06 Omgevingswet (procesnotitie omgevingsvisie en het transitieplan) - begeleidend memo

INT-21-02544 Raadsmemo Datum 21 december 2021 Van college van burgemeester en wethouders Aan de gemeenteraad Onderwerp Voortgang Omgevingswet

1.

Hoort bij raadsbesluitnr. 1161 van 31 januari 2021, de griffier,

Inleiding

H.B.

Zoals het er nu naar uitziet gaat de Omgevingswet daadwerkelijk op 1 juli 2022 van kracht. Echter is op het moment van schrijven van de stukken nog onduidelijk in welke hoedanigheid de wet geimplementeerd wordt. Landelijk zijn er met name rondom het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het omgevingsplan problemen die opgelost moeten worden om op 1 juli 2022 volledig volgens de voorwaarden uit de Omgevingswet te kunnen werken. Er wordt gedacht over tijdelijke maatregelen, ook wel noodoplossingen, om toch op 1 juli 2022 van start te gaan met bepaalde onderdelen en bijvoorbeeld het omgevingsplan op een later moment als zodanig te implementeren. Risico in de huidige situatie is dat ontwikkelingen lang stil komen te liggen en dit is met de huidige woningbouwopgave niet wenselijk. Komende weken wordt dit duidelijker. Ondanks de discussie die landelijk loopt over de Omgevingswet gaat de programmagroep door met de implementatie van de wettelijke vereisten om op 1 juli 2022 ook daadwerkelijk klaar te zijn. Afgelopen maanden is er veel gebeurd in de implementatie. In deze begeleidende memo nemen wij u mee in de stappen die zijn gezet, de besluiten die genomen moeten worden en de stappen die we nog moeten zetten. Dit dient als toelichting op de stukken die ter besluitvorming voorliggen.

2.

Voortgang programma Omgevingswet

Afgelopen maanden is er hard gewerkt aan de implementatie van de wettelijke vereisten. Als Oldenzaal behoren wij op dit moment bij de koplopers van Twente in de implementatie van de Omgevingswet. Dat is een positieve ontwikkeling. Oldenzaal is op veel onderdelen klaar voor de inwerkingtreding en moet op onderdelen nu wachten op de landelijke voortgang. Dit betekent niet dat we niets meer te doen hebben. Er liggen nog genoeg uitdagingen, maar we zijn in control en weten wat er nog moet gebeuren om daadwerkelijk op 1 juli 2022 te starten.

3.

Wat hebben we gedaan?

In de hele implementatie van de Omgevingswet is een aantal hoofdzaken te onderscheiden die het proces van implementatie grotendeels bepalen. Op die elementen beschrijven wij in het kort de voortgang.

3.1

Kerninstrumenten

Omgevingsvisie In 2025 moet de omgevingsvisie voor Oldenzaal klaar zijn. De omgevingsvisie is een strategische integrale langetermijnvisie voor de hele fysieke leefomgeving en haar grondgebied. Dit proces is in Oldenzaal inmiddels gestart. In de procesnotitie omgevingsvisie Oldenzaal die ter besluitvorming voorligt is beschreven welke stappen zijn genomen en hoe het proces verder vorm krijgt.

Omgevingsplan Vanaf 1 juli 2022 worden bestaande bestemmingsplannen automatisch omgezet naar een omgevingsplan. Deze moeten digitaal ontsloten worden en benaderbaar zijn via het DSO. Om in beeld te hebben welke stappen genomen moeten worden om te komen tot een omgevingsplan voor Oldenzaal is er in juli 2021 een pilot omgevingsplan gedraaid met gemeenteDSO (een samenwerkingsverband van enkele bedrijven). Deze pilot heeft veel nieuwe inzichten gebracht en ons geleerd hoe we een omgevingsplan op moeten zetten. Naast de technische aspecten is ook duidelijk geworden dat het om een integrale aanpak vraagt die veel vergt van de medewerkers. De pilot heeft ons niet alleen geholpen om inzicht te geven op het proces rondom het omgevingsplan, maar heeft ons ook op de werkprocessen en te nemen stappen veel gebracht. In het transitieplan dat voorligt is het proces om te komen tot een omgevingsplan geschetst en zijn net als bij de omgevingsvisie de uitgangspunten voor een goed omgevingsplan beschreven.

3.2

Participatie

Gemeenten moeten op 1 juli 2022 vanuit de Omgevingswet een participatiebeleid hebben waarin staat beschreven welke richtlijnen voor participatie gelden bij initiatieven. Hoe de participatie wordt ingericht is vormvrij. Met een werkgroep is het participatiebeleid voor de gemeente beschreven. Daarbij is ook gebruik gemaakt van de input die uit een klantreis omgevingsvergunning is gekomen. Het participatiebeleid ligt nu opinierend voor om vervolgens met instemming van de gemeenteraad ter inzage te worden gelegd om voor 1 juli 2022 tot definitieve besluitvorming in de gemeenteraad te komen.

3.3

Proces vergunningen en handhaving

Vergunningenproces Met de inwerkingtreding vanaf 1 juli 2022 wordt het vooroverleg nog belangrijker. Zo wordt de behandeltermijn van de grotere afwijkingen van het omgevingsplan vaak korter. Verder moet in het vergunningenproces getoetst worden op participatie. Dit proces is volledig in beeld gebracht van binnenkomst tot verlening en handhaving. Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Tegelijkertijd met de Omgevingswet treedt ook de Wkb in werking. De Wkb regelt dat de gemeente niet meer toetst aan de bouwtechnische regels. Een zogeheten private kwaliteitsborger gaat dit doen (vergelijkbaar met een APK-keurmeester). In samenwerking met een projectontwikkelaar is een proefproject gestart. Dit geeft goede inzichten in het proces en de noodzakelijke stappen. De ervaringen uit de pilot worden meegenomen in de processen. Oefensessie vergunningen en handhaving Er is een interne oefensessie georganiseerd waarin een casus is behandeld van aanvraag tot handhaving. Met een grote groep medewerkers uit de organisatie is de casus doorgelopen en nagespeeld. Dit heeft inzicht gegeven in de onderwerpen die we nog moeten verdiepen. De oefensessies gaan we frequent voortzetten.

2

Ketenafspraken samenwerkingspartners Om het proces rondom vergunningen goed te laten lopen is het noodzakelijk om af te stemmen met ketenpartners als het ODT, de veiligheidsregio, het Oversticht, etc. Oldenzaal is op dit moment klaar om over deze afspraken in gesprek te gaan. De interne processen zijn inzichtelijk, waardoor ook de samenwerking met de ketenpartners geconcretiseerd kunnen worden. De ketenafspraken worden ook regionaal opgepakt. Als Oldenzaal nemen we deel in deze overleggen en zitten we in de kopgroep wat betreft de afspraken met ketenpartners.

3.4

Digitalisering

We zijn aangesloten op het DSO en de benodigde software op om 1 juli 2022 aan de slag te gaan is beschikbaar. Qua digitalisering zijn wij op dit moment klaar en is het wachten op de landelijke ontwikkelingen. Het vullen van het DSO is een opgave die wordt meegenomen in de andere deelprojecten.

3.5

Noodzakelijke verordeningen

Er moeten diverse verordeningen aangepast worden om op 1 juli 2022 te voldoen aan de voorwaarden uit de Omgevingswet. De legesverordening, een verordening voor nadeelcompensatie (planschade) en een verordening voor de verplichte adviescommissie omgevingskwaliteit (monumenten en welstand samen) zijn daar een voorbeeld van. Een deel van de verordeningen zijn in concept klaar, maar bij bijvoorbeeld de legesverordening is het nog wachten op een goede landelijke standaard.

4.

Wat nog te doen?

Ondanks dat we goed op schema liggen qua implementatie is er ook nog genoeg te doen en te regelen om op 1 juli 2022 ook daadwerkelijk klaar te zijn. Veelal ligt dit in de aanscherping van processen, verordeningen en het formaliseren van afspraken. Kijkende naar de uitdagingen die er nog liggen, gaat dit om de volgende stappen: Processen aanscherpen en verdiepen Nog duidelijker moet worden wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe we hier invulling aan geven. Daarover mag geen misverstand bestaan. Door de oefensessies frequent in te plannen wordt dit steeds inzichtelijker en scherper. Het mandaatbesluit zal daarbij moeten worden aangepast en moet nog gekeken worden of het handhavingsbeleid bijstelling behoeft. Externe communicatie Doordat er steeds onduidelijkheid bestond over de ingangsdatum was het nog niet mogelijk om de externe communicatie goed neer te zetten. Met de doorontwikkeling van diverse onderwerpen en de geplande ingangsdatum kan de externe communicatie nu wel opgepakt worden. Regionale samenwerking/ omgevingstafel Afgelopen periode hebben we ons vooral gericht op de interne processen. Er moet meer duidelijkheid komen over de regionale ketenafspraken. Dit kan door aan te sluiten bij de regionale werkgroepen en daarnaast onze eigen wensen daarin te bepalen. Dit proces krijgt steeds meer vorm.

Naast deze grotere uitdagingen, liggen er uiteraard ook nog zaken als het aanpassen van brieven, inlichten en betrekken van het KCC via een FAQ, een participatieflyer maken etc. Dat zijn de administratieve zaken die weggezet worden in de tijd. 3

5.

Wat moet er besloten worden?

Voor 1 juli 2022 moeten er diverse zaken door de gemeenteraad vastgesteld worden. Dit om het proces niet te laten stokken en op 1 juli 2022 ook daadwerkelijk te voldoen aan de minimale vereisten. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen is ervoor gekozen om de documenten die klaar moeten zijn en die ook een inhoudelijke keuze met zich meebrengen nog in deze gemeenteraad te laten vaststellen of opiniërend voor te leggen. Dit om te voorkomen dat we straks in tijdsnood komen en de nieuwe gemeenteraad direct moeten belasten met dit soort besluiten. We hebben daarvoor een aantal notities gemaakt, namelijk de volgende: Procesnotitie omgevingsvisie Het proces om te komen tot een omgevingsvisie is in gang gezet en moet doorgaan. Hiervoor moeten bepaalde uitgangspunten worden vastgesteld. Deze zijn verwoord in de procesnotitie omgevingsvisie. De uitgangspunten geven inhoud aan de vervolgstappen in het proces. Transitieplan omgevingsplan Op 1 juli 2022 worden de bestemmingsplannen automatisch omgevingsplan. Het is wenselijk om op basis van de pilot omgevingsplan nu door te ontwikkelen naar een omgevingsplan voor Oldenzaal. De overgangsfase naar één omgevingsplan voor Oldenzaal moet zo kort mogelijk zijn. Daarom is het wenselijk om nu door te gaan in de transitiefase zoals beschreven in het omgevingsplan.

Bindend adviesrecht en delegatie Voor 1 juli 2022 moet er een keus gemaakt worden over de bevoegdheden die door de gemeenteraad wel en niet gedelegeerd worden naar het college. Daarvoor is een voorstel gemaakt, zodat daarover ook duidelijkheid bestaat. Participatiebeleid Voor 1 juli 2022 moet er een participatiebeleid zijn, waarin staat beschreven hoe wij als gemeente omgaan met participatie. Het participatiebeleid dat nu voorligt beschrijft hoe we dit in Oldenzaal kunnen doen.

4