07a. Algemene beschouwingen CDA

2023-07-10 Raadsvergadering Voorjaarsnota en kadernota Het CDA constateert dat er in de kadernota geen echt nieuw beleid is opgenomen. Een logische keuze omdat in 2023 de begroting is aangepast op de inhoud van het raadsprogramma. Wat ons betreft verstandig om nu het accent te leggen op het waarmaken van geplande best wel ambitieuze investeringen en beleidsvoornemens. Dat steunen wij dus van harte. Sociaal Domein Het sociaal domein, ongeveer de helft van onze begroting, blijft een risico in de financiële huishouding. Dat betreft de te verwachten autonome ontwikkelingen en het grote aantal nieuwe aanbestedingen met gevolgen die moeilijk in te schatten zijn. Eén ding weten we zeker: het zal zeker niet goedkoper worden. Toch willen en moeten we onze inwoners passende hulp en ondersteuning bieden. Wat ons betreft blijft dat roepen, eigenlijk schreeuwen, om extra inzet op het voorkomen van relatief dure zorg. Dat kan door tijdige signalering zodat de situatie niet escaleert maar vroegtijdig in goede banen wordt geleid. Dat heet natuurlijk gewoon preventie. Ik geef een tweetal voorbeelden: Als financiële problemen tijdig gesignaleerd worden en tijdig hulp en ondersteuning wordt geboden, is intensieve en duurdere hulp door de Stadsbank of in de vorm van wettelijke schuldsanering niet nodig. Voor onze inwoners voorkomt dit de stress en spanning van een intensief traject.

Datzelfde geldt voor de jeugdzorg. Als je er op tijd bij bent en bijstuurt voorkom je dure en intensieve zorg en een flinke extra belasting voor de jongere. Dus extra aandacht voor signalering en het aanbieden van jongerenwerk en jeugdzorg in het onderwijs. Wij horen graag de visie van het college hierop. Het CDA vindt het erg belangrijk om beter dan nu zicht te krijgen op wat een goed antwoord is op de vraag van de samenleving op sociaal gebied. Wat is er centraal in Oldenzaal nodig en wat is er nodig in de verschillende wijken om zo goed mogelijk die vraag te kunnen beantwoorden. Dat kan uiteraard per wijk verschillen. Wij noemen dat de sociale basisinfrastructuur op stedelijk- en op wijkniveau. Wij willen graag dat het college een voorstel doet over hoe deze structuur er uit moet zien. Wij vinden het een goed idee om op stedelijk niveau na te denken over een “Sociaal Hart van Oldenzaal” waar meerdere organisaties een plek kunnen vinden voor in ieder geval hun frontoffice en publieksfuncties. Ook het sociaal plein kan dan van een verstopte, slecht toegankelijke plek in het stadhuis naar een open en voor de inwoner toegankelijke en uitnodigende plek Een mooie plek daarvoor is een combinatie van nieuwe functies in de voormalige bibliotheek en/of de Hoogelucht.

Een niet limitatieve opsomming van mogelijke participanten: Impuls, Kaliber, Wijkracht, Sociaal plein, armoedeloket, Stadsbank, Humanitas, GGD, consultatiebureau, WBO en andere belangstellenden eventueel aangevuld met zorg- of welzijnsfuncties. We roepen het college op na te gaan wat mogelijk is en tegen welke kosten. Motie 1: Sociaal Hart van Oldenzaal Roept het college op: 1. uit te zoeken hoe een mogelijk ‘Sociaal Hart van Oldenzaal’ er uit kan zien; 2. na te gaan op welke termijn uitvoering hiervan haalbaar is en tegen welke kosten.

Er is een onderzoek naar middelengebruik geweest, op basis daarvan lijkt het mee te vallen. We horen ook andere geluiden. Er zouden meer gesprekken worden gevoerd. Wat leveren deze gesprekken tot nu toe op? Tot welke rol leidt dat voor de gemeente in een vervolg? Sociale veiligheid is naast eten drinken en slapen een primaire levensbehoefte, zeker ook voor kinderen en jeugd om zich te blijven ontwikkelen en zo kansrijk op te groeien. Onveiligheid veroorzaakt vaak ongewenst gedrag om te overleven. Dat leidt dan weer tot ingrijpen door politie of handhaving

We krijgen signalen dat de sociale veiligheid afneemt. Incidenten op scholen maar ook tijdens het uitgaan en op sociale media. Kinderen en jongeren voelen zich onveilig. We roepen het college op om met partners zoals onderwijs, politie, schoolmaatschappelijk werk, jongerenwerk en ouders in gesprek te gaan over de gezamenlijke verantwoordelijkheid sociale veiligheid voor iedereen te waarborgen. Het CDA denkt dat het goed is gezamenlijk tot een integraal plan sociale veiligheid te komen waarin ieder zijn rol pakt en duidelijk vastligt waar de regie ligt. Dit past mogelijk goed in het “’sociaal hart van Oldenzaal’. Verkeersknelpunten Tot nu toe hebben we in de begroting 3 ton beschikbaar voor het oplossen van verkeersknelpunten. Nu onze jaarrekening 2022 onverwacht positief is uitgevallen en we naar verwachting in 2026 minder geld te besteden hebben vinden wij het meer dan de moeite waard om in 2024 eenmalig extra middelen in te zetten om verkeersknelpunten op te lossen. We denken daarbij aan 6 ton extra uit de algemene reserve. Het jaarlijkse bedrag kan gewoon in de meerjarenbegroting blijven staan. Motie 2: Verkeerspnelpunten Roept het college op om: 1. het budget van € 300.000 voor verkeerskundige knelpunten voor 2024 op te hogen met € 600.000 naar € 900.000; 2. dit ten laste te brengen uit de ‘Algemene Reserve’; 3. en dit te verwerken in de begroting van 2024.

Twence Het is al weer lang geleden dat deze raad het college opdracht gegeven heeft de aandelen Twence te verkopen omdat we vuilverbranding geen specifieke overheidstaak vinden. Intussen is er veelvuldig overleg geweest met de andere aandeelhouders en de directie van Twence onder andere over aanbesteding of inbesteding en over de mogelijke prijs voor de aandelen. AVR heeft de rechtszaak om die inbesteding aan te vechten begin dit jaar verloren en Twence en de betrokken gemeenten zijn in alle opzichten in het gelijk gesteld. Wij denken dat het tijd wordt dat de raad de opdracht om de aandelen Twence af te stoten heroverweegt. Wij zijn benieuwd wat het college en de andere partijen hiervan vinden. Graag een reactie. Daarnaast willen we graag weten wat de hele procedure de gemeente Oldenzaal tot nu gekost heeft zowel ambtelijk als externe (al dan niet juridische) ondersteuning. Motie 3 Roept het college op om: 1. zo spoedig mogelijk na het zomerreces de raad te informeren over de stand van zaken van de onderhandelingen en de verwachtingen ten aanzien van het resultaat 2. de raad op termijn een besluit te laten nemen over het al dan niet doorzetten van de verkoop van de aandelen van Twence

Sport Oldenzaal In 2023 is € 572.000 nodig om de exploitatie van Sport Oldenzaal te kunnen waarborgen. Dat is enerzijds een gevolg van de hoge energielasten en anderzijds de derving van huurinkomsten voor de commerciële ruimtes. Als we de die ruimte in Vondersweijde niet marktconform kunnen verhuren worden we jaarlijks geconfronteerd met een tekort in de exploitatie. Hoe schat het college de kans in om deze ruimte marktconform te verhuren? Moeten we in de begroting 2024 en misschien zelfs wel blijvend rekening houden met een tekort op de exploitatie? In hoeverre heeft de samenwerking op het gebied van sportaccommodaties in NOT-verband hier invloed op? Wonen In de raadsvergadering van 26 juni hebben we ondanks enige twijfels over de effectiviteit daarvan van harte ingestemd met het initiatief om flexwoningen mogelijk te maken. Uiteraard zijn ook wij benieuwd naar de uiteindelijke bevindingen van het college. Ons is nog niet helemaal duidelijk wat de extra inzet voor flexwoningen betekent voor de reguliere ontwikkelingen op het gebied van wonen.

Gelet op de totale opgave voor wonen (woningen, tiny houses en wwonwagens) is het van groot belang dat daar geen vertraging in plaatsvindt. Wat verwacht het college? Is het college bereid de raad direct te informeren als zich vertraging gaat voordoen? Masterplan Vondelpark 2.0 Prima initiatief, prima plan. In de kadernota wordt duidelijk aangegeven dat er nog een aantal open einden zijn, dat er duidelijkheid moet zijn over de totale exploitatie en wie opdraait voor welke kosten. Als daar duidelijkheid over is kan wat ons betreft bij de begroting 2024 een integrale financiele afweging plaatsvinden. Tot nu toe missen we nog wel de directe betrokkenheid van inwoners van de Thij. Omdat de locatie in de Thij ligt vinden we in ieder geval betrokkenheid van de inwoners van die wijk voor de hand ligt ook al is Vondelpark 2.0 wat ons betreft een bovenwijkse voorziening. Tot slot De inflatie is nog steeds (te) hoog. De rente stijgt. De energieprijzen zijn weliswaar lager geworden maar niet gedaald tot het oude niveau. Het is nagenoeg zeker dat bij een onbekend aantal inwoners ook met hogere inkomens inmiddels inkomsten niet mee overeenkomen met kosten. Dat vraagt van de overheid daarop alert te blijven en de ontwikkelingen goed te monitoren en tijdig te zorgen voor hulp een ondersteuning. Een snelle uitwerking van het armoedebeleid is daarvoor erg belangrijk.

Daarmee voorkomen we extra problemen in de toekomst. Datzelfde geldt voor de financiën van de gemeente. We staan er niet slecht voor maar stijgende rente, inflatie en de mogelijke daling van de uitkering uit het gemeentefonds in 2026 baren ons wel zorgen. We moeten goed op winkel blijven passen. Kapitaalslasten zullen met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid allen maar toenemen. We pleiten ervoor zorgvuldig met geld om te blijven gaan en te zoeken naar mogelijkheden om de begrotingen in de toekomst te ontlasten. Wat het CDA betreft is het presenteren van een tekort in 2026 dan ook bespreekbaar en misschien wel het juiste moment om aan het rijk te laten zien dat een vrije val in inkomsten gemeenten in de problemen brengt.