08 Gewijzigde Programmabegroting 2023 op basis van het Raadsprogramma 2022-2026 - raadsvoorstel en -besluit

Bijlagen 2023 30 januari 2023 Nr. 4/2 Reg.nr. INTB-23-05793 Bijlagen: 3

Agendapunt: 8

Voorstel tot het vaststellen van de (gewijzigde) programmateksten en aanvragen nieuw beleid op basis van het Raadsprogramma 2022-2026

Aan de gemeenteraad

In de raadsvergadering van 7 november 2022 heeft de gemeenteraad haar Raadsprogramma 20222026 vastgesteld. Het college heeft dit raadsprogramma vertaald in een wijziging op de programmabegroting 2023. Hierbij heeft het college het raadsprogramma uitgewerkt in geformuleerde ambities, doelen en acties per programma en een geactualiseerde financiële begroting gemaakt. Het resultaat van de uitwerkingen door het college zijn de ter besluitvorming voorliggende wijzigingen op de programmabegroting 2023. De wijzigingen bestaan uit een tekstueel/beleidsmatig deel, in de vorm van ‘de gewijzigde programmateksten na Raadsprogramma 2022-2026’, en een financieel deel zoals vervat in het ‘overzicht nieuw beleid Raadsprogramma 2022-2026’. De inhoudelijke programma’s zijn herschreven naar aanleiding van het raadsprogramma waarbij de opzet van de programma’s ook een wijziging heeft ondergaan. Het college stelt uw Raad een vereenvoudiging van de opzet voor, op basis van ambities, doelen en acties. De ambities en doelen zijn meerjarig maar de acties worden elk jaar bij de begroting herzien. Als nadere uitwerking van het financiële deel stelt het college uw Raad tevens voor om in te stemmen met de instelling van de bestemmingsreserves zoals opgenomen in het bijgevoegde ‘Format in te stellen (bestemmings-) reserves’.

Hierin wordt voorgesteld een drietal bestemmingsreserves in te stellen en de bestedingsbevoegdheid hiervan te delegeren aan het College, passend binnen de kaders van respectievelijk de ‘Nota reserves en voorzieningen 2020’ (met name artikel 4.1, lid 2) en de ‘Financiële verordening gemeente Oldenzaal 2018’. Concreet betreft het hierbij de bestemmingsreserves ‘Reserve Binnenstad en Vastgoed’ ter grootte van € 1.500.000, de ‘Reserve Cultuurhistorisch initiatief’ van € 750.000 en de ‘Reserve Organisatie’ met een omvang van € 500.000. Dekking hiervan vindt plaats via de Algemene Reserve. Als onderdeel van het vast te stellen nieuw beleid wordt daarnaast voorgesteld om, ten laste van de Algemene Reserve, een aanvullend bedrag van €1.000.000 toe te voegen aan de reeds bestaande (bestemmings-) reserve Duurzaamheid, voor onder andere verduurzaming van vastgoed en het uitvoering geven aan klimaatmaatregelen. Na vaststelling van de voorgestelde nieuwe beleidsvoornemens en verwerking van de begrotingswijzigingen, zoals voortvloeiend uit het Raadsprogramma 2022-2026, kan het College uw raad een bijgestelde begroting 2023-2026 aanbieden die voor alle jaarschijven realistisch en structureel sluit. De door de Raad vastgestelde wijzigingen resulteren uiteindelijk in een ‘Gewijzigde Programmabegroting 2023 na Raadsprogramma 2022-2026’.

In deze gewijzigde begroting worden tevens de effecten van de eerder door uw Raad vastgestelde Najaarsrapportage 2022 verwerkt. Concreet kan hier onder andere worden gedacht aan een actualisering van de ‘Paragraaf Taakstellingen’ naar aanleiding van met name de gerealiseerde taakstellingen binnen het Sociaal Domein. Over de ‘Gewijzigde Programmabegroting na Raadsprogramma 2022-2026’ wordt vervolgens periodiek gerapporteerd bij de reguliere momenten in de P&C-cyclus.

Investeringen met oog op de toekomst Met het vaststellen door de Raad van de Programmabegroting 2023 op 7 november werd de 1 e begroting van de nieuwe raadsperiode 2022-2026 van kracht. Uw raad heeft er bij deze begroting voor gekozen om behoedzame financiële keuzes te maken en terughoudend om te gaan met nieuwe beleidsvoornemens voor de Programmabegroting 2023. Uitgangspunt was dat de beschikbare financiële ruimte, door de raad voor de ambities uit het Raadsprogramma kon worden benut. Mede door deze behoedzame keuzes is het college nu in staat om op basis van het raadsprogramma investeringen voor te stellen op onder meer de volgende beleidsthema’s: Binnenstad Voor de binnenstad is een samenwerkingsstructuur opgezet. In de vorige collegeperiode is uitgebreid beschreven hoe een toekomstbestendige binnenstad eruitziet. Het college stelt nu voor om in te zetten op het uitvoeren van die plannen. En dat gaan vooral de ondernemers en stakeholders doen met de gemeente als samenwerkingspartner. Voorgesteld wordt om daarbij extra middelen te reserveren voor de binnenstad en vastgoed. Kansrijk opgroeien Oldenzaal is een inclusieve stad waarin iedereen een plek heeft om zichzelf te zijn. Dezelfde kansen voor iedereen, daar staat de gemeente voor. Daarom zet het college in op de ambitie van het programma Kansrijk Opgroeien.

Een programma waardoor iedere jeugdige in Oldenzaal een kans heeft om zichzelf te ontwikkelen en veilig op te groeien. Het college stelt voor om nu te investeren in de toekomst van haar stad. Zichtbare historie Het rijke verleden van Oldenzaal is een belangrijk onderdeel van de Oldenzaalse identiteit. Om de historie meer te beleven en zichtbaar te maken, stelt het college nu voor om te investeren middels een cultuurfonds om culturele projecten en initiatieven aan te jagen maar ook om erfgoed te behouden voor de stad. Energie en klimaat Het college is zich bewust dat de doelen uit het klimaatakkoord ook in Oldenzaal behaald moeten worden. Juist daarom stelt ze voor om in te zetten op maatregelen die inwoners en ondernemers ondersteunen bij klimaat- en energiebewuste keuzes. Het college stelt voor om de komende jaren extra geld uit te trekken voor het vergroenen van de (binnen)stad. Om het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed te verduurzamen stelt het college uw Raad voor om hier een reserve voor in te stellen. Woningbouw In de vorige collegeperiode heeft de Raad de Woonvisie en de woonprogrammering vastgesteld. De woningbouwopgave is groot. De gemeente wil alle doelgroepen voorzien van een geschikte plek om te wonen. Ze maakt keuzes om doorstroming te verbeteren en betaalbare woningen voor starters te houden.

Het college stelt uw Raad nu voor om te versnellen op dit onderdeel, ondanks de uitdagingen die bouwprojecten op dit moment met zich meebrengen. Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan voor Onderwijs (IHP) Het college staat ook deze periode voor grote (financiële) keuzes in het kader van de Onderwijshuisvesting in Oldenzaal. Met het door het college voorgestelde nieuwe beleid kan reeds in 2023 verder uitvoering worden gegeven aan urgente huisvestingsopgaven.

2

Toekomstbestendige sportaccommodaties Voorgesteld wordt om in het kader van het realiseren van toekomstbestendige sportaccommodaties bij deze gewijzigde begroting extra krediet beschikbaar te stellen voor renovatie van de kleedkamers FC Berghuizen en VV de Esch. Niet alleen vanwege de gestegen bouwkosten, maar ook de wens voor een duurzame en energiezuinige accommodatie. Hiermee zijn deze verenigingen in staat om hun sportaccommodaties toekomstbestendig te houden en hiermee aan de slag te gaan. Vanaf 2026 onzekere financiële tijden De financiële vertaling van de voorgestelde beleidsvoornemens resulteren in een bijgestelde begroting met structureel positieve begrotingssaldi voor de gehele planperiode: Gewijzigde Programmabegroting 2023 – 2026 Bedragen x € 1.000 Onderdelen

2023

2024

2025

2026

V

4.564

V

4.894

V

6.510

V

1.709

Pr.1: Dienstverlening & Veiligheid

N

- 110

N

-95

N

-95

N

-40

Pr.2: Bereikbaarheid & Openbare ruimte

N

-718

N

-831

N

-831

N

-336

Pr.3: Stedelijke & Economische ontwikkeling

N

-235

N

-201

N

-170

N

-55

Pr.4: Cultuur, Sport & Ontspanning

N

-140

N

-211

N

-211

N

-210

Pr.5: Maatschappelijke Ondersteuning

N

-840

N

-772

N

-558

N

-505

Pr.6: Financiële algemene dekkingsmiddelen

N

-163

N

-253

N

-113

N

-63

Subtotaal nieuw Beleid

N

-2.205

N

-2.363

N

-1.979

N

-1.210

(D.) Programmabegroting 2023 nieuw

V

2.359

V

2.531

V

4.531

V

499

(C.) Totaal programmabegroting 2023 Nieuw Beleid Raadsprogramma 2022-2026

Enkele kanttekeningen en onderliggende risico’s kunnen daarbij echter nog wel worden geplaatst en geconstateerd. Deze risico’s maken weliswaar nog geen onderdeel uit van de gepresenteerde begrotingssaldi, maar dienen wel ‘in het achterhoofd’ gehouden te worden bij het uiteindelijke besluitvormingsproces. Mede in licht van deze risico’s en met name ook door de onzekerheid over de effecten van de uitwerking van de nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds per 2026, stelt het college uw Raad voor om voor diverse beleidsvoornemens voorlopig incidenteel (tot 2026) budget toe te kennen. Onderstaand enkele risico’s die deze behoedzame financiële keuzes kunnen rechtvaardigen: -

Voor de laatste jaarschijf wordt niet meer (volledig) voldaan aan de door de Raad gewenste ‘Zinkweg’-norm (begrotingsruimte van 1% van begrotingsomvang is ca. € 1 mln.); Renterisico: zoals reeds aangegeven bij de Programmabegroting 2023 hebben we momenteel te maken met stijgende rentetarieven. Hogere financieringslasten lijken onvermijdelijk. Indicatief leidt een stijging van de huidige (omslag-)rente (0,5%) met 1% tot structurele extra lasten van ca. € 0,7 mln. (stand 2023). Dit risico is gedeeltelijk afgedekt en benoemd in de paragraaf risico en weerstandsvermogen (€ 0,25 mln.);

3

-

-

-

-

-

-

Stelpost inflatie voor investeringen: in de Programmabegroting 2023 is vanaf 2024 een stelpost van € 0,52 mln. opgenomen ter dekking van hogere kapitaallasten als gevolg van prijsstijgingen voor investeringen/kredieten. Dit correspondeert met extra investeringsruimte van ca. € 9,5 mln. Of deze stelpost toereikend is, is op dit moment nog onzeker; Aanbestedingen Sociaal Domein: voor de komende periode staan diverse aanbestedingen voor diensten/producten in het Sociaal Domein op de agenda. Naar verwachting vallen de kosten hiervan door de inflatieontwikkelingen aanzienlijk hoger uit; Algemene uitkering: Het kabinet heeft het voornemen om voor de periode vanaf 2026 een nieuwe financieringssystematiek voor het gemeentefonds uit te werken en daarbij ook een verruiming van het gemeentelijke belastinggebied te betrekken. Het Kabinet geeft daarbij aan te streven naar een financieringssystematiek die “gemeenten en provincies stabiliteit biedt en ruimte geeft om autonome keuzes te maken, vanuit een solide financiële basis”. Vooruitlopend hierop heeft het Kabinet voor 2026 eenzijdig de huidige systematiek ‘opgezegd’ en de jaarlijkse aanpassing van het gemeentefonds voor stijgende lonen, prijzen en het aantal inwoners (het zogenoemde accres) teruggezet naar een lager niveau. Tevens is voor 2026 de terugkeer van de volledige opschalingskorting weer aangekondigd.

Als gevolg hiervan komen gemeenten vanaf 2026 (‘Ravijnjaar”) structureel middelen te kort om hun taken uit te voeren. Dit tekort loopt daarna elk jaar verder op. Onderwijshuisvesting: In de voorliggende begroting zijn in het kader van IHP-onderwijs (Integraal huisvestingsprogramma) investeringen ter grootte van ca. € 40 mln. opgenomen. Een ruwe indicatie voor de toekomst (op basis van IHP) leert dat de komende jaren nog ca. € 70 mln. aan aanvullende investeringen zullen ontstaan: 2025-2029 € 10 mln., 2030-2034 € 10 mln., periode na 2035 € 50 mln. In de eindfase betekenen deze investeringen een extra belasting voor de exploitatie (kapitaallasten) van minimaal € 2 mln. Stuwmeer investeringen: zoals reeds aangegeven bij vaststelling van de Programmabegroting 2023 staan voor de komende planperiode diverse investeringen gepland die veel (ambtelijke) capaciteit zullen gaan vergen. Tevens werd geconstateerd dat de aanvankelijk geraamde bedragen door inflatieontwikkelingen onder druk komen staan. Medio 2022 bedroeg de omvang van de openstaande investeringen € 57,8 miljoen. Gevoegd bij de nieuwe beleidsvoornemens uit het Raadsprogramma legt dit een fors beslag op de beschikbare (ambtelijke) capaciteit; Verwachte meerkosten 2024: o Uitvoering Salarisadministratie: € 73.000 (Kadernota 2024) o Structureel hogere bijdrage ODT: € 65.000 (Kadernota 2024)

Met inachtneming van deze kanttekeningen bieden de begrotingssaldi van de gewijzigde Programmabegroting 2023, in combinatie met het gezonde weerstandsvermogen, echter voldoende ruimte om de door uw Raad geformuleerde beleidswensen uit het Raadsprogramma te realiseren. Constructieve samenwerking Zoals ook al door uw Raad aangegeven in het voorwoord bij het Raadsprogramma ‘Samen vooruit, juist nu’ kwam dit programma tot stand ‘in samenwerking en verbinding’ met diverse partners, waaronder ook de ambtelijke organisatie van de gemeente Oldenzaal. Hiervoor sprak de Raad destijds haar dank uit. Eenzelfde woord van dank wenst het college nu ook uit te spreken aan zowel Raad als

4

ook ambtelijke organisatie voor het zowel aanbieden en unaniem vaststellen van het Raadsprogramma, alsmede de energieke en voortvarende wijze waarop de vertaling van dit programma in de Programmabegroting 2023-2026 vervolgens tot stand is gebracht. Dit bevestigt nogmaals de bij de vaststelling van de Programmabegroting 2023 uitgesproken verwachting dat vol vertrouwen kan worden uitgezien naar de komende planperiode met een prima (financieel) toekomstperspectief. In de vergadering van het politiek forum van 13 februari 2023 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan. Oldenzaal, 24 februari 2023 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

G.W. Goedmakers

P.G. Welman

Bijlagen o o o

Aangepaste programmateksten Programmabegroting 2022-2026 Overzicht nieuw Beleid Raadsprogramma 2022-2026 Format in te stellen (bestemmings-) reserves

5

Nr. 1261

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 30 januari 2023, nr.4/2, reg.nr. INTB-23-05793;

gelet op artikel 147, lid 2, jo artikelen 189 en 191 van de Gemeentewet

besluit:

vast te stellen de uitwerking van het Raadsprogramma 2022-2026 door middel van de navolgende onderdelen: 1. de aangepaste programmateksten Programmabegroting 2022-2026; 2. de volgende(bestemmings-) reserves, met delegatie aan het college, in te stellen:  reserve binnenstad en vastgoed: € 1.500.000;  reserve cultuurhistorisch initiatief: € 750.000;  reserve organisatie: € 500.000; 3. de reserve duurzaamheid te vullen met een nieuw bedrag van € 1.000.000 voor klimaatmaatregelen en verduurzaming vastgoed; 4. het overzicht nieuw beleid Raadsprogramma 2022-2026, inclusief budgetautorisatie zonder nadere besluitvorming voor kredietnummers:  Nr. 50 Realiseren ‘shop en go’ parkeerplaatsen: € 30.000;  Nr. 100 Functiewaarderingssysteem HR 21: € 90.000.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 6 maart 2023 de griffier,

de voorzitter,

J.H. Brokers

P.G. Welman