08 Bestemmingsplan Kruisstraat 11 vm Drieeenheidskerk - zienswijze 1 volledig (geanonimiseerd)

Hoort bij raadsbesluitnr. 1390 van 29 mei 2024, de griffier,

R.d.G.

Aan de gemeenteraad van Oldenzaal Postbus 354 7570 AJ OLDENZAAL

Zoetermeer, 19 juni 2023 Ons kenmerk: 2023-39 Onderwerp: zienswijze op het ontwerp-bestemmingsplan Kruisstraat 11 te Oldenzaal

Geacht gemeentebestuur, Hierbij reageert

op de plannen tot herbestemming van de Rooms-katholieke

parochiekerk van de Allerheiligste Drieëenheid, gelegen aan de Kruisstraat 11 te Oldenzaal. De kerk krijgt een multifunctionele bestemming, waarbij er in de huidige kerk ruimte wordt gecreërd voor 12 koopappartementen, 4 woonstudio's en 500m2gebruiksoppervlakte (GO) multifunctionele maatschappelijke en/of commerciële ruimte. Vanaf 10 mei tot en met 20 juni 2023 ligt het ontwerp-bestemmingsplan voor deze ontwikkeling ter inzage. Het betreft hier een kerkgebouw met grote cultuurhistorische waarde. Het is één van de laatste en grootste werken uit het oeuvre van de belangrijke architect en kerkenbouwer Wolter te Riele Gzn. Tevens kan deze kerk, hoewel de oorspronkelijk beoogde westtoren niet werd afgebouwd, gerekend worden tot de indrukwekkendste en meest monumentale kerken in Twente uit de interbellumperiode. Wolter te Riele was een verdienstelijk bouwmeester die de Rooms-katholieke kerkbouw op tamelijk geraffineerde wijze wist aan te sluiten bij vernieuwende ruimtelijke inzichten in de eerste helft van de 20e eeuw, zonder daarbij de op de gotiek geënte bouwtradities uit het oog te verliezen. Dit hield in dat hij kerken zo ontwierp dat gelovigen een zo optimaal mogelijk uitzicht op het altaar werd gegeven. Hij bewerkstelligde dit door het ontwerpen van brede beuken met indrukwekkende bakstenen overwelvingen, ontleend aan de late gotiek.

Zijn kerk in Oldenzaal behoort tot de belangrijkste voorbeelden hiervan. De kerk van de heilige Drieëenheid in Oldenzaal is monumentwaardig om de volgende redenen: *Architectuurhistorisch als belangrijk sluitstuk in het omvangrijke oeuvre van Wolter te Riele, die voor de katholieke kerkbouw in Oost-Nederland van grote betekenis is geweest. De kerk valt op door een samensmelting van monumentale onderdelen die in eerdere kerken van zijn hand voorkwamen, maar hier extra uitbundig vorm zijn gegeven, waardoor de kerk tot de belangrijkste Twentse kerken uit het interbellum kan worden gerekend. ^Stedenbouwkundig als beeldbepalend element in de noordelijke stadsuitbreiding van Oldenzaal. ^Kunsthistorisch vanwege de gebrandschilderde ramen van de voor Twente zeer productieve en betekenisvolle glazenier/kunstschilder Jan Schoenaker ^Cultuurhistorisch als belangrijk relict in de geestelijke ontwikkeling van Oldenzaal en haar rooms-katholieke bevolking, tevens als belangrijk voorbeeld van de lange traditie van rooms-katholieke kerkbouw in Twente gedurende de 20° eeuw.

Vanwege de aanwezige waarden hebben wij het college in 2013 reeds verzocht om de kerk te beschermen als gemeentelijk monument. Deze aanvraag is in overleg met de gemeente aangehouden om een eventuele herbestemming niet in de weg te zitten. Wel geniet de kerk voorbescherming en wordt het behandeld als zijnde een monument waarbij advies dient te worden ingewonnen van de Erfgoed c.q. monumentencommissie voor plannen tot wijziging of sloop. Het plan van de gemeente is om de kerk in de toekomst alsnog aan te wijzen tot monument. Met dit in het achterhoofd hebben wij naar het nu voorliggende plan gekeken. Helaas constateren wij dat het huidige plan te weinig respect toont voor het monumentwaardige gebouw. De monumentale waarde wordt sterk aangetast. Vooral de ingrepen in het interieur zijn ernstig. Door de kerk vol te leggen met grote verdiepingsvloeren verdwijnt de zo belangrijke ruimtewerking en de beleving van de oorspronkelijke architectuur met zijn spectaculaire gewelven. Ook is de ingreep niet reversibel. Wij begrijpen dat bij iedere herbestemming ingrepen nodig zijn, maar de mogelijkheden en onmogelijkheden van het betreffende historische gebouw dienen wel richtinggevend te zijn. Dat is een gangbare werkwijze in de monumentenwereld, maar hier niet het geval. Er wordt gestreefd naar een maximale opbrengst door het gebouw volledig vol te bouwen.

Wij willen u verzoeken om niet in te stemmen met het huidige plan en aan te dringen op een meer ontspannen programma en plan, waarbij de architectuur beter behouden blijft. Uitstekende voorbeelden van woningbouw in kerken zijn aanwijsbaar in ons land. Wij wijzen bijvoorbeeld op de Vredeskerk te Tilburg, de Zaandijkerkerk te Zaandijk en de Petrus en Pauluskerk te Dinteloord. Het geheim tot succes zit in een meer open middenstuk/behoud ruimtewerking, zoveel mogelijk reversibele ingrepen en een beperkte opening van de gevels. Bij een goed plan zijn oud en nieuw in evenwicht. Een creatief architect moet ook van deze kerk iets goed en duurzaams kunnen maken waar Oldenzaal trots op kan zijn. Uiteraard geven wij graag een toelichting op deze brief.

Hoogachtend, Het bestuur1 Namens deze,