van de voorgang) voor complex 210 De Graven Es, geb. 10A. Bij de bepaling van de resultaatname waren namelijk ten onrechte interne opbrengsten ingerekend. Het niet meerekenen van deze interne opbrengsten heeft geleid tot een verslechtering van het resultaat conform de POC-methode met € 705 duizend welke als correctie in de beginbalans is verwerkt. 16

Grondexploitaties (vervolg) Zoals in de tabel op de voorgaande pagina is toegelicht is sprake van een fors negatieve boekwaarde voor de grondexploitatie. Op grond van de notitie grondbeleid dient de portefeuille altijd aan de activazijde van de balans te worden gepresenteerd. Aangezien wij van mening zijn dat deze fors negatieve boekwaarde mogelijk het beeld van de gebruiker van de jaarrekening beïnvloed, hebben wij uw gemeente gevraagd dit toe te lichten in de jaarrekening en benadrukken wij dit in ons accountantsverslag. Waardering inclusief specifieke projectrisico’s De grondexploitaties van de gemeente Oldenzaal lopen vooralsnog volgens bestuurlijk vastgesteld plan waarbij u in uw paragraaf grondbeleid opmerkt dat voor de complexen 330 Oldenzaal Centraal Stakenbeek 2e fase en 410 Singelpark Deurningestraat dat sprake is van stagnatie. Verliesvoorziening Uw gemeente heeft geen verliesvoorziening gevormd doordat uw gemeente indien sprake is van een tegenvaller dit tot uitdrukking laat komen in de grondexploitatie door een bijzondere waardevermindering toe te passen. Tussentijdse winstneming De tussentijdse winstneming in 2023 heeft voornamelijk betrekking op de complexen 107 Jufferbeek Zuid, 162 Noabershof Hunenveldln, 209 De Graven Es, geb. 9 en 210 De Graven Es, geb. 10A.

Wij hebben vastgesteld dat de tussentijdse winstneming conform de voorgeschreven POC-methode heeft plaatsgevonden. Wel merken wij op dat voor complex 210 De Graven Es, geb. 10A sprake was van interne opbrengsten die ten onrechte waren ingerekend. Voorgaande fout is gecorrigeerd in de beginbalans; het effect op het resultaat 2023 is beperkt ofwel valt beneden onze rapporteringsgrens. De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Oldenzaal gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst voor de complexen 179 Saasvelderlaan, 210 De Graven Es, geb. 10A, 330 OC 2e fase Stakenbeek, 410 Singelpark Deurningerstraat en 107 Jufferbeek Zuid.

Parameters

MPG 2023

MPG 2022

Schatting 2023

Schatting 2022

Rente

0,38%

N/A



N/A

Disconteringsvoet

2,0%

N/A



N/A

Kostenstijging

projectspecifiek: gemiddeld 5%

N/A



N/A

Opbrengstenstijging

projectspecifiek

N/A



N/A

Kostenstijging De gemeente Oldenzaal kent geen algemeen geldende parameter voor kostenstijging. Wel zien wij in de complexen terug dat projectspecifiek rekening is gehouden met gemiddeld 5% inflatierisico waarbij noch sprake is van differentiatie voor de korte, middel en lange termijn noch sprake is van een differentiatie tussen GWW en plankosten (en overige kosten). Dit waar de landelijke prijsindexcijfers hierin wel een duidelijk onderscheid tonen. Op basis van de landelijke prijsindexcijfers achten wij het gemiddeld gehanteerde percentage van 5% een voorzichtig uitgangspunt. Opbrengstenstijging Evenals voor de kosten maakt de gemeente Oldenzaal geen gebruik van een algemeen geldende parameter voor opbrengstenstijging, maar zijn de opbrengsten projectspecifiek bepaald. In relatie tot de marktontwikkelingen ten aanzien van de woning- en bedrijvenmarkt achten wij dat door de gemeente Oldenzaal voldoende rekening is gehouden met de huidige marktontwikkelingen zoals deze ook door extern gespecialiseerde bureaus worden onderschreven. Schattingsonzekerheden grondexploitaties De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen.

Belangrijke elementen hierbij zijn: − Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen. − Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening op pagina 140 deze onzekerheden weergeeft door te verwijzen naar de vertrouwelijke bijlage. Een concrete toelichting in de jaarrekening zelf ontbreekt.

17

Sociaal domein Algemeen De gemeente Oldenzaal voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

N.v.t.

Werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Larcom

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Jeugdwet

Zelfstandig

N.v.t.

Werkelijke lasten

Wmo

Zelfstandig

N.v.t.

Werkelijke lasten

PGB’s

Sociale Verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Tozo

ROZ

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Jeugdwet en Wmo Zin De toekenning van voorzieningen in het kader van de Wmo en Jeugdwet Zin vindt plaats vanuit de gemeente. De uitvoering van deze taken vindt plaats binnen de gemeente in regionale samenwerking. Hiervoor zijn zorgleveranciers gecontracteerd die in opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet zelf de prestatieafnemer. Met de (grote) zorgaanbieders is daarom, evenals voorgaande boekjaren, afgesproken dat zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein (iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de geleverd en gedeclareerde zorg in natura (hierna Zin) in het boekjaar.

Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd. Mede gezien de omvang van een aantal zorgaanbieders heeft uw gemeente niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen doordat deze ofwel te klein zijn en daarom geen accountantscontrole heeft plaatsgevonden ofwel de controleverklaring niet tijdig door uw gemeente is ontvangen. Daarnaast is sprake van resterende onzekerheden doordat voor een aantal zorgaanbieders geldt dat de gehanteerde materialiteit voor de verstrekte (goedkeurende) controleverklaring boven de voor uw gemeente geldende toleranties ligt. Deze onzekerheden werken door in de jaarrekening van uw gemeente. Voorgaande leidt ertoe dat voor een deel de prestatielevering niet kan worden vastgesteld. Dit leidt tot een resterende onzekerheid van € 1,6 miljoen welke als volgt is opgebouwd: − Prestatielevering Jeugdwet Zin (geen accountantscontrole): − Prestatielevering Jeugdwet Zin (controleverklaring niet ontvangen): − Prestatielevering Jeugdwet Zin (te hoge materialiteit of aangepast oordeel): − Prestatielevering Wmo Zin (geen accountantscontrole): − Prestatielevering Wmo Zin (controleverklaring niet ontvangen):

€ 0,4 miljoen

Totaal onzekerheden Zin

€ 1,6 miljoen

€ 0,2 miljoen € 0,4 miljoen € 0,2 miljoen € 0,4 miljoen

18

Sociaal domein (vervolg) Pgb’s De gemeente Oldenzaal heeft de totale kosten inzake de Pgb budgetten gebaseerd op de schatting van de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). Evenals voorgaande jaren heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. De SVB heeft over 2023 een verklaring met beperking bij de verantwoording Pgb-stromen Jeugdwet en Wmo ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB blijven op basis van de projectiebrief voor de gemeente Oldenzaal beneden de rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de Pgb-bestedingen vast te stellen. Wij hebben vastgesteld dat in de Pgb-dossiers voldoende documentatie is vastgelegd, zodat geen sprake is van onzekerheden ten aanzien van de prestatielevering. Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK.

De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Oldenzaal heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2023 toereikend toegelicht.

19

Overige bevindingen Immateriële vaste activa: Bijdrage aan activa in eigendom van derden Wij hebben vastgesteld dat de aanvullende bijdrage aan activa in eigendom van derden ad € 75 duizend niet was geactiveerd daar waar desbetreffende partij reeds eerder een bijdrage had ontvangen van € 850 duizend welke wel was opgenomen onder de immateriële vaste activa. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt. Ten aanzien van voornoemd beschikbaar bedrag merken wij op dat ten tijde van onze jaarrekeningcontrole een herstelactie is uitgevoerd in de vorm van een intentieovereenkomst aangezien een juridische overeenkomst voor voornoemde bijdrage ad € 925 duizend met desbetreffende partij niet aanwezig was. De intentieovereenkomst dient nog nader geformaliseerd te worden. Materiële vaste activa: Vondersweijde en Verbouwing vrije school de Zevenster Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente begin 2023 is gestart met het revitaliseren van de Vondersweijde. Conform de geldende notitie materiële vaste activa van de commissie BBV dienen voorbereidingskosten overgeheveld te worden van de immateriële vaste activa naar de materiële vaste activa op het moment dat wordt gestart met het investeren in het actief.

Wij hebben vastgesteld dat de geactiveerde voorbereidingskosten ad € 822 duizend ultimo 2023 in de definitieve jaarrekening zijn gepresenteerd onder de materiële vaste activa. Daarnaast hebben wij in de beginbalans onder de immateriële vaste activa kosten aangetroffen ad € 95 duizend die rechtstreeks kunnen worden toegerekend aan de vervaardiging van het actief de Zevenster. Deze correctie heeft impact op de beginbalans en leidt verder niet tot resultaatimpact over 2023. Activering verstrekte subsidie Michgoriushuis De aan het Michgoriushuis verstrekte subsidie ad € 100 duizend, zijnde een bijdrage aan activa in eigendom van derden was ten onrechte geactiveerd onder de materiële vaste activa. Wij hebben vastgesteld dat het bedrag in de definitieve jaarrekening is geactiveerd onder de immateriële vaste activa.

Activering uitgaven SAAS-applicatie Tijdens de controle is geconstateerd dat de investeringen in software niet voldeden aan de activeringscriteria, omdat sprake was van implementatiekosten voor een SAAS-oplossing. Dit betekent dat feitelijk sprake is van dienstverlening in de vorm van een abonnement waarmee wordt ingelogd bij de leverancier. Naar aanleiding van onze controle heeft over 2023 een correctie plaatsgevonden met een neerwaartse resultaatimpact van € 81 duizend. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt. Activering en activeringsbeleid Bij onze controle hebben wij vastgesteld dat er posten zijn geactiveerd welke kleiner zijn dan € 20 duizend hetgeen niet in overeenstemming is met uw activeringsbeleid. Hieronder hebben wij ook posten aangetroffen waarbij wij van mening zijn dat deze niet voldoen aan de activeringscriteria; gezien de omvang van het bedrag beperkt is ofwel kleiner dan onze rapporteringstolerantie, hebben wij deze posten niet als fout aangemerkt. Wij vragen u aandacht het hebben voor het naleven van uw eigen activeringsbeleid. Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen De gemeente Oldenzaal heeft een bijdrage in de algemene reserve aan NV Cogas geactiveerd. Dit is niet juist omdat de gemeente hiervoor geen aandelen of anderszins een vergoeding krijgt.

Wij hebben voorgesteld de kapitaalverstrekkingen af te waarderen met een bedrag van € 555 duizend. Deze correctie heeft impact op de beginbalans en leidt verder niet tot een resultaatimpact over 2023. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt. Financiële vaste activa: Startersleningen en stimuleringslening Wij hebben vastgesteld dat onder de overige langlopende leningen verstrekte leningen in 2024 waren verantwoord waar deze in 2023 thuis horen. Uw gemeente heeft het bedrag ad € 740 duizend gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt.

20

Overige bevindingen (vervolg) Energieleningen De gemeente Oldenzaal heeft € 1 miljoen gereserveerd voor energieleningen waarbij noch een krediet noch een reserve is gevormd. Uit het destijds genomen raadsbesluit welke later met onbepaalde tijd is verlengd blijkt duidelijk dat sprake is van beklemming ten aanzien van het bedrag ad € 1 miljoen welke niet uit de jaarstukken blijkt. Wij hebben voorgesteld om zowel onder de financiële vaste activa als de liquide middelen een duidelijke toelichting op te nemen ter zake van de energieleningen. Dit zodat uit de jaarstukken blijkt dat sprake is van een beklemd bedrag ad € 1 miljoen, voor welke bedrag reeds sprake is van verstrekte leningen om te duiden welk deel van de liquide middelen niet vrij besteedbaar is. Verder hebben wij u geadviseerd om voor het deel van het bedrag van de leningen dat nog niet is uitgegeven aan de raad voor te stellen om hiervoor een bestemmingsreserve te vormen als onderdeel van de resultaatbestemming 2023. In de definitieve jaarrekening is een toereikende toelichting opgenomen.

Door derden beklemde middelen voorzieningen rioolbeheersplan en afvalstoffenheffing In relatie tot de geldende wet- en regelgeving zijn wij van mening dat de BTWcomponent in de kostendekkendheidsberekening van de voorzieningen rioolbeheersplan en afvalstoffenheffing niet op juiste wijze is verwerkt. Op basis van herrekening van de voorzieningen heeft voorgaande geleid tot het doorvoeren van een correctie ad € 179 duizend in de voorziening rioolbeheersplan en een correctie van € 104 duizend in de voorziening afvalstoffenheffing. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt.

Oninbare belastingdebiteuren Wij hebben vastgesteld dat de oninbare belastingdebiteuren ad € 96 duizend niet zijn afgeboekt en eveneens geen voorziening is gevormd. Uw gemeente heeft dit gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.

Door derden beklemde middelen voorziening part. exploitatie diverse projecten Onder de voorzieningen is een voorziening voor particuliere exploitatie diverse projecten verantwoord ad € 548 duizend. Op grond van de aan ons verstrekte informatie blijkt hier sprake te zijn van faciliterend grondbeleid. Op grond van huidige wet- en regelgeving is deze voorziening op onjuiste wijze gepresenteerd en dient deze post gepresenteerd te worden onder de overlopende passiva. Op basis van toekomstige wet- en regelgeving (geldend vanaf 2025 waarbij deze ook vanaf 2024 mag worden toegepast) dient een voorziening te worden gevormd.

Vooruitbetaalde bedragen Onder de vooruitbetaalde bedragen heeft de gemeente Oldenzaal een vooruitbetaald bedrag verantwoord inzake de SiSa-regeling E44. Dit betreft een vordering op de gemeente Oldenzaal zelf voor een bedrag ad € 142 duizend. Eenzelfde bedrag was verantwoord onder de overlopende passiva. Administratief is dit niet juist en gecorrigeerd.

Om ongewenste schommelingen in de jaarrekening te voorkomen hebben wij u gevraagd om terzake van het niet voldoen aan de huidig geldende wet- en regelgeving een toelichting in de jaarstukken op te nemen met het oog op aankomende wijziging in de wet- en regelgeving vanaf 2025 welke reeds met ingang van 2024 mag worden toegepast. Wij zijn van mening dat dit het inzichtsvereiste van de gebruiker van de jaarrekening ten goede komt.

Egalisatievoorziening gebouwenbeheersplan In relatie tot de ontwikkelingen binnen het vastgoed (doorschuiven en afstel van onderhoud) hebben wij vastgesteld dat de huidige dotatie aan de voorziening mogelijk structureel € 150 duizend (excl. toekomstige indexaties) te hoog is. Voor 2023 is in dit kader sprake van een onzekerheid van € 150 duizend.

Balansposten SiSa Wij hebben vastgesteld dat een deel van de verplichting SiSa C43 in de beginbalans geen betrekking heeft op een verplichting aan het Rijk maar een verplichting betreft aan andere gemeenten voor een bedrag van € 188 duizend. Deze correctie heeft impact op de beginbalans en leidt verder niet tot resultaatimpact over 2023. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt. 21

Overige bevindingen (vervolg) Daarnaast was ultimo 2023 de verplichting aan het Rijk inzake SiSa C43 niet verantwoord onder de overlopende passiva – ontvangen van Rijk maar onder de overige schulden voor een bedrag ad € 117 duizend. Soortgelijk geldt dat de verplichting inzake SiSa H4 niet op juiste wijze is gepresenteerd voor een bedrag van € 836 duizend en niet volledig is verantwoord voor een bedrag van € 39 duizend. Verder hebben wij geconstateerd dat de gemeente Oldenzaal bij de overlopende passiva - verplichting SiSa G4 (Tozo) niet enkel de verplichting aan het Rijk heeft opgenomen maar ook een deel van de rekening-courantverhouding met ROZ. Voorgaande heeft geleid tot een correctievoorstel voor de beginbalans zonder verdere resultaatimpact over 2023 van € 463 duizend en een correctievoorstel in zowel de uitzettingen < 1 jaar (RC-verhouding met niet financiële instellingen) als overlopende passiva ultimo 2023 van € 286 duizend. De balanspost inzake de SiSa-regeling A16 ad € 1,1 miljoen was in de beginbalans gepresenteerd onder de uitzettingen < 1 jaar - vorderingen op openbare lichamen in plaats van onder de overlopende activa - van overheidslichamen ontvangen bedragen Rijk.

Daarnaast was de (per saldo) verplichting in de eindbalans voor een bedrag van € 101 duizend gepresenteerd onder de overige schulden en voor een bedrag van € 84 duizend onder de uitzettingen < 1 jaar - vorderingen op openbare lichamen in plaats van onder de overlopende passiva - ontvangen van Rijk.

Verplichting RMC-middelen Wij hebben vastgesteld dat de verplichting RMC-middelen ultimo 2023 ad € 144 duizend ten onrechte is gepresenteerd onder de overige schulden in plaats van onder de overlopende passiva. Daarnaast stond ook nog een beperkt bedrag onder de vorderingen op openbare lichamen. Dit is gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Verplichting HAR-regeling Wij hebben vastgesteld dat beginbalans inzake de HAR-regeling ad € 166 duizend in 2023 is vrijgevallen daar waar dit vorig jaar reeds had moeten plaatsvinden. Deze correctie heeft impact op de beginbalans en leidt eveneens tot resultaatimpact over 2023. Wij hebben vastgesteld dat deze correctie in de definitieve jaarrekening is verwerkt. Verplichting SWO Uw gemeente heeft de verplichting SWO opgenomen op basis van conceptcijfers welke zijn ontvangen in maart 2024. Op basis van huidige concept cijfers blijkt dat sprake is van een lagere inkomensoverdracht van € 97 duizend waardoor wij dit verschil als inschattingsafwijking hebben aangemerkt. Verplichting ingehouden premie reparatie WW Wij hebben vastgesteld dat ultimo 2023 een verplichting is opgenomen ad € 81 duizend waarvoor geen verplichting bestaat. Verplichting heeft voor € 64 duizend betrekking op de beginbalans en voor € 17 duizend op een verantwoorde last in 2023.

De verplichting inzake de SiSa-regeling H30 is niet volledig verantwoord voor een bedrag van € 98 duizend. Vastgesteld dat de correctievoorstellen zijn verwerkt in de definitieve jaarrekening. Op basis van de ontvangen vaststellingsbeschikking inzake de SiSa-regeling C1 hebben wij vastgesteld dat een bedrag ad € 416 duizend is vrijgevallen in 2023 daar waar deze vrijval vorig jaar reeds had moeten plaatsvinden. Deze correctie heeft impact op de beginbalans en leidt eveneens tot resultaatimpact over 2023 voor een bedrag van € 416 duizend.

22

Overige bevindingen (vervolg) Onjuiste afgrenzing leidt tot onvolledige verantwoording van vorderingen en verplichtingen Uw gemeente volgt als procedure dat inkoopfacturen die worden ontvangen in het nieuwe boekjaar en kleiner zijn dan € 5.000 niet worden beoordeeld op feit of deze ook in het voorgaande boekjaar moeten worden verantwoord. Op basis van onze controlewerkzaamheden ten aanzien van het inkoopboek 2024 hebben wij echter vastgesteld dat niet alle in 2024 ontvangen inkoopfacturen met betrekking tot 2023 groter dan € 5.000 zijn verantwoord in 2023. Dit heeft geleid tot een correctie ad € 31 duizend in de overlopende activa en een correctie ad € 540 duizend in de nog te betalen bedragen. Ten aanzien van de correctie in de nog te betalen bedragen heeft een post van € 253 duizend betrekking op materiële vaste activa en betreft het restant ad € 287 duizend een extra last over 2023. Een verplichting welke betrekking heeft op de gronden in exploitatie ad € 90 duizend is niet gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Aangezien wij bovenstaande fout hebben geconstateerd in de cijfers 2023 hebben wij tevens nadere werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot volledigheid van de verplichtingen in de beginbalans.

Dit heeft geleid tot het doorvoeren van een correctie in de beginbalans ad € 736 duizend welke correctie voor € 428 duizend is verwerkt in de materiële vaste activa en € 308 duizend in het eigen vermogen. Ook vanuit onze controle op de lasten over 2023 hebben wij geconstateerd dat hierin lasten zijn opgenomen die betrekking hebben op 2024 terwijl deze zijn verantwoord in 2023. Een bedrag ad € 94 duizend is niet gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Boekingsgangen Wij constateren dat veelvuldig gebruik wordt gemaakt van tussenrekeningen hetgeen in de basis een goed uitgangspunt is. Wij merken echter dat verschillende afdelingen gebruik maken van dezelfde tussenrekening waardoor het risico bestaat dat tussenrekeningen niet leeglopen c.q. boekingsgangen niet op elkaar afgestemd zijn. In dit kader hebben wij op de grootboekrekening investeringswerken twee posten aangetroffen voor een totaalbedrag ad € 140 duizend welke op grond van de activeringscriteria moet worden verantwoord onder de materiële vaste activa in plaats van de lasten. Voor één post geldt dat hierop een bijdrage in mindering mag worden gebracht ad € 46 duizend.

Daarnaast hebben wij vastgesteld dat sprake is van baten- en lastenverlenging doordat bijvoorbeeld bij de aanwending van de voorzieningen en vorming van de voorzieningen verschillende processen betreffen waarbij verschillende medewerkers zijn betrokken. Overall hebben wij geconstateerd dat het effect van de baten- en lastenverlenging € 160 duizend bedraagt welk bedrag is gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. Verder constateren wij dat in diverse gevallen sprake is van ongewenste balansverlenging doordat vorderingen en verplichtingen jegens eenzelfde partij zowel onder de activa als passiva zijn verantwoord. Als voorbeeld noemen wij de SWO waarvoor uw gemeente onder zowel de vorderingen als verplichtingen een bedrag van € 370 duizend heeft opgenomen. Verder verwijzen wij naar de aangemaakte correctievoorstellen zoals opgenomen in de bijlage. Overhevelingen tussen reserves Wij hebben geconstateerd dat er sprake is van overhevelingen tussen reserves die niet direct zijn te relateren aan de huidige bedrijfsactiviteiten. Deze overhevelingen zijn zowel als bate als last verwerkt in het overzicht van baten en lasten. Deze mutaties mogen niet worden meegenomen in de materialiteitsbepaling en hiermee ook niet in de verantwoordingsgrens. Dit heeft ook invloed op uw eigen grens inzake de rechtmatigheid.

Uitgaande betaalstroom Ten aanzien van het wijzigen van stamgegevens crediteuren wordt gewerkt met een 4-ogenprincipe waarbij de senior medewerker financiën de wijzigingen in de crediteurenstamgegevens controleert. Hierbij vindt echter geen controle plaats op basis van externe bronnen anders dan de ontvangen inkoopfactuur. Als gevolg van voorgaande hebben wij een analyse uitgevoerd op de gehanteerde bankrekeningnummers voor de uitgaande betaalstroom. Hieruit blijkt dat er in uw administratie crediteuren zijn met meerdere bankrekeningnummers maar ook bankrekeningnummers met meerdere crediteuren. Voor een bedrag ad € 194 duizend hebben wij geen zekerheid verkregen of de uitgaande betaalstroom ook aan rechthebbende heeft plaatsgevonden welke onzekerheid wij hebben opgenomen in het overzicht met ongecorrigeerde controleverschillen. 23

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2023 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 Vereisten BBV

lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2023 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter (nog) niet in alle gevallen beschikbaar.

Verenigbaar Overeenstemming

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De inhoud welke in de

Paragrafen

Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van de gemeente Oldenzaal. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: − De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; − Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude; − Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.

Onze waarneming

paragraaf Openbaarheid zou moeten staan is wel opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. De commissie BBV heeft echter geadviseerd om vooruitlopend op de gewijzigde BBV hiervoor al een aparte paragraaf voor op te nemen.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit

lasten

het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We

Fraude

hebben vastgesteld dat u in de paragraaf bedrijfsvoering heeft gerapporteerd over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.

24

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn ultimo 2023 in loondienst. Tot en met 31 juli 2023 was sprake van inhuur voor de functie gemeentesecretaris. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q.

nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

25

Financiële positie

Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2023 volgens de jaarrekening € 53,4 miljoen.

Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 5,0 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 1,8 miljoen duizend positief.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In het voorwoord en kerngegevens wordt het resultaat in één oogopslag weergegeven. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is in paragraaf 3.10 een uitgebreide financiële analyse per programma opgenomen. Verder wordt als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Het jaarrekeningresultaat is € 3,2 miljoen voordeliger dan begroot.

60.000 50.000 40.000

De belangrijkste afwijkingen zien toe op: • Grondexploitaties: € 1,6 miljoen voordeel en • Algemene uitkering: € 994 duizend voordeel.

30.000 20.000 10.000 0 2020 Algemene reserve

2021 2022 Bestemmingsreserve