08. Rekenkamerrapport Functioneren Sociaal domein - Raadsvoorstel en -besluit

Bijlagen 2025 3 december 2025 Reg.nr. INTB-26-07122 Bijlagen: 2

Agendapunt: 8

Voorstel tot het overnemen van de conclusies en aanbevelingen uit het Rekenkameronderzoek Sociaal Domein

Aan de gemeenteraad

§ 1 Inleiding De Rekenkamer Noord-Oost Twente (NOT), betreffende de gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen, heeft besloten om een onderzoek te doen naar het functioneren van het sociaal domein in drie gemeenten: Dinkelland, Losser en Oldenzaal. Dit onderzoeksrapport richt zich op Oldenzaal. De Rekenkamer DLO geeft daarbij aan dat in rekenkameronderzoek naar het functioneren van het gemeentelijk sociaal domein niet het systeem voorop staat, maar de leefwereld van inwoners, of met andere woorden: het cliëntperspectief en de menselijke maat. Is hier voldoende aandacht voor en is lerend vermogen op basis van wat professionals en inwoners meemaken voldoende aanwezig bij gemeenten? Onderzoek In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: In hoeverre functioneert het gemeentelijk sociaal domein voor inwoners daadwerkelijk doelmatig en doeltreffend, voornamelijk ten aanzien van preventie, participatie, zelfredzaamheid en individueel maatwerk? Conclusies De centrale onderzoeksvraag is als eerste beantwoord vanuit de perspectieven van preventie, participatie en zelfredzaamheid en individueel maatwerk. Daarna zijn de bevindingen over doeltreffendheid en doelmatigheid weergegeven.

Hieronder zijn de conclusies per perspectief weergegeven: - Sturen op preventie In het gemeentelijk beleid is specifiek aandacht voor preventie: De gemeente ambieert een integrale toegang met verbinding met preventieve -voorzieningen. Deze is nog niet volledig gerealiseerd. - Functioneren sturen op zelfredzaamheid en participatie: In de uitvoeringspraktijk is ruimte voor maatwerk maar deze wordt niet maximaal benut door uitvoerders. - Doeltreffendheid: Inwoners ervaren positieve effecten van hulp en ondersteuning op zelfredzaamheid. Kwantitatief onderbouwd zicht op het bereiken van gemeentelijke doelen is nog niet voorhanden. - Doelmatigheid: De gemeente investeert meer in collectieve en voorliggende voorzieningen en de uitgaven bij jeugd en Wmo stijgen. Onduidelijk is of de investering in collectieve en voorliggende voorzieningen effect zullen hebben op het gebruik van maatwerkvoorzieningen.

Aanbevelingen De rekenkamer heeft op basis van het onderzoek een aantal aanbevelingen voor de gemeente Oldenzaal. Deze aanbevelingen zijn: 1: Zet de ingezette ontwikkeling met het Sociaal Plein en daarmee de verbinding tussen gemeentelijke toegang en voorliggende en preventieve voorzieningen door. Dat verlicht mogelijk de druk op maatwerkvoorzieningen en kan ervoor zorgen dat de gemeentelijke ambitie om inwoners daar waar nodig (als gevolg van de grenzen aan leerbaarheid en groei) blijvend te ondersteunen haalbaar blijft. 2: Benut de mogelijkheden tot maatwerk door meer uitwisseling tussen consulenten van de drie wetten te organiseren. Daarmee ontstaat meer ruimte om de voorzichtigheid die voorkomt uit angst voor precedentwerking te verminderen. 3: Monitor de effecten van het investeren in preventie en voorliggende voorzieningen op het gebruik van maatwerkvoorzieningen. Het gebruik van maatwerkvoorzieningen neemt in Oldenzaal toe, ondanks de investeringen die de gemeente in preventie en voorliggende voorzieningen heeft gedaan. Monitoring van het effect kan leiden tot mogelijke verklaringen. 4: Zet de ingezette monitoring van effecten van het beleid versneld door. Het kunnen sturen op effecten zorgt voor een betere legitimatie en onderbouwing van beleids- en uitvoeringskeuzes.

Bovendien kan de raad daarmee beter in de kader stellende en controlerende rol in positie worden gebracht. Bestuurlijke reactie college Het college van Burgemeester en Wethouders heeft een bestuurlijke reactie gegeven op het rekenkameronderzoek op 11 september 2025. Deze reactie is opgenomen in het eindrapport in hoofdstuk 1.4. § 2 Doel De Rekenkamer beoogt met dit onderzoek bij te dragen aan het lerende vermogen van de drie aangesloten gemeenteraden. Met dit voorstel geeft de raad het college de opdracht om de aanbevelingen vanuit de rekenkamer over te nemen en over de opvolging daarvan jaarlijks te rapporteren. § 3 Kanttekeningen Het onderzoek heeft een langere doorlooptijd gekend dan eerder voorzien: oplevering was oorspronkelijk in 2024 gepland. Het verkrijgen van de benodigde gegevens nam veel tijd in beslag, waardoor het hanteren van de oorspronkelijke planning bemoeilijkt werd, mede door andere verplichtingen en afstemmingsprocessen bij de betrokken partijen. De vertraging heeft invloed op getoonde cijfers en eventueel gebruikte beleidskaders. De rekenkamer beseft zich dat cijfers en prognoses binnen het sociaal domein voortdurend in beweging zijn. Hierdoor kunnen opgenomen gegevens inmiddels deels afwijken van de actuele situatie.

Desalniettemin geeft het onderzoeksrapport diepgaand inzicht en vormt het een goede basis voor een inhoudelijk gesprek tussen raad en college over effectiviteit van beleid en uitvoering binnen het sociaal domein.

2

§ 4 Financiën Het onderzoek is gefinancierd uit het onderzoeksbudget van de Rekenkamer NOT. Het voorliggende besluit kent geen directe financiële consequenties. In de vergadering van het politiek forum van 19 januari 2026 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan. Oldenzaal, 20 januari 2025 Het presidium, de griffier,

de burgemeester,

C.H. Hartendorp

P.G. Welman

Bijlagen 1. Eindrapport onderzoek Functioneren sociaal domein gemeente Oldenzaal Rekenkamer NOT 2. Aanbiedingsbrief eindrapportage Rekenkameronderzoek Sociaal Domein

3

Nr. 1522

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het raadspresidium van 3 december 2025, , reg.nr INTB-25-07122;

besluit:

1. kennis te nemen van het onderzoeksrapport ‘Functioneren sociaal domein gemeente Oldenzaal’; een onderzoek van Rekenkamer Noordoost Twente; 2. de conclusies en aanbevelingen uit het onderzoeksrapport over te nemen en het college te verzoeken uitvoering te geven aan de aanbevelingen. De aanbeveling zijn: a. zet de ingezette ontwikkeling met het Sociaal Plein en daarmee de verbinding tussen gemeentelijke toegang en voorliggende en preventieve voorzieningen door (aanbeveling 1); b. benut de mogelijkheden tot maatwerk door meer uitwisseling tussen consulenten van de drie wetten te organiseren (aanbeveling 2); c. monitor de effecten van het investeren in preventie en voorliggende voorzieningen op het gebruik van maatwerkvoorzieningen (aanbeveling 3); d. zet de ingezette monitoring van effecten van het beleid versneld door (aanbeveling 4); 3. Het college te verzoeken jaarlijks te rapporteren over de opvolging van de aanbevelingen, conform de invoering van de Wet versterking decentrale rekenkamers sinds 1 januari 2023.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 26 januari 2026 De griffier, {{esl:Signer1:Capture:size(250,55), offset(-50,-6)}}

C.H. Hartendorp

de voorzitter, {{esl:Signer2:Capture:size(250,55), offset(-50,-6)}}

P.G. Welman