09 Bestuursovereenkomst 2024-2026 samenwerking Energie van Noordoost Twente (EvNOT) - Raadsvoorstel en -besluit

Bijlage 2024 12 maart 2024 Nr. 10/9 Reg.nr. INTB-24-06261 Bijlagen: 1

Agendapunt: 9

Ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente

Aan de gemeenteraad

De gemeente Oldenzaal werkt samen met de Noordoost Twentse gemeenten (Dinkelland, Losser en Tubbergen) aan de energie- en warmtetransitie, onder de naam Energie van Noordoost Twente. Deze samenwerking heeft zich inmiddels bewezen met een gezamenlijke aanpak van energiearmoede, een gezamenlijk energieloket en meerdere visiedocumenten over de wijze waarop invulling gegeven gaat worden aan de opwek van duurzame energie en het aardgasvrij maken van wijken. Door het bundelen van kennis, ideeën en ambtelijke capaciteit wordt een krachtige bijdrage geleverd aan de opgaven van de gemeenten op het gebied van de energietransitie. Het college van burgemeesters en wethouders heeft besloten om de samenwerking te bekrachtigen middels een Gemeenschappelijke regeling en de daarbij behorende bestuursovereenkomst voor te leggen aan de raad met het advies geen zienswijzen in te dienen. Het college van burgemeesters en wethouders stelt de raad voor: 1. geen zienswijze in te dienen op de ontwerp bestuursovereenkomst ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente; 2. toestemming te geven aan het college tot ondertekening van de bestuursovereenkomst ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente als geen zienswijzen zijn ingediend.

§ 1 Inleiding Gemeenten staan allemaal voor dezelfde opgave vanuit het Klimaatakkoord om in 2030 55% minder CO2-uitstoot te realiseren en in 2050 klimaatneutraal te zijn. Klimaatakkoord Het Klimaatakkoord omvat meerdere clusters waarvan twee zich richten op de energietransitie; Gebouwde Omgeving (aardgasvrij wonen & werken in 2050) en Elektriciteit (energieneutraal in 2050). Aan de realisatie van de doelstellingen voor deze twee deelgebieden van de energietransitie wordt concreet invulling door Energie van Noordoost Twente. Afhankelijk van noodzaak en urgentie kan met de beschikbare kennis en kunde ook op andere onderdelen uit het Klimaatakkoord inzet gepleegd worden door de EvNOT organisatie. Wens om de samenwerking te continueren en versterken Zoals toegelicht in het collegeadvies van 29 juni 2023 met kenmerk INTB-23-06011, de raadsinfobrief van 17 augustus 2023 met kenmerk UIT-23-13237 en daaropvolgend gepresenteerde evaluatie tijdens het Politiek Forum van 4 december 2023, blijkt dat de samenwerking zich inmiddels heeft bewezen en dat - mede door toenemende urgentie in de energietransitie - er een sterke wens en noodzaak is voor een continuering van de samenwerking.

§ 2 Doel Het doel is de samenwerking Energie van Noordoost Twente te continueren en te versterken door kennis, ideeën en capaciteit te bundelen om gezamenlijk een krachtige bijdrage te leveren aan de realisatie van de opgaven van de vier gemeenten op het gebied van de energietransitie als onderdeel van de afspraken uit het Klimaatakkoord. § 3 Argumenten 3.1 Samenwerken aan complexe opgaven De opgaven voor de gemeenten vanuit het Klimaatakkoord zijn fors en complex en vragen de nodige kennis en capaciteit. Aangezien alle Noordoost Twentse gemeenten voor dezelfde opgave staan, hebben de vier colleges van Dinkelland, Tubbergen, Losser en Oldenzaal in 2018 besloten de krachten te bundelen en een aantal opgaven binnen de energietransitie gezamenlijk op te pakken binnen onder de naam Energie van Noordoost Twente (EvNOT). Op basis van een projectplan is de samenwerking verlengd voor de jaren 2019-2022. Het accent lag daarbij op de gebouwde omgeving en (grootschalige) opwek van hernieuwbare energie. Het doel van de voortzetting en versterking van deze EvNOT samenwerking is om de inmiddels opgedane kennis en ervaring en beschikbare capaciteit zo efficiënt mogelijk in te zetten zodat een krachtige bijdrage geleverd kan worden aan de energietransitie.

Hiervoor zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: - om de vrijblijvendheid van de samenwerking tegen te gaan, wordt de samenwerking tussen de vier gemeenten in Energie van Noordoost Twente vastgelegd via een bestuursovereenkomst waarin bindende afspraken worden gemaakt over de inzet van capaciteit en het beschikbaar stellen van middelen voor de uitvoering van de taken binnen Energie van Noordoost Twente; - Energie van Noordoost Twente kent geen eigen rechtspersoon/entiteit en blijft een verlengstuk van de vier gemeenten; - bestuursrechtelijke bevoegdheden worden niet gedelegeerd en de bevoegdheden van de vier gemeenteraden blijven intact; - de samenwerking wordt aangegaan voor een periode van drie jaar (2024-2026) met de intentie tot continuering in de daaropvolgende jaren gezien de klimaatopgaven richting 2030-2050; - de naam Energie van Noordoost Twente is een interne werknaam die niet naar buiten toe wordt gebruikt. Communicatie vindt plaats onder de vlag en via de kanalen van de vier gemeenten; - samenwerking vindt plaats op het gebied van beleidsvoorbereiding, inwoneradvies en uitvoering van beleid, waar nodig op basis van een mandaatbesluit; - jaarlijks wordt een programma vastgesteld waarin concrete taken en projecten zijn opgenomen.

3.2 Concrete resultaten geboekt Vanaf de start van Energie van Noordoost Twente is een aantal initiatieven gezamenlijk opgepakt, waaronder: 1. het opstellen van een warmtevisie; 2. een gezamenlijk bod in de Regionale Energiestrategie (RES 1.0); 3. een concept wind- en zonneveldenbeleid vastgesteld; 4. invulling gegeven aan een gezamenlijk energieloket; 5. gezamenlijke inkoopacties uitgevoerd. Daarnaast zijn lokale initiatieven op haalbaarheid onderzocht en hebben meerdere inwoneracties plaatsgevonden op het gebied van energiebesparing en het verduurzamen van woningen. § 4 Kanttekeningen 4.1 Knelpunten en uitdagingen in de samenwerking Om de samenwerking in de komende jaren zo efficiënt mogelijk te laten functioneren, vragen onderstaande uitdagingen extra aandacht.

2

Deze worden zowel vanuit de programmamanager als de opdrachtgevers gemonitord: de samenwerking is een lerende en ontwikkelende organisatie in een nieuw werkveld (nog veel niet ontdekt); de inzet voor Energie van Noordoost Twente is op basis van vrijblijvendheid; geen harde afspraken; complexe aansturing: 3 opdrachtgevers en 4 bestuurders; besluitvorming gemeenten: niet altijd uniform en gelijktijdig; verschillende rolopvattingen gemeente; betrokkenheid en aansluiting ambtelijke organisaties; continuïteit en capaciteit (veel verloop / inhuurbasis / veel nieuwe gezichten); hoge werkdruk. Aandacht en urgentie voor de energietransitie is de afgelopen jaren gegroeid, de taken en werkzaamheden zijn toegenomen. 4.2 Personele aandachtspunten Aangezien de samenwerking de organisatie en medewerkers raakt, is de OR om advies gevraagd. De OR heeft een aantal betrokken collega’s van de gemeente Oldenzaal geïnterviewd. Op basis van deze bevindingen heeft de OR in haar vergadering van 29 februari 2024 positief geadviseerd in de beoogde voortzetting en intensivering van de ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente. Binnen Energie van Noordoost Twente ontstaan een viertal nieuwe functies: 1. Algemeen medewerker energieloket; 2. Administratief medewerker energieloket; 3. Medewerker grootschalige opwek en innovatie; 4. Warmteregisseur.

In eerste instantie wordt de invulling gezocht onder de collega’s die nu in meer of mindere mate bij Energie van Noordoost Twente betrokken zijn. Waar van toepassing, worden deze medewerkers gedetacheerd naar Noaberkracht. Eventuele nieuwe collega’s van buiten de gemeente Dinkelland of Tubbergen, worden bij Noaberkracht ondergebracht. Van de huidige medewerkers (projectleider, projectondersteuner, communicatieadviseur, energieadviseur, programmamanager), is een aantal werkzaam voor de gemeente Oldenzaal en een aantal voor Noaberkracht. De medewerkers vanuit gemeente Oldenzaal worden gedetacheerd bij Noaberkracht. Gemeentemedewerkers die betrokken zijn bij het programma van Energie van Noordoost Twente, krijgen daarvoor uren toegewezen door de verantwoordelijke programmaregisseur, of worden voor een aantal uren gedetacheerd bij Noaberkracht. Dit gebeurt in goed overleg tussen medewerker, programmaregisseur en leidinggevende. § 5 Resultaten van overleg en inspraak (inclusief burgerinitiatief) Op 4 december 2023 zijn in een politiek forum de uitgangspunten voor de samenwerking toegelicht en zijn vragen van vertegenwoordigers van de gemeenteraad beantwoord. Daarnaast is een adviesaanvraag ingediend bij de OR. De OR onderschrijft het belang van de samenwerking en heeft navraag gedaan bij medewerkers die gevolgen zullen ondervinden van de voortzetting van deze samenwerking.

Op basis van de bevindingen heeft de OR in haar vergadering van 29 februari 2024 een positief advies uitgebracht op de voortzetting en intensivering van de ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente. § 6 Financiële en fiscale gevolgen (control) Voor de samenwerking Energie van Noordoost Twente 2024-2026 is op basis van de voorliggende bestuursovereenkomst en het concept jaarprogramma 2024 een begroting gemaakt. De verwachte kosten voor de uitvoering van het jaarprogramma worden jaarlijks vastgesteld en gelijkelijk onder de vier deelnemende gemeenten verdeeld. 3

De totale kosten bedragen voor 2024 € 976.259. Voor de gemeente Oldenzaal zijn de totale kosten voor 2024 € 244.065. Deze kosten zijn voor een deel reeds opgenomen in de begroting (€ 100.000 FCL/ECL 672342110/438030 en € 70.000 FCL/ECL 672342150/443801) en worden aangevuld vanuit de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Tot en met 2025 ontvangt Oldenzaal hier een bijdrage van respectievelijk € 602.000 (2024) en € 607.000 (€ 2025). De verwachting is dat de regeling ook na 2025 zal worden gecontinueerd. Bij niet continueren zal het budget 2026 worden gedekt via reguliere momenten in de P&C-cyclus. Voorgesteld wordt om dit na accordering van de Raad financieel / administratief te verwerken bij de Voorjaarsnota 2024. §7

Global Goals

7. Betaalbare en duurzame energie

11. Duurzame steden en gemeenschappen

17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken

De samenwerking Energie van Noordoost Twente is aanjager van initiatieven die een bijdrage leveren aan de opwek van duurzame energie en stimuleert inwoners tot het nemen van energiebesparende maatregelen voor hun woningen. Deze samenwerking levert daarmee een bijdrage aan de doelstellingen die zijn vastgelegd in de Global Goals 7 en 11. Door de krachten (kennis en kunde) te bundelen zijn gezamenlijke acties efficiënter en effectiever en levert deze samenwerking (partnerschap) een bijdrage aan het realiseren van zowel lokale als regionale doelstellingen (Global Goal 17). § 8 Uitvoering De sturingsmogelijkheden voor opdracht-gevende gemeenten zijn groot. De bestuursovereenkomst legt de publiekrechtelijke rechten en plichten van de deelnemende gemeenten vast. In deze lichte regeling vindt geen delegatie van bestuursrechtelijke bevoegdheden plaats. De bevoegdheden van de gemeenteraden blijven dan ook volledig intact. In de bestuursovereenkomst worden daarnaast afspraken vastgelegd over eventuele ontbinding en uittreding inclusief de consequenties. Om te komen tot instemming met en het concreet uitvoering geven aan de te kunnen geven aan de beoogde samenwerking, zijn onderstaande randvoorwaarden van toepassing.

8.1 Dinkelland gastheerorganisatie Een bestuursovereenkomst (gemeenschappelijke regeling) kan alleen tussen gemeentebesturen worden gesloten en vraagt één vertegenwoordigende organisatie. Voor de duur van de nu voorliggende bestuursovereenkomst (2024-2026) zal de gemeente Dinkelland optreden als gastheerorganisatie. Dit is ook als zodanig vastgelegd in de documenten die nu ter instemming voorliggen. 8.2 Gemeenschappelijke regeling voorleggen aan gemeenteraad Op grond van artikel 1 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) moet de gemeenteraad om zienswijzen worden gevraagd en op grond van artikel 1 lid 4 van de Wgr moeten de raden toestemmingen geven aan de colleges. 8.3 Gemeenteraad voorstellen geen zienswijze in te dienen Het college stelt de gemeenteraad voor geen zienswijze in te dienen op het ontwerp Gemeenschappelijke regeling Energie van Noordoost Twente. Deze regeling zorgt ervoor dat deelnemende gemeenten de energietransitie effectiever, efficiënter en op meer kwalitatieve wijze vorm kunnen geven. Energie van Noordoost Twente bereidt beleid voor, in nauw overleg met de deelnemende gemeenten. De colleges en gemeenteraden van de deelnemende gemeenten zijn verantwoordelijk voor de beleids- en besluitvorming. De uitvoering wordt zoveel mogelijk opgepakt door Energie van Noordoost Twente, altijd uit naam van de betreffende gemeente.

Eigen inbreng en continuïteit is daarmee gewaarborgd, terwijl we profiteren van de aanwezige kennis en kunde binnen alle gemeenten.

4

8.4 Gemeenteraad voorstellen toestemming te geven aan de colleges tot het treffen van de regeling indien geen zienswijzen worden ingediend Het college stelt de gemeenteraad voor om toestemming te geven zoals bedoeld in artikel 1 vierde lid van de Wet gemeenschappelijke regelingen tot het treffen van de regeling als er geen zienswijzen worden ingediend, omdat dit tijd en administratieve handelingen bespaart. 8.5 Documenten ter bekrachtiging van de samenwerking Onderstaande documenten worden ter bekrachtiging van de samenwerking voor instemming aan de colleges van de deelnemende gemeenten voorgelegd: 8.5.1 Dienstverleningsovereenkomst In de Dienstverleningsovereenkomst is vastgelegd dat de gemeente Dinkelland zorgt voor huisvesting van EvNOT voor minimaal 18 werkplekken op dinsdag en woensdag, inclusief benodigde ICT-ondersteuning en alle benodigde faciliteiten. 8.5.2 Mandaatbesluit In het mandaatbesluit worden de volgende activiteiten van de ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente gemandateerd aan het college van de gemeente Dinkelland: 1. advisering woningeigenaren, huurders, midden en kleinbedrijf (MKB) met betrekking tot energiezuinig en aardgasvrij maken van woning/gebouw, mogelijke subsidies, financiering en desgewenst het helpen invullen van financierings- en subsidieaanvragen; 2.

beleidsvoorbereiding met betrekking tot het energieloket, inwonergerichte subsidies, warmtetransitie en grootschalige opwek en innovatie; 3. administratie en beschikken van EvNOT-brede subsidie op het gebied van energietransitie. 8.5.3 Programma Energie van Noordoost Twente 2024 Het programma van de ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente wordt jaarlijks vastgesteld. Het programma voor 2024 omvat de volgende taken en projecten: 1. advies aan inwoners in midden- en kleinbedrijf (MKB) over aardgasvrij en energiezuinig wonen en werken; 2. inwonergerichte subsidies die inwoners stimuleren hun woning te verduurzamen; 3. warmtetransitie: warmteprogramma en buurtgerichte aanpak; 4. grootschalige opwek van energie en innovatie: doorontwikkeling van Energiecoöperatie Noordoost Twente (EcNOT), Boerengas, Regionale Energiestrategie (RES) en kennisdeling en/of –ontwikkeling op gebied van grootschalige opwek, alternatieve bronnen, lokaal eigendom, subsidies, wet- en regelgeving, grootschalige projecten. 8.6 Vervolgproces Mochten één of meerdere gemeenteraden besluiten een zienswijze in te dienen, dan zal de aangepaste Gemeenschappelijke regeling Energie van Noordoost Twente nogmaals aan de colleges en gemeenteraden worden voorgelegd. Dit geldt ook als één of meerdere OR’en nader advies geven waardoor de Gemeenschappelijke regeling wordt aangepast.

De definitieve Gemeenschappelijke regeling Energie van Noordoost Twente zal ter besluitvorming aan het college worden voorgelegd en vervolgens ter kennisgeving worden aangeboden aan de gemeenteraad. De bestuursovereenkomst en daarmee de gemeenschappelijke regeling gaat in per 1 januari 2024 en vestigt zich in het gemeentehuis van Dinkelland. Het bestuur van Noaberkracht moet aanvullend instemmen met de Dienstverleningsovereenkomst gemeente Dinkelland-Noaberkracht. 5

§ 9 Communicatie Het collegeadvies (voornemen tot samenwerking) is door de portefeuillehouder toegelicht op de reguliere persconferentie van het college van burgemeester en wethouders. De ondertekening van de bestuursovereenkomst zal op een nader vast te stellen tijdstip door alle gemeenten individueel gecommuniceerd worden. Oldenzaal, 15 maart 2024 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

G.A. Tiebot

P.G. Welman

Bijlage - Bestuursovereenkomst

6

Nr. 1368

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 12 maart 2024, reg.nr. INTB-24-06261; gelet op artikel 1, lid 3 en lid 4 van de Wet gemeenschappelijke regelingen stelt het college voor geen zienswijze in te dienen op de ontwerp bestuursovereenkomst ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente en het college toestemming te geven tot ondertekening van de bestuursovereenkomst.

besluit:

vast te stellen: 1. geen zienswijze in te dienen op de ontwerp bestuursovereenkomst ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente (Wgr art. 1 lid 3); 2. toestemming te geven aan het college tot ondertekening van de bestuursovereenkomst ambtelijke samenwerking Energie van Noordoost Twente als geen zienswijzen zijn ingediend (Wgr art. 1 lid 4).

Vastgesteld in de openbare vergadering van 25 maart 2024 de griffier,

de voorzitter,

B.C. de Groot

P.G. Welman