06 Visie op begraven en begraafplaatsen 2021-2041 - raadsvoorstel en - besluit

Bijlagen 2021 19 oktober 2021 Nr. 37/5 Reg.nr. INTB-21-05218 Bijlagen: 1

Agendapunt: 6

Voorstel tot het vaststellen van de Visie op begraven en begraafplaatsen 2021 - 2041

Aan de gemeenteraad

In 2018 is gestart met het proces om te komen tot de Visie op begraven en begraafplaatsen 2021 – 2041. De visie geeft een totaalbeeld van de opgave waarvoor de gemeente de komende 20 jaren staat. In het visiedocument worden maatregelen voorgesteld en verder toegelicht die passen bij de doelstellingen van de Oldenzaalse begraafplaatsen: klantgericht, behoud van de begraafplaatsen, behouden en/of verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de begraafplaatsen, samenwerking met andere partijen, behoud van historisch erfgoed en tegen acceptabele kosten. De visie bepaalt op basis van prognoses, analyses, trends, ontwikkelingen en financiële vertaling de kaders waarmee de gemeente Oldenzaal duurzaam investeert in de toekomst van onze begraafplaatsen. Aandachtspunten visie In het visiedocument komt een aantal onderwerpen naar voren die extra aandacht vragen. Deze onderwerpen zullen uitgewerkt moeten gaan worden tot concrete maatregelen: 1. Starten grafrechtenonderzoek Hengelosestraat De administratie van de grafrechten van het nieuwe deel van deze begraafplaats (zijde Ossemaatstraat) is op orde. Dit geldt niet voor het oude (Rooms-katholieke en Nederlands Hervormde) deel aan de noordzijde. Een grafrechtenonderzoek helpt dit inzichtelijk maken. Dit is noodzakelijk bij het nemen van beheerstechnische maatregelen of eventuele ruiming.

Als een grafrechtenonderzoek wordt uitgevoerd door een marktpartij worden de kosten geraamd op € 55.000 - € 65.000. Het grafrechtenonderzoek kan ook in eigen beheer worden uitgevoerd. Hiervoor zal dan structureel tijd gepland en vrijgemaakt moeten worden. Wel zal de doorloop dan langer zijn. Om het grafrechtenonderzoek in eigen beheer goed af te ronden zal circa 3 tot 5 jaar nodig zijn, ten opzichte van zo’n 2-3 jaar als een marktpartij dit doet. Als het grafrechtenonderzoek binnen de bestaande formatie zal worden opgepakt, is hiermee geen extra budget gemoeid. Geadviseerd wordt om dit in eigen dienst op te lossen (going concern). Hierbij worden geen extra onkosten opgevoerd. Door onze inhaalslag op digitaal administratief gebied kunnen de vrijgekomen uren namelijk worden ingezet voor het grafrechtenonderzoek. 2. Opstellen ruimingsbeleid Er zal een besluit genomen moeten worden als het gaat over het ruimen van graven met verlopen grafrechten op de begraafplaatsen Schipleidelaan en Hengelosestraat. Bij het eindigen van een grafrecht is het gebruikelijk dat een graf zowel boven- als ondergronds wordt geruimd, zodat er weer plek wordt vrijgemaakt voor nieuwe begravingen. Aangezien de begraafplaats aan de Schipleidelaan relatief nieuw is, zijn er op dit moment ongeveer 25 graven met verlopen grafrechten.

Als besloten wordt tot boven- en ondergrondse ruiming, is de Schipleidelaan weer ‘bij’. Met andere woorden: de situatie ter plaatse en de administratie lopen dan weer gelijk.

Voor de begraafplaats aan de Hengelosestraat ligt dit anders. Hier is vroeger zeer beperkt geruimd. Pas de laatste decennia vond er vaker alleen bovengrondse ruiming plaats. Met de

komst van de begraafplaats aan de Schipleidelaan en daarmee de capaciteitsvergroting voor het begraven, verdween aan de Hengelosestraat ook de directe noodzaak tot het ruimen. 3. Opstellen groenbeheer en –herstelplan Hengelosestraat De groenkwaliteit van deze begraafplaats is onderhouden op een basisniveau, maar lokaal is er sprake van achterstallig groenonderhoud. De begraafplaats is grotendeels omgeven door een coniferenhaag, die vooral langs de Ossemaatstraat in een slechte staat verkeert als gevolg van een hoog grondwaterpeil. Het opstellen van een groenbeheer–en herstelplan is een pré voor de begraafplaats aan de Hengelosestraat. De kosten voor dit plan en de uitvoering worden geraamd op € 75.000. 4. Renoveren vastgoedobjecten Op de begraafplaats aan de Hengelosestraat is het monumentale poortgebouw en het Katholieke lijkenhuisje toe aan renovatie. Het zou wenselijk zijn om beide objecten tegelijk op te knappen, zodat er maar één keer gewerkt wordt op de begraafplaats. Voor renovatie van het poortgebouw zijn onvoldoende middelen beschikbaar vanuit het Gebouwenbeheersplan. Voor renovatie van het lijkenhuisje zijn ook geen middelen beschikbaar. Het lijkenhuisje zou mogelijk de laatste rustplaats kunnen zijn voor de opgegraven skeletten rond de Plechelmusbasiliek. Daarnaast zou het geschikt gemaakt kunnen worden voor een plek van bezinning en herdenken (motie WG-fractie).

Op deze manier krijgt het een dubbele functie; rustplek van opgegraven skeletten én herdenkruimte. Voor wat betreft de Schipleidelaan wordt opgemerkt dat ook hier geen plek van bezinning aanwezig is. Om invulling te geven aan de motie, zal deze meegenomen worden in een nader op te stellen deelproject/uitvoeringsplan. Het lijkenhuisje op de Joodse begraafplaats verdient ook aandacht als het gaat om de staat van onderhoud. Voor vastgoedrenovatie is op dit moment circa € 70.000 beschikbaar. Om het bovenstaande te kunnen realiseren is een extra bedrag benodigd van naar schatting € 450.000. 5. Behoud historisch erfgoed Hengelosestraat Het oudste deel van de begraafplaats aan de Hengelosestraat bestaat uit een Rooms-Katholiek en een Nederlands Hervormd deel. Het is vooral dit deel dat cultuurhistorische waarde heeft. Een historische vereniging of funerair bureau zou in beeld kunnen brengen welke grafmonumenten vanwege hun waarde behouden moeten blijven. Samenwerking gemeente met derden De afgelopen periode is in samenwerking met derden waaronder de Landelijke Organisatie voor Begraafplaatsen (L.O.B.), natuurbegraafplaatsen, het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap (N.I.K.), Kybys, steenhouwers en collega-gemeenten het proces doorlopen om tot de visie te komen. Na vaststelling van de visie blijft een goede samenwerking tussen de gemeente en de betrokken partijen belangrijk.

Ook het proces om de visie te vertalen naar concrete deelprojecten/uitvoeringsplannen vraagt om afstemming met de verschillende betrokken partijen. Er liggen opgaves voor de komende jaren, waarbij juist die afstemming belangrijk is. Proces  de concept-visie is op 20 april 2021 in het college besproken;  daarna is het op 10 mei 2021 besproken in het Politiek Forum. Hierin zijn geen grote wijzigingen op de visie meegegeven, wel aandachtspunten. Het eventueel openstellen van de Joodse begraafplaats, het gelijk trekken van tarieven en het onderhoud van grafmonumenten door derden, zijn daar voorbeelden van;  de visie wordt voor 20 jaar vastgesteld. Direct na vaststelling door de raad wordt een vervolg gegeven aan het vertalen van de visie in concrete deelprojecten.

2

Financiële vertaling en aandachtspunten In de Programmabegroting 2021 is voor het opstellen van een Visie Begraafplaatsen in 2021 eenmalig een budget van € 150.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag wordt gedekt ten laste van de algemene reserve. Het opstellen van de visie heeft circa € 5.000 gekost. Voorgesteld wordt het restantbudget van € 145.000 bij de Decembernota 2021 over te hevelen van 2021 naar 2022 en hiermee in 2022 de volgende deelplannen op te stellen en uit te voeren: 



Opstellen en uitvoeren groenbeheer en –herstelplan Hengelosestraat (punt 3 Aandachtspunten visie) De kosten voor dit plan en de uitvoering worden geraamd op € 75.000 (inclusief het vervangen van de coniferenhaag langs de Ossenmaatstraat). Vastgoedobjecten (punt 4 Aandachtspunten visie) Van het restantbudget van € 145.000 resteert na aftrek van de hiervoor genoemde € 75.000 nog € 70.000 voor renovatie en revitalisatie van de diverse vastgoedobjecten op de begraafplaatsen. Met het budget van € 70.000 kan in 2022 alvast een start worden gemaakt met onderzoek en voorbereiding van de uit te voeren werkzaamheden. Om alle wensen te kunnen realiseren is echter een extra bedrag benodigd van naar schatting € 450.000. Voorgesteld wordt deze aanvraag bij de integrale afweging van nieuw beleid in de Kadernota 2023 te betrekken.

Voorstel Wij stellen u voor: 1. de visie op begraven en begraafplaatsen 2021 – 2041 vast te stellen; 2. het restantbudget van € 145.000 voor de visie begraafplaatsen bij de decembernota over te hevelen van 2021 naar 2022; 3. na vaststelling van de visie te starten met het: a. Grafrechtenonderzoek aan de Hengelosestraat in eigen beheer; b. Opstellen van een ruimingsbeleid; c. Opstellen van een groenbeheer en –herstelplan; d. Het deelproject/uitvoeringsplan voor vastgoedobjecten; e. Behoud van historisch erfgoed aan de Hengelosestraat; 4. bij de integrale afweging van nieuw beleid bij de Kadernota van 2023, een bedrag van € 450.000 voor vastgoedobjecten op de begraafplaatsen te betrekken. In de vergadering van het politiek forum van 15 november 2021 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan.

Oldenzaal, 19 november 2021

Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Dijkstra

P.G. Welman

Bijlagen  Visie op begraven en begraafplaatsen 2021 – 2041

3

Nr. 1133

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 19 oktober 2021, nr. 37/5, reg.nr. INTB-21-05203;

besluit:

vast te stellen: De visie op begraven en begraafplaatsen 2021 – 2041

Vastgesteld in de openbare vergadering van 29 november 2021 de griffier,

de voorzitter,

J.H. Brokers

P.G. Welman