07 Jaarstukken 2021 -bijlage 4 - verslag vd accountant
Tekst van het document
Hoort bij raadsbesluitnr. 1203 van 4 juli 2022, de griffier, Inhoudsopgave Samenvatting
H.B.
Analyse jaarrekening Controleverschillen ACCOUNTANTSVERSLAG 2021 Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Gemeente Oldenzaal 30 juni 2022
Per saldo persoonlijker Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
1
Inhoudsopgave
Aan de gemeenteraad
Samenvatting
van de gemeente Oldenzaal
Analyse jaarrekening
Postbus 354 7570 AJ OLDENZAAL
Controleverschillen
IT-audit
Behandeld door: Ons kenmerk: Datum:
G.C. Helminck RA MSc EMA 1012001-2021 30 juni 2022
Overig
Betreft:
Accountantsverklaring 2021
Bijlagen
Geachte raad,
Organisatie
Graag bieden wij u hierbij ons concept accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Oldenzaal aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 1 oktober 2021. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2021. De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Oldenzaal. Op 22 juni 2021 hebben wij het conceptaccountantsverslag besproken met de wethouder, gemeentesecretaris, concerncontroller en teamleider financiën. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Oldenzaal voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.
w.g. drs. E. Dijkgraaf RA
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting......................................................................................................... 4 Dashboard accountantscontrole ................................................................................................................................... 5
Analyse jaarrekening
Significante risico’s ....................................................................................................................................................... 7
Controleverschillen
Analyse jaarrekening ........................................................................................... 10
Organisatie
Inhoudelijke bevindingen ............................................................................................................................................ 11
IT-audit
Financiële positie ........................................................................................................................................................ 26 Resultaatanalyse ........................................................................................................................................................ 27
Overig
Controleverschillen .............................................................................................. 28
Bijlagen
Administratieve organisatie en interne beheersing.............................................. 31 IT-audit ................................................................................................................ 33 Overige onderwerpen ......................................................................................... 36 Overige onderwerpen ................................................................................................................................................. 37 Integriteitsverslag en M&O beleid ............................................................................................................................... 38 Wet Normering Topinkomens ..................................................................................................................................... 39
Bijlagen................................................................................................................ 40 Bijlage 1: Materialiteit .................................................................................................................................................. 41 Bijlage 2: Onafhankelijkheid en ViO ........................................................................................................................... 42 Bijlage 3: Fraude ......................................................................................................................................................... 43 Bijlage 4: Communicatie met goverance belaste organen ......................................................................................... 44 Bijlage 5: Beperking verspreidingskring ..................................................................................................................... 46
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
3
Samenvatting
Dashboard accountantscontrole Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Belangrijke aandachtspunten Getrouwheid en rechtmatigheid • Wij zijn voornemens om bij de jaarrekening 2021 van de • Bij de start van de controle waren de jaarstukken niet gemeente Oldenzaal een goedkeurende gereed conform verwachting en was het controledossier controleverklaring voor de rechtmatigheid en een op een groot aantal stukken pas gedurende het proces goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid. compleet. Wij maken graag afspraken om het proces • De gehanteerde materialiteit voor fouten en voor de audit 2022 te verbeteren zodat wederzijdse onzekerheden bedraagt € 1.110.000 respectievelijk € verwachtingen beter worden afgestemd 3.330.000. De rapporteringstolerantie is door de • Wij constateren dat het onderdeel prestatielevering in het gemeenteraad bepaald op een absoluut bedrag van € primaire proces onvoldoende gecontroleerd wordt. In 100.000, zowel voor fouten als voor onzekerheden. aanvulling daarop zien wij dat de verbijzonderde interne controle het oordelen over dit onderwerp lastig vindt. Wij vragen uw aandacht voor het aanscherpen van deze controles. • Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel.
Interne beheersing Financiële positie • Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 • De financiële positie van de gemeente is op basis van de jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Oldenzaal de gestelde signaleringswaarden vanuit het BBV goed te algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan noemen. beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het • De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten sociaal domein, inkoopfactuurverwerking en het opzichte van 2020. Met name het gevolg van het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT positieve resultaat over 2021 ad. € 8,4 miljoen. Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. • Het weerstandsvermogen bedraagt € 10,5 miljoen. De Deze beheersing laat een adequaat weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de volwassenheidsniveau zien. Er resteren nog een aantal gemeente onderkende aanwezige risico’s ad € 5,9 verbeterpunten, zoals ook opgemerkt op pagina 31 van miljoen. dit verslag. Mocht het lukken om deze punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om in de toekomst op deze systemen te kunnen steunen.
5
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Overige gemeentespecifieke onderwerpen: Sociaal domein • Wij hebben het door het management toegepaste • Wij hebben in de zorguitkeringen in natura proces met betrekking tot belangrijke onzekerheden voor getrouwheid en rechtmatigheid verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben geconstateerd. Deze worden in dit verslag nader gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. toegelicht. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en • Wij hebben in de sociale uitkeringen in natura geen de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid worden gebruikt. geconstateerd. De onzekerheden zien op de door de Sociale Verzekeringsbank geconstateerde getrouwheids• Wij hebben geen controleverschillen in de verantwoorde en rechtmatigheidsfout in de PGB’s en bedragen informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd als gevolg van de door de accountant van de gemeente € 396.000, alsmede de zorg in natura ten bedrage van € 2.248.000. Hengelo uitgevoerde werkzaamheden binnen de Participatiewet. Wij hebben wel een onzekerheid • Net als voorgaand boekjaar hebben wij voor de controle geconstateerd bij de Regeling specifieke uitkering van de uitkeringen in geld (specifiek de G4 in de SiSazwembaden en ijsbanen COVID-19.
bijlage) gebruik gemaakt van de werkzaamheden van de • Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 accountant van de gemeente Hengelo. Uit onze review niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens op deze werkzaamheden blijken geen bevindingen. (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Oldenzaal voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. • Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. Er is op 2 programma’s sprake geweest van overschrijdingen, die overigens afdoende zijn toegelicht en passen binnen het beleid. • Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden en onzekerheden vastgesteld. Wij hebben een afwijking geconstateerd groot € 0,1 miljoen. Wij hebben tevens onzekerheden van € 654.000 geconstateerd. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden en onzekerheden geen impact op de strekking van de controleverklaring.
6
Significante risico’s Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Post
Risico
Werkzaamheden
Conclusie
Het hiernaast genoemde risico ziet niet toe op een specifieke post, maar is op basis van onze controlestandaarden voorgeschreven bij iedere controle en de daaraan gekoppelde werkzaamheden dienen door ons uitgevoerd te worden.
Wij onderkennen het risico dat het management van de gemeente de interne beheersingsmaatregelen doorbreekt met als doel de financiële verslaggeving van de gemeente te beïnvloeden.
• Wij hebben de handmatige aanpassingen en correcties in de administratie over 2021 buiten de reguliere boekingsgang (zoals via het inkoopboek, verkoopboek en/of via het bankboek) gecontroleerd; • Wij hebben de college- en raadsbesluiten doorgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de transacties uit hoofde van de bedrijfsactiviteiten onder de reguliere bedrijfsvoering vallen. • Wij hebben jaarrekeningposten met een schattingselementen gecontroleerd, waaronder de grondexploitaties en de voorzieningen.
Geen bevindingen
Grondexploitaties
Wij onderkennen het risico dat de eindwaarden op de materiele grondexploitaties onjuist zijn bepaald als gevolg van de onzekerheid die te gevolg is van de lange looptijd en de omvangrijke prognoses aan nog te maken
• Wij hebben de mutaties in de herzieningen ten opzichte van voorgaand boekjaar beoordeeld, en bij materiele, significante wijzigingen onderbouwende documentatie verzameld in het kader van onze oordeelsvorming; • Wij hebben de kwaliteit van de inschatting die de gemeente heeft gemaakt op de jaarschijf 2021 zoals opgesteld bij de herzieningen als
Geen bevindingen
7
Post Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Risico
Werkzaamheden
kosten en nog te realiseren opbrengsten.
onderdeel van de jaarrekening 2020 getoetst. • Wij hebben de prognoses nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten afgezet ten opzichte van de totale herziening en de reeds geboekte transacties die in de boekwaarde zijn opgenomen. Het restant betreft de prognose voor de komende jaren. Deze resterende prognose hebben wij inhoudelijk getoetst door de uitgangspunten (bijvoorbeeld kosten voor bouw- en woonrijp maken in vierkante meterprijzen) te toetsen aan een benchmark met meerdere gemeente in uw regio. Hierbij hebben wij in het bijzonder stilgestaan bij de stijging op de kosten voor materialen en loonkosten voor externe projectleiders, werkvoorbereiders, werkuitvoerders etc. • Wij hebben de besluiten van het college en de raad doorgenomen. • Wij hebben gesprekken gevoerd met de planeconomen met als doel inzicht te krijgen in het proces van het monitoren van de kosten zoals gemaakt door de afdeling Civiel Techniek en de beheersmaatregelen die onderdeel uitmaken van dit proces, zoals het periodiek toekennen van (deel)kredieten alvorens werkzaamheden worden gestart alsmede het periodiek overleg
Conclusie
8
Post Inhoudsopgave
Risico
Werkzaamheden
Conclusie
tussen de planeconomen en de civiel techneuten.
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
9
KERNBOODSCHAPPEN
Analyse jaarrekening
Inhoudelijke bevindingen Inhoudsopgave Samenvatting
De belangrijkste boodschappen voor de raad van de gemeente Oldenzaal zijn:
Analyse jaarrekening
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Oldenzaal uitgevoerd en zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid te verstrekken. Dat houdt het volgende in:
Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2021 van de gemeente Oldenzaal een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva per 31 december 2021 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Voorts zijn wij van oordeel dat de in de jaarrekening 2021 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2021 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: o
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
o
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: o o
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
11
o
Inhoudsopgave Samenvatting
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Wij hebben de in de jaarrekening 2021 van de gemeente Oldenzaal opgenomen verantwoording inzake de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd met inachtneming van de Regeling Controleprotocol WNT 2021. Wij concluderen dat de in de jaarrekening 2021 opgenomen verantwoording met toelichting voldoet aan de daaraan te stellen eisen.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Oldenzaal betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad € 4,2 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren opbrengsten ad € 37,5 miljoen en lasten ad € 32,5 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: o Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt.
Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn; o Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? o Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? o Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
12
Inhoudsopgave Samenvatting
De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties. De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2021 afgenomen van € 4,3 miljoen tot € 4,2 miljoen. Dit is een daling van € 0,1 miljoen. Dit is voor het grootste deel, € 3,0 miljoen, toe te schrijven aan de gerealiseerde verkopen in 2021 en de winstneming van ongeveer € 1,4 miljoen. Hier tegenover staan de vermeerderingen van circa € 3,4 miljoen en de bijdrage vanuit de FSU van circa € 1,8 miljoen.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente, hebben wij het volgende in overweging genomen: o Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. o Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? o Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. o Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. De herzieningen ultimo 2021 maken een deugdelijke indruk. Wat betreft de toegerekende rente en de disconteringsvoet wordt aangesloten bij de richtlijnen die het BBV hiervoor geeft. Voor wat betreft de plan- en beheerskosten en resterende looptijden van de complexen wordt een voorzichtige houding ingenomen. Er zijn conform eerdere jaren geen kostenstijgingen ingerekend, ondanks de gestegen inflatie in 2022. De verwachting is dat deze toekomstige hogere lasten zich zullen door vertalen naar hogere verkoopprijzen binnen de door de raad gestelde bandbreedte, dan wel opgevangen kunnen worden in de projectspecifieke risico’s.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
13
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Verloop boekwaarden (x € 1.000) Onderdeel Boekwaarde 1-1 Bij: Verwervingen Bouw- en woonrijp maken Verkoopkosten Stedenbouwkundige kosten Plan-, beheers- en rentekosten Af: Opbrengsten Mutatie verliesvoorzieningen Bijdragen Bij: Winstneming Boekwaarde 31-12
Woningbouw
Bedrijven
Totaal
-6.222
10.539
4.317
1.186 974 30 160 223
0 658 23 1 87
1.186 1.632 53 161 310
1.955 0 1.840
1.016 0 0
2.971 0 1.840
1.197 -6.246
159 10.451
1.356 4.204
Naast het verloop van de boekwaarde is het verloop van de zogenaamde eindwaarde tenminste zo belangrijk. De eindwaarde is het resultaat dat uiteindelijk op de grondexploitaties wordt verwacht. Per 31 december 2021 bedraagt de eindwaarde volgens de laatste prognoses afgerond € 7,3 miljoen voordelig. Hoewel op complexniveau een aantal verschillen te zien zijn, ligt de geprognosticeerde eindwaarde in totaal in lijn vergeleken met voorgaand boekjaar (2020: € 7,6 miljoen). Verloop eindwaarden (x € 1.000) Woningbouw
Carmelstraat Hogenkampweg Noabershof Ootmarsumsedijk Saasvelderlaan Raccordementslijn De Graven Es OC Stakenbeek fase 1
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Prognose Kosten
Boekwaarde
Prognose opbrengsten
Verwacht resultaat ultimo 2021
-145
-129
10
-27
-150 109 -32 1.638 123 -510 -1.045
-123 -656 -339 -1.828 -201 -550 -1.243
657 1.300 413 4.545 384 708 455
-685 -535 -107 -1.078 -60 -668 -257
14
OC Stakenbeek 2e fase Singelpark
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening
Totaal
Bedrijventerrein
Jufferbeek Zuid Hazewinkel
Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Totaal
-5.916
-14.896
8.980
-317
-1.174
857
-6.246
-21.139 Prognose Kosten
Boekwaarde
-4.706
-96
-28
10.451
-4.734
0 7.331
18.310 Prognose opbrengsten
10.546
0
EW ultimo 2021
19.100 0 19.100
-3.847 -66
3.914
Tussentijdse winstneming In 2020 heeft de commissie BBV de notitie Grondbeleid 2019 gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘percentage of completion (POC)-methode’ moet worden toegepast. Hierbij geldt dat, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, er winst moet worden genomen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 € 1,4 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2020: € 2,9 miljoen). Risicoanalyse Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: o Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. o Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. o Deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
15
o Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Uit onze controle komt naar voren dat nagenoeg alle complexen conform of boven verwachting presteren. De kosten zijn voor de meeste complexen zijn ten opzichte van de ramingen lager uitgekomen doordat bepaalde activiteiten nog niet zijn uitgevoerd, bijvoorbeeld omdat een kavel nog niet verkocht is of vanwege vertragingen als gevolg van PFASproblematiek of bestemmingsprocedures. Alle door ons voor onderzoek geselecteerde afwijkingen van de begroting konden door de gemeente toereikend worden toegelicht. De parameters en renteberekeningen zijn conform de voorschriften van het BBV. De parameters worden jaarlijks via een aparte notitie vastgesteld. Alle herzieningen worden voorafgaand aan het afgeven van onze verklaring vastgesteld door de raad. Wij concluderen dat alle vereisten van het BBV zijn gevolgd en dat er geen aanwijzingen zijn dat de voorzieningen op de complexen verhoogd moeten worden. Wij merken wel op dat de parameter voor de opbrengstenstijging laag is in relatie met de overspannen woningmarkt. Echter achten wij deze keuze wel passend binnen het meerjarenperspectief voor het grondbedrijf van de gemeente. Sociaal Domein Ook over 2021 heeft de accountant van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) niet-goedkeurende controleverklaringen afgegeven bij de verantwoordingen over 2021 inzake de persoonsgebonden budgetten (PGB’s) jeugdwet en Wmo.
Evenals voor 2019 en 2020 betreft het controleverklaringen met beperking, waar in eerdere jaren afkeurende controle-verklaringen werden afgegeven. Daardoor bestaat in beginsel onzekerheid over de door de gemeente Oldenzaal verantwoorde PGB-bestedingen over 2021 van maximaal ca. € 396.000 (2020: € 655.000). Naast de PGB’s heeft de gemeente inzake de bestedingen bij zorgaanbieders over 2021 in het kader van Jeugdwet en Wmo in veel gevallen een controleverklaring met gewaarmerkte productieverantwoording van de zorgaanbieders ontvangen en afstemming verricht met de in de eigen administratie verantwoorde verstrekkingen. Is nog geen controleverklaring ontvangen, of is de controleverklaring qua strekking niet-goedkeurend, dan hebben wij de verstrekking aan de betreffende zorgaanbieder volledig als onzekerheid aangemerkt. In totaliteit resteert hiermee nog een onzekerheid van maximaal ca. € 2,2 miljoen, grotendeels met betrekking tot de Jeugdzorg alhoewel deze wel daalt ten opzichte van eerdere jaren:
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
16
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening
Overzicht bestedingen uitkeringen in natura, alsmede onzekerheden Onderdeel Boekjaar 2021 PGB € 396.000 WMO € 236.000 Jeugdwet € 739.000 Continuïteitsbijdrage COVID-19 €0 WMO-oud € 553.000 Minima-regeling zonder controleverklaring € 324.000
Boekjaar 2020 € 655.000 € 167.000 € 990.000 € 482.000 P.M. P.M.
Controleverschillen Gezamenlijke maximale onzekerheid
€ 2.248.000
€ 2.294.000
Organisatie IT-audit Overig
Hetzelfde geldt voor de onzekerheid uit hoofde van de PGB’s, wat in lijn is met het beleid van de gemeente om zoveel mogelijk beschikkingen voor zorg in natura te verstrekken. De gezamenlijke maximale onzekerheid op bovengenoemde onderdelen bedraagt € 2,2 miljoen. Dit bedrag ligt beneden de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 3,3 miljoen (zie bijlage 1).
Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
17
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen
Reserves en voorzieningen De gemeente heeft in 2021 de voorzieningen getoetst aan de eigen nota Reserves en voorzieningen. Voorzieningen die niet meer voldoen nota zijn in 2021 middels een raadsbesluit geclassificeerd zijn als reserves. In bijgaand overzicht blijkt het verloop alsmede de uitkomst van de exercitie: Primo Voorziening Besteding Vrijval Overboeking Onttrekking Eindstand boekjaar Willem Vleertmanstraat huuregalisatie Gebouwenbeheersplan scholen Bomen onderhoud Onderhoud verhardingen
Totaal
315.000 1.093.000 324.000 600.000
0 0 324.000 0
0 693.000 0 0
315.000 400.000 121.000 600.000
87.000 0 0 0
228.000 400.000 121.000 600.000
2.332.000
324.000
693.000
1.436.000
87.000
1.349.000
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Voorziening rioolbeheersplan De voorziening rioolbeheersplan bedraagt ultimo 2021 € 931.000. Als we kijken naar de aard van deze voorziening, is er sprake van een hybride karakter. Enerzijds is er sprake van ‘door derden beklemde middelen met een specifieke aanwending’: jaarlijks wordt het begrote saldo van het product ‘Riolering’ aan deze voorziening toegevoegd. Anderzijds is er sprake van een onderhoudsegalisatievoorziening: de voorziening wordt ingezet om ‘investeringen’ in de riolering te dekken. Wij adviseren u de voorziening in 2022 te splitsen. Mutatie eigen vermogen en saldo van baten en lasten Uitgangspunt bij gemeentelijke jaarrekeningen is dat de mutatie in het eigen vermogen aan dient te sluiten met het saldo van baten en lasten. Voorgenoemde bedragen zijn in de jaarstukken van uw gemeente € 10.071.000 respectievelijk € 10.544.000. Hierbij is sprake van een verschil groot € 473.000. Het verschil is ontstaan door een technische correctie op een transactie uit 2020 bij het grondbedrijf. Wij hebben het verschil van € 473.000 in onze foutenevaluatie bij de jaarrekening 2021 meegenomen als ongecorrigeerde fout.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
18
Inhoudsopgave
SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Samenvatting
Regeling nummer
Analyse jaarrekening
J&V A12B
Controleverschillen Organisatie
FIN B2 BZK C1 BZK C32 BZK C41B
IT-audit
BZK C43
Overig
BZK C62
Bijlagen
OCW D8 OCW D14 I&W E20 I&W E44 SZW G2
VWS H8
Regeling Sportakkoord 2020-2022
VWS H12
Regeling Specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Regeling Specifieke Uitkering ijsbanen en zwembaden
SZW G12
VWS H16
Totaal
Financiële omvang in €’s
Toelichting fout/onzekerheid
Onzekerheid
€ 255.000
Zie toelichting verderop in dit verslag
Regeling Specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde Onderwijsvertragingen Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021 Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027
VWS H4
SZW G4
Fout of onzekerheid
Incidentele Bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen Veiligheidsregio's Regeling Specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Specifieke uitkering reductie energiegebruik Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS 2021) Specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (Sisa tussen medeoverheden) Regeling reductie energiegebruik woningen Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet – gemeentedeel 2021 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) – gemeentedeel 2021 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) gemeentedeel 2021 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gemeentedeel Regeling Specifieke uitkering stimulering sport
SZW G3
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Regeling
€ 255.000
19
Inhoudsopgave Samenvatting
Regeling C1 De Regeling Reductie Energiegebruik (hierna: RRE) is onderdeel van de uitvoering van de Urgenda-uitspraak. Het kabinet informeerde op 28 juni 2019 de Tweede Kamer hierover. Het kabinet beziet de uitvoering van de Urgendauitspraak in samenhang met de maatregelen die het kabinet richting 2030 wil nemen in het kader van het Klimaatakkoord. Zij wil de benodigde maatregelen voor de uitvoering van de Urgenda-uitspraak dan ook inzetten om een snelle start te maken met het reduceren van de CO2-uitstoot.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Gemeenten konden tot en met 14 november 2019 een aanvraag indienen voor de specifieke uitkering RRE om huiseigenaren te helpen energie te besparen. Per gemeente bedroeg de specifieke uitkering ten hoogste € 9 miljoen, en maximaal € 90 per woning waarvoor een aanvraag is ingediend. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelde in totaal € 87 miljoen beschikbaar voor de RRE. Met de RRE zetten gemeenten projecten op om huiseigenaren te stimuleren tot kleine energiebesparende maatregelen in huis. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het inregelen van de cv-installatie, het aanbrengen van radiatorfolie en tochtstrips of het plaatsen van ledlampen. Daarnaast gebruiken gemeenten de regeling om advies te geven aan huiseigenaren over energiebesparende maatregelen, zoals dak-, raam- of gevelisolatie. De belangrijkste voorwaarde voor de specifieke uitkering RRE was dat de activiteiten waarvoor de uitkering werd aangevraagd, bijdroegen aan de beoogde CO2-reductie. Om in 2021 te kunnen vaststellen of dit doel is bereikt, kan de minister van BZK bij gemeenten informatie opvragen over de voortgang van de activiteiten. Daarnaast rapporteren de gemeenten via hun jaarrekening (SiSa-systematiek). Oldenzaal heeft binnen Noordoost-Twents verband de rol van penvoerder vervuld voor deze regeling.
De bij deze aangesloten gemeenten hebben hun bestedingen in hun SiSa-bijlage opgenomen. Oldenzaal heeft naast de eigen bestedingen in haar gemeente ook de bestedingen van de andere gemeenten verantwoord, in lijn met de regeling en de invulwijzer SiSa 2021. In 2020 is reeds circa € 2,6 miljoen ontvangen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. De bestedingen voor het project “De bon van Noordoost Twente” zijn uitgekomen op circa € 2,0 miljoen. Het restant van € 0,6 miljoen is op de balans opgenomen onder de overlopende passiva en zal bij vaststelling van de uitkering worden terugbetaald aan het ministerie. Regeling G4 De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is een van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling is voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers. Het voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
20
Inhoudsopgave Samenvatting
onder het sociaal minimum daalt. De gemeente Oldenzaal heeft de uitvoeringsorganisatie ROZ als onderdeel van de gemeente Hengelo gemandateerd om deze regeling vanaf 2020 uit te voeren. De bestedingen en baten hierover zijn in de SiSa-bijlage onder de G4-regeling opgenomen. Wij hebben de accountant van de gemeente Hengelo instructies gegeven ter uitvoering van de controle over de toepassing van de Tozo. Naar aanleiding van deze controle is door de accountant een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Wij hebben ter onderbouwing van dit oordeel en in het kader van het voldoen aan de door ons gedeelde instructies een controlememorandum ontvangen, alsmede op 1 juni 2022 een dossierreview uitgevoerd op de werkzaamheden van deze accountant.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
De Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa (paragraaf 9.13) schrijft voor dat de accountant de opzet, bestaan en werking van het beleid tegen misbruik en oneigenlijk gebruik van de Tozo van een gemeente toetst en hierover rapporteert in het verslag van bevindingen over 2021. De gemeente Oldenzaal heeft de uitvoeringsorganisatie ROZ als onderdeel van de gemeente Hengelo gemandateerd om deze regeling vanaf 2020 uit te voeren. PwC heeft als accountant van de gemeente Hengelo gerapporteerd over het Tozo M&O beleid in hun controlememorandum inzake de controle van de verantwoording Tozo (SiSa-bijlage) 2021, d.d. 5 april 2022. Binnen de gemeente Hengelo zijn in algemene zin procedures aanwezig om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren. Voor de Tozo heeft de gemeente Hengelo een beleidsnota voor misbruik en oneigenlijk gebruik opgesteld met daarbij een uitgewerkte risicoanalyse. Beide documenten zijn intern besproken en akkoord bevonden door de sectormanager sociaal domein. In de beleidsnota staan de werkzaamheden rondom M&O weergeven, zoals het opvolgen van IB-signalen. PwC heeft vastgesteld dat de procedures in opzet adequaat zijn. Het bestaan heeft PwC gericht vastgesteld door het vaststellen in hoeverre het beleid ook daadwerkelijk aanwezig is en stukken beschikbaar zijn.
In overleg met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de gemeente Hengelo de uitvoering van de controlewerkzaamheden (en eventuele vervolgacties zoals het opleggen van mogelijke terugvorderingen) verschoven naar 2022. Werking van het M&O-beleid zal dan ook in 2022 door PwC getoetst worden. Eventuele financiële effecten zullen ook in de SiSa-verantwoording 2022 worden betrokken. Bij eventuele terugvorderingen uit hoofde van misbruik en oneigenlijk gebruik zal dit in de verantwoording 2022 worden betrokken. Regeling H16 Uw gemeente heeft een subsidie van € 653.000 (afgerond) over 2020 en 2021 verstrekt aan het zwembad Vonderswijde via de SiSa-regeling H16 ‘Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden’. Deze regeling is door het Rijk tijdens de COVID-crisis opengesteld omdat zwembaden en ijsbanen tijdens de crisis langdurig gesloten zijn. De sluiting levert exploitatieverliezen op voor de zwembaden en ijsbanen, zo ook voor uw zwembad. Het zwembad heeft een aanvraag voor een extra subsidie gevraagd om de verwachte exploitatietekorten in 2021 af te dekken groot € 255.000. Uit de informatie die u in 2022 van het zwembad heeft ontvangen kan niet met zekerheid worden vastgesteld wat de omvang is
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
21
van het exploitatietekort, dan wel of er sprake is van een exploitatietekort. Wij hebben de subsidie als onzekerheid aangemerkt in onze controle. In de door u aan het Rijk op te sturen verantwoording van de accountant over de controle van de SiSa-bijlage melden wij de geconstateerde onzekerheid. Inhoudsopgave Let op dat u richting het Ministerie een meldingsplicht heeft over wijzigingen. Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
22
Bevindingen aanbestedingen
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie
Europese aanbestedingen Uit onze rechtmatigheidscontrole van uw aanbestedingen blijken de volgende fouten uit hoofde van de Europese aanbestedingswet: Inkoopbehoefte Omvang in € Oorzaak Parkeermeters De bestedingen komen boven de Europese 82.000 aanbestedingsdrempel uit. Deze onrechtmatigheid is door de gemeente zelf geïdentificeerd. Milieu advies De bestedingen komen boven de Europese 18.000 aanbestedingsdrempel uit. Deze onrechtmatigheid is door de gemeente zelf geïdentificeerd. Totaal 100.000
IT-audit Overig Bijlagen
Uit onze rechtmatigheidscontrole van uw aanbestedingen blijken de volgende onzekerheden uit hoofde van de Europese aanbestedingswet: Inkoopbehoefte Omvang in € Oorzaak Onderhoud sportvelden 188.000 Omdat de bestedingen boven de Europese aanbestedingsdrempel komen hebben wij nader onderzoek Milieu advies uitgevoerd naar de gunning van deze opdrachten. In beide gevallen heeft de gemeente ervoor gekozen om de opdrachten aan één partij te gunnen op basis van een alleenrecht. Hieraan zijn expliciete vereisten verbonden die niet door een aanbestedingsjurist zijn getoetst. Wij hebben 466.000 zelf ook niet kunnen vaststellen dat het toekennen van een alleenrecht conform de aanbestedingsregels rechtmatig verlopen is. Op basis van de Kadernota rechtmatigheid is er sprake van juridisch complexe casuïstiek, en dienen wij deze inkoopbehoeften en de daaraan gerelateerde bestedingen als onzekerheid meewegen in ons oordeel. Totaal 654.000 Oorlog Oekraïne Ondanks dat de Russische invasie van februari jongsleden ver van Noordoost Twente plaatsvindt, ondervindt u als gemeente hier wel degelijk gevolgen van. De opvang van Oekraïense vluchtelingen is reeds georganiseerd en verloopt in samenwerking met de Veiligheidsregio Twente. U neemt als gemeente via een in regionale samenwerking doorlopen aanbesteding gas af bij Gazprom.
Dit bedrijf staat niet op de sanctielijst, maar leidinggevende personen van Gazprom
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
23
wel. Het is mogelijk dat de sancties worden uitgebreid naar het gehele bedrijf. In Twents verband bent u hierover al in overleg. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit
Begrotingsrechtmatigheid U hebt als gemeente conform uw financiële verordening naast meerdere programma’s ook een programma ambitiedeel en een programma basisdeel in de begroting en de jaarrekening opgenomen. De raad heeft deze drie programma’s geautoriseerd. Zodoende toetsen wij het naleven van het budgetrecht van de raad op deze drie onderdelen, waarbij wij ten aanzien van de meerdere programma’s een verdiepende doorkijk maken. Voor wat betreft de begrotingsrechtmatigheid dienen de lasten beoordeeld te worden op het niveau van de genoemde programma’s. Op het programma ambitiedeel en het programma basisdeel is geen sprake van een overschrijding. Overzicht programma’s (x € 1.000) Programma Dienstverlening en veiligheid
Begroting lasten
Rekening lasten
Saldo
5.544
5.597
-53
6.501
9.609
-3.108
Overig Bijlagen
Stedelijke en economische ontwikkeling
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
Toelichting Het nadeel wordt veroorzaakt door de gemaakte juridische kosten in het kader van het dossier ‘Twence’. Hier staan echter opbrengsten tegenover door de doorbelasting van deze juridische kosten aan overige gemeenten. De overschrijding op de lasten wordt met name veroorzaakt door de niet geraamde lasten binnen de grondexploitatie. Dit is het gevolg van het meerjarig karakter van de projecten. De hogere lasten worden gecompenseerd door
24
hogere baten en onttrekkingen uit de reserves. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
De overschrijdingen worden in de jaarrekening op hoofdlijnen toereikend toegelicht. Deze passen daarmee binnen het bestaande beleid en tellen niet mee in het oordeel van de accountant over de rechtmatigheid. Investeringskredieten Op pagina 129, 131, 132 en 133 worden in de jaarrekening van de gemeente de investeringskredieten zoals vastgesteld verantwoord en worden de bestedingen per heden op de kredieten inzichtelijk gemaakt. Wij hebben vastgesteld dat het restant van de kredieten juist is bepaald. Wij concluderen dat de bestedingen in zowel voorgaande dienstjaren als in het dienstjaar 2021 binnen de kredieten zijn gebleven. Net als bij het onderdeel begrotingsrechtmatigheid hebben wij vastgesteld dat het budgetrecht van de raad nageleefd is. Prestatielevering Eén van de onderdelen die impact kan hebben op het oordeel is het verantwoorden van lasten (en overigens ook baten) zonder dat er een levering van een dienst of goederen tegenover staat. Wij hebben ten tijde van onze controle vastgesteld dat het vaststellen van de prestatielevering op verschillende transactiestromen en/of balansposten door de eerste lijn een aandachtspunt blijft. Wij zien tevens dat de VIC het controleren van dit onderwerp als lastig ondervindt.
Als voorbeelden noemen wij hier de investeringen op de vaste activa, de overige bedrijfskosten die op basis van inkoopfacturen worden verantwoord en de geregistreerde uren voor projecten die namens derden worden uitgevoerd. Wij hebben echter geen bevindingen uit hoofde van prestatielevering geconstateerd die geleid hebben tot een aangepast oordeel bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Oldenzaal. Mede gelet op ons voornemen om op de effectieve werking van interne beheersmaatregelen te kunnen steunen en het rechtmatigheidsoordeel dat vanaf boekjaar 2023 in 2024 door het college dient te worden afgegeven vragen wij uw aandacht om deze controles periodiek in de processen en/of de door de verbijzonderde interne controle uitgevoerde interne controles te verankeren, alsmede hierover periodiek aan het college en de raad te rapporteren.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
25
Financiële positie Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
In de Jaarstukken 2021 is in de ‘Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ het risicoprofiel van de gemeente Oldenzaal geschetst, alsmede de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Volgens de door Oldenzaal gehanteerde systematiek bedraagt deze verhouding ultimo 2021 van 2,3 (2020: 3,0). Daarmee ligt de weerstandscapaciteit in lijn met 2020. Uw gemeente heeft een weerstandsratio vastgesteld van 2,0 wat betekent dat er per ultimo 2021 een surplus bestaat. Voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen zijn een zestal kengetallen vastgesteld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Wij hebben in bijlage 5 van dit verslag ter duiding de betekenis per kengetal opgenomen. Er is geen vaste norm of streefwaarde voor de hoogte van de kengetallen; een gebruiker dient alle kengetallen in ogenschouw te nemen bij het beoordelen van de financiële positie van een decentrale overheid. Wel hanteert de overheid drie signaleringswaarden, namelijk minst risico, neutraal en meest risicovol. Onderstaand overzicht toont (verkort) de financiële positie van uw gemeente op 31-12-2021: Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote (gecorrigeerd) Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
JRK 2020 49% 44% 37% 0% 4% 90%
Begroting 2021 78% 73% 25% -2% 3% 96%
JRK 2021 42% 42% 41% 0% 4% 96%
Minst risicovol < 90 < 90 > 50 >0 <20 <95
Neutraal 90 - 130 90 - 130 20 – 50 0 20 – 35 95 – 105
Meest risicovol > 130 > 130 < 20 <0 >35 >105
Op basis van bovenstaand overzicht blijkt dat u qua signaleringswaarden van uw kengetallen in de categorie “minst risicovol” en “neutraal” zit.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
26
Resultaatanalyse Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening
In de jaarrekening is het resultaat ten opzichte van de begroting vóór en na wijziging als volgt samengevat: Raming vóór wijziging 92.440 91.085
Raming na wijziging 96.942 101.886
Saldo van baten en lasten
-1.355
4.944
10.544
Overig
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
57 1.596
4.135 2.848
9.453 7.207
Bijlagen
Gerealiseerd resultaat
184
3.657
8.298
Controleverschillen
X € 1.000 Lasten Baten
Realisatie 101.452 112.001
Organisatie IT-audit
In de programmaverantwoording worden de verschillen ten opzichte van de raming na wijziging uitgebreid toegelicht, ook voor wat betreft de mutaties in de reserves. Ook in de toelichting op de rekening van baten en lasten worden de verschillen toegelicht, logischerwijs in meer gecomprimeerde vorm om dubbeling voor de lezer te voorkomen. Uit de analyse blijkt dat het voordelig resultaat ad € 8,3 miljoen onder meer wordt veroorzaakt doordat een aantal op de pagina 3 tot en met 5 van de jaarstukken vermelde posten. Wij hebben u voorgaand boekjaar gewezen op het omvangrijke verschil tussen het resultaat in de jaarrekening 2020 en de decembernota 2020. U heeft dit jaar in uw jaarstukken een passage opgenomen over het verschil tussen het resultaat in de jaarrekening 2021 en de decembernota 2021 opgenomen. U heeft daarin aangegeven dat u niet tevreden bent met de voorspelbaarheid van het resultaat, en het positieve resultaat komende jaren aangewend zal worden om de uitdagingen op te vangen. Wij onderkennen deze noodzaak, niet alleen vanuit de beoordeling van de financiële positie van de gemeente Oldenzaal maar ook vanuit onze ervaring bij andere gemeenten in het land. Eén van de onderdelen daarin is en blijft het Sociaal Domein. Overigens heeft uw gemeente in 2021 binnen de begroting kunnen opereren, en op de verschillende onderdelen is dit ook het geval.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
27
Controleverschillen
Inhoudsopgave
Gecorrigeerde en niet-gecorrigeerde fouten respectievelijk onzekerheden
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig
Wij hebben de volgende gecorrigeerde en niet-gecorrigeerde fouten respectievelijk onzekerheden in de controle 2021 geconstateerd: Gecorrigeerde controleverschillen -
Bedrag in € -
De volgende verschillen zijn naar aanleiding van onze controle niet gecorrigeerd: Niet gecorrigeerde controleverschillen Verwerking grondinbreng 2020 van complex 123 Totaal
Bedrag in € 473.000 473.000
Bijlagen Wij hebben de resterende ongecorrigeerde controleverschillen als volgt geëvalueerd in relatie tot de door ons gehanteerde materialiteit om tot een oordeel voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij de jaarrekening 2021 te komen. Wij komen tot het volgende overzicht:
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
29
Aard van de fouten
Rechtmatigheid
Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
473.000
473.000
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
0 0 473.000
0 0 473.000
Inhoudsopgave Samenvatting
(Sub)Totaal getrouwheidsfouten
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/fido) Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid) Overige rechtmatigheidsfouten
Totaal rechtmatigheidsfouten
0 100.000 0 0 573.000
473.000
IT-audit Aard van de onzekerheden Overig
Onzekerheid rechtmatigheid is ook een onzekerheid inzake getrouwheid:
Getrouwheid 0 0
0 0
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid - PGB-besteding € 396.000 en verstrekkingen Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning € 1.852.000 Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-staatssteun) Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid) Overige onzekerheden inzake de rechtmatigheid - SPUK IJZ bijdrage 2021 (€ 255.000 EUR) en Europees aanbesteden (€ 654.000)
2.248.000
2.248.000
Totaal onzekerheden in de controle rechtmatigheid
3.157.000
(Sub)Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid
Bijlagen
Rechtmatigheid
0 0 909.000 2.248.000
Voorgaande tabel wordt tevens in de schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening 2021 opgenomen die de burgemeester aan ons gaat verstrekken alvorens wij de controleverklaring bij de jaarrekening 2021 afgeven.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
30
Administratieve organisatie en interne beheersing
Inhoudsopgave
Administratieve organisatie en interne beheersing
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Wij hebben, als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2021, de interim-controle voor de gemeente Oldenzaal in het najaar van 2021 uitgevoerd. Deze controle is primair gericht op de analyse en evaluatie van de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle. Tevens heeft deze controle als doelstelling om de aandachtspunten voor de jaarrekening 2021 te signaleren en onder uw aandacht te brengen. Onze conclusies inzake de interne beheersing zijn opgenomen in onze managementletter d.d. 16 februari 2022. Wij hebben geconstateerd dat de gemeente Oldenzaal in 2021 een positieve ontwikkeling doormaakt als het gaat om de gehele administratieve organisatie en interne beheersing zowel binnen als buiten de gemeente. Wij zien dat er nog veel aanbevelingen vanuit voorgaande boekjaren onderhanden zijn. Op basis van gesprekken met betrokken functionarissen hebben wij vertrouwen in de door de gemeente ingeslagen weg als het gaat om het oplossen van deze aanbevelingen. Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing welke op voorhand een goedkeurend oordeel in de weg lijken te staan. Desalniettemin hebben wij een aantal observaties welke uw aandacht vragen. Anderzijds zien wij dat het aantal nieuwe bevindingen in 2021 relatief meevalt in aantal alsmede significantie.
Wij hebben tijdens onze interim een eerste beoordeling uitgevoerd op de kwaliteit van de IT-omgeving. Op grond hiervan zien wij een aantal basis beheersingsmaatregelen binnen de General IT Controls die in opzet niet effectief zijn. Ditzelfde geldt voor de werking van applicaties. Deze bevinding ziet toe op enerzijds het ontbreken van een procedure rond het testen en accepteren van nieuwe patches of andere wijzigingen tot Decade, Donau en Suite4SD. In het verlengde hiervan merken wij op dat een formeel testplan ontbreekt met de te testen kritische functionaliteit van de gemeente Oldenzaal. Daarnaast hebben wij bevindingen rondom de authenticatie van gebruikers. Voor onze detailbevindingen verwijzen wij u naar de volledige tekst van de managementletter.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
32
IT-audit
IT-audit Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening
Samenvatting tekortkomingen IT-audit Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig
In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2021 heeft Eshuis IT-audit werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de algemene ICT beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Oldenzaal. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de werkzaamheden voor de 2021 jaarrekeningcontrole zijn voor de gemeente Oldenzaal de algemene IT beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond het inkoopfactuurverwerking, de zorgregistratie en het grootboek. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. Deze beheersing laat een adequaat volwassenheidsniveau zien.
Bijlagen Ook het autorisatiebeheer, het monitoren van gebruikers en het wijzigingsbeheer zijn, los van een aantal aspecten, goed ingeregeld voor deze applicatie- en netwerklagen. Toch bevelen wij aan om de algemene IT beheersings-maatregelen rondom testen en acceptatie van ontwikkelingen alsmede de authenticatie controls te verbeteren, ten einde het kunnen steunen op de systemen te bewerkstelligen. Mocht het lukken om deze punten op korte termijn op te lossen zien wij zeker aanknopingspunten om te kunnen steunen op deze systemen. Juist het kunnen steunen als accountant op het digitale factuurverwerkingsproces en het zorgproces heeft veel toegevoegde waarde voor de rechtmatigheidsverantwoording en ontlasting van de verbijzonderde interne controle. Ook onze externe controle kan daardoor een stuk efficiënter worden ingestoken. Voor een deel van uw IT omgeving bent afhankelijk van de werkzaamheden die de gemeente Hengelo uitvoert op basis van de dienstverleningsovereenkomst samenwerking ICT Oldenzaal-Hengelo. In deze overeenkomst ontbreekt echter de wijze waarop Hengelo aan Oldenzaal verantwoording aflegt over de door haar uitgevoerde werkzaamheden, bijvoorbeeld ten aanzien van de databases. Wij adviseren de gemeente Oldenzaal om in overleg met Hengelo te treden en hier afspraken over te maken.
In het verlengde hiervan is de gemeente Oldenzaal nog bezig om zicht te krijgen in de cybersecurity risico’s en dataveiligheidsonderdelen. Ten aanzien van dit onderwerp adviseren wij u om de uitkomsten van dit onderzoek met ons te delen en zorg te dragen voor een adequate opvolging binnen uw organisatie dan wel in afstemming met de gemeente Hengelo.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
34
Inhoudsopgave
Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken.
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
35
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening
Geen significante wijzigingen in de reikwijdte van de controle De reikwijdte van onze controle staat omschreven in onze opdrachtbevestiging d.d. 18 oktober 2021 en de door de raad vastgestelde controleverordening. Er is gedurende de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Ook hebben zich geen wijzigingen voorgedaan in de reikwijdte.
Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Geen wijzigingen in significante verslaggevingsvoorschriften Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn zeer belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2021. Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Inschattingen door het management In onze risicoanalyse en controleaanpak van de gemeente Oldenzaal hebben wij een significant risico aangemerkt die betrekking heeft op inschattingen door het management. Conform onze controleaanpak hebben wij ‘management override of controls’ aangemerkt als significant risico.
Accountantsverslag 2021 Gemeente Oldenzaal
37
Integriteitsverslag en M&O beleid Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening