07b Ambities en Middelen in balans - Bijlage b -Voorgenomen keuzes indien Rijk tekortschiet

Hoort bij raadsbesluitnr. 1402 van 8 juli 2024, de griffier,

R.d.G.

“Ambities en Middelen in balans”

Voorgenomen keuzes indien Rijk tekortschiet

12-06-2024

1

In het document “Ambities en Middelen in balans” (bijlage a.) is per beheersproduct aangegeven of en zo ja welke bezuinigingsmaatregelen mogelijk zijn. Hieronder volgt kort samengevat de bezuinigingsvoorstellen waarvoor het college voornemens is deze in te zetten indien het Rijk niet met aanvullende financiële middelen komt om de eerder ingezette korting op het gemeentefonds ongedaan te maken. Theoretisch gezien is er de mogelijkheid om te bezuinigen op de budgetten van de gemeenteraad of op het aantal wethouders Wij vinden dit niet aan ons om hier voorstellen in te doen, maar eventueel aan u als raad bij een nieuwe raadsperiode. Voor uitgebreide toelichting wordt u verwezen naar het document “Ambities en Middelen in balans”. Achter het vetgedrukt bezuinigingsvoorstel staat een Volgnr. Dit verwijst naar het Volgnr. in het document “Ambities en Middelen in balans”.

1. Voorgenomen keuzes. 1. Doorbelasten inbraakalarmering aan de scholen (T41) (T41 Onderwijshuisvesting) De gemeente betaalt de kosten (€ 20.000) voor inbraakalarmering van de onderwijsgebouwen. Feitelijk zijn dit kosten die voor rekening horen te komen van de scholen zelf. Deze worden vanaf 2025 doorbelast aan de scholen. 2. Verhoging eigen risico tot € 10.000 Wettelijke aansprakelijkheidsverzekering (Volgnr. 1) (566 Verzekeringen / risico management(indir)) Het eigen risico bedrag voor de aansprakelijkheidsverzekering kan omhoog gebracht worden. Dit is nu € 2.500,- per gebeurtenis. Nu betaalt de gemeente Oldenzaal voor de premie WA € 3,71 per inwoner. Bij een eigen risico van € 10.000 zakt dit naar € 2,58 per inwoner. Dat geeft een besparing op de premie van € 36.000 per jaar. 3. Verhogen opbrengsten grond verkoop/huur snippergroen (Volgnr. 115) (656022 Verhuur/verkoop grond Alg.dienst) Door de prijzen van verkoop en verhuur van openbaar groen te verhogen met 20% wordt structureel een extra opbrengst gegenereerd van € 17.200. 4. Bezuinigen op subsidie dierenopvang Oldenzaal (Volgnr. 51) (614001 Dierenwelzijn) We hebben enkele taken rondom dierenwelzijn bij het Dierenopvangcentrum Oldenzaal (DOCO) weggezet. Wettelijk zijn we verplicht gevonden dieren twee weken te verzorgen en daarna kunnen ze worden overgedragen of geëuthanaseerd.

Het hebben van een Dierenopvangcentrum is dus in zekere zin verplicht, en speelt daarnaast een maatschappelijke rol door vrijwilligerswerk en loonkostensubsidie aan te bieden. Door een nieuw inkoopproces op te zetten gebaseerd op het aantal op te vangen katten en honden, streven we naar een minimalere aanpak en verwachten we een besparing van € 23.000. 5. Halve fte bezuinigen door hanteren principe ‘in betekent uit’ (Volgnr. 120) (661001 Gebundelde uitk.(PW, IOAW/Z en BBZ) De aantallen in de BUIG zijn historisch laag, met 450 in 2021 en 398 in 2024, mede door extra inspanningen om mensen met een deeltijdbaan te laten uitstromen. Door het principe “in, betekent uit” toe te passen, kunnen we de formatie aanpassen en een halve fte besparen, wat € 40.000 oplevert. Het risico hierbij is dat een toename van statushouders kan leiden tot een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden.

2

6. Herijking uitgangspunten IHP (Volgnr. T42 / 78, 79, 80, 81, 82) (642002 De Linde / 642104 OHV De Linde /642105 OHV Bijzonder Basisonderwijs /642106 PHV Bijzonder speciale basisscholen /644102 OHV Bijz. Algemeen voortgezet onderwijs) Vooruitlopend op de herijking van het IHP stellen wij voor om een taakstelling van € 100.000 op te nemen. Dit betekent dat wij een voorschot nemen op de toekomst. Daarbij hebben we meteen een opdracht om of met een versobering van scholen of een vermindering van schoolgebouw(en) in onze stad rekening te houden. Gelet op de ontwikkelingen die wij zien qua demografische ontwikkeling in onze eigen, en omliggende gemeenten zien wij dit scenario als op termijn realistisch. 7. Doorvoeren hogere eigen bijdrage CAK (Volgnr. 130) (666201 Maatwerkvoorzieng Natura immaterieel Wmo) Het CAK heeft de eigen bijdrage voor Huishoudelijke Ondersteuning verhoogd van € 19,00 naar € 20,60. Dit levert in het jaar 2025 een voordeel op van € 30.000. 8. Afschaffen huidige abonnementstarief: lagere lasten a.g.v. geringer beroep op huishoudelijke hulp (Volgnr. 130) (666201 Maatwerkvoorzieng Natura immaterieel Wmo) Vanaf 2025 stelt het Kabinet structureel extra middelen beschikbaar aan gemeenten ter compensatie van gestegen kosten door het abonnementstarief Wmo. Voor Oldenzaal is dit €204.000 in 2025 en structureel 188.000 vanaf 2027.

Deze maatregel, ingevoerd in 2022, wordt nu teruggedraaid vanaf 2025 en vervangen door een inkomensafhankelijk abonnementstarief vanaf 2026. Dit zal leiden tot lagere Wmo-uitgaven en hogere inkomsten uit eigen bijdragen, met de grootste uitstroom bij huishoudelijke ondersteuning. We verwachten ook hogere inkomsten door de inkomensafhankelijke bijdrage op alle-Wmo voorzieningen. Dit levert vanaf 2026 een structureel voordeel op van € 400.000, waarvan € 200.000 kan worden toegerekend aan hogere inkomsten vanuit het Rijk en € 200.000 wordt bespaard door lagere Wmo-uitgaven. 9. Reablement invoeren om de zelfredzaamheid te vergroten (Volgnr. 130) (666201 Maatwerkvoorzieng Natura immaterieel Wmo) Bij GALA implementeren we de reablement-strategie om de zelfredzaamheid van ouderen te bevorderen. Door middel van training en ondersteuning helpen we ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven functioneren, waardoor ze de controle over hun eigen leven behouden en hun eigen regie versterken. Deze aanpak wordt uitgevoerd in samenwerking met ergotherapeuten. Met deze strategie verwachten we vanaf 2026 € 200.000 te besparen op de Wmo. 10. Sturen op zelfredzaamheid bestand regiotaxi (Volgnr. 132) (667001 Algemene voorzieningen Wmo MP) Op dit moment kennen we ongeveer 1290 pashouders die gebruik maken van de Regiotaxi.

Vanaf 2025 streven we naar het vergroten van de zelfredzaamheid van deze doelgroep en gaan we een bestandsanalyse uitvoeren. Hierdoor verwachten we een besparing van € 15.000 te realiseren. 11. Stimuleren zelfredzaamheid binnen leerlingenvervoer (Volgnr. 83) (648001 Leerlingenvervoer) De gemeenteraad heeft de wettelijke plicht een regeling voor de bekostiging van het leerlingenvervoer vast te stellen, zoals geregeld in de WPO, WVO en WEC. Bij het opstellen van de verordening voor 2023 heeft de gemeente onderzocht hoe kosten bespaard kunnen worden door de zelfredzaamheid van ouders en leerlingen te bevorderen. Vanaf schooljaar 2025/2026 streven we ernaar 10 kinderen uit het taxivervoer te halen door het gebruik van openbaar vervoer of fietsen te stimuleren, afhankelijk van de situatie. Dit kan € 50.000 besparen en leidt tot zelfstandigere vervoersoplossingen voor de betrokken leerlingen. 12. Stoppen met aankopen kunstvoorwerpen (Volgnr. 106) (654011 Beeldende kunst) Door te stoppen met het aankopen van kunstvoorwerpen kan structureel € 5.611 worden bespaard.

3

13. Stoppen met organisatie tentoonstellingen (Volgnr. 106) (654011 Beeldende kunst) Door te stopen met de organisatie van tentoonstellingen kan structureel € 2.038 worden bespaard.

14. Verhoging huur Breedwijs (Volgnr. 135) (667020 Wijkaccomodaties/Wijkcentra; Expl. Geb.) De Thijlaan 10 (NIVON) en Breedwijs worden momenteel gedeeltelijk verhuurd. Door de huur te verhogen van 10% levert dit vanaf 2026 structureel een voordeel op van € 6.000 15. Verlagen kosten afvalinzameling (Volgnr. 146) (672101 Inzameling huishoudelijk afval) Verlaging van de kosten van de afvalinzameling levert niet direct een voordeel op. De kosten worden rechtstreeks verwerkt in de afvaltarieven. Hierop mag geen voordeel ontstaan. Onderzocht kan worden of die kosten verlaagd kunnen worden. Dit betekent dat de afvaltarieven dienovereenkomstig voor de inwoners zullen dalen. Met een daling van de afvalstoffen heffing kan de OZB met een gelijk bedrag verhoogd worden. Dit betekent geen lastenverlichting/lastenverzwaring voor onze inwoners, maar wel extra financiele ruimte. Omdat e.e.a. nog nader onderzoek vergt, wordt deze post op pm gezet. 16. Overgaan naar cameratoezicht fietsenstalling (Volgnr. 63) (621031 Verkeersbeleid) In het kader van nieuwbouw fietsenstalling wordt gestopt met de bewaking door “De Werkwijzer”. Hiervoor in de plaats wordt overgegaan naar bewaking via camera’s. Cameratoezicht levert een structurele besparing op van € 50.000. Hiermee komt een einde van de bemensing van de fietsenstalling door “De Werkwijzer”. 17.

Bezuinigen op vrij besteedbaar budget voor ICT vereisten (Volgnr. 19) (525643 Functioneel beheer) € 20.000 is vrij besteedbaar, bedoeld om kleinere ICT uitgaven die wettelijk verplicht zijn, te kunnen betalen. Opgeven van dit budget betekent dat voor elk (klein) bedrag aparte besluitvorming nodig is. 18. Stoppen met onkruidbestrijding op verharding (Volgnr. 60) Op dit moment wordt het onkruid op de verharding bestreden met het wegbranden van het onkruid. Het effect hiervan is zeer tijdelijk en hierdoor niet effectief. Er wordt een onderzoek uitgevoerd naar een andere wijze van onkruidbestrijding op de verhardingen. Dit levert naar verwachting een voordeel op dat op voorhand nog niet kan worden ingeboekt. 19. Verhoog huur binnensportaccommodaties met 10% (T52 Sportaccommodaties) Het verhogen van de huur van de binnensport accommodaties met 10% levert structureel een voordeel op van € 100.000, 20. Huurverhoging / Harmonisatie buitensportaccommodaties (T52 Sportaccommodaties) Momenteel dragen de sportverenigingen 22% van de exploitatiekosten van het betreffende sportpark. In vergelijking met omliggende gemeenten is dit een relatief lage bijdrage. Door de exploitatie-bijdrage te verhogen naar 33% levert dit ca € 75.000,- op en is dit van gelijk niveau met de bijdrage van sportverenigingen in andere gemeenten. 21. Verlagen frequentie schoonmaak stadhuis. (Volgnr.

14) (525627 Stadhuisbeheer) Afschalen frequentie schoonmaakonderhoud stadhuis vanaf einddatum contract (2026). In plaats van dagelijks schoonmaak onderhoud zou een frequentie van 3 keer per week gehanteerd kunnen worden. Schatting is dat dit zo’n € 20.000 per jaar bespaart.

4

22. Salarislasten op voorhand toerekenen aan de middelen voor onderwijsachterstandenbeleid (Volgnr. 86) (648008 Onderwijsachterstandsbeleid) We kunnen op voorhand een groter deel van de salarislasten toerekenen aan de middelen van het onderwijsachterstandenbeleid. De afgelopen twee jaar is dit door de accountant goedgekeurd. Dit levert structureel € 50.000 op. 23. Stoppen met werkzaamheden (MRT) en laten verrichten door vakdocenten bewegingsonderwijs (Volgnr.84) (648003 Motorische remedial teaching) Motorische remedial teaching is geen wettelijk verplichte taak van de gemeente. Maar vanuit het landelijk Sportakkoord hebben gemeenten wel de opdracht om activiteiten te ontwikkelen die gericht zijn op het verbeteren van de gemiddelde slechte motoriek. Om motorische remedial teaching uit te voeren, stelt de gemeente ambtelijke uren beschikbaar. Vanaf 2027 zal deze functie niet meer op de loonlijst staan vanwege pensionering. Vakdocenten bewegingsonderwijs kunnen deze taak er dan mogelijk bij doen. Wanneer de vakdocenten bewegingsonderwijs dit integreren in hun werkzaamheden en vanuit hun eigen middelen bekostigen, levert dit vanaf 2027 een besparing op van € 26.508. 24. Taakstellling Cultuur (Volgnr. 103) Cultuur neemt een belangrijke plaats in binnen de Oldenzaalse samenleving. Daarnaast zien we een grote opgave voor onze stad.

Wij verwachten dat ook de culturele instellingen hieraan hun steentje gaan bijdragen. De opdracht om het met minder budget te gaan doen, willen we in de basis ook bij deze organisaties neerleggen. Daardoor kunnen zij zelf met mogelijke oplossingen komen die leiden tot behoud van het culturele aanbod, maar ook leiden tot efficiëntere inrichting. We denken hierbij nadrukkelijk aan samenwerking tussen organisaties die hetzelfde aanbieden of in elkaars verlengde werken. De partijen die we vragen een bijdrage te leveren zijn in ieder geval de volgende: StichtingCeppo, Sint Joseph Harmonie, KMV Semper Crescendo en de organisaties die zich bezighouden met cultuurparticipatie. We verlagen het budget taakstellend met € 12.500,-. 25. Stoppen subsidie Oldenzaalse Turkse Democratische Arbeiders Vereniging (OTDIB) en Suryoye (Aramese) Vereniging Oldenzaal (SAVO) (Volgnr. 126) (662171 Integratiebeleid) Aangezien dit geen wettelijke taak is, kan gestopt worden met de subsidie aan de OTDIB en SAVO. De OTDIB geeft voorlichting aan en organiseert dagbesteding voor ouderen van Turkse afkomst. De OTDIB huurt samen met scoutingvereniging Peerke Donders maatschappelijk vastgoed (het oude Nivon gebouw). Een eventuele huuropbrengstenderving valt bij vastgoed (€ 10.000). De SAVO richt zich vooral op Syrische jongeren en organiseert bijeenkomsten.

Beide organisaties zijn gesprekspartners over wat er binnen de doelgroep speelt. Het stopzetten van deze activiteiten leidt tot het verdwijnen van zicht, grip en activiteiten voor de doelgroep maar levert een besparing op van € 24.287 op de subsidie. 26. Stoppen Jumelage partnergemeenten (Volgnr.30) (600121 Jumelage) Jumelage betreft geen wettelijk verplichte taak. € 12.249 is bedoeld voor de versterking van de relatie met de Duitse buurgemeenten, de partnergemeente Rheda-Wiedenbrück en de positionering van Oldenzaal als Hanzestad. Verdere versobering anders dan stoppen is niet mogelijk. 27. Taakstelling (€ 35.000) organisatie, catering vergaderingen, personeelsuitjes (Volgnr. 9a, 9d, 15, 16b, 32) (525208 Personeelsmanagement / 525629 Repro /525630 Catering/600211 Voorlichting, PR en Communicatie)

5

De organisatie wordt een taakstelling opgelegd om € 35.000 te besparen op de totale uitgaven van bovengenoemde beheersproducten. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de uitgaven catering, bijdrage personeelsvereniging een versobering van personeelsfestiviteiten en team. Deze uitgaven dragen bij aan het werkplezier, verbinding en de sociale cohesie. Hiermee is Oldenzaal onderscheidend, daar waar de grote gemeenten onderscheidend zijn in hogere salarissen. Instemming is vereist van de Ondernemingsraad als regelingen worden gewijzigd/versoberd. In de attentieregeling zitten bijv. de uitgaven voor jubilea, vertrek medewerkers, kerstborrel, kerstpakketten etc. 28. Stoppen subsidiëren Twents Zilver (Volgnr. 90) (651101 Muziekonderwijs) Op dit moment staat Twents Zilver structureel in de begroting, echter in de programmabegroting is de actie opgenomen om de cultuur-maatschappelijke programma’s Twents Zilver en Boescool 55+ te ondersteunen en te evalueren. Het stopzetten van deze activiteit leidt tot verminderde participatie van ouderen en een toename van eenzaamheid, maar het levert een besparing op van € 50.000 op de subsidie. Twents Zilver biedt een voorliggend aanbod, bezuinigingen hierop brengen het risico met zich mee dat problemen later ontstaan en dat de maatschappelijke kosten juist hoger worden.

In de Wonen Welzijn Zorg visie wordt vanuit het perspectief Welzijn ook aangegeven dat ontmoeten een belangrijke rol speelt bij het tegengaan van vereenzaming, wat niet alleen de persoon die zich eenzaam voelt helpt, maar ook scheelt aan zorg.

2. Totaal voorgenomen keuzes indien Rijk tekortschiet. Onderdelen (x € 1.000) Voorgenomen keuzes indien Rijk tekortschiet

2024 V

2025 V

2026 53

Bijlagen: - Ambities en Middelen in balans - Lijst Voorgenomen keuzes indien Rijk tekortschiet

6

V

1.258

2027 V

1.290

2028 V

1.390

7