06 Omgevingswet (procesnotitie omgevingsvisie en het transitieplan) - raadsvoorstel en -besluit
Tekst van het document
Bijlagen 2021 21 december 2021 Nr. Reg.nr. INTB-21-05322 Bijlagen: 5
Agendapunt: 6
Voorstel tot het vaststellen van de procesnotitie omgevingsvisie en het transitieplan
Aan de gemeenteraad
Naar verwachting treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking, de wet die het omgevingsrecht voor de fysieke leefomgeving regelt. De definitieve ingangsdatum moet nog vastgesteld worden. Landelijk zijn er met name rondom het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het omgevingsplan problemen die opgelost moeten worden om op 1 juli 2022 volledig volgens de voorwaarden uit de Omgevingswet te kunnen werken. Er wordt gedacht over tijdelijke, alternatieve maatregelen, ook wel noodoplossingen, om toch op 1 juli 2022 van start te gaan met bepaalde onderdelen en bijvoorbeeld het omgevingsplan op een later moment als zodanig te implementeren. Risico in de huidige situatie is dat ontwikkelingen lang stil komen te liggen. Dit is met de huidige woningbouwopgave niet wenselijk. Komende weken wordt dit duidelijker. De implementatie in Oldenzaal ligt op schema om 1 juli 2022 in ieder geval de minimale vereisten geïmplementeerd te hebben, voor zover wij daar als gemeente zelf invloed op hebben. Voor sommige onderdelen, zoals het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) zijn wij afhankelijk van de landelijke planning. Afgelopen jaar is er veel werk verzet in het programma en is de betrokkenheid en het draagvlak in de organisatie aanzienlijk vergroot.
De Omgevingswet De Omgevingswet draait uiteindelijk om het vergemakkelijken van processen voor initiatiefnemers door minder regels, meer ruimte voor nieuwe initiatieven en het geven van vertrouwen. Gedurende de implementatie moet antwoord worden gegeven op de vraag hoeveel de gemeente in de toekomst nog wil blijven regelen bij nieuwe initiatieven. Deze vraag wordt aan de hand van diverse onderwerpen steeds verder beantwoord. Nu zijn de volgende onderdelen uitgewerkt: Procesnotitie omgevingsvisie; Transitieplan omgevingsplan voor Oldenzaal; Rol van de gemeenten in relatie tot het bindend adviesrecht, participatiekeuze en delegatie; Concept participatiebeleid. Voor 1 juli 2022 moeten er diverse zaken door de gemeenteraad vastgesteld worden. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen is ervoor gekozen om de documenten die klaar moeten zijn en die ook een inhoudelijke keuze met zich meebrengen nog in deze gemeenteraad te laten vaststellen of opinierend te bespreken. Dit om te voorkomen dat we straks in tijdsnood komen en de nieuwe gemeenteraad direct belasten met deze besluiten. De procesnotitie Omgevingsvisie en het transitieplan Omgevingsplan zijn uitgewerkt om besluitvormend voor te leggen aan u. De rol van de gemeenteraad en het participatiebeleid onder de u. Voor de rol van de gemeenteraad is een conceptvoorstel en besluit toegevoegd aan de stukken.
Dit is gedaan om meer richting en uitleg te geven bij de inhoud. Doelstelling is u mee te nemen in de materie en richting te krijgen voor de definitieve implementatie van deze onderwerpen.
Omgevingsvisie In 2025 moet de omgevingsvisie voor Oldenzaal klaar zijn. De omgevingsvisie is een strategische integrale langetermijnvisie voor de hele fysieke leefomgeving en haar grondgebied. Dit proces is in Oldenzaal inmiddels gestart. In de procesnotitie omgevingsvisie Oldenzaal die ter besluitvorming voorligt is beschreven welke stappen zijn genomen en hoe het proces verder vorm krijgt. Omgevingsplan Vanaf 1 juli 2022 worden bestaande bestemmingsplannen automatisch omgezet naar een omgevingsplan. Deze moeten digitaal ontsloten worden en benaderbaar zijn via het DSO. Om in beeld te hebben welke stappen genomen moeten worden om te komen tot een omgevingsplan voor Oldenzaal is er in juli 2021 een pilot omgevingsplan gedraaid met gemeenteDSO (een samenwerkingsverband van enkele bedrijven). Deze pilot heeft veel nieuwe inzichten gebracht en ons geleerd hoe we een omgevingsplan op moeten zetten. Naast de technische aspecten is ook duidelijk geworden dat het een integrale aanpak vraagt die veel vergt van de medewerkers. De pilot heeft ons niet alleen geholpen om inzicht te geven op het proces rondom het omgevingsplan, maar heeft ons ook voor de werkprocessen en te nemen stappen veel gebracht.
In het transitieplan dat voorligt is het proces om te komen tot een omgevingsplan geschetst en zijn, net als bij de omgevingsvisie, de uitgangspunten voor een goed omgevingsplan beschreven. Bindend adviesrecht, participatiekeuze en delegatie De Omgevingswet heeft gevolgen voor de positie en bevoegdheden van de gemeenteraad. De gemeenteraad kan kaders stellen door aan te geven in welke gevallen advies moet worden ingewonnen bij de gemeenteraad als er sprake is van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Dit advies is - net als bij de verklaring van geen bedenkingen - ook bindend. Als er niets wordt geregeld over het adviesrecht, dan wordt het buitenplans afwijken van het bestemmingsplan (straks omgevingsplan) een exclusieve bevoegdheid van het college. Het gaat erom dat de volgende keuzes worden gemaakt: de manier waarop de gemeenteraad invulling geeft aan de adviesrol bij projecten die afwijken van het omgevingsplan; participatiekeuze bij projecten die afwijken van het omgevingsplan en; het delegeren van enkele (praktische) zaken van de gemeenteraad naar het college. Een voorstel hiervoor wordt in het politiek forum opiniërend toegelicht en besproken. Participatiebeleid Participatie wordt vaak in relatie tot de Omgevingswet genoemd. Het is belangrijk dat alle belangen rondom een initiatief op tafel komen om een integrale afweging mogelijk te maken.
Ook is de verwachting dat door belanghebbenden vroegtijdig te betrekken bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving er meer draagvlak ontstaat voor initiatieven. Dan kan verder in het proces vertraging door juridische procedures in de realisatie voorkomen. Er geldt een verplichting om participatiebeleid te hebben. In de wet is opgenomen dat participatie moet, maar niet hoe dat moet. Vanwege het belang van maatwerk is het participatieproces niet beschreven in de Omgevingswet zelf. Gemeenten kunnen daar zelf invulling aan geven. Het is van belang om tijdig in gesprek te gaan over de uitgangspunten voor participatie. Er is een eerste aanzet gemaakt voor een mogelijk participatiebeleid. Ook hiervoor geldt dat dit opiniërend wordt voorgelegd aan u. In het participatiebeleid sluiten we aan bij initiatieven die er al zijn rondom participatie, zoals de Oldenzaalse participatieroute en het onderzoek dat nu loopt naar een geschikt participatieplatform. Financieel De financiële impact van de Omgevingswet is groter dan oorspronkelijk door het Rijk voorgeschreven. Landelijk loopt een lobby voor compensatie aan gemeenten. De financiële gevolgen hebben er mede voor gezorgd dat de Omgevingswet meerdere malen is uitgesteld. Gemeenten hebben zich niet kunnen voorsorteren op de kosten die uit de Omgevingswet voortvloeien, mede door de onduidelijkheid 2
rondom onderdelen als het omgevingsplan. Afgelopen maanden is ook de financiële impact voor Oldenzaal scherper geworden. Met name de pilot omgevingsplan heeft inzicht gegeven in de omvang van de werkzaamheden en benodigde inzet op het omgevingsplan. Veel gemeenten worstelen hiermee. De totstandkoming van het omgevingsplan legt met name een grote druk op de gemeentelijke begroting. Dit vraagt de komende vier jaar om de volgende investering: 2022 € 463.000 2023 € 475.000 2024 € 487.000 2025 € 500.000 Bij de Programmabegroting 2022 en de jaren daarna heeft u een structureel exploitatiebudget beschikbaar gesteld van € 193.000 voor 2022 en € 129.000 per jaar voor de jaren 2023 t/m 2025 (voor de algemene invoering van de Omgevingswet). Deze budgetten zijn aanvullend op de reeds eerder beschikbaar gestelde structurele exploitatiebudgetten ter grootte van € 71.139 en Omgevingswet gerelateerde budgetten ter grootte van € 44.082, in totaal € 115.221. Het totaal beschikbare exploitatiebudget 2022 bedraagt daarmee in 2022 € 308.221 en € 244.221 voor de jaren daarna. Zie onderstaande tabel: Omschrijving
KPL
ECL
2022
2023
2024
2025
Invoering Omgevingswet Dig. stelsel Omgevingswet Dig. stelsel Omgevingswet Omg. Wet gerelateerde budgetten (milieu) Omg. Wet gerelateerde budgetten (milieubeleidsplan) Omg. Wet gerelateerde budgetten (Lok. R.O. beleid) Totaal
682220100
438030
€ 50.519
€ 50.519
€ 50.519
€ 50.519
600382116
438019
€ 20.620
€ 20.620
€ 20.620
€ 20.620
600382116
438030
€ 193.000
€ 129.000
€ 129.000
€ 129.000
67234101
438030
€ 4.977
€ 4.977
€ 4.977
€ 4.977
672342102
438019
€ 13.517
€13.517
€ 13.517
€ 13.517
681022101
438063
€ 25.588
€ 25.588
€ 25.588
€ 25.588
€ 308.221
€ 244.221
€ 244.221
€ 244.221
Daarnaast is bij de Programmabegroting een Investeringskrediet van € 75.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van Invoeringskosten Informatiearchitectuur/Website etc. Op het moment van het ramen van de budgetten voor 2022 ev. was de impact van het omgevingsplan nog onvoldoende bekend, omdat de pilot toen nog niet was gedraaid. De pilot heeft het benodigde inzicht gegeven. Op voorhand lijkt er in 2022 een tekort op het exploitatiebudget van ca. €155.000. In hoeverre echter het ingeschatte budget van € 463.000 voor 2022 daadwerkelijk benodigd zal zijn is mede afhankelijk van de ingangsdatum. In de loop van 2022 ontstaat hierover meer duidelijkheid. Om de bedragen scherp te krijgen is en zal ook een vergelijk worden gedaan met andere gemeenten. De voorlopig begrote bedragen zitten in de lijn met de bedragen die vergelijkbare gemeenten reserveren in de begroting. De definitieve financiële consequenties voor 2022 nemen we mee in de eerste financiële bijstelling/voorjaarsnota.
3
Voor de jaren 2023 en verder zal in het kader van nieuw/aanvullend beleid extra budget worden aangevraagd en toegelicht bij de Kadernota 2023.
In de vergadering van het politiek forum van 10 januari 2022 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan.
Oldenzaal, 21 januari 2022 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,
de burgemeester,
J.H. Dijkstra
P.G. Welman
Bijlagen Begeleidende memo Procesnotitie omgevingsvisie Transitieplan omgevingsplan (concept) besluit rol van de gemeenteraad (concept) participatiebeleid
4
Nr. 1161
De raad van de gemeente Oldenzaal;
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 21 december 2021, nr. 46/8, reg.nr. INTB-21-05322;
besluit:
vast te stellen: 1. de procesnotitie omgevingsvisie en het transitieplan omgevingsplan vast te stellen; 2. de financiële gevolgen van de Omgevingswet integraal af te wegen bij de 1 ste financiële bijstelling 2022 en nieuw beleid 2023; 3. kennis te nemen van het concept participatiebeleid, zodat dit ter inzage gelegd kan worden; 4. kennis te nemen van het voorstel rondom de rol van de gemeenteraad.
Vastgesteld in de openbare vergadering van 31 januari 2022 de griffier,
de voorzitter,
J.H. Brokers
P.G. Welman