07 Garantstelling leningen voor opwekken duurzame energie REB - raadsvoorstel en -besluit

Bijlagen 2021 21 december 2021 Nr. 46/10 Reg.nr. INTB-21-05327 Bijlagen: -

Agendapunt: 7

Voorstel tot het garanderen van leningen voor het opwekken van duurzame energie

Aan de gemeenteraad Samenvatting van het voorstel Door het garanderen van leningen voor de opwekking van duurzame energie aan de Coöperatie Regionaal Energiebedrijf Noordoost Twente en de daarin deelnemende coöperaties te kwalificeren als publieke taak en de hiervoor genoemde partijen aan te wijzen als door de gemeenteraad goedgekeurde partij, wordt bereikt dat projecten voor opwekking van duurzame energie kunnen worden uitgevoerd met 80 % goedkope financiering van de BNG. Op die manier wordt de opwekking van duurzame energie zo goedkoop mogelijk gefinancierd, waardoor er meer geld voor de coöperaties en het REB beschikbaar komt voor het ondersteunen van projecten en activiteiten op het gebied van duurzaamheid voor inwoners en ondernemers, zodat zij niet alleen de lasten dragen, maar ook de lusten ervaren. Deze kwalificatie en aanwijzing is van belang om enerzijds projecten zo goedkoop mogelijk te kunnen uitvoeren, waardoor er zoveel mogelijk gelden ten goede komen aan de inwoners en ondernemers in de gemeenten waar de projecten worden uitgevoerd. Een ander voordeel van het werken met een lening van de BNG is dat er dan bij projecten gewerkt kan worden met een kapitalisatie van de in de opstalperiode aan dakeigenaren te betalen huur.

Dan krijgen dakeigenaren een groot bedrag ineens voor het beschikbaar stellen van hun dak aan de coöperatie, waarmee ze bijvoorbeeld nog een aantal panelen voor verbruik in het eigen verbruik kunnen plaatsen. Daardoor kan met de garantstelling een multipliereffect bereikt worden om het eigen energieverbruik van de dakeigenaar ook te verduurzamen. Aanleiding voor het voorstel Met de oprichting van het REB-NOT (Regionaal Energie Bedrijf – Noordoost Twente) is het belangrijk dat dit gezamenlijke energiebedrijf van gemeenten en Lokale Energie Initiatieven uit de gemeente ook een goede financieringsbasis heeft voor het uitvoeren van haar projecten. Oldenzaal neemt niet actief deel als aandeelhouder in het REB-NOT maar is wel van plan dit initiatief financieel te ondersteunen. Daarom zal uw raad ook geen raadsvoorstellen aangeboden krijgen die betrekking hebben op de oprichting van dit REB-NOT die de andere raden uit Noordoost Twente wel aangeboden krijgen. Projecten worden voor 80% gefinancierd door een door de gemeente te garanderen senior geldlening en voor 20% met een achtergestelde geldlening door leden van energiecoöperaties.

Beoogd resultaat van het voorstel Met haar garantstelling zorgt de gemeente ervoor dat projecten voor de opwekking van duurzame energie snel van de grond kunnen komen tegen een zo laag mogelijke rente, waardoor er een groter financieel resultaat voor lokaal betrokkenen wordt bereikt. De gemeenschap ervaart dan niet alleen de lasten, maar ook optimaal de lusten van het opwekken van duurzame energie. Met haar garantstelling geeft de gemeente een belangrijk signaal af richting inwoners dat ze staat voor het realiseren van projecten voor het opwekken van duurzame energie als lokaal eigendom.

Argumentatie 1.1 Stimuleren van duurzaamheid en betrokkenheid van inwoners daarbij vinden wij belangrijk. Duurzaamheid is voor de gemeente een belangrijk speerpunt. Vanuit de internationale klimaatakkoorden, het landelijke Energieakkoord en de Regionale Energie Strategie (RES) Twente hebben we gezamenlijk een aanbod gedaan voor de kwantitatieve opgave als NOT-gemeenten. Tevens onderschrijven we de kwalitatieve taakstelling van minimaal 50 % van de opwekking van duurzame energie als lokaal eigendom te realiseren. Dit vanuit het principe dat niet alleen de lasten maar ook de lusten van groene energie lokaal moeten worden gehouden. 1.2 Wij willen het aanbieden van voordelige lokaal opgewekte groene stroom stimuleren. De in oprichting zijnde Coöperatie REB-NOT en de deelnemende coöperaties afzonderlijk hebben als doel zo veel mogelijk lokaal duurzame energie op te wekken met gebruik van de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) en de Subsidieregeling Duurzame Energie (SDE++) van de Rijksoverheid. 1.3 Voor het REB-NOT is een globaal bedrijfsplan opgesteld. Per project zal een businesscase worden opgesteld, waarbij het uitgangspunt is dat voordat tot uitvoering wordt besloten de businesscase rendabel zal dienen te zijn en er voldoende zekerheden zijn dat de gemeente niet op haar garantstelling zal worden aangesproken.

Hierop wordt alleen een uitzondering gemaakt als het maatschappelijk belang van een project dermate groot wordt geacht door één of meer gemeenten, dat de onrendabele top door hen financieel wordt afgedekt. 1.4 Garantstelling financiering projecten voor opwekking van duurzame energie wordt door het college gezien de regierol die zij heeft ontvangen van de rijksoverheid, zowel individueel als gezamenlijk in de RES-regio’s. Gezien de taakstelling en opgave vanuit de RES wordt het hoofddoel van de op te richten coöperatie REB-NOT en de deelnemende individuele coöperaties, namelijk het opwekken van duurzame energie, als zaak van gemeentelijk belang aangemerkt en is garantstelling te beschouwen als invulling van de publieke taak van de gemeente. Op grond van de Wet Fido en het Treasury statuut Oldenzaal 2018 dient de gemeenteraad deze zienswijze te onderschrijven om tot garantstelling te kunnen overgaan. Wij menen dat hiervan sprake is, omdat zonder garantstelling de financiering van de projecten niet of tegen een hogere prijs tot stand komt. Hoge financieringskosten betekenen dat er te weinig middelen in de businesscase overblijven om in de lokale gemeenschap te kunnen besteden. Tenslotte wordt het hierdoor mogelijk gemaakt dat ieder inkomen kan meedoen met en profiteren van de opwekking van duurzame energie.

Met deze wetenschap is onzes inziens uitstekend te verdedigen dat hier sprake is van een taak met publiek belang. 1.5 De Coöperatie REB-NOT en de aangesloten coöperaties kunnen gezien de publieke taak die zij vervullen op basis van de Wet Fido en het Treasury statuut Oldenzaal 2018 aangewezen worden als door de gemeenteraad goedgekeurde partij. Waarbij de beoordeling van de concrete aanvraag tot garantstelling door de gemeenteraad aan het college wordt overgelaten voor maximaal € 1 miljoen. Als REB-NOT en lokale coöperaties zo succesvol zijn dat ze meer door de gemeente te garanderen leningen nodig hebben, dan zal een nieuw voorstel tot garantstelling worden voorgelegd aan de gemeenteraad. 1.6 Een principebesluit over garantstelling door de gemeenteraad is nu van belang. Het REB-NOT en de aangesloten coöperaties kunnen op basis daarvan de projecten ontwikkelen en de daarvoor benodigde subsidies via SCE en SDE++ aanvragen. Voor de SCE start een nieuwe openstellingsronde per 1 maart 2022, bij de SDE 2022 is de startdatum nog niet bekend gemaakt. Het is van belang voor de coöperaties om tegen die tijd een aantal projecten volledig voorbereid te hebben, want voor de SCE geldt: wie het eerst komt die het eerst maalt. 1.7 Leningen bij de BNG van coöperaties gaan in tranches van minimaal € 1 miljoen. De gemeenteraad neemt nu een principebesluit voor garantstelling tot dit bedrag.

Feitelijke beoordeling van 2

aanvragen tot garantstelling beoordeelt het college binnen het kader van het door de raad op dit raadsvoorstel te nemen besluit 1.8 Belangrijke financiële randvoorwaarden bij de garantstelling zijn dat de coöperatie bij elke financieringsvraag een beginbalans en een meerjarenbegroting overlegt, waaruit ook blijkt dat de businesscase van het betreffende project tenminste een Debt Service Coverage Ratio (DSCR) laat zien van 1,2. Dat wil zeggen dat na betaling van alle overige jaarlijkse financiële verplichtingen de coöperatie nog een financiële ruimte van 120% van de voor rente en aflossing van door de gemeente gegarandeerde lening en gemeentelijke garantstellingsprovisie heeft. 1.9 Na 2,5 jaar of zodra er een nieuw raadsvoorstel tot een tweede garantstelling wordt gedaan vindt evaluatie van de garantstelling plaats. Daarbij wordt aangegeven hoeveel panelen zijn geplaatst, hoeveel kWh daarmee jaarlijks wordt opgewekt, hoeveel CO2 uitstoot daarmee wordt vermeden, hoeveel lokaal financieel is geprofiteerd door locatie(dak)-eigenaren, leden van de coöperatie (via aandeel in jaarresultaat en via rente op de achtergestelde lening) en door de gemeente via de garantstellingsprovisie. Externe communicatie Na vaststelling van het besluit zullen de betrokken partijen worden geïnformeerd.

Financiële paragraaf Het uitgangspunt voor de projecten is 80 % financiering met Vreemd Vermogen door een lening bij de BNG met garantstelling van de gemeente. Dit betreft een seniorlening. Het risico voor de gemeente is erg klein, zie hierna. Uitgangspunt voor de projecten is dat iedereen mee moet kunnen doen en moet kunnen profiteren. Voor SCE-projecten is dat iedere inwoner of kleine ondernemer met een KV-aansluiting van maximaal 3 x 80 ampère. Het is natuurlijk wel zo dat omdat de overige 20 % wordt gefinancierd met een Achtergestelde Geldlening (AGL) via de leden van de coöperaties (inwoners en kleine ondernemers), deze leden meer profiteren dan leden die niet participeren in de achtergestelde geldlening. Doordat het een achtergestelde lening betreft lopen zij daarvoor ook een risico. Het college stelt voor om bij de garantstelling uit te gaan van de rente die de BNG vaststelt en hier bovenop een garantstellingsprovisie van 0,5 % te zetten. Op deze manier ontvangt de gemeente enerzijds een bedrag aan inkomsten dat gebruikt kan worden voor bijvoorbeeld nieuwe initiatieven op het gebied van duurzame energie en anderzijds is er met deze garantstelling sprake van een marktconforme rente, waardoor er geen claims vanwege staatssteun richting de gemeente kunnen ontstaan.

Op dit moment hanteert de BNG een rente van circa 0,5 % voor deze leningen, met de garantstellingsprovisie wordt deze rente verdubbeld. In het onderhavige geval is er bovendien sprake van een seniorlening van 80 % (met zeer gering tot geen risico) gecombineerd met een achtergestelde geldlening van 20 % (met gering risico). Bij de evaluatie na 2,5 jaar zal worden bezien of dit percentage kan worden gehandhaafd of zal moeten worden herzien. Risico’s Het bedrijfsplan voorziet in projecten met 20 % financiering als een achtergestelde annuïtaire geldlening, met een looptijd van 15 jaar. De REB-NOT en de aangesloten coöperaties financieren hun investeringen voor 80 % met een lineaire lening van de BNG Bank. De gemeente loopt met haar garantstelling beperkte risico’s. Coöperaties zullen bij tegenvallende resultaten allereerst interen op het nu voor de leden voorziene resultaat. Van het vreemd vermogen is de 20 % particuliere financiering eerst-risicodragend (achtergestelde lening). De gemeente draagt pas in derde instantie risico, waardoor de afbetaling van de te garanderen senior geldlening aan weinig risico’s gebonden is. Deze risico’s worden door REB-NOT en de aansloten coöperaties verder beperkt doordat het uitgangspunt in

3

het bedrijfsplan voor projecten voorziet in een kasstroom die ruim hoger ligt dan de uitgaven die aan rente en aflossing en overige exploitatielasten moeten worden gedaan. De risico’s voor de gemeente worden verder beperkt doordat na een goedkeuring door het college of gemeenteraad voor garantstelling ook de BNG een uitgebreide toets uitvoert of de ingediende businesscase (vergezeld van bedrijfsplan en meerjarenbegroting) voldoet aan haar eisen voor het verstrekken van een lening. Uitvoering Na positief besluit op dit raadsvoorstel kunnen het Regionaal Energiebedrijf Noordoost Twente en de deelnemende coöperaties verder met het ontwikkelen van projecten in het kader van de opwekking van Duurzame Energie. Evaluatie In de jaarrekening zal jaarlijks verslag worden gedaan van de verstrekte garantstellingen. Voorgesteld wordt om na 2,5 jaar te evalueren en de resultaten van de evaluatie aan de gemeenteraden van Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen te verstrekken.

In de vergadering van het politiek forum van 17 januari 2022 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan.

Oldenzaal, 21 januari 2022 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Dijkstra

P.G. Welman

4

Nr. 1162

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 21 december 2021, nr.46/10, reg.nr. INTB-21-05327; gelet op de wet Fido (Financiering decentrale overheden) artikel 2 lid 1,

besluit:

1.

2. 3.

4.

het garanderen van leningen voor de opwekking van duurzame energie aan de Coöperatie Regionaal Energiebedrijf Noordoost Twente (hierna te noemen REB-NOT) en de daarin deelnemende coöperaties te kwalificeren als invulling van de publieke taak in de zin van de Wet Fido en het Treasury statuut Oldenzaal 2018; het REB-NOT en de deelnemende coöperaties aan te wijzen als door de gemeenteraad ‘goedgekeurde partij’; de afhandeling van de van het Regionaal Energiebedrijf Noordoost Twente en de deelnemende coöperaties te ontvangen aanvragen garantstellingen voor maximaal € 1 miljoen te mandateren aan het college; na 2,5 jaar of bij een raadsvoorstel voor een nieuwe garantstelling de uitvoering van de garantstelling te evalueren en voor te leggen aan de gemeenteraad.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 31 januari 2022 de griffier,

de voorzitter,

J.H. Brokers

P.G. Welman